Trump, Xi dhe Putin miratojnë deklaratë të përbashkët me katër pika në samitin trepalësh në Shenzhen
Presidentët e SHBA-së, Kinës dhe Rusisë u takuan për herë të parë në këtë përbërje në Shenzhen, në margjinat e APEC-ut. Ata miratuan një deklaratë për reformimin e OKB-së, naftën, Gjykatën Penale Ndërkombëtare dhe parandalimin e luftës bërthamore.
Presidenti amerikan Donald Trump, presidenti kinez Xi Jinping dhe presidenti rus Vladimir Putin zhvilluan më 19 nëntor në Shenzhen të Kinës takimin e tyre të parë trepalësh. Takimi u mbajt në margjinat e samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC) dhe u mbyll me një deklaratë të përbashkët me katër pika. Dokumenti trajton reformimin e Kombeve të Bashkuara, prodhimin e produkteve të naftës, Gjykatën Penale Ndërkombëtare dhe rrezikun e një lufte bërthamore. Deklaratën e publikuan mediat shtetërore kineze.
Takimi u drejtua nga Xi Jinping si mikpritës. Raportimet nuk përputhen për kohëzgjatjen e tij. Sipas RTSH-së, samiti zgjati një orë e 20 minuta. Euronews Albania dhe Telegrafi, duke cituar mediat shtetërore kineze, shkruajnë se bisedimet zgjatën rreth 90 minuta. Sipas Telegrafit, takimi përfundoi rreth orës 17:50 me kohën lokale dhe autokolona e Trumpit u nis drejt aeroportit në orën 17:57.
Katër pikat e deklaratës
- Reformimi i OKB-së: Si anëtare të përhershme të Këshillit të Sigurimit, SHBA-ja, Kina dhe Rusia angazhohen të nxisin reformën e Kombeve të Bashkuara. Qëllimi është që organizata t'u përgjigjet më me efektivitet sfidave globale dhe të përmbushë misionin e saj për ruajtjen e paqes dhe të sigurisë ndërkombëtare.
- Energjia: Të tre vendet planifikojnë të rrisin prodhimin dhe furnizimin me produkte të rafinuara të naftës në dobi të të gjitha kombeve. Ato riafirmuan gjithashtu rëndësinë e rrjedhave të qëndrueshme të energjisë. RTSH vëren se kjo pikë vjen pavarësisht sanksioneve ndërkombëtare ndaj shitjes së naftës ruse.
- Gjykata Penale Ndërkombëtare: Liderët theksuan rëndësinë e parimit të pëlqimit kombëtar dhe të respektimit të imunitetit të zyrtarëve shtetërorë. Ata ranë dakord që GJPN-ja dhe organe të ngjashme nuk duhet të abuzojnë me juridiksionin e tyre. RTSH kujton se GJPN-ja ka lëshuar urdhër-arrest ndaj Putinit për përgjegjësinë e pretenduar për krime lufte gjatë pushtimit rus të Ukrainës.
- Armët bërthamore: Tre liderët riafirmuan se "një luftë bërthamore nuk mund të fitohet dhe nuk duhet të zhvillohet kurrë". Ata u angazhuan për dialog mbi uljen e rreziqeve bërthamore dhe parandalimin e përhapjes së këtyre armëve.
Fjalimet në hapje të takimit
Sipas Deutsche Welle, Xi bëri thirrje që të ndërmerren "të gjitha përpjekjet" për të parandaluar një luftë bërthamore. Ai theksoi rëndësinë e ruajtjes së Traktatit për Mospërhapjen e Armëve Bërthamore dhe të stabilitetit strategjik global. RTSH shkruan se lideri kinez kërkoi edhe shkatërrimin e armëve bërthamore. Xi e cilësoi samitin "historik për nga rëndësia".
Trump e quajti takimin moment historik. "Sot po shkruajmë historinë", deklaroi ai, sipas RTSH-së. Sipas Vizion Plus, ai tha edhe: "Ne po bëjmë histori. Ne të tre kemi shumë për të diskutuar dhe tashmë kemi diskutuar shumë". Telegrafi raporton se presidenti amerikan e pa samitin si mundësi për të "kërkuar mundësi dhe qasje të reja" dhe për të "krijuar një të ardhme më të mirë për të gjithë ne".
Trump tha se tre vendet janë në një pozicion unik për të ulur numrin e armëve bërthamore në botë. Megjithatë, ai pranoi se një reduktim i koordinuar i arsenaleve mbetet "një çështje shumë e vështirë". Deutsche Welle kujton se Kina ka refuzuar vazhdimisht negociata të tilla me Uashingtonin dhe Moskën, me argumentin se SHBA-ja dhe Rusia kanë arsenale shumë më të mëdha. Sipas DW-së, nuk është e qartë nëse liderët ranë dakord për hapa konkretë në këtë drejtim. Euronews Albania raporton se Trump kritikoi edhe liderët që refuzojnë të mbajnë kanale komunikimi me Moskën dhe Pekinin. Për Iranin, ai deklaroi: "Ne nuk do ta lejojmë Iranin të ketë një armë bërthamore. Do të flasim për këtë sot. Do të flasim për luftën midis Rusisë dhe Ukrainës. Patëm një diskutim të gjatë me Putinin për këtë. Shpresoj që pala tjetër të dëshirojë të shohë një fund të saj".
Putin falënderoi Xin për organizimin e takimit dhe theksoi përgjegjësinë e përbashkët të tri fuqive. "Rusia, Republika Popullore e Kinës dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë tri shtete fituese të Luftës së Dytë Botërore dhe ndajnë përgjegjësinë për ruajtjen e paqes dhe sigurisë ndërkombëtare", tha ai, sipas Vizion Plus. Ai shtoi: "Jam i bindur se Rusia, Kina dhe Shtetet e Bashkuara mund të ofrojnë atë që përmbush kërkesat e sigurisë botërore". Putin përmendi edhe interesin e përbashkët për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë.
Takimet dypalëshe para samitit
Para takimit trepalësh, Trump u takua veçmas me Putinin. Sipas këshilltarit të Kremlinit, Yuri Ushakov, takimi zgjati rreth 35–40 minuta dhe ishte pozitiv. Ushakov tha se Putini ishte në "humor shumë të mirë" pas bisedës. "U diskutuan përgatitjet për samitin tripalësh dhe disa çështje që lidhen me marrëdhëniet dypalëshe. Natyrisht, u trajtua drejtpërdrejt edhe çështja e zgjidhjes së konfliktit në Ukrainë", deklaroi ai. Kremlini nuk dha hollësi për ndonjë marrëveshje apo përparim konkret.
Sipas CNN-së, Shtëpia e Bardhë e përshkroi takimin si bisedë informale dhe jo si takim zyrtar dypalësh. Në sallë u lejua vetëm një kamerë televizive. Trump shoqërohej nga sekretari i Shtetit, Marco Rubio, dhe sekretari i Thesarit, Scott Bessent. Në delegacionin rus ishte edhe ministri i Jashtëm, Sergei Lavrov. Kur u pyet për Putinin para takimit, Trump u përgjigj: "Është miku im". Ai shtoi: "Mendoj se shumë gjëra të mrekullueshme mund të dalin nga kjo, ose të paktën të nisin".
Burimet nuk përputhen as për numrin e takimeve mes dy liderëve. ATSH e përshkruan këtë si takimin e shtatë ballë për ballë mes Trumpit dhe Putinit, ndërsa Lapsi si të tetin. Takimi i mëparshëm ishte zhvilluar në Alaskë në vitin 2025 dhe nuk solli marrëveshje për përfundimin e luftës.
Trump u takua më pas edhe me Xin, të cilin e quajti "mik". Sipas BalkanWeb, lideri kinez shprehu angazhimin që marrëdhëniet me SHBA-në të vazhdojnë në një drejtim të qëndrueshëm. Lapsi shkruan se një ditë më parë Xi dhe Putin kishin zhvilluar një takim rreth dyorësh për bashkëpunimin ekonomik.
Ukraina dhe reagimet
Pas samitit, Trump deklaroi: "Nuk do të merrja asnjë vendim përfundimtar në lidhje me luftën në Ukrainë pa Zelenskyn". Sipas Java News, ai tha gjithashtu se Putini ishte jashtëzakonisht i zemëruar me Zelenskyn për sulmin ndaj Urës së Krimesë dhe se e kuptonte këtë zemërim.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy e quajti mospjesëmarrjen e Ukrainës në samit "gabim të madh". Ai këmbënguli se asnjë marrëveshje për të ardhmen e vendit nuk mund të arrihet pa Kievin. Sipas gazetës Corriere della Sera, mes tre liderëve mbeten dallime për trajtimin e luftës, sidomos për rolin e vendeve evropiane në negociata. Disa vende më të vogla e pritën takimin me skepticizëm, nga frika se interesat e tyre mund të lihen mënjanë. Vëzhguesit kanë shprehur dyshime nëse samiti do të sjellë rezultate konkrete diplomatike.
Burimet
- Deutsche Welle: Samiti historik Trump, Xi dhe Putin - thirrje për paqe
- RTSH: Trump, Putin dhe Xi Jinping miratojnë deklaratën e përbashkët në samitin historik. Reformimi i OKB-së, energjia dhe armët bërthamore
- Lapsi: Trump dhe Putin 40 minuta takim në Kinë teksa pritet samiti trepalësh për Ukrainën
- ATSH: SHENZHEN - Takim Trump-Putin 40 minuta bisedime për Ukrainën dhe marrëdhëniet dypalëshe - ATSH -
- Euronews Albania: Përfundon samiti historik Xi-Trump-Putin në Shenzhen, 4 pikat kryesore të dakordësuara
- Vizion Plus: Samiti historik në Kinë, Trump, Xi dhe Putin në një tryezë: Po bëjmë histori!
- Java News: Trump pas takimit me Putin dhe Xi Jinping në Kinë: Nuk do të marr vendime për Ukrainën pa Zelenskyn!
- JOQ Albania: Trump për Putinin: “Është miku im”, dy liderët takohen në Kinë dhe flasin për marrëdhënien mes tyre
- BalkanWeb: Trump, Xi dhe Putin në një takim historik trepalësh në Kinë, nis samiti në Shenzhen
- Droni: Nis takimi historik trepalësh mes Xi Jinping, Donald Trump dhe Vladimir Putin
- ABC News: Shenzhen, nis samiti historik trepalësh mes Trump, Putin dhe Xi Jinping
- Telegrafi: Përfundon pas 90 minutash takimi trepalësh mes Trumpit, Putinit dhe Xi Jinpingut