Presidenti serb Aleksandër Vuçiç ka sinjalizuar largimin e tij nga Presidenca brenda muajve të ardhshëm, duke hapur një debat të gjerë mbi skenarët politikë që mund të pasojnë në Serbi. “Planifikoj të japë dorëheqjen nga presidenca brenda tre deri në katër muajsh, ndoshta edhe më herët. Fillova të paketoja libra në Presidencë. I pyeta miqtë që mund të merrnin 500 libra, do t’ia dhuroja 1,200 që mora gjatë mandatit tim një institucioni, ende po mendoj se cilin”, tha Vuçiç. Nëse dorëheqja e tij formalizohet, drejtimi i shtetit do t’i kalonte përkohësisht kryetares së Parlamentit, Ana Brnabiç, e cila mund të përqendrojë në duart e saj tre nga postet më të rëndësishme institucionale në vend. Ndërkohë, ligji serb parashikon shpalljen e zgjedhjeve të reja presidenciale brenda 90 ditëve, ndërsa në tryezë mbeten disa skenarë që mund të ndryshojnë ndjeshëm hartën politike të Serbisë.

Roli i Ana Brnabiç

Gruaja e parë që udhëhoqi Serbinë ishte ish-kryetarja e Parlamentit serb, Natasha Miçiç . Ajo shërbeu si presidente e përkohshme nga 29 dhjetori 2002 deri më 4 shkurt 2004, pasi mbaroi mandati i presidentit të atëhershëm Milan Milutinoviç . Pas vrasjes së kryeministrit Zoran Đinđiç, ajo shpalli gjendje të jashtëzakonshme dhe nisi Operacionin Shpata, gjatë të cilit u arrestuan më shumë se 11,000 njerëz. Gruaja e dytë që shërbeu si Presidente e Përkohshme e Serbisë ishte Slavica Đukiç Dejanoviç . Ajo e mbajti këtë pozicion nga 5 prilli deri më 31 maj 2012. Ajo mori detyrën si Kryetare e atëhershme e Asamblesë Kombëtare të Serbisë pasi Presidenti Boris Tadiç dha dorëheqjen për të shpallur zgjedhje të parakohshme presidenciale. Sipas të njëjtit model ligjor, presidentja aktuale e Parlamentit serb, Ana Brnabiç, mund të merrte përkohësisht detyrat presidenciale. Me këtë, ajo do të përfundonte të tre funksionet më të rëndësishme shtetërore, pasi ajo ishte tashmë presidente e Qeverisë së Serbisë dhe presidente e parlamentit, dhe gjithashtu do të mbante përkohësisht pozicionin e presidentes së shtetit. Brnabiç do të përfaqësonte Serbinë brenda dhe jashtë vendit, do të merrte kredencialet nga diplomatët e huaj, do të kishte të drejtën të shpallte ligje dhe të thërriste zgjedhje për Asamblenë Kombëtare. Më e rëndësishmja, ajo do të bëhej përkohësisht Komandantja Supreme e Ushtrisë, duke marrë autoritetin për të komanduar Forcat e Armatosura Serbe.

Tre skenarë për Serbinë

Deri më tani, nuk dihet nëse zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare do të mbahen në të njëjtën kohë apo nëse Vuçiç do të bëhet kryeministër përmes rindërtimit të qeverisë. Ekzistojnë tre mundësi në tryezë. E para është që presidenti të shkurtojë mandatin e tij, parlamenti të shpërndahet me propozim të qeverisë dhe zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare të mbahen në të njëjtën ditë. Opsioni i dytë është një riorganizim i qeverisë. Parlamenti voton mosbesim ndaj qeverisë ose kryeministri Đuro Macut jep dorëheqjen, pas së cilës Brnabiç mund t’ia besojë mandatin për të formuar një qeveri të re Vuçiçit. Shumica qeverisëse do të kishte një muaj kohë për të formuar një qeveri të re, nëse dështon, zgjedhjet e parakohshme parlamentare do të pasonin brenda 45 deri në 60 ditësh. Në këtë skenar, do të mbaheshin vetëm zgjedhjet presidenciale. E treta është të shpallen vetëm zgjedhje të parakohshme parlamentare, shkruajnë mediat serbe. Pavarësisht skenarit, zgjedhjet e reja presidenciale do të duhej të shpalleshin brenda 90 ditëve nga dorëheqja, dhe votimi do të duhej të zhvillohej midis 30 dhe 60 ditëve pas shpalljes së zgjedhjeve. Kryetari i Partisë Progresive Serbe, Milosh Vuçiç, ka njoftuar publikisht se koalicioni qeverisës do ta nominojë Vuçeviçin për kryeministër nëse ai fiton zgjedhjet. “Nëse SNS dhe koalicioni ynë fitojnë, ne do ta nominojmë Vuçiçin për kryeministër. Nëse qytetarët vendosin që kjo politikë është më e mira për Serbinë, është e natyrshme që Aleksandër Vuçiç të jetë Kryeministër”, tha Milosh Vuçiç. Ai nuk donte të fliste rreth asaj se kush mund të jetë presidenti i ri, duke thënë vetëm se duhet të jetë “një njeri i mirë, një qytetar, një patriot dhe një person që frymëzon besim tek qytetarët”.