Nostalgji e qytetit mbi rrenojat e Skampas
Në këtë seksion: Aktualitet · 8 artikuj ↓
Ajo cfare mbetet nga Skampa
Elbasan – Nje dite pas shkrumbimit te gjithe nderteses se Teatrit “Skampa” te qytetit te Elbasanit, ne rrenojat e tij mbizoteron trishtimi. Ndertesa qe u shkaterrua kishte nje histori dhjetravjeçare, e me te ishin te lidhur emocionalisht nje pjese e mire e banoreve te qytetit, te cilet aty kane ndjekur nder vite punet dramatike te trupes teatrore, por edhe shfaqjet e ansamblit te estrades profesioniste te Elbasanit.
Teatri “Skampa” u themelua ne vitin 1962, mirepo qyteti mburret qe, edhe pse me emra te tjere ne te shkuaren, teatri ekzistonte qe prej 1918.
Dje, mbi mbetjet e perzhitura te teatrit punonjesit po perpiqeshin te riparonin e te rekuperonin ate qe nuk e rrembeu dot zjarri i tmerrshem i rene nje dite me pare. Por s’ka mbetur shume per te bere, plateja, lozhat, skena tashme nuk ekzistojne. Zjarri ka perpire gjithçka. Ne ndertesen qe gjer dje elbasanllinjte kishin qejf ta konsideronin nje “La Scala” te vogel shqiptare, kane mbetur vetem pjeset e hekurta. Suvatimet e mureve kane rene, gjithçka e drunjte eshte djegur, ne kembe ka mbetur skeleti metalik i skenes qe na kujton qindra shfaqje te trupes lokale qe jane zhvilluar ne te.
Te pakten shpetoi arkiva
Nga ndertesa e teatrit tashme kane mbetur vetem muret anesore dhe ballkonet e lozhave. Djegia e teatrit “Skampa” sjell ne vemendje se sa i rrezikshem mund te jete zjarri ne qytetet tona, pa sherbim efikas zjarrfikesesh, dhe pa urbanistike qe te evitoje probleme te tilla. Kjo eshte edhe pyetja qe bejne shumica e njerezve:
“Si ka mundesi qe nuk e shpetuan dot as zjarrfikesit?” Nje dite me pas, drejtoria e teatrit perpiqet te shperndaje optimizem, duke thene se do te rindertohet. Jane vete punonjesit e teatrit qe me punen e tyre, me pastrimin e ambjenteve qe mund te pastrohen e rikuperohen e shperndajne kete optimizem. Drejtori i qendres se artit Bashkim Paeshti thote se zjarri ka shkaterruar skenen, platene e lozhat por nuk ka shkaterruar gjithçka. Paeshti tregon se “kane shpetuar arkivi garderoba, magazinat, zyrat. Ne po perpiqemi dhe me punonjesit qe kemi ta sjellim ne nje gjendje me te pranueshme. Nese mund te riorganizohemi mund ta sjellim ne teatrin ne gjendjen qe ishte e te fusim spektatorin. Ishte me akustiken me te mrekullueshme.
Ne kerkojme tani mbeshtetje dhe optimizem sepse mund te rregullohen shume shpejt me ndihmen e biznesit por edhe te Ministrise se Kultures. Per te thene te verteten nga Ministria e Kultures nuk kemi marre asnje telefonate deri tani apo nje mbeshtetje”.
Prefekti: Fajin e kane ndertimet
Deliallisi justifikon zjarrfikesit, denon ndertimet pa leje
Prefekti i Qarkut te Elbasanit deklaroi se jane percaktuar shkaqet qe sollen zjarrin. Ai vlereson se ndertimet pa leje sjellin kesi pasojash mjaft te demshme per nje qytet te tere. “Teatri Skampa eshte simbol i qytetit me vlera artistike dhe historike te medha. Ne e kishim krenarine e qytetit, te ndertuar ne vitet 34-35 kur Elbasani ishte me kalldrem.
Ne ate kohe nje fisnik me nje vizion per artin kerkoi ndertimin e ketij objekti qe mund te konsiderohet nje “La Skala” e vogel shqiptare. Zjarri ka ardhur nga izolimi i çatise se hotelit ose pjeses ndarese me teatrin. eshte papergjegjshmeri te punosh ne temperatura te tilla pa marre leje per punimet. Teatri ka qene i siguruar por demi eshte shume i madh.
Vetem investimet qe ka bere bashkia vitet e fundit kapin vleren 1.5 milion eurove pa llogaritur vlerat kulturore, artistike, arkitektonike te ketij objekti”. Lidhur me nderhyrjen e zjarrfikesve ai shton se” Flaken nuk ia vune zjarrfikesit por duhet te them se forcat zjarrfikese kane qene ne nje vater zjarri ne Mengel. Zjarrfikesit bene ate qe kishin mundesi.
Pozicioni dhe struktura e teatrit beri qe te ishte e pamundur te shuhej”. Ndertimet pa leje – shtoi me tej Deliallisi - jane nje kancer qe po gerryen territorin. Ne lidhje me rindertimin e teatrit ai u shpreh se te gjithe do te kontribojne qe ky objekt te ringrihet.
“Ne do ti bejme thirrje te gjithe institucioneve dhe do te nderhyjme prane ministrise qe ta rikuperojme kete veper arti te rendesishme qe nuk i perket vetem bashkise por te gjithe qytetareve te Elbasanit”.
Kryebashkiaku: Fajin e kane zjarrfikesit
Sejdini ka kritikuar metodat arkaike te zjarrfiksave, ka premtuar se Bashkia do te kete zjarrfikesit e vet
Kryetari i Bashkise, Qazim Sejdini, ka marre konfimimin e agjensise ku ishte siguruar objekti i teatrit per pjesmarrjen ne rindertimin e tij. Specialiste te kesaj agjensie kane mberritur nje dite me pas per te bere vleresimin e demit te shkaktuar.
Sipas kryetarit te Bashkise kjo kompani do t’i pergjigjet vleres te ketij demi, duke dhene nje mbeshtetje te madhe ne kete fatkeqesi. Sejdini ka vleresuar policine e shtetit, por ka kritikuar rende zjarrfikesit: “Dua te perseris se zjarrfikesit nuk kishin profesionalizmin dhe kapacitetet per te perballuar nje ngjarje te tille.
eshte e patolerueshme qe nuk kemi shkume per fikjen e zjarreve por ende fikim me uje. Zjarri i rene dje nuk mund te fikej me aq mjete, njerez dhe uje. Me keta zjarrfikes i gjithe qyteti eshte i pasigurte. Bashkia po mendon te ngreje nje ekip te vetin zjarrfikesish profesioniste te trajnuar dhe me mjetet e domosdoshme”.
Sejdini thekson edhe faktin se kane qene te rinj, qytetare, dashamires qe me kova e me mjete rrethanore bene te pamunduren e tyre per te ndalur zjarrin. Ai tregon se ka marre mesazhe nga qytetare jo vetem nga Elbasani por edhe nga Tirana qe moren vesh lajmin e djegies se teatrit. Per here te pare ai iu drejtua bizneseve qe te japin ndihmen e tyre per rikthimin e kesaj godine ne simbol ne shtepine e kultures se qytetit.
“Skene si kjo, nuk kthehet me”
Demir Hyskja, nje aktor i njohur shqiptar, per me se 30 vjet i lidhur shpirterisht e profesionalisht me skenen e Skampes pershkruan dhimbjen e tij kur mesoi zjarrin e rene ne teater. “Kur e mora vesh qe po digjej teatri nga ulerimat e zjarrfikesve qe vinin mbusheshin me uje afer shtepise sime mu duk vetja qe po digjesha edhe une bashke me teatrin aty brenda.
Dhe sinqerisht keshtu e ndjej kete dhimbje qe kam ketu ne shpirt. Kam jetuar 30 vjet te jetes sime ne kete skene, ne kete salle. Çdo gje mund te rigjenerohet, mund te behet teatri me i ri, me i bukur me i avancuar per kohen por ajo çka qene nuk vjen me.
Ra nje zjarr i fuqishem, a thuaj se ky vend e kjo skene ka prodhuar gjera qe nuk do ta nderonin, por kjo skene ka sherbyer me te miren, me te bukuren dhe nuk do te harrohet. Ky teater ka krijuar vlerat e ketij qyteti. Zor se rindertohet me ato vlera akustike qe kishte.
Fjala e shprehur me zerin me te ulet ishte e degjueshme, ishte e kapshme. Siç thoshte regjizori jone i famshem, Lec Shllaku, fjala e autorit transmetohet nga akustika e skenes.
Akustika e kesaj skene ishte e jashtezakonshme. Gjynah nuk besoj se do te rikuperohet me ate akustike. Mund te behet e bukur me vlera modern por jeten e saj dhe vazhdimesine artistike nuk e kthen dot me”.
Arrestohen fajtoret, dy punetore ndertimi
Ne nje deklarate per shtyp policia e Elbasanit ka deklaruar se zjarri qe ka rene ne hotelin ngjitur me teatrin Skampa rrezikonte disa godina. Policia mori masa per evakuimin e banoreve si dhe te punonjesve qe ndodheshin ne godina dhe ne banesat ngjitur.
Grupi hetimor qe kreu veprimet proceduriale, beri te mundur zbardhjen e ngjarjes se ndodhur diten e djeshme, si dhe arrestimin ne flagrance te dy shtetasve me lidhje familjare babe e bir Ali Meçe, vjec 55, banues ne lagjen “Skenderbej” Elbasan, Gentian Meçe, vjec 36, banues ne lagjen “Skenderbej ” Elbasan. Keta shtetas sipas komunikimit zyrtar te policise, ishin duke punuar per izolimin e tarraces se nje hoteli, e cila ndodhet ngjitur me Teatrin Skampa dhe kane shkaktuar renien e zjarrit.
“Nga kqyrja e vendit te ngjarjes, ka rezultuar se, si pasoje e renies se zjarrit, eshte djegur plotesisht Salla e Teatrit Skampa, si dhe pjeserisht Hotel “GURI”, ku demi arrin ne nje vlere te konsiderueshme. Ne cilesine e proves materiale u sekuestrua 1 (nje) bombel gazi e cila sherbente per ngjitjen e katermase”.
Historia e teatrit te Elbasanit
U krijua me 10 qershor 1918, me iniciativen e atdhetarit Thanas Floqi. Pas nje kohe te shkurter pergatitjesh, me ne krye Thanas Floqin vune skene dramen e Sami Frasherit “Besa”.
Ne vitet ’30 nisur nga zhvillimi i madh qe kishte marre teatri vjen ne Elbasan nje regjisor italian per te vene ne skene tragjedine “Aleksandri”, te shkruar nga dramaturgu i shquar elbasanas Et’hem Haxhidemi.
Me 1936 u ndertua teatri i ri nga Xhavit Bej Biçaku, ndertesa qe mbijetoi gjersa u dogj. Ne ate kohe quhej Kinema Nacional.
Ne 16 korrik 1962 u quajt Teatri Skampa, e ne te jane vene ne skene dhjetra drama e pjese teatrale, e kane luajtur aktore nder me te miret e vendit.
Elbasan – Nje dite pas shkrumbimit te gjithe nderteses se Teatrit “Skampa” te qytetit te Elbasanit, ne rrenojat e tij mbizoteron trishtimi. Ndertesa qe u shkaterrua kishte nje histori dhjetravjeçare, e me te ishin te lidhur emocionalisht nje pjese e mire e banoreve te qytetit, te cilet aty kane ndjekur nder vite punet dramatike te trupes teatrore, por edhe shfaqjet e ansamblit te estrades profesioniste te Elbasanit.
Teatri “Skampa” u themelua ne vitin 1962, mirepo qyteti mburret qe, edhe pse me emra te tjere ne te shkuaren, teatri ekzistonte qe prej 1918.
Dje, mbi mbetjet e perzhitura te teatrit punonjesit po perpiqeshin te riparonin e te rekuperonin ate qe nuk e rrembeu dot zjarri i tmerrshem i rene nje dite me pare. Por s’ka mbetur shume per te bere, plateja, lozhat, skena tashme nuk ekzistojne. Zjarri ka perpire gjithçka. Ne ndertesen qe gjer dje elbasanllinjte kishin qejf ta konsideronin nje “La Scala” te vogel shqiptare, kane mbetur vetem pjeset e hekurta. Suvatimet e mureve kane rene, gjithçka e drunjte eshte djegur, ne kembe ka mbetur skeleti metalik i skenes qe na kujton qindra shfaqje te trupes lokale qe jane zhvilluar ne te.
Te pakten shpetoi arkiva
Nga ndertesa e teatrit tashme kane mbetur vetem muret anesore dhe ballkonet e lozhave. Djegia e teatrit “Skampa” sjell ne vemendje se sa i rrezikshem mund te jete zjarri ne qytetet tona, pa sherbim efikas zjarrfikesesh, dhe pa urbanistike qe te evitoje probleme te tilla. Kjo eshte edhe pyetja qe bejne shumica e njerezve:
“Si ka mundesi qe nuk e shpetuan dot as zjarrfikesit?” Nje dite me pas, drejtoria e teatrit perpiqet te shperndaje optimizem, duke thene se do te rindertohet. Jane vete punonjesit e teatrit qe me punen e tyre, me pastrimin e ambjenteve qe mund te pastrohen e rikuperohen e shperndajne kete optimizem. Drejtori i qendres se artit Bashkim Paeshti thote se zjarri ka shkaterruar skenen, platene e lozhat por nuk ka shkaterruar gjithçka. Paeshti tregon se “kane shpetuar arkivi garderoba, magazinat, zyrat. Ne po perpiqemi dhe me punonjesit qe kemi ta sjellim ne nje gjendje me te pranueshme. Nese mund te riorganizohemi mund ta sjellim ne teatrin ne gjendjen qe ishte e te fusim spektatorin. Ishte me akustiken me te mrekullueshme.
Ne kerkojme tani mbeshtetje dhe optimizem sepse mund te rregullohen shume shpejt me ndihmen e biznesit por edhe te Ministrise se Kultures. Per te thene te verteten nga Ministria e Kultures nuk kemi marre asnje telefonate deri tani apo nje mbeshtetje”.
Prefekti: Fajin e kane ndertimet
Deliallisi justifikon zjarrfikesit, denon ndertimet pa leje
Prefekti i Qarkut te Elbasanit deklaroi se jane percaktuar shkaqet qe sollen zjarrin. Ai vlereson se ndertimet pa leje sjellin kesi pasojash mjaft te demshme per nje qytet te tere. “Teatri Skampa eshte simbol i qytetit me vlera artistike dhe historike te medha. Ne e kishim krenarine e qytetit, te ndertuar ne vitet 34-35 kur Elbasani ishte me kalldrem.
Ne ate kohe nje fisnik me nje vizion per artin kerkoi ndertimin e ketij objekti qe mund te konsiderohet nje “La Skala” e vogel shqiptare. Zjarri ka ardhur nga izolimi i çatise se hotelit ose pjeses ndarese me teatrin. eshte papergjegjshmeri te punosh ne temperatura te tilla pa marre leje per punimet. Teatri ka qene i siguruar por demi eshte shume i madh.
Vetem investimet qe ka bere bashkia vitet e fundit kapin vleren 1.5 milion eurove pa llogaritur vlerat kulturore, artistike, arkitektonike te ketij objekti”. Lidhur me nderhyrjen e zjarrfikesve ai shton se” Flaken nuk ia vune zjarrfikesit por duhet te them se forcat zjarrfikese kane qene ne nje vater zjarri ne Mengel. Zjarrfikesit bene ate qe kishin mundesi.
Pozicioni dhe struktura e teatrit beri qe te ishte e pamundur te shuhej”. Ndertimet pa leje – shtoi me tej Deliallisi - jane nje kancer qe po gerryen territorin. Ne lidhje me rindertimin e teatrit ai u shpreh se te gjithe do te kontribojne qe ky objekt te ringrihet.
“Ne do ti bejme thirrje te gjithe institucioneve dhe do te nderhyjme prane ministrise qe ta rikuperojme kete veper arti te rendesishme qe nuk i perket vetem bashkise por te gjithe qytetareve te Elbasanit”.
Kryebashkiaku: Fajin e kane zjarrfikesit
Sejdini ka kritikuar metodat arkaike te zjarrfiksave, ka premtuar se Bashkia do te kete zjarrfikesit e vet
Kryetari i Bashkise, Qazim Sejdini, ka marre konfimimin e agjensise ku ishte siguruar objekti i teatrit per pjesmarrjen ne rindertimin e tij. Specialiste te kesaj agjensie kane mberritur nje dite me pas per te bere vleresimin e demit te shkaktuar.
Sipas kryetarit te Bashkise kjo kompani do t’i pergjigjet vleres te ketij demi, duke dhene nje mbeshtetje te madhe ne kete fatkeqesi. Sejdini ka vleresuar policine e shtetit, por ka kritikuar rende zjarrfikesit: “Dua te perseris se zjarrfikesit nuk kishin profesionalizmin dhe kapacitetet per te perballuar nje ngjarje te tille.
eshte e patolerueshme qe nuk kemi shkume per fikjen e zjarreve por ende fikim me uje. Zjarri i rene dje nuk mund te fikej me aq mjete, njerez dhe uje. Me keta zjarrfikes i gjithe qyteti eshte i pasigurte. Bashkia po mendon te ngreje nje ekip te vetin zjarrfikesish profesioniste te trajnuar dhe me mjetet e domosdoshme”.
Sejdini thekson edhe faktin se kane qene te rinj, qytetare, dashamires qe me kova e me mjete rrethanore bene te pamunduren e tyre per te ndalur zjarrin. Ai tregon se ka marre mesazhe nga qytetare jo vetem nga Elbasani por edhe nga Tirana qe moren vesh lajmin e djegies se teatrit. Per here te pare ai iu drejtua bizneseve qe te japin ndihmen e tyre per rikthimin e kesaj godine ne simbol ne shtepine e kultures se qytetit.
“Skene si kjo, nuk kthehet me”
Demir Hyskja, nje aktor i njohur shqiptar, per me se 30 vjet i lidhur shpirterisht e profesionalisht me skenen e Skampes pershkruan dhimbjen e tij kur mesoi zjarrin e rene ne teater. “Kur e mora vesh qe po digjej teatri nga ulerimat e zjarrfikesve qe vinin mbusheshin me uje afer shtepise sime mu duk vetja qe po digjesha edhe une bashke me teatrin aty brenda.
Dhe sinqerisht keshtu e ndjej kete dhimbje qe kam ketu ne shpirt. Kam jetuar 30 vjet te jetes sime ne kete skene, ne kete salle. Çdo gje mund te rigjenerohet, mund te behet teatri me i ri, me i bukur me i avancuar per kohen por ajo çka qene nuk vjen me.
Ra nje zjarr i fuqishem, a thuaj se ky vend e kjo skene ka prodhuar gjera qe nuk do ta nderonin, por kjo skene ka sherbyer me te miren, me te bukuren dhe nuk do te harrohet. Ky teater ka krijuar vlerat e ketij qyteti. Zor se rindertohet me ato vlera akustike qe kishte.
Fjala e shprehur me zerin me te ulet ishte e degjueshme, ishte e kapshme. Siç thoshte regjizori jone i famshem, Lec Shllaku, fjala e autorit transmetohet nga akustika e skenes.
Akustika e kesaj skene ishte e jashtezakonshme. Gjynah nuk besoj se do te rikuperohet me ate akustike. Mund te behet e bukur me vlera modern por jeten e saj dhe vazhdimesine artistike nuk e kthen dot me”.
Arrestohen fajtoret, dy punetore ndertimi
Ne nje deklarate per shtyp policia e Elbasanit ka deklaruar se zjarri qe ka rene ne hotelin ngjitur me teatrin Skampa rrezikonte disa godina. Policia mori masa per evakuimin e banoreve si dhe te punonjesve qe ndodheshin ne godina dhe ne banesat ngjitur.
Grupi hetimor qe kreu veprimet proceduriale, beri te mundur zbardhjen e ngjarjes se ndodhur diten e djeshme, si dhe arrestimin ne flagrance te dy shtetasve me lidhje familjare babe e bir Ali Meçe, vjec 55, banues ne lagjen “Skenderbej” Elbasan, Gentian Meçe, vjec 36, banues ne lagjen “Skenderbej ” Elbasan. Keta shtetas sipas komunikimit zyrtar te policise, ishin duke punuar per izolimin e tarraces se nje hoteli, e cila ndodhet ngjitur me Teatrin Skampa dhe kane shkaktuar renien e zjarrit.
“Nga kqyrja e vendit te ngjarjes, ka rezultuar se, si pasoje e renies se zjarrit, eshte djegur plotesisht Salla e Teatrit Skampa, si dhe pjeserisht Hotel “GURI”, ku demi arrin ne nje vlere te konsiderueshme. Ne cilesine e proves materiale u sekuestrua 1 (nje) bombel gazi e cila sherbente per ngjitjen e katermase”.
Historia e teatrit te Elbasanit
U krijua me 10 qershor 1918, me iniciativen e atdhetarit Thanas Floqi. Pas nje kohe te shkurter pergatitjesh, me ne krye Thanas Floqin vune skene dramen e Sami Frasherit “Besa”.
Ne vitet ’30 nisur nga zhvillimi i madh qe kishte marre teatri vjen ne Elbasan nje regjisor italian per te vene ne skene tragjedine “Aleksandri”, te shkruar nga dramaturgu i shquar elbasanas Et’hem Haxhidemi.
Me 1936 u ndertua teatri i ri nga Xhavit Bej Biçaku, ndertesa qe mbijetoi gjersa u dogj. Ne ate kohe quhej Kinema Nacional.
Ne 16 korrik 1962 u quajt Teatri Skampa, e ne te jane vene ne skene dhjetra drama e pjese teatrale, e kane luajtur aktore nder me te miret e vendit.