{"id":92917,"date":"2025-08-12T17:07:34","date_gmt":"2025-08-12T17:07:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=92917"},"modified":"2025-08-12T17:07:34","modified_gmt":"2025-08-12T17:07:34","slug":"zbulime-te-rendesishme-etruske-ne-itali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulime-te-rendesishme-etruske-ne-itali\/","title":{"rendered":"Zbulime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme etruske n\u00eb Itali"},"content":{"rendered":"<p><strong>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 20 vjet arkeolog\u00ebt kan\u00eb zhvilluar g\u00ebrmime n\u00eb vendin e shenjt\u00eb legjendar t\u00eb etrusk\u00ebve n\u00eb Orvieto t\u00eb Italis\u00eb. Tani me sa duket ata kan\u00eb gjetur objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb vendin e shenjt\u00eb qendror etrusk n\u00eb Itali, Fanum Voltumnae, kan\u00eb nxjerr\u00eb me sa duket n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. Objektet e gjetura mund\u00ebsojn\u00eb t\u00eb nxirren p\u00ebrfundime rreth ritualesh q\u00eb datojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 2,500 vjet m\u00eb par\u00eb. Sipas njoftimeve t\u00eb mediave italiane k\u00ebt\u00eb jav\u00eb n\u00eb periferi t\u00eb qytetit t\u00eb Orvietos u zbuluan dy koka desh\u00ebsh prej guri t\u00eb ruajtura mir\u00eb, nj\u00eb kok\u00eb luani, altar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe nj\u00eb rrug\u00eb e gjer\u00eb procesioni.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb kulmin e epok\u00ebs etruske<\/strong><br \/>\nVendi i shenjt\u00eb i federat\u00ebs s\u00eb qytetit etrusk pran\u00eb Orvietos, i cili ka p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha, u zbulua n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000 gjat\u00eb g\u00ebrmimeve t\u00eb udh\u00ebhequra nga arkeologia Simonetta Stopponi.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga ajo koh\u00eb g\u00ebrmimet kan\u00eb vazhduar. Mendohet se ky vend i shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb kulmin e epok\u00ebs etruske n\u00eb shekullin e 6-t\u00eb para Er\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Asimilimi nga romak\u00ebt<\/strong><br \/>\nEtrusk\u00ebt u vendos\u00ebn n\u00eb Italin\u00eb qendrore nga shekulli i 9-t\u00eb deri n\u00eb shekullin e par\u00eb para Er\u00ebs son\u00eb. Origjina e tyre \u00ebsht\u00eb ende e paqart\u00eb dhe gjuha dhe feja e tyre jan\u00eb studiuar vet\u00ebm pjes\u00ebrisht.<\/p>\n<p>Periudha nga shekulli VII deri n\u0451 shekullin V para Krishtit ishte epoka e lul\u0451zimit t\u0451 etrusk\u0451ve. Historiani i antikitetit Dionisi i Halikarnasos i admironte ata si &#8220;m\u0451 t\u0451 hershmit dhe krejt t\u0451 ndrysh\u0451m nga popujt e tjer\u0451 &#8220;.<\/p>\n<p>Studiuesit edhe sot e k\u0451saj dite debatojn\u0451 p\u0451r prejardhjen e etrusk\u0451ve. Shumica mbron tez\u0451n, se ata e kan\u0451 prejardhjen nga Azia e Vog\u0451l (n\u0451 Turqin\u0451 e sotme) prej nga kan\u0451 emigruar. T\u0451 tjer\u0451 i konsiderojn\u0451 si nj\u0451 fis t\u0451 ngulitur prej koh\u0451sh n\u0451 territorin e sot\u0451m t\u0451 Italis\u0451, i cili ishte zhvilluar me kalimin e koh\u0451s. Megjithat\u0451 analizat e ADN-s\u0451 s\u0451 popullsis\u0451 n\u0451 Toskan\u0451 mb\u0451shtesin tez\u0451n e par\u0451.<\/p>\n<p>Etrusk\u00ebt u mund\u00ebn nga romak\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt e asimiluan popullin etrusk dhe kultur\u00ebn e tyre derisa sa ata u zhduk\u00ebn si grup i pavarur etnik gjat\u00eb Republik\u00ebs Romake.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 20 vjet arkeolog\u00ebt kan\u00eb zhvilluar g\u00ebrmime n\u00eb vendin e shenjt\u00eb legjendar t\u00eb etrusk\u00ebve n\u00eb Orvieto t\u00eb Italis\u00eb. Tani me sa duket ata kan\u00eb gjetur objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. G\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb vendin e shenjt\u00eb qendror etrusk n\u00eb Itali, Fanum Voltumnae, kan\u00eb nxjerr\u00eb me sa duket n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92918,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,10],"tags":[],"class_list":["post-92917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/etrusket.jpg?fit=1110%2C624&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-oaF","jetpack-related-posts":[{"id":93020,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulime-te-rendesishme-etruske-ne-itali-germimet-nxjerrin-ne-drite-objekte-te-rendesishme-fetare\/","url_meta":{"origin":92917,"position":0},"title":"Zbulime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme etruske n\u00eb Itali, g\u00ebrmimet nxjerrin n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare","author":"Kurt Farka","date":"August 14, 2025","format":false,"excerpt":"14 Gusht 2025 G\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb vendin e shenjt\u00eb qendror etrusk n\u00eb Itali, Fanum Voltumnae, kan\u00eb nxjerr\u00eb me sa duket n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. Objektet e gjetura mund\u00ebsojn\u00eb t\u00eb nxirren p\u00ebrfundime rreth ritualesh q\u00eb datojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 2,500 vjet m\u00eb par\u00eb. Sipas njoftimeve t\u00eb mediave italiane k\u00ebt\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100385,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/urdheri-me-misterioz-i-mesjetes-kaloresit-templare-origjina-e-vertete-e-tyre\/","url_meta":{"origin":92917,"position":1},"title":"Urdh\u00ebri m\u00eb misterioz i Mesjet\u00ebs: Kalor\u00ebsit Templar\u00eb, origjina e v\u00ebrtet\u00eb e tyre","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 N\u00eb vitin 1119, vet\u00ebm n\u00ebnt\u00eb kalor\u00ebs francez\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb betim t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb Jerusalem. Kalor\u00ebsit Templar\u00eb nuk k\u00ebrkuan tok\u00eb, pasuri apo tituj. Premtuan vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb: t\u00eb mbronin pelegrin\u00ebt q\u00eb udh\u00ebtonin drejt Tok\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb. Por brenda pak dekadash, ky grup i vog\u00ebl luft\u00ebtar\u00ebsh u shnd\u00ebrrua n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100762,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/rikthehet-ne-shkelqimin-e-tij-muzeu-etnografik-i-beratit-1300-objekte-deshmojne-pjese-te-historise-se-qytetit\/","url_meta":{"origin":92917,"position":2},"title":"Rikthehet n\u00eb shk\u00eblqimin e tij Muzeu Etnografik i Beratit, 1300 objekte d\u00ebshmojn\u00eb pjese te historis\u00eb se qytetit","author":"Kurt Farka","date":"May 30, 2026","format":false,"excerpt":"30 Maji 2026 Pas nj\u00eb procesi t\u00eb kujdessh\u00ebm restaurimi dhe konservimi, \u00ebsht\u00eb rihapur\u00a0Muzeu Etnografik i Beratit, nj\u00eb nga institucionet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore n\u00eb vend, duke pasuruar ofert\u00ebn turistike t\u00eb qytetit t\u00eb\u00a0Berat. Ministri i Turizmit, Kultur\u00ebs dhe Sporteve,\u00a0Blendi Gonxhja\u00a0theksoi se rihapja e muzeut p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb investim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Muzeu-Etnografik-Berat.webp?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Muzeu-Etnografik-Berat.webp?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Muzeu-Etnografik-Berat.webp?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Muzeu-Etnografik-Berat.webp?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Muzeu-Etnografik-Berat.webp?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100101,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-qytetari-shqiptar-i-duhen-270-dite-ne-shkalle-te-pare-2318-dite-mbi-6-vite-ne-apel-dhe-1762-dite-rreth-5-vjet-ne-gjykaten-e-larte\/","url_meta":{"origin":92917,"position":3},"title":"Nj\u00eb qytetari shqiptar i duhen 270 dit\u00eb n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb par\u00eb, 2318 dit\u00eb (mbi 6 vite) n\u00eb Apel dhe 1762 dit\u00eb (rreth 5 vjet) n\u00eb Gjykat\u00ebn e Lart\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Nga: Gazeta Dita N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb gjykatat e vendit, viti 2025 u mbyll me rreth 150 mij\u00eb dosje q\u00eb presin t\u00eb shqyrtohen n\u00eb t\u00eb trija shkall\u00ebt e gjykimit. Shifrat q\u00eb K\u00ebshilli i Lart\u00eb Gjyq\u00ebsor i ka paraqitur n\u00eb raportin dor\u00ebzuar parlamentit, tregojn\u00eb situat\u00ebn e r\u00ebnduar, ku m\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100091,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-objekti-masiv-qe-pershkruan-faraonin-mendohet-se-ka-sfiduar-moisiun-gjate-eksodit\/","url_meta":{"origin":92917,"position":4},"title":"Zbulohet objekti masiv q\u00eb p\u00ebrshkruan faraonin, mendohet se ka sfiduar Moisiun gjat\u00eb Eksodit","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Arkeolog\u00ebt n\u00eb Egjipt zbuluan s\u00eb fundmi nj\u00eb statuj\u00eb masive q\u00eb besohet se p\u00ebrshkruan mbretin Ramses II, faraonin q\u00eb besohet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb personazh i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr. Statuja u gjet n\u00eb vendin Tel Pharaoh n\u00eb Qendr\u00ebn Husseiniya, Guvernatori i Sharqia, tha Ministria egjiptiane e Turizmit\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100104,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arbereshet-e-sicilise-kerkojne-linja-te-drejtperdrejta-ajrore-me-tiranen-dhe-prishtinen\/","url_meta":{"origin":92917,"position":5},"title":"Arb\u00ebresh\u00ebt e Si\u00e7ilis\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb linja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ajrore me Tiran\u00ebn dhe Prishtin\u00ebn","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Nga G\u00ebzim Kabashi Arb\u00ebresh\u00ebt e Si\u00e7ilis\u00eb synojn\u00eb turizmin shqiptar me festa dhe tradita shekullore. N\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr m\u00eb shum\u00eb vizitor\u00eb nga Shqip\u00ebria dhe Kosova, qytezat arb\u00ebreshe pran\u00eb Palermos po investojn\u00eb n\u00eb aktivitete kulturore gjat\u00eb gjith\u00eb vitit dhe po k\u00ebrkojn\u00eb linja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ajrore me Tiran\u00ebn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/PHOTO-2026-05-09-09-52-55-1140x858-1.jpg?fit=1140%2C858&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92917"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92919,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92917\/revisions\/92919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}