Tre të Mëdhenjtë mblidhen në Kinë

19 Nëntor 2026

Edhe pse mediat po njoftojnë se kjo mund të jetë “Jalta 2”, realiteti është se nuk duhen pritur vendime të mëdha. Takimi dy-ditor i udhëheqësve të vendeve të Azi-Paqësorit në samitin e Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC), i cili e vendos Kinën në qendër të botës, mbeti në plan të dytë krahasuar me, siç u njoftua, takimin historik trepalësh të tre personave më të fuqishëm në botë – Presidentit të SHBA-së Donald Trump dhe homologëve të tij, udhëheqësit kinez Xi Jinping dhe udhëheqësit rus Vladimir Putin . Edhe pse mediat njoftojnë se ky mund të jetë “Jalta 2”, domethënë një takim ku të tre mund ta riformësojnë botën e sotme në përputhje me interesat e Shteteve të Bashkuara, Kinës dhe Rusisë, realiteti është se nuk duhen pritur vendime të mëdha.

Si Trump, ashtu edhe Xi dhe Putin ndihen rehat me bujën mediatike, por për arsye të ndryshme. Donald Trump dëshiron të tregojë se është ende burrështetasi më i fuqishëm në botë, edhe pse ai dhe Partia Republikane u mposhtën bindshëm në zgjedhjet e fundit të mesmandatit në SHBA. Xi dëshiron të ruajë rritjen ekonomike dhe politike të ndikimit kinez në nivel global, dhe është e rëndësishme që Putin të jetë pjesë e treshes, dhe të tregojë se

Nga ana tjetër, secili prej tyre ka interesa specifike, të cilat bien ndesh me të tjerët. Trump duket se dëshiron të flasë me Xi-në për tema që ky i fundit mund të preferojë t’i shmangë. Neë York Post raportoi më parë se udhëheqësit e tre vendeve do të diskutonin përgatitjen e një marrëveshjeje për kontrollin e armëve bërthamore, dhe Trump foli gjithashtu për qëllimin e tij për të ngritur çështjen e luftës së Iranit dhe denuklearizimit.

Por kur bëhet fjalë për kontrollin e armëve, Kina i ka rezistuar diskutimit rreth ndërtimit të shpejtë të armëve bërthamore gjatë dekadës së fundit. Shtetet e Bashkuara dhe Rusia kanë secila shumë më tepër koka bërthamore – rreth 5,000, krahasuar me 600 të Kinës, e cila po shton rreth 100 raketa bërthamore në arsenalin e saj çdo vit. Shpejtësia dhe shkalla e zgjerimit bërthamor të Xi-së kanë ngritur shqetësime të mëdha në Uashington, por Pekini e ka bërë të qartë se nuk ka ndërmend të ndalet.  Kina është gjithashtu e etur të arrijë një marrëveshje tregtare për të parandaluar një përsëritje të luftës së tarifave, por SHBA-të po kërkojnë që Pekini të krijojë më shumë mundësi për kompanitë amerikane përpara se të nënshkruhet një marrëveshje përfundimtare. Megjithatë, me kaq shumë çështje në tryezë dhe kaq pak kohë, pak analistë presin përparim të rëndësishëm.

Rusët janë një histori e veçantë. Putin u takua me Xi Jinping të mërkurën dhe pas takimit ai vuri në dukje se “lidhjet e jashtme politike midis Rusisë dhe Kinës po funksionojnë në mënyrë të qëndrueshme”, se turizmi i ndërsjellë po rritet dhe se përpjekjet e përbashkëta po “rriten”. Nga ana tjetër, Xi i quajti marrëdhëniet midis Rusisë dhe Kinës “të patundura, si një mal që qëndron pavarësisht nga era dhe shiu” dhe jo i ndjeshëm ndaj “rrethanave aktuale globale”.

Para takimit me Xi Jinping, Putin iu drejtua edhe Këshillit të Biznesit të APEC-ut, me tezën e tij të vjetër se Bashkimi Evropian dështoi të përshtatej me pasojat e sanksioneve të vendosura ndaj Rusisë dhe daljes së saj vullnetare nga tregu rus. Si rezultat i kësaj braktisjeje, tha Putin, BE-ja po “humbet potencialin e saj industrial dhe pozicionin konkurrues”.  Mediat ruse e shpallën paraprakisht këtë mini-samit një “fitore diplomatike” për Putinin, për shkak të vetë faktit që po mbahet. Në vitin 2022, pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, Putini ishte një lloj i përjashtuari ndërkombëtar dhe udhëheqësit perëndimorë u përpoqën ta izolonin atë. Në një farë mënyre, ata kanë të drejtë, tani jemi në vitin 2026, Donald Trump është në Uashington dhe sundimtari rus do të ulet në tryezë me udhëheqësit e dy superfuqive botërore.

“Pavarësisht se çfarë rezultatesh konkrete do të sjellin (ose jo) bisedimet, ato përfaqësojnë një hap të rëndësishëm përpara për udhëheqësin rus. Ai nuk ka pasur nevojë të bëjë asnjë lëshim në lidhje me Ukrainën: Moska ende refuzon të bjerë dakord për një armëpushim gjithëpërfshirës dhe vazhdon luftën kundër fqinjit të saj”, kujton analiza e BBC-së.

Ndërkohë, sekretari i shtypit i presidentit rus, Dmitry Peskov, raportoi se Putin dhe Xi diskutuan për Ukrainën dhe bisedimet e paqes të ndërmjetësuara nga SHBA-të. “E prekëm këtë çështje”, u përgjigj Peskov kur një gazetar e pyeti nëse u ngrit tema e Ukrainës. Udhëheqësit e Rusisë, Kinës dhe Shteteve të Bashkuara po i dërgojnë një sinjal botës se çështjet urgjente mund të zgjidhen përmes dialogut, vuri në dukje gjithashtu zëdhënësi i presidentit rus. Ai shtoi se Donald Trump dhe Putin do të takohen në një pritje zyrtare të mërkurën, dhe Ukraina do të diskutohet në Kinë në takimin e tyre dypalësh, si dhe të enjten, kur treshja do të mblidhet së bashku. Tema është gjithashtu e rëndësishme për Evropën, sepse nëse Trump vendos të mbështesë Putinin, kjo do të dëmtojë shumë Ukrainën, por edhe vendet evropiane, të cilat Amerika i ka mbrojtur nga Rusia që nga viti 1945. Se Putin dëshiron të rivendosë statusin hegjemon të Rusisë, tregohet edhe nga kërkesat ruse të javës së kaluar që NATO të tërhiqet nga Evropa Lindore, ndërsa kujton se Rusia është një fuqi bërthamore.

Ndërsa Putini kërcënon, rusët janë të ngopur me luftën. Një sondazh i ri i Qendrës Levada tregon se gati pesë vjet luftë i kanë zhveshur rusëve besimin në të ardhmen. Kur u pyetën se si ndihen njerëzit për veten dhe të ardhmen e vendit të tyre, më shumë se gjysma (52 përqind) u përgjigjën “mjaft të shqetësuar dhe të shqetësuar”. Pesimizmi po mbizotëron për herë të parë që nga viti 2022, pasi ata që u përgjigjën “mjaft të qetë dhe me besim” janë vetëm 44 përqind. Por numri i tyre ka rënë me shpejtësi në tre vitet e fundit – në vitin 2023 ata ishin shumicë prej 57 përqind, në vitin 2024 nga 56 përqind dhe vitin e kaluar nga 54 përqind. “Paqja në pothuajse të gjitha kushtet është ajo që duan rusët”, përmblodhi rezultatet e sondazhit politologia Ekaterina Shulman . Kur u pyetën nëse duhet të vazhdojnë veprimet ushtarake apo të fillojnë bisedimet për paqe, gati dy të tretat e rusëve mbështesin negociatat, me 35 përqind “padyshim në favor” dhe 30 përqind të tjerë “disi në favor”, sipas një sondazhi të Qendrës Levada në tetor.

E njëjta gjë vlen edhe për qëndrimin ndaj të ardhmes së vendit. Ekonomia ka ngecur dhe Rusia është zhytur pa shpresë në një luftë të pakuptimtë. Njerëzit nuk e kuptojnë më se sa do të zgjasë kjo luftë, vuri në dukje Lev Gudkov , drejtor i anketës së Qendrës Levada. Për më tepër, shumica e njerëzve “në thelb nuk i kuptojnë qëllimet, objektivat dhe shkaqet politike të luftës”, është përfundimi.