Elvis Çela – Ambjentalist

Nëse flamingot do të kishin të drejtën e votës, ato nuk do të kërkonin rrugë, resorte apo projekte zhvillimi. Nuk do të flisnin për investime, statistika ekonomike apo premtime elektorale. Vota e tyre do të ishte shumë më e thjeshtë: ujë të pastër, qetësi, habitate të paprekura dhe siguri për të mbijetuar.

Dhe pikërisht këto janë vlerat që e kanë bërë Lagunën e Nartës një nga stacionet më të rëndësishme të shpendëve në Mesdhe.

Sot, ndërsa debati për të ardhmen e Nartës dhe Zvërnecit është rikthyer në qendër të vëmendjes publike dhe qindra qytetarë po ngrejnë zërin për mbrojtjen e kësaj zone, pyetja bëhet më aktuale se kurrë: nëse flamingot do të mund të votonin, në cilën anë të këtij debati do të qëndronin?

Pse vijnë flamingot në Nartë?

Flamingot nuk njohin kufij shtetërorë. Ato lëvizin përgjatë rrugëve migratore që lidhin Afrikën, Mesdheun dhe Evropën. Në këtë udhëtim mijërakilometërsh, Narta është një nga vendet ku ato gjejnë atë që kërkojnë për të mbijetuar: ujëra të cekëta, ushqim të bollshëm dhe një nivel të pranueshëm qetësie.

Për flamingot, Narta nuk është një destinacion turistik. Është një pjesë e domosdoshme e ciklit të tyre jetësor.

Kur ato zbresin në lagunë, nuk zgjedhin Shqipërinë për patriotizëm. Ato zgjedhin kushtet ekologjike që u nevojiten për të jetuar. Dhe kjo është arsyeja pse prania e tyre është një tregues i drejtpërdrejtë i shëndetit të ekosistemit.

Një votë për lagunën, jo për betonin

Nëse flamingot do të votonin, ato ndoshta do të mbështesnin çdo vendim që ruan integritetin ekologjik të lagunës.

Ato do të votonin për:

  • ruajtjen e zonave të mbrojtura;
  • kufizimin e ndërhyrjeve në habitatet e ndjeshme;
  • monitorimin shkencor të biodiversitetit;
  • menaxhimin e qëndrueshëm të turizmit;
  • mbrojtjen e korridoreve migratore.

Dhe me shumë gjasa do të votonin kundër çdo veprimi që zvogëlon sipërfaqet natyrore, rrit presionin mbi habitatet apo fragmenton ekosistemin.

Sepse për flamingot nuk ekziston koncepti i “kompensimit ekologjik”. Një habitat i humbur nuk zëvendësohet lehtësisht. Një zonë e shqetësuar nuk rifiton menjëherë funksionin e saj ekologjik. Në natyrë, shumë procese ndërtohen për dekada dhe mund të humbasin brenda pak vitesh.

Çfarë do të humbiste Narta nëse flamingot largohen?

Shpesh pyetja shtrohet ndryshe: çfarë humbin flamingot nëse humbet Narta?

Por ndoshta pyetja më e rëndësishme është: çfarë humbet Narta nëse largohen flamingot?

Humbet simbolin e saj më të njohur.

Humbet një tregues biologjik të cilësisë së habitatit.

Humbet një pjesë të identitetit të saj natyror.

Humbet një nga arsyet kryesore që tërheq studiues, fotografë të natyrës dhe turistë të interesuar për biodiversitetin.

Kur një specie e tillë largohet nga një habitat, shpesh nuk largohet vetëm ajo. Ajo sinjalizon se diçka më e thellë po ndryshon në ekosistem.

Narta nuk është bosh

Një nga keqkuptimet më të mëdha që shoqëron ligatinat është ideja se ato janë territore bosh, të papërdorura apo me vlerë të kufizuar.

Por nga këndvështrimi ekologjik, ligatinat janë ndër ekosistemet më produktive në planet. Ato filtrojnë ujërat, zbusin përmbytjet, mbështesin peshkimin, ruajnë biodiversitetin dhe shërbejnë si stacione të pazëvendësueshme për migrimin e shpendëve.

Për flamingot, Narta nuk është një hapësirë bosh në hartë. Ajo është një adresë, është një stacion jetik në një rrugëtim që përfshin kontinente të tëra.

Pyetja që duhet të bëjmë

Debati për Nartën apo Zvërnecin nuk duhet të kufizohet te pyetja nëse duam apo jo zhvillim ekonomik.

Pyetja e vërtetë është: a mund të ndërtojmë një model zhvillimi që ruan kapitalin natyror nga i cili varen brezat e sotëm dhe të ardhshëm?

Sepse natyra nuk voton. Flamingot nuk marrin pjesë në konsultime publike. Shpendët migratorë nuk paraqesin ankesa administrative. Ata thjesht largohen.

Kur ata largohen, shpesh kuptojmë shumë vonë vlerën e asaj që kemi humbur.

Prandaj, nëse flamingot do të mund të votonin për Nartën, ndoshta mesazhi i tyre do të ishte i thjeshtë: Mos na mbroni për shkakun tonë. Na mbroni sepse mbrojtja e Nartës është mbrojtje e vetvetes suaj.