E Diel, 22 nëntor 2026
Shqiperia.comPortali shqiptar
Kulturë

Begaj në 120-vjetorin e Shoqatës "Tomorri": Gjuha shqipe, shtyllë e identitetit kombëtar

Presidenti Bajram Begaj shënoi Ditën e Alfabetit me veprimtarë të Shoqatës Atdhetare Kulturore "Tomorri", në 120-vjetorin e themelimit të saj. Ai e cilësoi shoqatën si urë mes brezave dhe mes diasporës e Atdheut, si dhe u bëri thirrje t'u japë hapësirë të rinjve.

Begaj në 120-vjetorin e Shoqatës "Tomorri": Gjuha shqipe, shtyllë e identitetit kombëtar
Foto: RTSH

Presidenti i Republikës, Bajram Begaj, e shënoi Ditën e Alfabetit të Gjuhës Shqipe më 22 nëntor së bashku me veprimtarë të Shoqatës Atdhetare Kulturore "Tomorri", e cila mbush 120 vjet nga themelimi. Sipas BalkanWeb, ceremonia përkujtimore u zhvillua në Akademinë e Shkencave. Kreu i Shtetit vlerësoi rolin e shoqatës në ruajtjen e historisë, kulturës dhe traditave shqiptare dhe shprehu bindjen se ajo do të mbetet një urë e fortë mes brezave, si dhe mes atyre që jetojnë në trevë dhe atyre që e kanë ndërtuar jetën në qytete të tjera ose në diasporë.

Begaj e nisi fjalën me një kujtim personal të lidhur me malin e Tomorrit. "Është një nder të jem këtu. Jeni të gjithë të njohur me historinë e Tomorrit, por po dekonspiroj pak nga historia ime personale. Jam rritur me legjendat e Shpiragut dhe Tomorrit", tha ai, sipas BalkanWeb. Presidenti theksoi se pak vende në Shqipëri kanë peshën që mbart emri Tomorr, ku sipas tij ndërthuren natyra, historia, besimi dhe rrënjët e një identiteti të ruajtur në kohë. Ai e përshkroi Tomorrin si mal të legjendave e të besimit, të këngës e të poezisë, të mikpritjes dhe të qëndresës.

Një shoqatë e lindur në kohën e përpjekjeve për gjuhën

Presidenti kujtoi se shoqata u krijua në nëntor të vitit 1906, në një periudhë vendimtare kur shqiptarët po përpiqeshin për shpalljen e pavarësisë. Ai e cilësoi domethënës faktin që përvjetori përkon me Ditën e Alfabetit.

"Përkon bukur që këtë 120-vjetor e festojmë në Ditën e Alfabetit, sepse Shoqata 'Tomorri' lindi në një kohë kur shqiptarët po bënin përpjekje të mëdha për gjuhën, shkollën, kulturën dhe afirmimin e identitetit të tyre kombëtar. Dy vjet më vonë, Kongresi i Manastirit do t'i jepte shqipes alfabetin e njësuar, duke kurorëzuar një punë që kishte nisur shumë më herët dhe që kishte bashkuar atdhetarë të ardhur nga krahina, besime dhe rryma të ndryshme të mendimit shqiptar", u shpreh Begaj.

Sipas tij, shoqatat patriotike, klubet, shkollat dhe botimet në shqip krijuan atëherë një hapësirë të gjerë bashkëpunimi mes shqiptarëve brenda vendit dhe në diasporë. Në këtë kuadër ai veçoi Fan Nolin dhe Mid'hat Frashërin, kryetarin e Kongresit të Manastirit, të cilët kanë qenë pjesë e Shoqatës "Tomorri": Noli si përfaqësues i saj në Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Frashëri në Greqi. Duke folur për Nolin, Presidenti tha se veprimtaria e tij mes shqiptarëve në Amerikë dëshmoi se largësia gjeografike nuk e dobëson lidhjen me Atdheun kur ajo mbahet gjallë nga gjuha, kultura dhe vetëdija e përkatësisë.

Për rëndësinë e alfabetit të njësuar, Begaj deklaroi: "Dita e Alfabetit na e kujton këtë ndoshta më qartë se çdo datë tjetër. Në Manastir shqiptarët nuk hoqën dorë nga dallimet mes tyre; ata u përbashkuan përmes gjuhës. Alfabeti i njësuar i dha shqipes një mjet të përbashkët shkrimi, ndërsa shkolla, libri, letërsia, studimi dhe puna e brezave i dhanë atij jetë dhe e kthyen gjuhën në një nga shtyllat më të forta të identitetit tonë kombëtar."

Thirrje për të përfshirë të rinjtë

Kreu i Shtetit vlerësoi edhe veprimtarinë e shoqatës pas rithemelimit, në studimin e historisë, folklorit dhe etnokulturës, në botime e veprimtari shkencore, si dhe në bashkëpunimin me institucione kulturore e akademike brenda dhe jashtë vendit. Ai nënvizoi se në një kohë kur shoqëria ndryshon shpejt dhe shumë të rinj largohen drejt vendeve të tjera, shoqatat kulturore kanë një rol të pazëvendësueshëm në ruajtjen e kujtesës dhe të lidhjeve njerëzore. Sipas tij, kjo vlen veçanërisht për shqiptarët jashtë vendit, lidhja e të cilëve me vendlindjen merr kuptim të plotë kur kthehet në kontribut konkret përmes dijes, nismave qytetare, projekteve kulturore dhe investimeve.

"Ju inkurajoj që në punën tuaj t'u jepni hapësirë të veçantë të rinjve, shkollave, hulumtimit dhe nismave për mbrojtjen e natyrës, sepse një traditë mbetet e gjallë kur brezi i ri e njeh, e çmon dhe zgjedh ta çojë përpara", tha Presidenti. Në përfundim, ai uroi që shoqata të vijojë me sukses misionin e saj dhe ta shndërrojë trashëgiminë e trevës në burim frymëzimi për të ardhmen.

Mesazhe të tjera për Ditën e Alfabetit

Ditën e Alfabetit e shënuan edhe drejtues të tjerë. Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, në një postim në rrjetet sociale kujtoi se nga 14 deri më 22 nëntor 1908 delegatë nga të gjitha trevat shqiptare u mblodhën në Manastir, ku u vendos alfabeti me 36 shkronja që përdoret sot. "Gjuha është identiteti ynë. Ta ruajmë, ta kultivojmë dhe t'ua përcjellim fëmijëve tanë me krenari", shkroi Peleshi.

Presidentja e Kosovës, Shiroka Pula, sipas Telegrafit, kujtoi në mesazhin e saj se në Kongresin e Manastirit u mblodhën 50 delegatë nga 26 qytete, shoqata dhe klube shqiptare. "Lufta jonë për liri u bë edhe për gjuhën shqipe, për të drejtën për ta folur dhe shkruar atë lirshëm", thuhet në mesazhin e saj.

Burimet

  • BalkanWeb: 120-vjetori i Shoqatës “Tomorri”, Presidenti Begaj: Urë e fortë mes brezash dhe diasporës e Atdheut!
  • RTSH: Begaj në Ditën e Alfabetit: Gjuha shqipe dhe kultura, shtylla të identitetit kombëtar
  • ABC News: Dita e Alfabetit/ Presidenti Begaj: Gjuha shqipe dhe kultura, shtylla të identitetit kombëtar
  • Vizion Plus: 120-vjetori i Shoqatës “Tomorri”, Begaj: Urë e fortë mes brezash dhe diasporës e Atdheut!
  • Shqiptarja.com: Dita e Alfabetit/ Presidenti Begaj me Shoqatën ‘Tomorri’: Gjuha shqipe dhe kultura, shtylla të identitetit kombëtar (VIDEO)
  • Panorama: Dita e Alfabetit dhe 120 vjetori i Shoqatës “Tomorri”, Begaj: Gjuha shqipe, shtyllë e identitetit kombëtar! Trashëgimia kulturore duhet t’u përcillet brezave të rinj
  • ATSH: Dita e Alfabetit, Begaj: Gjuha shqipe dhe kultura, shtylla të identitetit kombëtar - ATSH -
  • Euronews Albania: Begaj feston Ditën e Alfabetit me Shoqatën “Tomorri”: Gjuha shqipe dhe kultura, shtylla të identitetit kombëtar
  • Java News: Dita e Alfabetit, Peleshi: 118 vite nga Kongresi i Manastirit, gjuha është identiteti ynë
  • Telegrafi: Dita e Alfabetit, Shiroka Pula: Ta ruajmë dhe pasurojmë gjuhën shqipe