11 Gusht 2026

Një anije e mbytur romake 2,100-vjeçare që mbante rreth 500 amfora është zbuluar 3 milje larg brigjeve të Mazara del Vallo në Siçili.

Skuadra italiane e mbrojtjes së trashëgimisë kulturore të Karabinierëve hetoi rrënojat me ndihmën e zhytësve dhe kamerave nënujore, pasi mori një informacion nga peshkatarët. Anija u gjet në një thellësi prej rreth 46 metrash dhe mbante qindra amfora – kavanoza të lashta qeramike me dy doreza dhe një qafë të ngushtë – që mendohet se janë përdorur kryesisht për të transportuar verë.

Mbetjet e anijes, me përmasa rreth 21 metra të gjata dhe 6 metra të gjera, u përshkrua nga ministri i kulturës i Italisë, Alessandro Giuli, si “një nga zbulimet më të rëndësishme arkeologjike nënujore të viteve të fundit”.

Giuli tha se anija e mbytur ofronte “fragmente të çmuara të historisë sonë” dhe dha prova të mëtejshme të rrugëve dhe shkëmbimeve tregtare që e bënë Mesdheun “një udhëkryq qytetërimesh”.

Zhytësit Giacomo De Mola dhe Igor Bisulli përshkruan se si hasën në rrënojat.

“Dukshmëria nuk ishte më e mira… U afrova. Dhe zemra më ndaloi. Poshtë meje ishte një hapësirë ​​e madhe me amfora”, tha De Mola në një postim në Instagram që shoqëronte pamjet video të zbulimit.

«Ky është, pa dyshim, zbulimi më i pabesueshëm i jetës sime», tha ai. «Është e vështirë të përshkruaj se si ndihet të jesh ndër njerëzit e parë, në gati 20 shekuj, që e sheh përsëri atë vend».

Pjesa më e madhe e ngarkesës së anijes përbëhej nga amfora Dressel 1A, të përdorura gjerësisht për transportin e verës dhe veçanërisht të vlefshme për arkeologët sepse ato mund të ndihmojnë në rindërtimin e rrjeteve tregtare që lidhnin Italinë me pjesë të tjera të Mesdheut midis shekujve të dytë dhe të parë para Krishtit.

Gjatë muajve në vijim, mbikëqyrja detare e Siçilisë pritet të kryejë një fazë të re dokumentimi dhe kërkimi shkencor në vend. Arkeologët do të përpiqen të përcaktojnë më saktë datën e rrënojave, origjinën dhe destinacionin e synuar të ngarkesës së saj, si dhe gjendjen e materialit të mbijetuar, ndërkohë që hartojnë gjithashtu masa për të mbrojtur atë që zyrtarët e kanë përshkruar si një vend me rëndësi të jashtëzakonshme arkeologjike.

Zbulimi është i fundit në një seri rrënojash të rëndësishme romake të gjetura në ujërat italiane.

Në vitin 2021, një tjetër anije romake që daton nga shekulli i dytë para Krishtit u zbulua pranë brigjeve të Palermos. Anija e mbytur ndodhej 92 metra nën det pranë Isola delle Femmine dhe imazhet e marra nga një robot nënujor, treguan se ajo mbante një ngarkesë të madhe me amfora vere.

Përpara kësaj, një anije romake pothuajse e paprekur që daton nga shekulli i dytë para Krishtit u zbulua në vitin 2013 pranë brigjeve të Ligurias. Anija, që mbante rreth 50 amfora të vlefshme, u gjet nga zhytësit e policisë rreth një milje larg Alassios në një thellësi prej rreth 50 metrash.

Në atë rast, policia u njoftua për rrënojat gjatë një hetimi njëvjeçar mbi objektet arkeologjike që besohet se janë plaçkitur dhe shitur në tregun e zi në Italinë veriore.

Policia italiane zbulon çdo vit qindra amfora të lashta romake të nxjerra ilegalisht , shumë prej të cilave gjenden në shtëpitë ose depot e koleksionistëve dhe tregtarëve të artit.

Ujërat përreth Siçilisë konsiderohen si një nga zonat më të pasura të Mesdheut për arkeologjinë nënujore. Pozicioni strategjik i ishullit përgjatë rrugëve të lashta detare që lidhin Greqinë, Lindjen e Mesme, Afrikën e Veriut dhe Evropën do të thotë se shtrati i tij i detit besohet të përmbajë disa nga rrënojat më të rëndësishme që kanë mbijetuar nga bota e lashtë./Guardian.