{"id":99436,"date":"2026-04-16T22:46:03","date_gmt":"2026-04-16T22:46:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=99436"},"modified":"2026-04-16T22:46:03","modified_gmt":"2026-04-16T22:46:03","slug":"mitra-nje-kult-sekret-ne-skajet-e-perandorise-romake","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mitra-nje-kult-sekret-ne-skajet-e-perandorise-romake\/","title":{"rendered":"Mitra: Nj\u00eb kult sekret n\u00eb skajet e Perandoris\u00eb Romake"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"99437\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mitra-nje-kult-sekret-ne-skajet-e-perandorise-romake\/01kh3x3vw9z72wm5v1mns55bmn\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?fit=1368%2C912&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1368,912\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?fit=1024%2C683&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-99437\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=635%2C423&#038;ssl=1\" width=\"635\" height=\"423\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=1024%2C683&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=768%2C512&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=600%2C400&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=450%2C300&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=1300%2C867&amp;ssl=1 1300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?resize=400%2C267&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?w=1368&amp;ssl=1 1368w\" sizes=\"auto, (max-width: 635px) 100vw, 635px\" \/><\/p>\n<p>17 Prill 2026<\/p>\n<p>N\u00eb veriun e larg\u00ebt t\u00eb Perandoris\u00eb Romake, ku klima ishte e ashp\u00ebr dhe mbijetesa e pasigurt, nj\u00eb grup ushtar\u00ebsh ndiznin llamba n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e nj\u00eb tempulli n\u00ebntok\u00ebsor. P\u00ebrball\u00eb tyre, fytyra e nj\u00eb per\u00ebndie e gdhendur n\u00eb gur i shikonte.<\/p>\n<p>Gati 2000 vjet m\u00eb von\u00eb, ai altar u shfaq s\u00ebrish n\u00eb Skoci, duke ndryshuar at\u00eb q\u00eb dim\u00eb p\u00ebr jet\u00ebn n\u00eb kufijt\u00eb e Perandoris\u00eb Romake. N\u00eb vitin 2010, arkeolog\u00ebt n\u00eb Inveresk, teksa po kontrollonin zon\u00ebn p\u00ebr nd\u00ebrtimin e nj\u00eb fushe kriketi, b\u00ebn\u00eb nj\u00eb zbulim t\u00eb papritur. Ata nxor\u00ebn n\u00eb drit\u00eb dy altar\u00eb q\u00eb datojn\u00eb rreth vitit 140 pas Krishtit, kur territori u pushtua p\u00ebrs\u00ebri n\u00ebn perandorin AntoninPiu. Nj\u00eb altar i ishte kushtuar per\u00ebndis\u00eb s\u00eb diellit Sol, simbol i drit\u00ebs, rendit dhe fuqis\u00eb kozmike; tjetri i ishte kushtuar Mitr\u00ebs, nj\u00eb hyjni e lidhur me shp\u00ebtimin dhe mbrojtjen. Ve\u00e7an\u00ebrisht, kjo \u00ebsht\u00eb prova e par\u00eb e adhurimit t\u00eb kultit t\u00eb Mitr\u00ebs n\u00eb Skoci, pika m\u00eb veriore ku kishte arritur Roma.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb kufirin m\u00eb verior, ke nevoj\u00eb t\u2019i kesh per\u00ebndit\u00eb n\u00eb an\u00ebn t\u00ebnde, sepse \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koh\u00eb dhe nj\u00eb zon\u00eb e pasigurt. Dhe p\u00ebr disa ushtar\u00eb, Mitra ishte per\u00ebndia q\u00eb zgjodh\u00ebn,\u201d shpjegon Fraser Hunter, kurator i lart\u00eb i parahistoris\u00eb dhe arkeologjis\u00eb romake n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Skocis\u00eb. \u201cKjo na b\u00ebn t\u00eb rimendojm\u00eb at\u00eb q\u00eb mendonim se dinim p\u00ebr romak\u00ebt n\u00eb Skoci.\u201d<\/p>\n<p><span><strong>Per\u00ebndia e ushtar\u00ebve: Kush ishte Mitra?<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ndryshe nga per\u00ebndit\u00eb e tjera romake, kulti i Mitr\u00ebs, i njohur si mitraiz\u00ebm, nuk ka l\u00ebn\u00eb tekste t\u00eb shenjta apo shkrime. Gjith\u00e7ka q\u00eb dim\u00eb vjen nga tempujt dhe reliefet e gjetura n\u00eb rr\u00ebnoja.<\/p>\n<p>Mitra e ka origjin\u00ebn nga nj\u00eb hyjni e lasht\u00eb indo-iraniane (Mithra), e lidhur me marr\u00ebveshjet, besnik\u00ebrin\u00eb dhe rendin, e cila m\u00eb von\u00eb u adoptua dhe u transformua nga romak\u00ebt. Ai paraqitej shpesh si nj\u00eb djal\u00eb i ri q\u00eb mbante nj\u00eb kapel\u00eb frigjiane (nj\u00eb kapel\u00eb e but\u00eb n\u00eb form\u00eb koni, e lidhur me Lindjen e Lasht\u00eb), duke sakrifikuar nj\u00eb dem brenda nj\u00eb shpelle. Kjo sken\u00eb quhet \u201ctauroktoni\u201d dhe nuk paraqet nj\u00eb sakrific\u00eb t\u00eb zakonshme. P\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol i rilindjes dhe ekuilibrit kozmik, ku vdekja e kafsh\u00ebs sjell jet\u00eb t\u00eb re. P\u00ebr besimtar\u00ebt e mitraizmit, ajo p\u00ebrfaq\u00ebsonte luft\u00ebn mes forcave t\u00eb kund\u00ebrta, drit\u00ebs dhe err\u00ebsir\u00ebs, jet\u00ebs dhe vdekjes, q\u00eb per\u00ebndia ndihmonte t\u2019i harmonizonte.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2026\/April\/16\/auto_122222855_nd0d0q1776334408.avif\" width=\"587\" height=\"383\" \/><\/p>\n<p>Kulti i Mitr\u00ebs ishte vet\u00ebm p\u00ebr burra dhe u b\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i p\u00ebrhapur te ushtar\u00ebt. Praktikat organizoheshin rreth riteve t\u00eb iniciimit n\u00eb nivele t\u00eb ndryshme. Tempujt e tij, t\u00eb quajtur mithraeum, shpesh ndodheshin n\u00ebn tok\u00eb, duke theksuar natyr\u00ebn e fsheht\u00eb t\u00eb kultit.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr figur\u00eb e zakonshme tregon Mitr\u00ebn duke dal\u00eb nga nj\u00eb shk\u00ebmb, plot\u00ebsisht i formuar, nj\u00eb motiv i quajtur \u201cpetra genetrix\u201d. Kjo lindje e pazakont\u00eb, pa nevoj\u00ebn e nj\u00eb n\u00ebne, lidhet shpesh me faktin q\u00eb kulti ishte vet\u00ebm p\u00ebr burra.<\/p>\n<p>N\u00eb kufijt\u00eb e Perandoris\u00eb Romake, ku ushtar\u00ebt kishin nevoj\u00eb t\u00eb besonin se nuk ishin vet\u00ebm, Mitra ndoshta ofronte m\u00eb shum\u00eb se mbrojtje hyjnore. \u201cAi ofronte shpres\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhmen,\u201d thot\u00eb Hunter. \u201cN\u00ebse je nj\u00eb ushtar, fati i t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb n\u00eb duart e per\u00ebndive, t\u00eb kesh nj\u00eb per\u00ebndi si Mitra n\u00eb an\u00ebn t\u00ebnde duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb shum\u00eb e fuqishme.\u201d<\/p>\n<p><span><strong>Altar\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb Skoci<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Altar\u00ebt e gjetur n\u00eb Inveresk sjellin nj\u00eb element tjet\u00ebr t\u00eb papritur p\u00ebr mitraizmin. Edhe pse nj\u00eb altar i kushtohet qart\u00eb Mitr\u00ebs, reliefet e tij nuk ndjekin plot\u00ebsisht figurat tipike t\u00eb kultit. N\u00eb vend t\u00eb skenave klasike t\u00eb sakrific\u00ebs s\u00eb demit, ai paraqet nj\u00eb grifon, nj\u00eb krijes\u00eb mitike gjysm\u00eb luan, gjysm\u00eb shqiponj\u00eb me origjin\u00eb lindore, dhe nj\u00eb lir\u00eb me nj\u00eb pick. K\u00ebto figura zakonisht lidhen me per\u00ebndin\u00eb Apollo, nj\u00eb tjet\u00ebr hyjni e lidhur me drit\u00ebn. Altarin e zbukurojn\u00eb edhe dy korba, kafsh\u00eb q\u00eb shfaqen shpesh n\u00eb ikonografin\u00eb e Mitr\u00ebs. Ky kombinim tregon se n\u00eb fazat e hershme t\u00eb mitraizmit, Mitramund t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb i lidhur ose i bashkuar me per\u00ebndi t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, altari tjet\u00ebr i kushtuar Solit ka nj\u00eb efekt vizual t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Kur ndri\u00e7ohej nga pas, n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e tempullit, dukej sikur syt\u00eb, goja dhe rrezet e kuror\u00ebs s\u00eb per\u00ebndis\u00eb s\u00eb diellit shk\u00eblqenin. Skena plot\u00ebsohet me figurat e kat\u00ebr stin\u00ebve, gra q\u00eb simbolizojn\u00eb kalimin e koh\u00ebs, nj\u00eb tjet\u00ebr element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb simbolik\u00ebn e mitraizmit.<\/p>\n<p>T\u00eb dy altar\u00ebt u kushtuan nga nj\u00eb centurion romak (nj\u00eb oficer profesionist i ushtris\u00eb), emri i t\u00eb cilit shfaqet i shkurtuar si G CAS FLA. Kjo me shum\u00eb gjas\u00eb i referohet Gai Kas Flavianit, komandant i trupave n\u00eb at\u00eb zon\u00eb.<\/p>\n<p><span><strong>P\u00ebrtej Murit t\u00eb Hadrianit<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Zbulimi i altar\u00ebve ndihmon gjithashtu n\u00eb rr\u00ebzimin e nj\u00eb keqkuptimi t\u00eb p\u00ebrhapur: se Perandoria Romake nuk shkoi kurr\u00eb p\u00ebrtej Murit t\u00eb Hadrianit, fortifikime t\u00eb nd\u00ebrtuara gjat\u00eb pushtimit t\u00eb Britanis\u00eb n\u00eb shekullin e dyt\u00eb. Edhe pse ky mur konsiderohet shpesh si kufiri m\u00eb verior i Rom\u00ebs, n\u00eb fakt perandoria u shtri disa her\u00eb m\u00eb n\u00eb veri, deri n\u00eb Skocin\u00eb qendrore.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2026\/April\/16\/auto_629563489_vvoyyg1776334408.avif\" width=\"611\" height=\"399\" \/><\/p>\n<p>Gjat\u00eb sundimit t\u00eb Antonin Piut, u nd\u00ebrtua nj\u00eb linj\u00eb tjet\u00ebr mbrojt\u00ebse, Muri Antonin, midis gryk\u00ebderdhjeve t\u00eb lumenjve Forth dhe Clyde. Ajo shoq\u00ebrohej nga fortesa dhe vendbanime si Inveresk, q\u00eb u b\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme ushtarake dhe civile.<\/p>\n<p>Pas zbulimit, altar\u00ebt, t\u00eb b\u00ebr\u00eb nga gur ranor dhe t\u00eb d\u00ebmtuar pas rreth 1800 vitesh n\u00ebn tok\u00eb, u \u00e7montuan, u trajtuan me kimikate t\u00eb ve\u00e7anta dhe u rind\u00ebrtuan nga specialist\u00ebt n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Skocis\u00eb, ku do t\u00eb ekspozohen p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb n\u00ebntor 2026. T\u00eb varrosur me fytyr\u00eb posht\u00eb kur tempulli u braktis, k\u00ebto objekte u mbrojt\u00ebn nga moti dhe reliefet kan\u00eb ruajtur detaje shum\u00eb t\u00eb qarta, madje edhe gjurm\u00eb ngjyrash.<\/p>\n<p>K\u00ebta altar\u00eb zbulojn\u00eb jo vet\u00ebm praktikat fetare, por edhe jet\u00ebn e p\u00ebrditshme n\u00eb Perandorin\u00eb Romake. \u201cKy \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga ato zbulime q\u00eb ndryshojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si e kuptojm\u00eb kufirin romak,\u201d thot\u00eb Hunter.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>17 Prill 2026 N\u00eb veriun e larg\u00ebt t\u00eb Perandoris\u00eb Romake, ku klima ishte e ashp\u00ebr dhe mbijetesa e pasigurt, nj\u00eb grup ushtar\u00ebsh ndiznin llamba n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e nj\u00eb tempulli n\u00ebntok\u00ebsor. P\u00ebrball\u00eb tyre, fytyra e nj\u00eb per\u00ebndie e gdhendur n\u00eb gur i shikonte. Gati 2000 vjet m\u00eb von\u00eb, ai altar u shfaq s\u00ebrish n\u00eb Skoci, duke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":99437,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-99436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/01KH3X3VW9Z72WM5V1MNS55BMN.jpg?fit=1368%2C912&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-pRO","jetpack-related-posts":[{"id":7816,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/sabratha-nje-nga-qytetet-e-mire-ruajtura-te-perandorise-romake-album\/","url_meta":{"origin":99436,"position":0},"title":"Sabratha, nj\u00eb nga qytetet e mir\u00eb ruajtura te Perandorise Romake.(+album)-","author":"Kurt Farka","date":"May 23, 2018","format":false,"excerpt":"Sabratha, nj\u00eb nga qytetet e mir\u00eb ruajtura te Perandorise Romake.(+album)- I vendosur rreth 100 kilometra nga Tripoli, qyteti i lasht\u00eb Sabratha t\u00ebrheq v\u00ebmendjen me bukurin\u00eb e rrall\u00eb t\u00eb mir\u00ebmbajtur. Qyteti \u00ebsht\u00eb regjistruar n\u00eb list\u00ebn e trash\u00ebgimis\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb UNESCO-s, nd\u00ebrsa gjat\u00eb sundimit t\u00eb ish-Presidentit Muamar Gadafi qyteti ishte qend\u00ebr e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Sabratha-Afrika-Verore.jpg?fit=609%2C302&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Sabratha-Afrika-Verore.jpg?fit=609%2C302&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Sabratha-Afrika-Verore.jpg?fit=609%2C302&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":92207,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkeologet-zbulojne-sandale-ushtarake-romake-2000-vjecare-ne-gjermani\/","url_meta":{"origin":99436,"position":1},"title":"Arkeolog\u00ebt zbulojn\u00eb sandale ushtarake romake 2,000-vje\u00e7are n\u00eb Gjermani","author":"Kurt Farka","date":"May 4, 2025","format":false,"excerpt":"4 Maji 2025 N\u00eb nj\u00eb zbulim arkeologjik emocionues, nj\u00eb sandale ushtarake romake 2,000-vje\u00e7are \u00ebsht\u00eb gjetur pran\u00eb nj\u00eb fortese t\u00eb lasht\u00eb ushtarake n\u00eb Oberstimm t\u00eb Bavaris\u00eb . Sandalja, e cila u zbulua gjat\u00eb punimeve g\u00ebrmuese n\u00eb nj\u00eb vendbanim civil n\u00eb periferi t\u00eb fortes\u00ebs romake, ofron njohuri t\u00eb reja mbi jet\u00ebn e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/640-0-c1e9a0bdd4f620ff357511bf729a4bd5.webp?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/640-0-c1e9a0bdd4f620ff357511bf729a4bd5.webp?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/640-0-c1e9a0bdd4f620ff357511bf729a4bd5.webp?fit=640%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":97618,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/cfare-ishte-perandoria-e-shenjte-romake\/","url_meta":{"origin":99436,"position":2},"title":"\u00c7far\u00eb ishte Perandoria e Shenjt\u00eb Romake?","author":"Kurt Farka","date":"February 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Shkurt 2026 Perandoria e Shenjt\u00eb Romake ishte nj\u00eb struktur\u00eb politike shum\u00eb e madhe q\u00eb, p\u00ebr rreth nj\u00eb mij\u00eb vjet (nga rreth viti 800 deri m\u00eb 1806), mbuloi pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb Europ\u00ebs Qendrore. N\u00eb periudha t\u00eb ndryshme ajo p\u00ebrfshinte territore q\u00eb sot jan\u00eb Gjermania, Franca, Austria, Zvicra, Italia\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/auto_Capture1770793712.jpg?fit=900%2C447&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/auto_Capture1770793712.jpg?fit=900%2C447&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/auto_Capture1770793712.jpg?fit=900%2C447&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/auto_Capture1770793712.jpg?fit=900%2C447&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":66677,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/monedha-e-lashte-prej-ari-deshmon-se-perandori-romak-i-rreme-ishte-i-vertete\/","url_meta":{"origin":99436,"position":3},"title":"Monedha e lasht\u00eb prej ari d\u00ebshmon se perandori romak \u2018i rrem\u00eb\u2019 ishte i v\u00ebrtet\u00eb!","author":"Kurt Farka","date":"January 24, 2023","format":false,"excerpt":"24 Janar 2023 Nj\u00eb monedh\u00eb e lasht\u00eb ari d\u00ebshmon se nj\u00eb perandor romak i shekullit t\u00eb tret\u00eb, i shkruar jasht\u00eb historis\u00eb si nj\u00eb personazh imagjinar, ekzistonte v\u00ebrtet, thon\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt. Monedha mban emrin e Sponsian dhe portreti i tij u gjet m\u00eb shum\u00eb se 300 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb Transilvani, dikur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/gold-coin-649x383-1.jpg?fit=649%2C383&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/gold-coin-649x383-1.jpg?fit=649%2C383&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/gold-coin-649x383-1.jpg?fit=649%2C383&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":39551,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/hajdutet-rikthejne-pas-15-vitesh-objektet-romake-sjellin-ters-na-shkaterruan-jeten\/","url_meta":{"origin":99436,"position":4},"title":"Hajdut\u00ebt rikthejn\u00eb pas 15 vitesh objektet romake: Sjellin ters, na shkat\u00ebrruan jet\u00ebn","author":"Kurt Farka","date":"October 11, 2020","format":false,"excerpt":"Hajdut\u00ebt rikthejn\u00eb pas 15 vitesh objektet romake: Sjellin ters, na shkat\u00ebrruan jet\u00ebn - Nj\u00eb \u00e7ift ka rikthyer n\u00eb Pompei disa fragmente t\u00eb vjedhura n\u00eb vitin 2005, sepse sipas tyre \u201csjellin ters\u201d 10 Tetor 2020 Nj\u00eb histori filmi ka ndodhur, pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Itali, pik\u00ebrisht n\u00eb Pompei, n\u00eb af\u00ebrsi\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/reperti-rubati-a-Pompei-portano-sfiga-meteoweek.com-copertina.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/reperti-rubati-a-Pompei-portano-sfiga-meteoweek.com-copertina.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/reperti-rubati-a-Pompei-portano-sfiga-meteoweek.com-copertina.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/reperti-rubati-a-Pompei-portano-sfiga-meteoweek.com-copertina.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/reperti-rubati-a-Pompei-portano-sfiga-meteoweek.com-copertina.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":88261,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/helmimi-nga-plumbi-mund-te-kete-kontribuar-ne-renien-e-perandorise-romake\/","url_meta":{"origin":99436,"position":5},"title":"Helmimi nga plumbi mund t\u00eb ket\u00eb kontribuar n\u00eb r\u00ebnien e Perandoris\u00eb Romake","author":"Kurt Farka","date":"January 11, 2025","format":false,"excerpt":"11 Janar 2025 Minierat dhe shkrirja e mineraleve si hekuri p\u00ebrfaq\u00ebsonin arritje teknologjike gjat\u00eb kulmit t\u00eb Perandoris\u00eb Romake. Por ato aktivitete gjithashtu prodhuan ndotje t\u00eb mjaftueshme me plumb p\u00ebr t\u00eb d\u00ebmtuar koeficientin e inteligjenc\u00ebs s\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb saj, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri n\u00eb PNAS. \"Regjistrimet e detajuara t\u00eb b\u00ebrthamave\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/auto_Roman_Empire_credit-Emiliano-Carchia-cc3-wikipedia1736433991.jpeg?fit=900%2C600&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/auto_Roman_Empire_credit-Emiliano-Carchia-cc3-wikipedia1736433991.jpeg?fit=900%2C600&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/auto_Roman_Empire_credit-Emiliano-Carchia-cc3-wikipedia1736433991.jpeg?fit=900%2C600&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/auto_Roman_Empire_credit-Emiliano-Carchia-cc3-wikipedia1736433991.jpeg?fit=900%2C600&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99436"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99438,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99436\/revisions\/99438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}