Antishteti

Shkruar nga: Andrea Stefani  
Botuar më: 13 vite mė parė

Andrea Stefani
Antishteti

Kushtetuta ėshtė vullneti i shkruar i popullit. Pikėrisht kėtė vullnet kanė dhunuar Berisha dhe Topalli duke mos respektuar njė nga institucionet mė tė larta tė shtetit. *** Vetė Berisha dėshiron qė kjo ngjarje e shėmtuar, tė trajtohet me lehtėsi, sikur nuk ka ndodhur ndonjė gjė e madhe. Madje, shpreson qė tė korrė edhe duartrokitje pėr kėtė harbutėri politike. Nė fund tė fundit, sipas Berishės, njeriu mė i rėndėsishėm i vendit qė ėshtė Berisha, nuk pati kohė dhe dėshirė tė jetė prezent nė njė ceremoni tė kryesuar nga Presidenti i Republikės qė po sipas Berishės, ėshtė askushi. Po sipas psikologjisė sė Berishės tė virusuar rėndė nga arroganca e mė tė fortit, Moisiun e ka pjellė konsensusi Nano-Berisha prandaj, ai do tė jetė gjithnjė njė nėnprodukt i politikės sė Berishės dhe asgjė mė shumė. Dhe i verbuar nga mllefi qė ky "nėnprodukt" ka guxuar tė mos i bindet, madje ta kundėrshtojė "Atin" e tij politik, nė realizimin e planeve mė tė zeza antishtet, nuk kupton se ai, Berisha dhe politikanėt e tjerė, janė mandatuar nga populli qė t‘i hapin rrugėn prodhimit tė njė institucioni, qė ėshtė Presidenti i Republikės. Dhe sipas vullnetit tė popullit tė stampuar nė faqet e Kushtetutės, ky institucion, duhej tė bėnte pikėrisht atė qė ka bėrė dhe qė Berisha e urren kaq shumė: tė mos u nėnshtrohej planeve dhe intrigave pėr pushtet absolut tė Berishės dhe tė askujt, por nė frymėn e Kushtetutės tė mbronte institucionet e pavarura nga kthetrat qė janė zgjatur dhe duan t‘i shqyejnė. Berisha nuk kupton se si politikan ai nuk ka pjellė njė Alfred Moisi, njė individ, po njė institucion, dhe mė tė lartin e shtetit, atė tė Presidentit tė Republikės qė me Kushtetutė, pėrfaqėson unitetin e vendit. Ndaj, tė konfliktohesh me Presidentin e vendit do tė thotė t‘i bėsh sfidė ndjenjės sė pėrbashkimit qė ėshtė palca e njė shteti dhe shoqėrie. Dhe tė konfliktohesh nuk do tė thotė tė mos biesh dakord. Tė konfliktohesh do tė thotė tė mos respektosh, tė pėrbuzėsh, tė urresh, tė poshtėrosh, shkurt tė bėsh pikėrisht atė qė bėri Kryeministri. *** Duke mbetur shumė primitiv nė mentalitetin e tij politik, Berisha nuk kupton asgjė nga procesi i shenjtėrimit tė institucioneve. Ai sheh te Presidenti i Republikės individin Moisi nė vend qė te individi Moisi tė shohė tė mishėruar Presidentin e Republikės. Me qėllime tė mbrapshta ai kėrkon qė njerėzit tė shohin te Presidenti i Republikės jo institucionin e lartė tė shtetit, po pensionistin qė Berisha e mori nga rruga dhe si me magji e bėri President. Ky denigrim bėhet sepse psikologjia e sėmurė e Berishės, nuk duron dot qė dikush tė jetė mė lart se ai. Edhe nėse kėtė e thotė Kushtetuta, ky njeri qė bėrtet se nuk e respekton Moisiun, se gjoja ka shkelur Kushtetutėn, do tė bėjė gjithēka qė ajo qė thotė Kushtetuta, tė mbetet vetėm nė letėr. Ndėrkaq, do tė pėrpiqet qė tė gjithė ta mėsojnė se "de facto" mbi tė gjitha dhe mbi tė gjithė, ėshtė Berisha. Asnjė diktator nuk ka shpalosur kaq hapur dhe kaq patologjikisht, madje as Enver Hoxha qė deri nė fund tė jetės fshihej pas partisė dhe popullit (jeni ju, pa jemi ne) pra, asnjė diktator nuk ka guxuar tė shfaqė kaq hapur njė arrogancė dhe epsh tė tillė pėr tė sunduar gjithēka dhe kėdo. Dhe njė epsh i tillė ėshtė bėrė gjithnjė e mė shumė patologjik (ato qė thuheshin mbi Berishėn e zbutur apo tė ndryshuar dolėn pallavra) sa nuk mund tė frenohet nga asnjė lloj arsyeje. Sepse arsyeja e shtetarit duhet t‘i thoshte Berishės se pavarėsisht qė Moisiu u bė President edhe me pėlqimin e Berishės, nga ai moment, Moisiu ėshtė mishėrim i njė institucioni qė nuk ka asnjė detyrim t‘i bindet Berishės. Sepse njė detyrim tė tillė nuk e ka as edhe njė ministėr i zakonshėm. Dhe populli nuk i ka dhėnė mandate Berishės qė tė abuzojė me to dhe tė zgjedhė njė President skllav apo kukull tė Berishės. Popullit dhe demokracisė i duhet njė President, qė kur ėshtė fjala pėr tė mbrojtur Kushtetutėn, vullnetin e shkruar tė popullit, duhet t‘i thotė jo edhe Berishės edhe gjithkujt. Nuk ėshtė krim qė njė President t‘i thotė jo planeve qė synojnė tredhjen e lirisė sė sistemit. Krim do tė qe po tė ndodhte e kundėrta. Populli nėpėrmjet Kushtetutės, e ka mandatuar Presidentin tė bėjė pikėrisht atė qė edhe ka bėrė, tė mbrojė pavarėsinė e institucioneve. Dhe Berisha tenton ta poshtėrojė institucionin e Presidentit, jo se Moisiu nuk ka zbatuar Kushtetutėn sikundėr e paraqet, por pikėrisht sepse e ka zbatuar Kushtetutėn duke u thėnė jo planeve absurde dhe autokratike tė Berishės. Dhe nuk ka asnjė anomali nė kėtė diskordancė institucionale. Pluraliteti, ndarja e pushteteve dhe pavarėsia e tyre e presupozojnė atė. Nuk paska tė drejtė Presidenti tė mendojė ndryshe nga Kryeministri dhe pėr rrjedhojė, tė vendosė edhe ndryshe dhe jo nė pėrputhje me dėshirat e njė Kryeministri? Nuk gėzuaka institucioni i Presidentit, i qytetarit tė parė tė kėtij vendi, atė tė drejtė sa elementare aq edhe themelore kushtetuese qė e gėzon ēdo qytetar, tė drejtėn e mendimit dhe shprehjes ndryshe? A i jep ushtrimi i kėsaj tė drejte nga Institucioni i Presidencės tė drejtėn Kryeministrit qė tė hakmerret duke shpalosur mungesė respekti dhe pėrbuzje publike ndaj tij? Askush nuk ia ka dhėnė Berishės njė mandat tė tillė kanunor. Berisha mund tė mos e pėlqejė qytetarin Alfred Moisiu, por ėshtė i detyruar qė nė personin e tij, tė respektojė institucionin e Presidentit tė Republikės, sepse ky institucion, nuk ėshtė pjellė e kapriēiove tė Berishės, por njė krijesė e Kushtetutės dhe pikėrisht, pėr tė balancuar dhe kontrolluar edhe vullnete tė mbrapshta si kėto tė Berishės kurdoherė qė tė shfaqen. Institucioni i Presidentit ėshtė simbol i unitetit dhe njė Kryeministėr duhet tė ketė pjekurinė minimale politike pėr tė mos manifestuar njė karshillėk foshnjarak duke u "allnuar" me Presidentin sa herė qė i prishet qejfi. Shfaqja qė dha Kryeministri (mė saktė qė nuk dha) ėshtė komike dhe me siguri ka bėrė tė nėnqeshė ēdo diplomat perėndimor. Por pėr ne, shqiptarėt, ėshtė njė dukuri tragjike, ėshtė njė metastazė e kancerit tė shtetit. *** Nė thelb, edhe kjo hataja e fundit e Berishės, nuk ėshtė gjė tjetėr veē njė tjetėr shfaqje e strategjisė, e amokut berishian pėr kapjen e institucioneve. Berisha dhe skllevėrit e tij, pėrhapin lloj-lloj legjendash mbi gjoja faktin qė Kryeministri ėshtė mė i rėndėsishėm se Presidenti, sepse ky i fundit, nuk zgjidhet drejtpėrdrejt nga populli. Kjo ėshtė leva autoritariste e Berishės e zhytur nė themelet e institucioneve pra, tė shtetit. Sepse populli tė fal mandate qė tė prodhosh gjėra tė shenjta, tė paprekshme dhe tė respektueshme sikundėr janė ligjet dhe institucionet. Ligjeve dhe institucioneve duhet t‘u nėnshtrohet jo vetėm populli, por edhe vetė politikanėt qė i prodhojnė. Kjo ėshtė ēudia e alkimisė sė shtetit. Politikanėt prodhojnė institucione tė cilave u nėnshtrohen edhe ata vetė. Institucionet, kėto krijesa tė politikės, mė pas kontrollojnė, balancojnė, korrektojnė sjelljen e gjithkujt, edhe tė politikanėve. Ndryshe populli nuk do tė mandatonte politikanė, por diktatorė dhe tiranė. Dhe detyra e parė e njė politikani qė i qėndron besnik mandatit tė tij dhe Kushtetutės, ėshtė qė tė pėrpiqet me tė gjitha forcat tė shenjtėrojė produktin e tij tė parė, qė janė ligjet dhe institucionet qė ai kontribuon tė vijnė nė jetė. Politikanėt mund tė bėhen mami, por nuk janė as etėr dhe as gardianė tė institucioneve tė lira. Dhe si ndihmon njė politikan pėr tė shenjtėruar institucionet? Minimumi ėshtė qė tė respektojė vendimet e tyre edhe kur ato nuk pėrkojnė me ambicien e tij politike. Njė institucion mund tė gabojė? Sigurisht! Por politikani nuk duhet tė zemėrohet dhe t‘i erren sytė si ai fshatari qė i gėrmushet pėr ledhin apo vijėn e ujit komshiut. Ai nuk ka tagėr tė urrejė e aq mė tepėr tė shajė apo fyejė publikisht institucionin. Sepse kėshtu mbjell pėrēarjen. Nėse njė lider mallkon njė institucion gjithė pasuesit e tij do ta mallkojnė dhe urrejnė. Atėherė, nė rastin konkret, ē‘bėhet me bashkimin, simbol i tė cilit ėshtė Presidenti? Nė momente mospajtimi, arsyeja e politikanit i drejtohet Kushtetutės dhe institucioneve qė monitorojnė zbatimin po nga institucionet tė vullnetit tė popullit tė shprehur nė Kushtetutė. Duke bėrė kėtė, politikani tregon respekt ndaj institucioneve edhe kur nuk bie dakord me vendimet e tyre. Dhe ē‘tregojnė faktet? Tregojnė qė pikėrisht "Zeusi" Berisha, qė fyerjen qė i bėri institucionit tė Presidentit kėrkon ta maskojė me gjoja shkeljen e Kushtetutės nga ky i fundit, ėshtė vetė dhunuesi mė recidivist dhe mė kėmbėngulės i Kushtetutės. *** Mirė Berisha qė dihet tashmė, po Jozefina ē‘pati? Kur u ngjit nė podiumin e lartė tė folėses sė Kuvendit, ajo premtoi se do tė bėhej mbrojtėsja mė e vendosur e zėrit tė opozitės. Shumė vetė e ndien qė nė atė kohė hipokrizinė e kėtij betimi. Dhe nuk gabuan. Topalli manifestoi mė pas, njė arrogancė kundėr opozitės qė asnjė kryetar mashkull nuk kish mundur ta shpaloste deri nė atė kohė. Jo rastėsisht nisėn ta quajnė "burrneshė". Topalli nuk mundi tė bėjė dot transformimin e vetes nga partiake nė kryeparlamentare. Dhe ky ėshtė njė proces po aq i vėshtirė sa ai qė nė kimi quhet sublimim, kalimi i njė lėnde nga njė gjendje agregate nė njė tjetėr, nga gjendja e gurtė nė tė gaztė. Mjerisht, Topalli nuk u sublimua dot dhe mbeti njė partiake e gurtė. Duke mos respektuar institucionin e Presidentit tė Republikės, ajo shkeli njė etikė qė imponon Kushtetuta dhe vetė arsyeja e shtetarit. Topalli edhe si kryeparlamentare, vazhdon t‘i bindet verbėrisht urdhrit tė partisė, urdhrit tė liderit. Instinkti partiak mbetet tek ajo shumė herė mė i fuqishėm se arsyeja e shtetarit. *** Berisha e ka pėr zeje qė tė fshihet pas Kushtetutės sa herė qė dhunon Kushtetutėn. Kėshtu bėri edhe kėtė herė. Nuk ėshtė e shkruar nė Kushtetutė qė Kryeministri duhet tė marrė pjesė nė ceremoninė e dekretimit tė ministrave tė qeverisė sė tij? Saktė, por megjithatė, kryeministrat zakonisht marrin pjesė nė kėto lloj ceremonish, pėr tė respektuar kėtė moment tė rėndėsishėm, pėr tė respektuar ministrat qė mandatohen nė radhė tė parė, pėr tė respektuar publikun. A mundet qė njė Kryeministėr qė shkon tė inaugurojė edhe njė shatėrvan, tė mos ketė kohė tė marrė pjesė nė pėrurimin e njė "investimi" shumė tė rėndėsishėm politik pėr publikun, sikundėr ėshtė dekretimi i njerėzve qė do ta qeverisin? Nėse Berisha ka kohė tė inaugurojė shatėrvanė, por jo pėr tė "pėruruar" ministra, atėherė ai e pohon hapur se njė shatėrvan vlen pėr tė mė shumė sesa disa ministra apo njė kabinet. Kushtetuta nuk e ka tė shkruar qė Kryeministri duhet tė respektojė njė ceremoni dekretimi, por fryma e Kushtetutės, qė ėshtė respektimi dhe shenjtėrimi i institucioneve tė pavarura e presupozon. Respekti ėshtė ajo forcė qė e detyron Kryeministrin tė shkojė, respekti pėr njerėzit dhe institucionet. Sepse ndonėse nuk e ka me Kushtetutė, Berisha vrapon pėr tė prerė shumė shirita tė mėdhenj e tė vegjėl kudo. Por Berisha respekton vetėm "institucionin" Berisha, ndaj refuzon tė respektojė ato institucione qė cenojnė kultin qė ai i ka ngritur vetvetes. Nė kėtė kuptim, njė ceremoni nė institucionin e Presidencės ka pėr tė shumė mė pak vlerė sesa pėrurimi i shatėrvanit nė formė piramide te Zogu i Zi. *** Institucionet dhe jo individėt e shquar (aq mė tepėr politikanė tė tipit Berisha) janė ata qė krijojnė dhe garantojnė mbrothtėsinė e njė vendi. Dhe njė klasė politike mund tė jetė e dėshtuar nė qeverisje, por nuk lejohet tė dėshtojė nė investimin mė afatgjatė, themelimin e respektit pėr institucionet dhe shndėrrimin e kėtij respekti, nė njė frymė tė pashkatėrrueshme nga kohėrat. Ēdo gjeneratė politikanėsh duhet tė vėrė njė gur nė themelin e shenjtėrimit tė institucioneve. Nėse politikanėt nuk shfaqin respekt pėr institucionet si mundet qė ky respekt tė mbillet dhe tė hedhė rrėnjė nė publik, si mund tė lulėzojė shteti? Si mund tė krijohet ajo aureolė gati "mistike" qė duke rrethuar ballin e institucioneve u jep mundėsi atyre t‘i venė fre ēdo kapriēioje qė cenon liritė e njerėzve? Prandaj brutaliteti ndaj institucioneve, kapja partiake e tyre, asgjėsimi i pavarėsisė sė institucioneve dhe nėnshtrimi i tyre ndaj kultit tė njė lideri, ėshtė kanceri i njė shteti demokratik. Prandaj themi se kėto tendenca, tė manifestuara nė shkallėn mė tė lartė nga Berisha (por jo vetėm nga ai), janė njė shfaqje e antishtetit. Nė fakt, nė pikėpamje tė njė shteti diktatorial, autokratik, autoritarist, kėto janė tamam armėt e qeverisjes. Por shqiptarėt duan njė shtet demokratik me institucione tė pavarura dhe nuk i kanė dhėnė mandat Kryeministrit qė ta katandisė institucionin e Presidencės, nė njė kukull tė bindur, telat e sė cilės tė jenė tė lidhura me Kryeministrinė. Shqiptarėt nė demokraci nuk duan qė Presidenca tė katandiset ashtu sikundėr e katandiste Enveri Presidencėn nė kohėn e Haxhi Lleshit. Dhe po shqiptarėt duhet ta pengojnė Berishėn qė ta pėrdhosė edhe mė institucionin e shenjtė tė Presidencės duke e skllavėruar me emėrimin nė krye tė saj, tė njė prej skllevėrve tė tij. Do tė qe shkatėrruese pėr demokracinė.

Jep njė mendim mbi kėtė temė:

Reklama


  • domain shqiperia

Video

Lajm dhe tema tė nxehta

AKTUALITET

TEMA TË NXEHTA