e mërkurë, 18 nëntor 2026
Shqiperia.comPortali shqiptar
Aktualitet

Debatet sekrete per pavaresine e Kosoves

Në këtë seksion: Aktualitet · 8 artikuj ↓
Debatet sekrete per pavaresine e Kosoves
Mesazhet vijnë nga nënsekretari amerikan i shtetit, Daniel Fried dhe një diplomat i lartë amerikan, Uilliam Bërns.

Mesazhi i 12 dhjetorit 2006

Gjatë një takimi të nënsekretarit amerikan të shtetit, Daniel Fried, me këshilltarin politik të Presidentit francez, Maurice Gourdault-Montagne (MGM), u tha se planet e Francës ishin për të nxitur BE-në që të pranonte t’i ofronte Serbisë një marrëveshje MSA, e cila nuk lidhej me zbatimin e plotë të detyrimeve të saj për Gjykatën e Hagës. Por Franca ishte e shqetësuar mbi kërcënimin e qartë të Putinit, për t’i vënë veton një rezolute të Këshillit të Sigurimit të OKB që parasheh pavarësinë dhe se kishte rrezik të destabilizimit e ndarjes në rast se perëndimi nuk ushtronte kujdes të mjaftueshëm në menaxhimin me rusët. Fried pohoi se Perëndimi duhet të jetë i përgatitur për të vazhduar në ekstrem pa rusët dhe paralajmëroi kundër lejimit të rusëve për të marrë një vendim me anë të kërcënimit të vetos.

Fried ka shpjeguar se SHBA kishte vendosur t’i ofrojë Serbisë mbështetje për forcat demokratike në zgjedhjet e ardhshme; Presidenti Tadiç kishte bërë thirrje të fortë për të ardhmen euro-atlantike të Serbisë. Konsiderata të ngjashme kishin shtyrë Shtetet e Bashkuara për të mbështetur rekomandimin e Ahtisarit, për të shtyrë paraqitjen e propozimit të tij mbi statusin e Kosovës. Por ishte kritike për të lëvizur shpejt pas 21 janarit. Vonesa të mëtejshme do të inkurajonin serbët dhe të tjerët të mendonin se Perëndimi ndihej i frikësuar; ishte koha për të nxitur më tej pavarësinë e mbikëqyrur. Fried tha se ndërsa Rusia mund të pritet të shkaktojnë vështirësi, në fund ai besonte se do të abstenojë për Rezolutën, edhe pse ai nuk mund të jetë i sigurt. Ajo që ishte e sigurt, ishte se rusët nuk duhet të lejohen për të besuar se kërcënimi i një vetoje do të funksionojë, sepse ata do të shfrytëzojnë çdo mënyrë. Për këtë arsye, Perëndimi duhej të dërgonte sinjalin se ai ishte i përgatitur për të lëvizur pa të nëse është e nevojshme, sepse asnjë sinjal nuk do të interpretohet si pranim i heshtur për Rusinë. Kjo ishte një mundësi e tmerrshme, por paraliza ishte më keq....

MGM e ka gjykuar mbështetjen në zgjedhje si një ofertë pozitive, dhe tha se Shirak i kishte propozuar Merkelit mbi lëvizjen e BE-së për një Marrëveshje të Stabilizim dhe Asociimit (MSA) me Serbinë, madje edhe në rast se bashkëpunimi me Hagën do të ishte i pamjaftueshëm. Merkel fillimisht ishte përgjigjur negativisht, duke cituar dështimin e Tadiçit për ta kërkuar atë, por Franca vazhdon të besojnë se MSA mund të bëjë ndryshimin në zgjedhjet e janarit. Në qoftë se gjermanët nuk do të ishin dakord në fillim të janarit, Franca do të lëvizte më vete për të propozuar MSA-së. Sa për propozimin e Ahtisarit, MGM tha se Putin i kishte thënë francezëve se “Rusia nuk do të hezitojë që të vërë veton ndaj çdo zgjidhjeje, që nuk gëzon pëlqimin e të gjithë palëve të interesuara”.

MGM kërkoi kujdes të madh në lëvizjen përpara, duke cituar shqetësimet e supozuara të Putinit, në lidhje me rreziqet e një ndarjeje dhe të një bashkimi të veriut me Serbinë dhe jugut me Shqipërinë, duke çuar potencialisht në një shtet të radikalizuar mysliman në zemër të Europës. Frid u përgjigj se serbëve dhe shqiptarëve u kishin thënë se Kosova do të jetë e pavarur dhe një kthim prapa do të ishte gabim. Ndoshta rusët po bënin blof, por edhe nëse jo, paqëndrueshmëria do të çojë në fatkeqësi, duke filluar me trazirat nga kosovarët që rrezikonin ta kthenin KFOR-in në një forcë pushtuese dhe mund të çonte në radikalizimin e madh që ne e kemi shmangur me sukses deri tani.

MGM tha se Franca nuk mbështeste vonesa të mëtejshme, por megjithatë ishte e shqetësuar se pavarësia mund të ketë pasoja të padëshiruara. Opinioni publik mund të ndryshojë dhe Rusia mund të bëhet akoma më e paarsyeshme në prag të zgjedhjeve parlamentare dhe presidenciale. Fried u pajtua me dëshirën për të negociuar mbi një Rezolutë të Këshillit të Sigurimit të OKB, që do të jetë e pranueshme për rusët, ndoshta edhe duke e lënë jashtë fjalën “pavarësi” - por Perëndimi duhet të përgatitet për ekstremin për të ecur përpara edhe pa mbështetjen e Rusisë. Rusia do të shfrytëzojë çdo paralizë në përpjekje për të rritur pozicionin e saj. MGM ra dakord në parim, por kërkoi përsëri gjetjen e mënyrave për “të llastuar” Rusinë.

Mesazhi 26 qershor 2007

Në një takim më 13 qershor 2007 me presidentin gjeorgjian, Mikhail Sakashvili, diplomati i lartë amerikan, Uilliam Bërns konfirmoi se “ne do të ecim përpara për pavarësinë e Kosovës”, por e siguroi atë që SHBA do të qëndrojë fort në dekurajimin e Rusisë për ndërmarrjen e veprimeve për të njohur pavarësinë e Abkhazisë. Sakashvili këmbënguli se Putin ishte i angazhuar personalisht për të hequr Abkhazinë nga Gjeorgjia. Ai ishte i shqetësuar se Rusia do të përpiqet të përdorë ndonjë Rezolutë të Kosovës, veçanërisht ndonjë të zbutur për të fituar abstenimin e Rusisë, si një precedent/justifikim për Abkhazinë. Bërns siguroi Sakashvilin se çdo veprim rus për të njohur Abkhazinë, do ta izolonte Rusinë ndërkombëtarisht.

Ai vuri në dukje që në fillim qëndrimin e fortë të Presidentit Bush për Kosovën, në jetën private dhe publike, gjatë vizitës së tij të fundit në Prishtinë dhe Sofje. Bërns tha se Presidenti i kishte bërë të qartë Presidentit Putin në samitin e G8, se Kosova do të bëhet e pavarur. Rusia mund ta vonojë ndoshta këtë rezultat, por nuk mund ta ndalojë atë. OKB-ja tashmë e kishte marrë Kosovën nga Serbia. Ishin europianët dhe SHBA-ja, jo rusët, të cilët kishin trupa në terren për të ruajtur paqen dhe për të ofruar ndihmë financiare. Bërns e quajti kërcënim rus njohjen e Abkhazinë në shenjë hakmarrjeje për njohjen e Kosovës nga Perëndimi, duke pasur parasysh që anëtarët e tjerë të bashkësisë ndërkombëtare nuk do ta ndjekin atë (me përjashtim të Bjellorusisë).

Sakashvili ishte i shqetësuar për implikimet e Gjeorgjisë mbi pavarësinë e Kosovës dhe kujtoi që Putin, gjatë një takimi të kohëve të fundit dypalësh (që kishte zgjatur 50 minuta), e kishte ftuar Gjeorgjinë të koordinohej me Rusinë mbi përgjigjen për qëndrimin amerikan mbi Kosovën.

Sakashvili pyeti nëse kishte ‘quid pro quos’ të tjera përveç se Abkhazia, që Rusia ishte duke kërkuar për pavarësinë e Kosovës. Bërns tha se SHBA ishte fokusuar aktualisht në gjetjen e mënyrave për të inkurajuar një abstenim rus, për shembull nëpërmjet emërimit eventual të një të dërguari të OKB-së për çështjet e refugjatëve serbë, apo negociatat e zgjeruara në mes të serbëve dhe shqiptarëve për një tjetër 3-5 mujor.
Qeveria e ShBA-së ishte e gatshme të plotësonte disa kërkesa ruse, me kusht që rezultati përfundimtar do të jetë pavarësia. Uizner shtoi se qeveria amerikane nuk ishte duke propozuar një ndarje midis komunitetit Kosovo-serb dhe kosovo-shqiptar. Sakashvili tha se ishte e rëndësishme që “asgjë” në çdo vendim përfundimtar të Kosovës, nuk duhet të shikohet si një precedent për konfliktet e tjera. Gjeorgjia nuk duhet të jetë e lidhur me procesin në asnjë mënyrë.

Ai i shqetësuar se Rusia do të përdorë çdo negociatë mbi ndryshimin e një rezolute të Këshillit të sigurimit të OKB për gjuhën e përdorur, që më vonë mund të quhet si justifikim për veprimet e saj në Abkhazi. Bërns përsëriti qëndrimin amerikan, se të dhënat e përfshirjes së OKB-së në Kosovë janë pikërisht e kundërta nga situata në Abkhazi.

Sakashvili deklaroi se Putin i kishte premtuar atij se do të vërë veton mbi pavarësinë e Kosovës. Bërns u përgjigj se Putin kishte ndaluar së fundmi së përdori fjalën “veto” në diskutimet e tij me Presidentin; Uizner ka theksuar se rusët kishin qenë të kujdesshëm në gjuhën e tyre, duke thënë se ata ishin “të gatshëm” për të vënë veton mbi “këtë” rezolutë (në krahasim me një tjetër). Bërns komentoi se europianët në përgjithësi ishin “shumë” të fiksuar me kërcënimin e vetos ruse, kryesisht për shkak të ndarjeve që ajo do të sjellë brenda vetë BE-në. Për shembull, Sllovakia dhe Greqia kishin thënë se do ta kundërshtojnë njohjen e pavarësisë së Kosovës.

Mesazhi 19 maj 2008

Në një mesazh dërguar më 19 maj 2008 Xhorxh Bushit nga ambasadori amerikan në Francë, Craig R. Stapleton, mbi politikat e presidentit francez, Nikolas Sarkozi, thuhet se Franca e njohu menjëherë pas shpalljes pavarësinë e Kosovës, por është ende hezituese për zbatimin e plotë të saj, për shkak të potencialit e destabilizimit të rolit të Serbisë (dhe Rusisë) në rajon. Është e rëndësishme që Sarkozi të risigurohet, se ndërsa ne procedojmë me zbatimin e plotë të planit të Ahtisarit, biem dakord me Francën mbi rëndësinë e Serbisë në ruajtjen e stabilitetit rajonal dhe se politikat amerikane do të mbeten këmbëngulëse me vizionin për integrimin Euro-Atlantik të të gjithë Ballkanit Perëndimor, përfshirë edhe Serbinë dhe Kosovën.