12 Shkurt 2026

Në majat e larta të botës, një ndryshim i shpejtë klimatik po ndodh me pasoja globale. Një rishikim i madh ndërkombëtar tregon se ndryshimet klimatike po përshpejtohen më shpejt në zonat malore sesa në ultësirat përreth. Shkencëtarët paralajmërojnë se kjo ngrohje e pabarabartë mund të ketë pasoja serioze për miliarda njerëz që jetojnë në male ose varen nga malet për ujë, ushqim dhe stabilitet.

Studimi, i botuar në Nature Reviews Earth & Environment, analizon fenomenin e quajtur “ndryshim klimatik i varur nga lartësia” (EDCC), që do të thotë se ndryshimet mjedisore përshpejtohen sa më lart të ngjitesh në male. Sipas studiuesve, ky proces po ndryshon klimën malore në mbarë botën.

Hulumtimi është analiza më e detajuar deri më sot mbi ndryshimet e temperaturës, reshjeve dhe borës në vargmalet kryesore globale. Ekipi, i udhëhequr nga dr. Nick Pepin i Universitetit të Portsmouth-it, analizoi të dhëna klimatike globale dhe raste studimore nga Malet Shkëmbore, Alpet, Andet dhe Pllaja Tibetiane.

Rezultatet tregojnë se mes viteve 1980 dhe 2020, zonat malore janë ngrohur mesatarisht 0.21°C për shekull më shpejt se zonat e ulëta. Reshjet janë bërë më të paqëndrueshme dhe gjithnjë e më shpesh bora po shndërrohet në shi.

Pasojat prekin shumë më tepër se vetë malet. Mbi një miliard njerëz varen nga bora dhe akullnajat malore për ujë të pijshëm, përfshirë popullsi të mëdha në Kinë dhe Indi. Ngrohja po rrit rrezikun e përmbytjeve dhe fatkeqësive ekstreme.

Temperaturat në rritje po detyrojnë gjithashtu bimët dhe kafshët të ngjiten më lart për të gjetur kushte më të freskëta, por në shumë raste ato nuk kanë më ku të shkojnë, duke rrezikuar zhdukjen e specieve.

Shkencëtarët theksojnë se mungesa e të dhënave afatgjata në lartësi të mëdha e bën edhe më të vështirë kuptimin e plotë të problemit. Ata bëjnë thirrje për monitorim më të mirë dhe veprim urgjent kundër ndryshimeve klimatike, pasi kriza në male është pjesë e një problemi shumë më të madh global. / ScitechDaily – Syri.net