6 Nëntor 2026

Edhe pse “cunami blu” në zgjedhjet e mesit të mandatit të martën i përmbyti republikanët dhe tronditi rrënjësisht sundimin e Presidentit Donald Trump , dhe brenda Partisë Republikane tashmë po shfaqen shenjat e para të një “lojë fajësimi”, fakti është se Trump është tronditur para së gjithash në aspektin e zbatimit të politikave të tij të brendshme, ndërsa ai ende mban në duar levat kryesore të pushtetit, pra fuqitë e rëndësishme kushtetuese dhe ekzekutive në kryerjen e politikës së jashtme, komandimin e ushtrisë dhe vendosjen e forcave, vendimet, përfshirë ato të luftës, por edhe marrëdhëniet me udhëheqësit e huaj.

Diskutimet rreth asaj se si demokratët në Kongres mund të ndikojnë ndjeshëm në politikat problematike të jashtme të Trump janë ndezur tashmë, dhe pikat kryesore të shqyrtimit janë, përveç Ukrainës, lufta kundër Iranit dhe qëndrimi ndaj Izraelit dhe veprimeve dhe politikave të tij shkatërruese në rajonin e Lindjes së Mesme.  Gjatë mandatit të tij të dytë, presidenti amerikan përdori fuqitë presidenciale shpesh duke anashkaluar Kongresin. Që nga nisja e një lufte me Iranin dhe urdhërimi i sulmeve ndaj anijeve të dyshuara për përfshirje në kontrabandën e drogës në brigjet e Amerikës Latine, deri te operacioni që çoi në kapjen e udhëheqësit venezuelian Nicolás Maduro , Trump ka ndërmarrë vazhdimisht veprime të mëdha ushtarake pa miratimin e Kongresit. Meqenëse republikanët deri më tani kanë mbajtur kontrollin e Kongresit, demokratët kanë pasur mundësi shumë të kufizuara për të sfiduar Shtëpinë e Bardhë për këtë dhe një numër çështjesh të tjera. Por, siç thekson Foreign Policy , kjo do të ndryshojë së shpejti.

Gjatë fushatës zgjedhore, demokratët argumentuan se republikanët i kishin lëshuar administratës së Donald Trump kompetencat kushtetuese të Kongresit për të nisur luftëra dhe për të vendosur mbi shpenzimet qeveritare. Demokratët tani pritet të kërkojnë t’i kufizojnë këto kompetenca. Demokratët tani kanë leva të fuqishme ndikimi – ata do të marrin kontrollin e Komiteteve të Buxhetit në të dy dhomat e Kongresit dhe do të mbikëqyrin hartimin e projektligjeve vjetore të financimit ushtarak dhe të ndihmës së huaj. Kjo nuk garanton se ata do të jenë në gjendje të zbatojnë gjithçka që duan, por kontrolli mbi buxhetin e shtetit do t’u japë atyre ndikim dhe fuqi negociuese të konsiderueshme.

Çështja e parë dhe më e rëndësishme e politikës së jashtme për amerikanët është Irani. Trump nuk kërkoi miratimin e Kongresit përpara se të niste luftën SHBA-Izrael kundër Iranit më 28 shkurt. Demokratët kanë votuar vazhdimisht për t’i dhënë fund operacioneve luftarake, përveç nëse presidenti kërkon miratimin e Kongresit për të vazhduar luftën. Një rezolutë e tillë u miratua si në Dhomën e Përfaqësuesve ashtu edhe në Senat, me mbështetjen e një grushti republikanësh. Por administrata Trump e injoroi atë.

Pas humbjes në zgjedhjet e kongresit, sipas Axios , Trumpit i mbeten kryesisht opsione të këqija në lidhje me Iranin dhe arrin në përfundimin se nuk ka një mënyrë të lehtë për të “përfunduar punën” atje. Pas debatit zgjedhor, ai pranoi çuditërisht se lufta me Iranin i kishte dëmtuar republikanët, pas së cilës mori një goditje të fuqishme nga rrethi më i ngushtë, kur zëvendëspresidenti JD Vance deklaroi publikisht pa mëdyshje se lufta në Iran ishte shkaku kryesor i humbjes. Trump tha të mërkurën se analiza e Vance ishte “kryesisht e saktë” sepse lufta kishte çuar në çmime më të larta të karburantit, por shtoi se nëse do t’i duhej, do ta bënte përsëri. “Nuk kishim zgjidhje tjetër. Nuk mund ta lejoni Iranin të ketë armë bërthamore.” Kjo nuk është ajo që demokratët, dhe jo Vance, duan të dëgjojnë.

Përpara zgjedhjeve të Kongresit, demokratët kryesorë kanë thënë se do të kërkojnë të zvogëlojnë fondet për luftën me Iranin nëse rifitojnë pushtetin. Tani, një Kongres i kontrolluar nga demokratët do të jetë në gjendje të përdorë fondet buxhetore si një levë për të mbajtur këtë premtim. Me ndikimin e tyre të rimarrë politik , demokratët mund të shkurtojnë shpenzimet e mbrojtjes ose të bllokojnë emërimet në pozicione të caktuara për të ushtruar presion mbi Trumpin që të kërkojë miratimin e Kongresit për të vazhduar luftën. Ata gjithashtu mund të kërkojnë që zyrtarët e administratës t’i mbajnë ligjvënësit dhe publikun të informuar rreth planeve të tyre, duke përfshirë edhe përmes seancave dëgjimore publike.  “Përfshirja e një ndalimi financimi në një projektligj për ndarjet buxhetore që duhet të miratohet patjetër” do të ishte “mekanizmi më efektiv për t’i dhënë fund me forcë” një lufte me Iranin ose një sulmi ndaj anijeve, tha për Foreign Policy Brian Finucane , këshilltar i lartë në Grupin Ndërkombëtar të Krizave dhe ish-këshilltar ligjor në Departamentin e Shtetit të SHBA-së.

Demokratët do të marrin kontrollin e Kongresit ndërsa në Uashington zhvillohet një debat rreth asaj se si duhet të duket faza tjetër e angazhimit të përgjithshëm të SHBA-së në Lindjen e Mesme. Debati është nxitur pjesërisht nga dëmet e konsiderueshme në bazat ushtarake amerikane në Gjirin Persik gjatë luftës me Iranin. “Bazat tona atje do të duhet të rindërtohen ose të zhvendosen. Ato janë goditur rëndë nga Irani. Është një çështje buxheti në kuptimin më themelor”, tha Joshua Shifrinson , profesor në Shkollën e Politikave Publike të Universitetit të Merilendit. Trump tashmë ka një përgjigje për debatin: “A do ta kenë ata kontrollin e Kongresit? Në fakt nuk do ta kenë, unë e di si t’i ndal!”

Shifrinson shton se demokratët do të jenë në gjendje të “zhvendosin gjërat rreth bllokimit” kur bëhet fjalë për praninë amerikane në Lindjen e Mesme thjesht sepse do të duhet të merren vendime nëse do të drejtohen fondet për rindërtimin e objekteve ushtarake të dëmtuara apo për zhvendosjen e tyre në vende të tjera.

Izrael

Në mënyrë të ngjashme, procesi i buxhetit do t’u lejojë demokratëve të ndikojnë në të ardhmen e pranisë amerikane në Evropë dhe politikën amerikane ndaj Ukrainës, tha Shifrinson. Demokratët janë fuqimisht kundër planeve të administratës Trump për të zvogëluar praninë ushtarake amerikane në Evropë dhe kanë shprehur zemërim për mungesën e mbështetjes së Shtëpisë së Bardhë për Kievin dhe përpjekjet e fundit për të lehtësuar sanksionet ekonomike ndaj Moskës në kontekstin e luftës Rusi-Ukrainë. Ashtu si me Iranin dhe sulmet ndaj anijeve, demokratët e Kongresit ka të ngjarë të përdorin fondet si një levë për t’u përballur me Trumpin në të dyja çështjet. Demokratët kanë sinjalizuar gjithashtu se rifitimi i shumicës së ndihmës do të përshpejtojë miratimin e paketave të reja të ndihmës për Ukrainën, të cilat tradicionalisht kanë gëzuar mbështetje dypartiake.

Ka mënyra të tjera se si një Kongres i kontrolluar nga Demokratët mund të formësojë politikën e jashtme amerikane, jo vetëm përmes ndarjeve buxhetore ose legjislacionit. Mbikëqyrja e administratës mund të luajë një rol veçanërisht të rëndësishëm në formësimin e politikës së jashtme amerikane në të ardhmen. Falë fitoreve të mëdha të së martës, Demokratët së shpejti do të marrin kontrollin e komiteteve të fuqishme të Kongresit që kanë autoritetin për të nisur hetime, për të thirrur seanca dëgjimore dhe për të kërkuar dokumente dhe dëshmi. Kur bëhet fjalë për rolin amerikan në Lindjen e Mesme, Vance përmendi mbështetjen e pakushtëzuar të administratës Trump për Izraelin si shkakun e dytë kryesor të fiaskos zgjedhore – Trump mbështeti kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu në zgjedhjet e fundit izraelite , por Vance jo. Me marrjen e kontrollit të të dy dhomave të Kongresit, pritet që demokratët të mund të ngatërrohen me Trumpin edhe në këtë çështje.

Mbështetja për Izraelin është zbehur midis demokratëve për shkak të mënyrës se si Izraeli e trajtoi luftën në Gaza, e cila ka vrarë dhjetëra mijëra civilë palestinezë, dhe faktorët që kanë kontribuar gjithashtu në këtë gjendje shpirtërore përfshijnë dhunën e vazhdueshme në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli dhe aleancën e ngushtë të Netanyahut me republikanët. Demokratët mund të kufizojnë ose ndërpresin plotësisht ndihmën ushtarake për Izraelin, e cila përfshin një shumë bazë vjetore prej 3.8 miliardë dollarësh, me miliarda të tjerë që vijnë pas ose si rezultat i sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023, që pasoi fushatën shkatërruese ushtarake të Izraelit në Gaza. Pothuajse gjysma e demokratëve të Dhomës së Përfaqësuesve votuan për të prerë ndihmën për Izraelin këtë verë, dhe disa nga ata që votuan kundër masës, si Meeks, mbështetën kufizimin e dërgesave të armëve në Izrael, të tilla si bomba të rënda.

Ukrainë

Lidhur me Ukrainën, Trump e ka ndërprerë kryesisht ndihmën e drejtpërdrejtë financiare dhe ushtarake për Kievin, pavarësisht mbështetjes së gjerë për ndihmën amerikane midis ligjvënësve nga të dyja partitë. Presidenti amerikan i zemëroi më tej anëtarët e Kongresit, përfshirë shumë republikanë, duke hequr sanksionet mbi naftën ruse dhe duke përjashtuar përkohësisht sektorin e energjisë së Rusisë nga sanksionet – vetëm disa javë pasi i nënshkroi ato në ligj.

Me kontrollin e të dy dhomave të Kongresit që pritet të fillojë në janar, demokratët do të jenë në gjendje të vendosin se cilat projektligje dhe propozime do të dalin për votim dhe kur. Kjo mund t’u lejojë atyre të miratojnë ndihmë të re për Ukrainën, e cila ka të ngjarë të sigurojë shumicën prej dy të tretash në të dy dhomat e nevojshme për të anashkaluar veton e Trump, duke pasur parasysh mbështetjen e gjerë dypartiake. Zyrtarët demokratë e kanë bërë tashmë ndihmën për Kievin një përparësi, sipas Reuters.

Në thelb, një fitore e demokratëve në të dyja dhomat e Kongresit mund të hapë rrugën për ndihmë të re ushtarake dhe financiare për Ukrainën, si dhe për përpjekje për të bllokuar lehtësimin e sanksioneve të Trump kundër Rusisë, të gjitha fusha ku Kongresi ka ndikim. Por demokratët mund ta përqendrojnë vëmendjen e tyre në lëvizjet e tjera të Trump në lidhje me çështjen ukrainase – Përfaqësuesi demokrat Gregory Meeks , i cili duhet të marrë përsipër kryesinë e Komitetit të Punëve të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, propozoi një projektligj dypartiak që do të bllokonte planin e Trump për të rikthyer naftën ruse në tregun botëror.

Daniel Fried , ish-ambasadori i SHBA-së në Poloni, tha të hënën për shërbimin publik polak TVP se do të jetë më e lehtë për Kongresin nën kontrollin e demokratëve të frenojë idetë e këqija të administratës Trump, siç është heqja e sanksioneve kundër Rusisë. “Mendoj se ukrainasit kanë të drejtë kur thonë se ka shumë republikanë dhe demokratë që mbështesin Ukrainën. Këto zgjedhje mund t’u japin atyre më shumë liri për të bërë më shumë se kaq”, shtoi ai.

Demokratët mund të ndërhyjnë te presidenti amerikan në disa çështje të tjera të politikës së jashtme. Trump ka qenë jashtëzakonisht agresiv në veprimet e tij në Hemisferën Perëndimore, duke përfshirë operacionin ushtarak që çoi në rrëzimin e Maduros, si dhe më shumë se një vit sulmesh vdekjeprurëse ndaj anijeve jashtë brigjeve të vendit. Ai gjithashtu vendosi sanksione që synonin dëmtimin e qeverisë komuniste të Kubës, së bashku me kërcënime për ndërhyrje ushtarake për të rrëzuar qeverinë. Administrata amerikane u përpoq të ndikonte në zgjedhjet në Honduras, Argjentinë, Kolumbi dhe Brazil.

Disa demokratë kanë bërë thirrje për hetime dhe seanca dëgjimore mbi veprimet e Trump në Venezuelë, ndërsa të tjerë kanë dënuar ato që i kanë quajtur sanksione mizore që ndëshkojnë civilët kubanë dhe kanë bërë thirrje për t’i dhënë fund ndërhyrjes amerikane në zgjedhjet e vendeve të tjera.