Një "lojë" provokative, ku nëpërmjet "sekreteve" të dikujt që "eksploron" zonat e fshehura jep pjesë të qenies njerëzore në ekstazë dhe në libidon e vet. Me dashuri për veten, me pasiguritë e njeriut që "udhëton" në art, "zhytet" në formësimin e shenjave të ardhura nga e shkuara. Ky është udhëtimi, përherë i ngacmueshëm për vetëdijen dhe frikërat e Myrtezait, ndërsa pranon të futet në qerthullin e krijimit, ndërsa me fjalë përpiqet të shpjegojë një pjesë të këtij rrethrrotullimi.
Merrni përsipër të flisni për "tradhtinë", tema e "Onufrit" të sivjetshëm. Si mund ta shpjegoni "lojën" e puthjes në videon tuaj sipas këtij konteksti?
Më thanë që ishte një temë për tradhtinë. Ishte një temë në zonën time. Më tërhoqi kjo pjesë, titulli i veprës te "Onufri", jo thjesht se është tradhtia, por edhe për atë se aktiviteti është ndërkombëtar. Nuk është se ata ngritën temën dhe unë shkova propozova krijimin tim, por e kam luksin akoma që duan të më ftojnë për arsye eksperience, apo dhe për arsye se ata janë studentët tanë. Menjëherë, vetëtimthi m’u bë sikur u bëja një skanim gjithë situatave që kam kaluar bashkë me studentët dhe menjëherë piketova dy-tri pika, të cilat mendova se ishin provokative, siç është dhe tema. E kisha parë veprën më parë, se vepra shihet para se të bëhet, më mungonin vetëm mjetet. Është një lojë, ku e përsëris personazhin nëpërmjet një mjeti, e shëmbëllej, e dyzoj. Domethënë nuk i jap pak nerv real, por i vë shëmbëllimin e vet dhe luan me shëmbëllimin e vet. Është sekreti në gjuhën e videos, i menjëhershëm dhe që e lë "lexuesin" të ketë secili relacionet e veta me veprën. Dikë e lë që ta gënjejë vepra, atë që s’e kupton. Diku i drejtohet një spektatori më të kualifikuar që do ta zbulojë nëpërmjet tekstit mbase, nëpërmjet disa pikave të referimit që shpjegohet vepra. Kam disa pika nëpërmjet të cilave shpjegohet vepra. Sigurisht, gjatë rrugës ka pastaj probleme teknike, të formatimit të idesë për ta kthyer ne gjuhë, për ta kthyer në video-instalacion dhe menjëherë më doli para një pasqyrë e madhe, ku më doli para jo vetëm personazhi që performon para pasqyrës, që mund të ishte edhe mashkull, por ishte e njëjta ide dhe veprën time e quajta monogamë. Do të thotë që në pamje të parë duket sikur një femër puthet me një tjetër. Në fakt, ajo puth vetveten, bën ciklin e vet rreth kësaj narcize dhe rreth një dëshire që e projekton dhe e shikon vetvetja.
Pse "zgjodhët" pikërisht këtë "lojë" me vetveten? Mund të na rrëfeni pak për "momentin e ngjizjes" së veprës suaj?
Një vepër tek unë ka lindur më përpara se ta bëj. Është shtresuar si shenjë dhe pastaj zbulohet nga ndonjë pretekst. Kjo është vepra ime. Është një shenjë e akumuluar, se edhe kjo është një lloj thellësie e veprës. Nuk është se ne nxjerrim një ekspozitë dhe kjo punë ka mbaruar. Konfrontohet vepra, shumohet, përpjesëtohet si emocion. Në fakt, në fillim mendova për një dyshek të madh me lule artificiale, që do të ishte në mes të sallës e do të instalohej lart. Pastaj hoqa dorë dhe e vura çështjen ndërmjet pasqyrës dhe personazhit. Kisha parasysh edhe një vepër tjetër që e kisha në dorë, shumë interesante, shumë e rrethantë. Nuk kishte të bënte në fakt me elementin e drejtpërdrejtë të tradhtisë, por ka të bëjë me dashuri të rindërtuar ose të kthyer mbrapa në kohë. Kam një fotografi të vjetër të nënës sime, të cilën e hedh në ujë në një rrethanë të caktuar dhe e filmoj gjithë kohën. Dhe pas kësaj videoje, e formatova në një shishe dhe e ktheva në etiketë këtë imazh, që është imazhi i nënës sime. Por imazhi i saj 15 vjeç, 60 vjet përpara. Pra, një lojë emocionesh. Por mendova të jem jo kaq i rrethantë, të mos i vij shikuesit në mënyrë kaq të rrethantë, kaq larg me këto që prodhoj, me këtë objekt. Pra, e lashë me këtë vajzën para pasqyrës.
Si do ta vlerësonit edicionin e sivjetshëm të "Onufrit" krahasuar me edicionet e tjera?
Ana tjetër, ajo e kuratorit letrar, e bën intriguese këtë edicion. Në këtë moment themi që arti u hap dhe arti nuk është më “piktura”, por arti është një diafragmë më e gjerë. Është një hapësirë, e cila shfrytëzohet në shumë elemente të saj; nuk është më një pikturë e vendosur, një fotografi e sheshtë. Mund të jetë një tingull, mund të jetë një tekst letrar, mund të jetë një lojë me trupin, mund të jetë një performancë. Në këtë kuptim, bashkëpunimi qoftë dhe me një letrar, do t’i ndryshonte pak temën pjesës tradicionale që gjithmonë është një kurator që vjen nga rrethinat e pikturës ose nga rrethinat e artit vizual. Mua më duket se është prapë provokative dhe kjo situatë. Shqipëria është plot provokacione dhe plotëson këtë kuadrin e përgjithshëm shqiptar gjithë provokacion, gjithë bonsens, me shumë keqkuptime. Ne artistët keqkuptimet i shfrytëzojmë. I kthejmë në vepra arti, i kthejmë në komunikim, i përdorim si lëndë të parë.
Po në lidhje me konkurset e tjera të arteve pamore, si "Marubi", "Nëntori", etj., si e shihni "Onufrin"? Si do t'i vlerësonit gjithë këto përballje artistësh dhe aktivitetesh?
E shoh si rrethanë nacionale. Ne jemi një popull vital qoftë në shndërrimet e shpejta, qoftë në tradhtitë e shpejta, për të qenë i gatshëm për të lëvizur. Ndoshta janë disa rrethana që vijnë nga vendosja gjeografike mesdhetare dhe edhe këto janë disa parametra. Ka lëvizje të rëndësishme që janë zhvilluar në Shqipëri, ka disa profile lëvizjesh të rëndësishme që duhen përmendur, si për shembull, Bienalja e Tiranës. Tani po riformatohet një vatër tjetër lëvizjeje të themi, që është po me ata lojtarë të Bienales së Tiranës, e që janë pjesëtarët e rinj të “Onufrit”. Janë dhe korrente të tjera artistike që lëvizin vendqëndrimin apo karaktere piktorësh që duan të rrinë te plastika, që është një territor, që për hir të vërtetës, ndoshta në vlerë është i boshatisur. Por prapë mund të ketë interpretë që mund ta mbushin këtë hapësirë dhe ne duhet të jemi të hapur që gjithë këto korrente të krijojnë lëvizjen e artit. Pavarësisht se disa i quajmë tradicionaliste, avangardiste, janë territore që duhet të qëndrojnë.
Në "marrëdhënie" me këto territore si është "lidhja" juaj me pikturën?
Shndërrimet në artin e pikturës në Shqipëri kanë qenë të shpejta, se edhe koha e shndërrimeve shqiptare është e shkurtër. 15 vjet nuk janë asgjë për një komb, për një histori. Kështu që patëm "traumat e para", kontaktet e para në perëndim. Nuk kishim kohë për të seleksionuar shpejt, por u dhamë me instinkt, kuptuam identifikimin tonë. Një vepër arti është rast identifikimi. "Luftonim" në një telajo dhe atje mbase mund të ishim në një drejtim të gabuar. Si duket, vatrat e mia u zbuluan menjëherë në raste të tjera identifikimi, kështu që dhe lëvizjen e bëra me shpejtësi. Lëvizjen e bëra me shpejtësi jo për të qenë në modë siç po ndodh rëndom, por për t’u shprehur e në rastin më të mirë për t’u identifikuar. Le të themi ka 25 vjet që kemi investuar në këtë “hulli”, në udhën e artistit. Kështu që do të kalonin edhe pesë vjet për t’u rrekur sërish, për të hapur shtretër të rinj, për të hapur rrugë të reja, për identifikime të reja. Kjo mendoj që nuk është kohë e humbur. Është një monolog që e zhvillon çdo artist në vetvete. Kjo botë është pa fund, kjo botë është plot shenja të cilat sërish i shohim, i rikthehemi, i marrim prapë nga e kaluara. Qoftë mënyra e të kthyerit të kokës mbrapa për të parë se çfarë ke lënë. Edhe kjo është një formë e lëvizjes, formë monologësh të brendshëm, formë dialogësh ose konfrontimesh me situata të tjera, me vendqëndrime të tjera arti në këtë lloj vorbulle. Nuk është se ne ngritëm një lloj teorie të fortë, që duhet të qëndrojmë të kapur fort pas asaj që propozojmë sot.
Unë e kam shprehur se sot duhet të ketë një 10, 20-vjeçar. Çdo gjë që vjen të derdhet në një farë mënyre, të provohet, të testohet. Pastaj koha do ta riformulojë, do të ketë lukse të reja që do të vihen mbi vepër. Koha do ta riformatojë prapë, ose do ta nxjerrë në dritë, ose do ta lërë në errësirë për një kohë të gjatë. Vepra ka fatin e vet.
Në këtë "kërkim" artistik mendoni se në fakt po përballemi me një "amulli" vlerash?
Asnjëherë nuk ka një amulli vlerash. Ka derdhje vlerash. Por nuk ka një fluks që t’i bëjë rivlerësimin, ristratifikimin. Sigurisht ka sëmundje të tjera, viruse, plagjiatë le t’i themi, marrje direkt të veprës së vendosur. Megjithatë, po lindin sipas modelit të fundit kujdestarët e rinj që do të merren me riformatimin e gjuhëve të artit. Që do të thotë se në një të ardhme do të kemi galeri videoarti, galeri të plastikës, galeri tredimensionale, galeri të fotografisë, galeri të artit historik. Nëse ndodhin të gjitha këto, ne do të kemi kuptuar që këtu ka filluar një stratifikim, një shtresë, një radhë për të shfaqur këto modele arti në vendin e vet. Ne s’kemi pse humbasim një plasticien të mirë, një piktor të mirë plastik, një piktor të mirë nga baleti. Dhe mua më pëlqen të ketë njerëz kokëfortë që qëndrojnë në territoret e tyre, sigurisht përkundruall vlerës. Le të ketë dhe një referencë historike në llojin e vet. Ka nevojë Shqipëria për këto modele, për t’i parë, por edhe për t'i ndarë, për t’i stratifikuar.
Në ç'raport qëndron vepra artistike me "kërkimin" në destinacione të përfytyruara artistike dhe me atë të të përjetuarit të emocioneve të tilla, si dashuria, tradhtia, pasiguria…
Këto janë elemente, janë pjesë e jetës së njeriut, janë elemente njerëzore që aq më tepër për artistët nuk janë tabu. "Tabu" për këto gjëra që ne i quajmë të thella, i quajmë të fshehta. Do të bëjmë pjesë, të themi, në një komunitet më të madh, me liri kufijsh, me liri shprehjesh. Me liri për t’u bërë prezent dhe në këtë mjedis të madh hapjesh kufijsh. Këto janë raporte që janë lëvizur në veprat e artit dhe komunitete të tjera që synojmë, le të themi Evropë. Vepra e artit është një gjuhë që duhet ta kuptojnë të gjithë, duhet ta ndërmjetësojnë të gjithë. Në këtë kuptim jam pa komplekse, shfaqem ai që jam. Vlerën nuk e quaj të padiskutueshme, e lë në diskutim. Kam dhe pasiguritë e mia si autor, natyrisht. Kam pasiguri si njeri dhe si artist. Nuk jam akoma i trupëzuar, i kryer. Jam akoma në zhvillim. Kam akoma gjëra për të thënë, akoma mendoj se ka ngjarje që do i shkaktoj vetes, që i kam të fshehura, të papritura. Po të mos i kisha këto, do të filloja të shkruaja ndonjë libër të gjatë, ku do të thosha çfarë do të më kishte ndodhur dhe do të bëja pushime të gjata pastaj.
Atëherë në një "eksplorim" të tillë ekzistojnë për një artist "zona të ndaluara"?
Janë sekrete arti, le të themi. Do të bëj një paralel historik për të ilustruar këtë. Është një shembull i thjeshtë. Kur impresionistët dolën për herë të parë me veprat e tyre, e gjithë bota i mori për kalamaj. Më pas, ata u bënë vlerë. Ata ndryshuan raportin, zunë skenën qendrore dhe të tjerët i kthyen në histori. Në këtë sens, edhe ne, në këto zonat e fshehura, ndoshta dukemi pak jashtë kontekstit në një moment të caktuar. Por më pas kjo do të kthehet në një gjë që konsumohet dhe ambientohet. Domethënë shikuesi e përfton veprën dhe e përdor atë prapa. Vepra kryen funksionin e saj. Në këtë kuptim le ta lëmë si lëvizje idesh.
Së fundmi, cilat janë projektet tuaja të afërta përveç "Onufrit"?
Jam në temperaturë të lartë, ndihem mirë. Nuk jam keq. Jam i eksituar, e kam pak në qejf veten. Është një situatë pak narciziste, por për artistin vlen. Një artist nuk është një shkencëtar i kalkuluar thjesht. Është pak zjarrmi, pak temperaturë, është dhe pak rrethanë që e zbulon artistin, pak pretekst. Është pak një ndodhi që s’ka ndodhur ende, që do të ndodhë. Kjo pasiguri më duket sikur e bën artistin.
Blerina Goce : Gazeta Metropol
Merrni përsipër të flisni për "tradhtinë", tema e "Onufrit" të sivjetshëm. Si mund ta shpjegoni "lojën" e puthjes në videon tuaj sipas këtij konteksti?
Më thanë që ishte një temë për tradhtinë. Ishte një temë në zonën time. Më tërhoqi kjo pjesë, titulli i veprës te "Onufri", jo thjesht se është tradhtia, por edhe për atë se aktiviteti është ndërkombëtar. Nuk është se ata ngritën temën dhe unë shkova propozova krijimin tim, por e kam luksin akoma që duan të më ftojnë për arsye eksperience, apo dhe për arsye se ata janë studentët tanë. Menjëherë, vetëtimthi m’u bë sikur u bëja një skanim gjithë situatave që kam kaluar bashkë me studentët dhe menjëherë piketova dy-tri pika, të cilat mendova se ishin provokative, siç është dhe tema. E kisha parë veprën më parë, se vepra shihet para se të bëhet, më mungonin vetëm mjetet. Është një lojë, ku e përsëris personazhin nëpërmjet një mjeti, e shëmbëllej, e dyzoj. Domethënë nuk i jap pak nerv real, por i vë shëmbëllimin e vet dhe luan me shëmbëllimin e vet. Është sekreti në gjuhën e videos, i menjëhershëm dhe që e lë "lexuesin" të ketë secili relacionet e veta me veprën. Dikë e lë që ta gënjejë vepra, atë që s’e kupton. Diku i drejtohet një spektatori më të kualifikuar që do ta zbulojë nëpërmjet tekstit mbase, nëpërmjet disa pikave të referimit që shpjegohet vepra. Kam disa pika nëpërmjet të cilave shpjegohet vepra. Sigurisht, gjatë rrugës ka pastaj probleme teknike, të formatimit të idesë për ta kthyer ne gjuhë, për ta kthyer në video-instalacion dhe menjëherë më doli para një pasqyrë e madhe, ku më doli para jo vetëm personazhi që performon para pasqyrës, që mund të ishte edhe mashkull, por ishte e njëjta ide dhe veprën time e quajta monogamë. Do të thotë që në pamje të parë duket sikur një femër puthet me një tjetër. Në fakt, ajo puth vetveten, bën ciklin e vet rreth kësaj narcize dhe rreth një dëshire që e projekton dhe e shikon vetvetja.
Pse "zgjodhët" pikërisht këtë "lojë" me vetveten? Mund të na rrëfeni pak për "momentin e ngjizjes" së veprës suaj?
Një vepër tek unë ka lindur më përpara se ta bëj. Është shtresuar si shenjë dhe pastaj zbulohet nga ndonjë pretekst. Kjo është vepra ime. Është një shenjë e akumuluar, se edhe kjo është një lloj thellësie e veprës. Nuk është se ne nxjerrim një ekspozitë dhe kjo punë ka mbaruar. Konfrontohet vepra, shumohet, përpjesëtohet si emocion. Në fakt, në fillim mendova për një dyshek të madh me lule artificiale, që do të ishte në mes të sallës e do të instalohej lart. Pastaj hoqa dorë dhe e vura çështjen ndërmjet pasqyrës dhe personazhit. Kisha parasysh edhe një vepër tjetër që e kisha në dorë, shumë interesante, shumë e rrethantë. Nuk kishte të bënte në fakt me elementin e drejtpërdrejtë të tradhtisë, por ka të bëjë me dashuri të rindërtuar ose të kthyer mbrapa në kohë. Kam një fotografi të vjetër të nënës sime, të cilën e hedh në ujë në një rrethanë të caktuar dhe e filmoj gjithë kohën. Dhe pas kësaj videoje, e formatova në një shishe dhe e ktheva në etiketë këtë imazh, që është imazhi i nënës sime. Por imazhi i saj 15 vjeç, 60 vjet përpara. Pra, një lojë emocionesh. Por mendova të jem jo kaq i rrethantë, të mos i vij shikuesit në mënyrë kaq të rrethantë, kaq larg me këto që prodhoj, me këtë objekt. Pra, e lashë me këtë vajzën para pasqyrës.
Si do ta vlerësonit edicionin e sivjetshëm të "Onufrit" krahasuar me edicionet e tjera?
Ana tjetër, ajo e kuratorit letrar, e bën intriguese këtë edicion. Në këtë moment themi që arti u hap dhe arti nuk është më “piktura”, por arti është një diafragmë më e gjerë. Është një hapësirë, e cila shfrytëzohet në shumë elemente të saj; nuk është më një pikturë e vendosur, një fotografi e sheshtë. Mund të jetë një tingull, mund të jetë një tekst letrar, mund të jetë një lojë me trupin, mund të jetë një performancë. Në këtë kuptim, bashkëpunimi qoftë dhe me një letrar, do t’i ndryshonte pak temën pjesës tradicionale që gjithmonë është një kurator që vjen nga rrethinat e pikturës ose nga rrethinat e artit vizual. Mua më duket se është prapë provokative dhe kjo situatë. Shqipëria është plot provokacione dhe plotëson këtë kuadrin e përgjithshëm shqiptar gjithë provokacion, gjithë bonsens, me shumë keqkuptime. Ne artistët keqkuptimet i shfrytëzojmë. I kthejmë në vepra arti, i kthejmë në komunikim, i përdorim si lëndë të parë.
Po në lidhje me konkurset e tjera të arteve pamore, si "Marubi", "Nëntori", etj., si e shihni "Onufrin"? Si do t'i vlerësonit gjithë këto përballje artistësh dhe aktivitetesh?
E shoh si rrethanë nacionale. Ne jemi një popull vital qoftë në shndërrimet e shpejta, qoftë në tradhtitë e shpejta, për të qenë i gatshëm për të lëvizur. Ndoshta janë disa rrethana që vijnë nga vendosja gjeografike mesdhetare dhe edhe këto janë disa parametra. Ka lëvizje të rëndësishme që janë zhvilluar në Shqipëri, ka disa profile lëvizjesh të rëndësishme që duhen përmendur, si për shembull, Bienalja e Tiranës. Tani po riformatohet një vatër tjetër lëvizjeje të themi, që është po me ata lojtarë të Bienales së Tiranës, e që janë pjesëtarët e rinj të “Onufrit”. Janë dhe korrente të tjera artistike që lëvizin vendqëndrimin apo karaktere piktorësh që duan të rrinë te plastika, që është një territor, që për hir të vërtetës, ndoshta në vlerë është i boshatisur. Por prapë mund të ketë interpretë që mund ta mbushin këtë hapësirë dhe ne duhet të jemi të hapur që gjithë këto korrente të krijojnë lëvizjen e artit. Pavarësisht se disa i quajmë tradicionaliste, avangardiste, janë territore që duhet të qëndrojnë.
Në "marrëdhënie" me këto territore si është "lidhja" juaj me pikturën?
Shndërrimet në artin e pikturës në Shqipëri kanë qenë të shpejta, se edhe koha e shndërrimeve shqiptare është e shkurtër. 15 vjet nuk janë asgjë për një komb, për një histori. Kështu që patëm "traumat e para", kontaktet e para në perëndim. Nuk kishim kohë për të seleksionuar shpejt, por u dhamë me instinkt, kuptuam identifikimin tonë. Një vepër arti është rast identifikimi. "Luftonim" në një telajo dhe atje mbase mund të ishim në një drejtim të gabuar. Si duket, vatrat e mia u zbuluan menjëherë në raste të tjera identifikimi, kështu që dhe lëvizjen e bëra me shpejtësi. Lëvizjen e bëra me shpejtësi jo për të qenë në modë siç po ndodh rëndom, por për t’u shprehur e në rastin më të mirë për t’u identifikuar. Le të themi ka 25 vjet që kemi investuar në këtë “hulli”, në udhën e artistit. Kështu që do të kalonin edhe pesë vjet për t’u rrekur sërish, për të hapur shtretër të rinj, për të hapur rrugë të reja, për identifikime të reja. Kjo mendoj që nuk është kohë e humbur. Është një monolog që e zhvillon çdo artist në vetvete. Kjo botë është pa fund, kjo botë është plot shenja të cilat sërish i shohim, i rikthehemi, i marrim prapë nga e kaluara. Qoftë mënyra e të kthyerit të kokës mbrapa për të parë se çfarë ke lënë. Edhe kjo është një formë e lëvizjes, formë monologësh të brendshëm, formë dialogësh ose konfrontimesh me situata të tjera, me vendqëndrime të tjera arti në këtë lloj vorbulle. Nuk është se ne ngritëm një lloj teorie të fortë, që duhet të qëndrojmë të kapur fort pas asaj që propozojmë sot.
Unë e kam shprehur se sot duhet të ketë një 10, 20-vjeçar. Çdo gjë që vjen të derdhet në një farë mënyre, të provohet, të testohet. Pastaj koha do ta riformulojë, do të ketë lukse të reja që do të vihen mbi vepër. Koha do ta riformatojë prapë, ose do ta nxjerrë në dritë, ose do ta lërë në errësirë për një kohë të gjatë. Vepra ka fatin e vet.
Në këtë "kërkim" artistik mendoni se në fakt po përballemi me një "amulli" vlerash?
Asnjëherë nuk ka një amulli vlerash. Ka derdhje vlerash. Por nuk ka një fluks që t’i bëjë rivlerësimin, ristratifikimin. Sigurisht ka sëmundje të tjera, viruse, plagjiatë le t’i themi, marrje direkt të veprës së vendosur. Megjithatë, po lindin sipas modelit të fundit kujdestarët e rinj që do të merren me riformatimin e gjuhëve të artit. Që do të thotë se në një të ardhme do të kemi galeri videoarti, galeri të plastikës, galeri tredimensionale, galeri të fotografisë, galeri të artit historik. Nëse ndodhin të gjitha këto, ne do të kemi kuptuar që këtu ka filluar një stratifikim, një shtresë, një radhë për të shfaqur këto modele arti në vendin e vet. Ne s’kemi pse humbasim një plasticien të mirë, një piktor të mirë plastik, një piktor të mirë nga baleti. Dhe mua më pëlqen të ketë njerëz kokëfortë që qëndrojnë në territoret e tyre, sigurisht përkundruall vlerës. Le të ketë dhe një referencë historike në llojin e vet. Ka nevojë Shqipëria për këto modele, për t’i parë, por edhe për t'i ndarë, për t’i stratifikuar.
Në ç'raport qëndron vepra artistike me "kërkimin" në destinacione të përfytyruara artistike dhe me atë të të përjetuarit të emocioneve të tilla, si dashuria, tradhtia, pasiguria…
Këto janë elemente, janë pjesë e jetës së njeriut, janë elemente njerëzore që aq më tepër për artistët nuk janë tabu. "Tabu" për këto gjëra që ne i quajmë të thella, i quajmë të fshehta. Do të bëjmë pjesë, të themi, në një komunitet më të madh, me liri kufijsh, me liri shprehjesh. Me liri për t’u bërë prezent dhe në këtë mjedis të madh hapjesh kufijsh. Këto janë raporte që janë lëvizur në veprat e artit dhe komunitete të tjera që synojmë, le të themi Evropë. Vepra e artit është një gjuhë që duhet ta kuptojnë të gjithë, duhet ta ndërmjetësojnë të gjithë. Në këtë kuptim jam pa komplekse, shfaqem ai që jam. Vlerën nuk e quaj të padiskutueshme, e lë në diskutim. Kam dhe pasiguritë e mia si autor, natyrisht. Kam pasiguri si njeri dhe si artist. Nuk jam akoma i trupëzuar, i kryer. Jam akoma në zhvillim. Kam akoma gjëra për të thënë, akoma mendoj se ka ngjarje që do i shkaktoj vetes, që i kam të fshehura, të papritura. Po të mos i kisha këto, do të filloja të shkruaja ndonjë libër të gjatë, ku do të thosha çfarë do të më kishte ndodhur dhe do të bëja pushime të gjata pastaj.
Atëherë në një "eksplorim" të tillë ekzistojnë për një artist "zona të ndaluara"?
Janë sekrete arti, le të themi. Do të bëj një paralel historik për të ilustruar këtë. Është një shembull i thjeshtë. Kur impresionistët dolën për herë të parë me veprat e tyre, e gjithë bota i mori për kalamaj. Më pas, ata u bënë vlerë. Ata ndryshuan raportin, zunë skenën qendrore dhe të tjerët i kthyen në histori. Në këtë sens, edhe ne, në këto zonat e fshehura, ndoshta dukemi pak jashtë kontekstit në një moment të caktuar. Por më pas kjo do të kthehet në një gjë që konsumohet dhe ambientohet. Domethënë shikuesi e përfton veprën dhe e përdor atë prapa. Vepra kryen funksionin e saj. Në këtë kuptim le ta lëmë si lëvizje idesh.
Së fundmi, cilat janë projektet tuaja të afërta përveç "Onufrit"?
Jam në temperaturë të lartë, ndihem mirë. Nuk jam keq. Jam i eksituar, e kam pak në qejf veten. Është një situatë pak narciziste, por për artistin vlen. Një artist nuk është një shkencëtar i kalkuluar thjesht. Është pak zjarrmi, pak temperaturë, është dhe pak rrethanë që e zbulon artistin, pak pretekst. Është pak një ndodhi që s’ka ndodhur ende, që do të ndodhë. Kjo pasiguri më duket sikur e bën artistin.
Blerina Goce : Gazeta Metropol
