12 Shkurt 2026

Nga Prof. Dr. Pal Nikolli

Nëse ka një imazh që përmbledh fatin e Shqipërisë së viteve të fundit, ai nuk është as rritja ekonomike e trumbetuar dhe as peizazhet e turizmit masiv. Është grafiku i ecurisë së lindjeve 2024-2025: një bashkësi “shtyllash” që tkurren, ku vetëm njëra, ajo e Tiranës, ngrihet si një kullë e vetmuar në një fushë të zbrazët. Ky grafik nuk tregon thjesht statistika mjekësore; ai është certifikata e një transformimi të dhimbshëm social që po e kthen Shqipërinë në një “Shtet-Qytet”.

Analiza e realitetit: Një vend me dy shpejtësi.

Të dhënat e fundit flasin qartë. Tirana, me afërsisht 9,000 lindje, mban mbi supet e saj peshën e pothuajse gjysmës së gjeneratës së re të vendit. Ky dominim drastik dëshmon për një centralizim të egër. Ndërsa kryeqyteti thith energjinë, rininë dhe shpresën e të gjithë rretheve, qarqet e tjera po lëngojnë nën peshën e braktisjes.
Nga Durrësi në Fier, dhe nga Elbasani në Shkodër, “shtyllat e gjelbra” të vitit 2025 janë pothuajse kudo më të shkurtra se ato të vitit paraardhës. Ky trend tregon se rënia nuk është një luhatje rastësore, por një proces strukturor. Ne po lindim më pak, po martohemi më vonë dhe, mbi të gjitha, po ikim më shumë.

Gjirokastra dhe Jugu: Kur heshtja bëhet ulëritëse.

Situata në jug të vendit, me Gjirokastrën në krye, është pothuajse tragjike. Kur një qark i tërë regjistron më pak se 500 lindje në vit, nuk jemi më para një problemi demografik, por para një rreziku ekzistencial për identitetin e asaj zone. Shkollat që mbyllen, maternitetet që boshatisen dhe fshatrat ku dëgjohen vetëm hapat e të moshuarve, janë produkti i drejtpërdrejtë i këtyre shifrave. Jugu po kthehet në një muze të bukur, por të pajetë.

Parashikimi: Drejt vitit 2030 – “Tiranizimi” i plotë.

Nëse vijojmë me këtë ritëm, parashikimi për fundin e dekadës është i zymtë. Deri në vitin 2030, ne mund të presim:

Humbjen e peshës së rretheve: Mbi 50% e lindjeve do të ndodhin vetëm në Tiranë, duke e bërë pjesën tjetër të Shqipërisë një periferi demografike.

Bilancin negativ: Shumica e qarqeve do të kenë më shumë vdekje se lindje, duke sjellë një tkurrje të pashmangshme të popullsisë rezidente.

Krizën e shërbimeve: Një vend që nuk lind, nuk mund të mbajë dot as ekonominë. Mungesa e krahut të punës dhe plakja e popullsisë do të rrisin presionin mbi skemat e pensioneve dhe shëndetësinë.

Një thirrje për reflektim.

Grafiku 2024-2025 është një pasqyrë ku ne duhet të shohim veten pa filtra. Tirana nuk mund të rritet pafundësisht duke “ngrënë” rrethet e saj. Një komb që përqendrohet në një pikë të vetme është një komb i brishtë.
Pa politika radikale që nxisin jetesën në periferi, pa subvencione reale për familjet e reja dhe pa një strategji për të kthyer besimin te e ardhmja në atdhe, shtyllat e këtij grafiku do të vazhdojnë të ulen, derisa një ditë, vetë djepi i kombit të mbetet thjesht një kujtim statistikor.