E Premte, 20 nëntor 2026
Shqiperia.comPortali shqiptar
Botë

Takimi Trump–Xi–Putin në Shenzhen: shumë simbolikë, pak rezultate konkrete, sipas analistëve

Takimi i parë trepalësh mes Donald Trumpit, Xi Jinpingut dhe Vladimir Putinit, më 19 nëntor në Shenzhen, u mbyll me një deklaratë të përbashkët me pak zotime konkrete. Analistët e shohin Putinin si fituesin kryesor, ndërsa diplomacia për Ukrainën vazhdon me mesazhe kontradiktore.

Takimi Trump–Xi–Putin në Shenzhen: shumë simbolikë, pak rezultate konkrete, sipas analistëve
Foto: ABC News

Presidenti amerikan Donald Trump, lideri kinez Xi Jinping dhe presidenti rus Vladimir Putin u takuan më 19 nëntor në Shenzhen të Kinës, në margjinat e samitit të Bashkëpunimit Ekonomik Azi-Paqësor (APEC). Ishte hera e parë që liderët aktualë të tri fuqive më të mëdha bërthamore në botë u ulën bashkë pa praninë e liderëve të tjerë. Sipas analistëve të intervistuar nga Radio Evropa e Lirë, takimi u dha të treve përfitime të kufizuara, por nuk solli marrëveshje që do të ndryshonin rrjedhën e ngjarjeve dhe u dallua më shumë për simbolikën sesa për përmbajtjen.

Putini dhe Xi janë takuar rreth 50 herë më parë, ndërsa për Putinin ishte pjesëmarrja e parë në një samit të APEC-ut që nga viti 2017.

Çfarë përmban deklarata e përbashkët

Deklarata e miratuar pas takimit bën thirrje për zvogëlimin e rreziqeve bërthamore dhe forcimin e stabilitetit ndërkombëtar, por ka pak angazhime konkrete. Tre liderët “ritheksuan se lufta bërthamore nuk mund të fitohet dhe nuk duhet të ndodhë kurrë”, një formulë që lideri kinez e përdor prej vitesh. Zotimi për të “zhvilluar dialog për zvogëlimin e rreziqeve bërthamore dhe parandalimin e përhapjes së armëve bërthamore” mbetet, sipas analistëve, i paqartë.

Dokumenti vë në pikëpyetje edhe rolin e Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN), e cila në mars të vitit 2023 lëshoi një fletarrestim për Putinin për krime të dyshuara lufte në Ukrainë. Në deklaratë thuhet se “vendimet e institucioneve ndërkombëtare duhet ta respektojnë pëlqimin e shteteve dhe imunitetin e zyrtarëve të tyre”, ndërsa tre liderët “u pajtuan se Gjykata Penale Ndërkombëtare dhe institucionet e ngjashme nuk duhet të tejkalojnë apo keqpërdorin kompetencat e tyre”. Gjatë pjesës publike të takimit, Trump e quajti GJPN-në “organizatë të pakontrolluar globaliste”.

Tri vendet shprehën gjithashtu synimin “ta rrisin prodhimin dhe furnizimin me produkte të rafinuara të naftës, në dobi të të gjitha vendeve”, çka sipas analizës së REL-it i jep mbështetje sektorit rus të naftës, që po kalon vështirësi. Lufta me Iranin, të cilën Trump kishte thënë para samitit se donte ta diskutonte, nuk u përmend në deklaratë dhe as Putini, as Xi nuk folën publikisht për të.

Putini, fituesi më i madh sipas analistëve

I izoluar në arenën ndërkombëtare që nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës në shkurt 2022, Putini mbërriti në Shenzhen me pritshmëritë më të ulëta. “Putini përfitoi shumë nga ky takim. Ai ishte fituesi më i madh i tij”, tha për REL-in Elizabeth Wishnick, eksperte në Korporatën CNA. Sipas Sari Arho Havren nga instituti britanik RUSI, izolimi i liderit rus “u zvogëlua jashtëzakonisht shumë në aspektin e imazhit, por ndoshta edhe në realitet”.

Për Kinën, që sipas analistëve kishte më pak për të fituar, sfida ishte të organizonte një takim të nivelit të lartë pa e lënë në hije samitin e APEC-ut. Yun Sun nga Qendra Stimson e cilësoi takimin “i nivelit të lartë dhe i mirorkestruar. Mund ta quani sukses”, por shtoi se kompromisi për një deklaratë trepalëshe ishte mungesa e hollësive. Agjencia shtetërore kineze Xinhua raportoi se Xi e quajti takimin “pozitiv, konstruktiv dhe frytdhënës”. Pekini, me rreth 620 koka bërthamore krahasuar me mbi 5.000 që ka secila nga SHBA-ja dhe Rusia, e konsideron të parakohshme pjesëmarrjen në bisedime për çarmatimin.

Trump, sipas analistëve, i përmbushi pritshmëritë e tij modeste. Ross Darrell Feingold, analist i rrezikut politik në Taipei, tha se presidenti amerikan donte të tregonte publikisht se po përpiqet të arrijë marrëveshje për kontrollin e armëve bërthamore. Një ish-zyrtar i lartë i Departamentit amerikan të Tregtisë, që foli në kushte anonimiteti, tha se “Xi Jinping ka arritur ta magjepsë plotësisht presidentin Trump”, duke përmendur përqafimin në aeroport. Trump e përshkroi atë përqafim si “fitore të madhe për ne” dhe shenjë të “respektit të madh”.

Kritikat e John Boltonit

Ish-këshilltari amerikan për Sigurinë Kombëtare, John Bolton, ishte shumë më kritik. “Për sa i përket përmbajtjes, do ta vlerësoja pothuajse me zero”, deklaroi ai për NewsNation. Sipas tij, deklarata nisi me thirrjen për reformimin e OKB-së dhe u mbyll me formulën për luftën bërthamore, të cilën e kishte përdorur shpesh edhe Ronald Reagan. Bolton paralajmëroi se Putini dhe Xi nuk e shohin Trumpin si mik: “Ju garantoj se ata nuk e shohin atë në të njëjtën mënyrë”. Ai pranoi se nuk ka shumë informacion për bisedimet e veçanta të Trumpit me secilin prej tyre.

Pasojat për diplomacinë mbi Ukrainën

Takimi nuk solli përparim në luftën në Ukrainë. Sipas ATSH-së, pas takimit Putini deklaroi se sulmet ukrainase ndaj urës që lidh Rusinë me Krimenë bënin të pamundur rifillimin e negociatave për një armëpushim të kufizuar në sektorin energjetik dhe në transportin në Detin e Zi. Ai ftoi gjithashtu përfaqësuesit evropianë në Moskë për të paraqitur qëndrimin e Evropës, raporton Deutsche Welle.

Po atë ditë, në Berlin u mblodh i ashtuquajturi Koalicion i të Vullnetshmëve. Sipas mediumit amerikan Axios, të cituar nga ATSH, Trump u tha liderëve evropianë në një bisedë telefonike, ndërsa ata takoheshin me të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner dhe me presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky: “Putini dëshiron t’i japë fund luftës, dëshiron që marrëveshja të arrihet dhe po lodhet nga kjo situatë”. Ai sugjeroi që kancelari gjerman Friedrich Merz të kontaktonte Putinin.

Merz deklaroi se është “i përgatitur për bisedime me Rusinë”, me kusht që Evropa të ketë vend në tryezën e negociatave krahas SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës, sipas agjencisë DPA, duke shtuar se do të preferonte një terren neutral. Evropianët kanë rënë dakord për një ekip negociator me Gjermaninë, Francën, Mbretërinë e Bashkuar, Italinë dhe Poloninë, si dhe përfaqësues të Këshillit të BE-së dhe Komisionit Evropian, ndërsa sipas DW-së Moska jep sinjale të përziera nëse do ta pranojë.

Ndërkohë, Fax News raporton se pak orë pasi Putini u largua nga Kina, Rusia lëshoi drejt Ukrainës rreth 100 raketa dhe 400 dronë, në një nga sulmet më masive ajrore të luftës.

Burimet

  • Panorama: Analiza e REL: Katër përfundimet nga takimi historik mes Trumpit, Xi-së dhe Putinit
  • ABC News: Katër përfundimet nga takimi historik mes Trump, Xi dhe Putin
  • Shqiptarja.com: Katër përfundimet nga takimi historik mes Trump, Xi dhe Putin
  • Deutsche Welle: Kush flet në emër të Evropës në tryezën për paqe në Ukrainë?
  • BalkanWeb: Merz: Evropa e gatshme të negociojë me Rusinë, por kërkon vend në tryezën e bisedimeve për Ukrainën
  • ATSH: SHBA - Trump: Putini dëshiron t’i japë fund luftës në Ukrainë - ATSH -
  • Telegrafi: “Ata nuk e shohin Trumpin si mik", John Bolton ka një paralajmërim pas takimit në Kinë
  • Fax News: Trump paralajmëroi evropianët: Putini është i lodhur dhe kërkon paqe!