“The Guardian” fillon sulmet ndaj Edi Ramës, eurodeputetët akuzojnë kryeministrin se po vret demokracinë, si mashtrimi i madh me shkencën e rremë dhe dhuna policore ndaj studentëve po çon Shqipërinë drejt greminës
20 Tetor 2026
Prestigjozja britanike “The Guardian” ka publikuar një shkrim të ashpër denoncues ndaj kryeministrit Edi Rama, duke pasqyruar shqetësimet e thella të eurodeputetëve për përshkallëzimin e krizës politike dhe shoqërore në Shqipëri. Eurodeputetët, të udhëhequr nga zëra si Tineke Strik, akuzojnë drejtpërdrejt qeverinë se po përpiqet të anashkalojë ligjet e Bashkimit Evropian përmes vlerësimeve mjedisore të përpejtuara, të cilat ekspertët dhe ambientalistët i konsiderojnë si një mashtrim të madh shkencor.
Ndërsa projektet megalomane në zona ekologjikisht të ndjeshme kërcënojnë integrimin evropian të vendit, protestat paqësore të nisura nga lëvizja “Revolucioni i Flamingove” tashmë janë shndërruar në përplasje të dhunshme në rrugët e kryeqytetit. Përdorimi i gazit lotsjellës dhe plumbave të gomës nga policia ndaj studentëve protestues ka nxitur një reagim të ashpër ndërkombëtar, duke e përshkruar situatën si një goditje të rëndë ndaj standardeve demokratike.
Studentët e ngritur në revoltë, nën logon “Shqipëria nuk është në shitje”, kërkojnë dorëheqjen e menjëhershme të kryeministrit, ndërsa kritikat evropiane po thellohen ndaj reagimeve arrogante të pushtetit. Kjo krizë e shumëanshme, ku bashkohen shkatërrimi mjedisor, dhuna shtetërore dhe cenimi i autonomisë insitucionale, po e çon vendin drejt një gremine të rrezikshme politike.
ARTIKULLI I PLOTË I “THE GUARDIAN”
“Eurodeputetët kanë akuzuar Shqipërinë se po përdor praktika të pandershme për të përshpejtuar miratimin e një resorti luksoz të lidhur me Trump, në një kohë kur protestat kundër projektit po bëhen gjithnjë e më të dhunshme. Ndërsa kryeministri Edi Rama premtoi se do të “dëgjonte zërat e të rinjve” që kanë dalë në rrugë, kritikat ndaj tij janë shtuar për shkak se nuk u është përgjigjur protestuesve që e kanë kundërshtuar prej kohësh projektin në mënyrë paqësore.
Në skena që nuk ishin parë prej dekadash, studentët që tani udhëheqin protestat janë përleshur ashpër me policinë në Tiranë, ndërsa ndërtesa ministrish, banka dhe biznese janë djegur, sulmuar dhe plaçkitur. Në një intervistë për The Guardian, eurodeputetja holandeze Tineke Strik akuzoi Ramën se ka përshkallëzuar situatën duke këmbëngulur në realizimin e planeve të mbështetura nga dhëndri i presidentit amerikan, Jared Kushner. “Nëse qeveria shqiptare do ta kishte marrë seriozisht ‘Revolucionin e Flamingove’, nuk do të kishim mbërritur në këtë pikë”, tha ajo, duke iu referuar lëvizjes popullore që nisi si reagim ndaj ndërtimit të resortit në zona ekologjikisht të ndjeshme të vendit ballkanik. “Studentët po shprehin zhgënjimin e njerëzve që ndihen se askush nuk i ka dëgjuar”, shtoi ajo.
Protestat për resortin ndezin zemërimin qytetar
Të hënën, punonjësit e bashkisë u panë duke hequr pllakat e trotuareve, ndërsa pronarët e dyqaneve po siguronin ambientet e tyre me llamarina metalike, pas gjashtë ditësh radhazi përplasjesh të dhunshme në kryeqytet, gjatë të cilave protestuesit i vunë zjarrin edhe një komisariati policie. Policia ndërhyri me plumba gome dhe gaz lotsjellës në përpjekje për të shpërndarë turmat. Studentët janë zotuar se do të vazhdojnë demonstratat derisa kryeministri socialist të japë dorëheqjen, një kërkesë që ai e ka refuzuar kategorikisht. “Kjo ide e tmerrshme e resortit ishte shkëndija që ndezi zjarrin”, tha Greta, një studente në Tiranë, duke shtuar se slogani që të rinjtë kishin brohoritur prej muajsh gjatë protestave ishte: “Shqipëria nuk është në shitje”.
“Tani ka edhe çështje të tjera që po i hedhin benzinë zjarrit. Ne shqetësohemi vërtet për gjendjen e demokracisë sonë, për standardet e jetesës dhe për arsimin”, tha ajo. Projekti i diskutueshëm parashikon ndërtimin e deri në 10 mijë vilave në zona bregdetare që gëzonin mbrojtje mjedisore, derisa qeveria miratoi një ligj të debatueshëm që u lejon “investitorëve strategjikë” të ndërtojnë në pjesë të peizazhit Vjosë-Nartë, ku ndodhet sistemi i fundit i paprekur i deltave në Mesdhe.
Në qershor, Parlamenti Europian kërkoi që Shqipëria, vend kandidat për anëtarësim në BE, ta shfuqizonte këtë ligj, duke deklaruar se ai përbënte një kërcënim të drejtpërdrejtë për standardet mjedisore, të cilat janë “kushte të panegociueshme të anëtarësimit”. Qëndrimi i Parlamentit Europian erdhi pasi punonjësit e ndërtimit nisën punimet në maj, duke shkaktuar protesta që më pas u përhapën në të gjithë vendin, pasi u zbulua se duna të lashta dhe sipërfaqe pyjore ishin shkatërruar për të hapur rrugë hyrëse në rezervatin natyror.
Edi Rama mes BE-së dhe resortit luksoz
I rizgjedhur vitin e kaluar për një mandat të katërt historik, Rama synon ta anëtarësojë vendin ballkanik, ende një nga më të varfrit në Europë pas rënies së komunizmit më shumë se tri dekada më parë, në bllokun me 27 vende deri në vitin 2030. Në një fjalim të drejtpërdrejtë në rrjetet sociale të dielën, ai deklaroi se “Shqiptarët duhet të mendojnë shumë qartë: duan këtë, duan atë, apo duan BE-në?” Por Strik, eurodeputete e grupit të të Gjelbërve, e cila drejtoi një mision faktmbledhës të Parlamentit Europian në Shqipëri në qershor, tha se ishte e qartë që qeveria po nxitonte gjithashtu të “krijonte fakte të kryera në terren”, përpara se të detyrohej ligjërisht të zbatonte standardet e BE-së. Shqipëria, një nga vendet që kryesojnë procesin e zgjerimit, shpreson t’i përfundojë negociatat e anëtarësimit deri në fund të vitit 2027.
Duke iu referuar një studimi të ndikimit në mjedis, “rezultatet shkencore” të të cilit Rama i përshkroi së fundmi si vendimtare për realizimin e projektit prej 4 miliardë eurosh, Strik deklaroi: “Qeveria i ka dorëzuar Komisionit Europian një paketë mjedisore, por pa shfuqizuar ligjin që lejon ndërtimin në zonën e mbrojtur. Ajo vazhdon të përpiqet të ndihmojë realizimin e planeve megalomane për resortin luksoz të Ivanka Trump dhe Jared Kushner. Si? Duke kryer një vlerësim të përshpejtuar të ndikimit në mjedis, i cili, nëse do të realizohej në mënyrë më të plotë, nuk do të mund të arrinte kurrë në përfundimin se ky ndërtim lejohet.”
Rama mbron resortin me argumentin shkencor
Rama deklaroi këtë muaj, gjatë një forumi për turizmin në Bruksel, se ky projekt i rëndësishëm zhvillimi do të sillte një ndryshim rrënjësor për një vend që, përpara rënies së regjimit stalinist në vitet 1990, kishte qenë “Koreja e Veriut” e Europës. “Nëse ndërtimi do të vazhdojë, këtë nuk do ta vendosë rruga, por shkenca”, tha ai në forum. “Ideja se natyra do të kujdeset vetë për veten, nëse ne thjesht e shikojmë, është absurde dhe e vjetruar. Ne po përpiqemi të krijojmë një destinacion turistik të nivelit të lartë, ku natyra do të vihet në pah, ku njerëzit do të kalojnë pushimet dhe ku populli shqiptar do të marrë atë që meriton: një ekonomi shumë më të fortë.”
Më 8 tetor, Kushner e përshkroi projektin si një sipërmarrje me një qëllim të vetëm: “Të ndërtojmë sipas standardeve më të larta të projektimit dhe mbrojtjes së mjedisit dhe ta lëmë këtë pjesë të jashtëzakonshme të Shqipërisë më të gjelbër, me biodiversitet më të pasur dhe në gjendje më të mirë mjedisore”, tha ai. Kontraktorë privatë, të ngarkuar me realizimin e studimit të ndikimit në mjedis, janë parë duke hartografuar, matur dhe monitoruar zonën.
Kjo ka nxitur ambientalistët, të cilët fillimisht udhëhoqën protestat, të kundërpërgjigjen këtë javë duke deklaruar se “shkenca e ka thënë tashmë fjalën e saj”. “Ajo foli kur ekspertët e Fakultetit të Shkencave të Natyrës në Universitetin e Tiranës vendosën ta mbronin këtë peizazh të jashtëzakonshëm në vitin 2004”, tha Aleksandër Trajçe, përfaqësues i organizatës më të vjetër për mbrojtjen e natyrës në vend, Shoqatës për Mbrojtjen dhe Ruajtjen e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA). “Vendimi i tyre mbështetej në të dhëna shkencore shumë të forta. Nuk ka asnjë mënyrë që shkenca të na tregojë më shumë.
Rihapja e diskutimit jo vetëm që është e pasinqertë, por përbën qartësisht një mënyrë për të justifikuar një ndërtim që nuk duhet të ndodhë fare.” Duke këmbëngulur se një vlerësim i ndikimit në mjedis do të kërkonte “të paktën dy vjet” për t’u realizuar siç duhet, ai shtoi: “do të duheshin disa stinë, përgjatë disa viteve, për të studiuar realisht speciet dhe biodiversitetin e rajonit”. Ndërsa dhuna nuk po jep shenja se do të ndalet, Trajçe tha se shqiptarët ndihen shumë të zemëruar me qëndrimin e dobët të Bashkimit Europian. “Nëse BE-ja do të kishte ndërhyrë më herët dhe do t’i kishte thënë Ramës të ndalonte, faza paqësore e lëvizjes protestuese nuk do të ishte përshkallëzuar në atë që po shohim sot”, shtoi ai.
Strik akuzon Ramën për favorizim interesash private
Strik tha se ishte habitur nga entuziazmi i kryeministrit shqiptar për një kompleks turistik të përmasave kaq të mëdha në një zonë kaq të brishtë. Ajo theksoi rëndësinë e mbrojtjes së vijave të tilla unike bregdetare në një kontinent që kishte nxjerrë mësime nga gabimet e së kaluarës. “Unë e akuzoj Ramën se po u shërben interesave të tij dhe interesave të Kushnerit, dhe jo interesave të mjedisit dhe të popullit shqiptar”, deklaroi ajo, duke shtuar “Qeveria synon qartësisht t’i përfundojë procedurat përpara se të detyrohet ligjërisht të zbatojë standardet e BE-së. Praktika të tilla tinëzare dhe të pabesa duhet të kritikohen ashpër nga Bashkimi Europian.
Nëse Shqipëria dëshiron seriozisht të jetë një vend kandidat i besueshëm për anëtarësim, ajo duhet të respektojë ligjin e BE-së dhe jo të përpiqet ta anashkalojë atë.” I pyetur për akuzat e Strik, Rama i tha The Guardian: “Ju lutem, i thoni zonjës së nderuar se dhuna në Tiranë është shumë reale. Në vend që të imagjinojë komplote mjedisore që nuk ekzistojnë, ajo mund ta ndihmonte Shqipërinë duke dënuar dhunën që duket se e vlerëson, në një jehonë fatkeqe të zonjës së Kremlinit, zonjës Zakharova (zëdhënësja e Ministrisë së Jashtme ruse, Maria Zakharova)”, shkruan prestigjozja britanike “The Guardian”.