{"id":92917,"date":"2025-08-12T17:07:34","date_gmt":"2025-08-12T17:07:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=92917"},"modified":"2025-08-12T17:07:34","modified_gmt":"2025-08-12T17:07:34","slug":"zbulime-te-rendesishme-etruske-ne-itali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulime-te-rendesishme-etruske-ne-itali\/","title":{"rendered":"Zbulime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme etruske n\u00eb Itali"},"content":{"rendered":"<p><strong>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 20 vjet arkeolog\u00ebt kan\u00eb zhvilluar g\u00ebrmime n\u00eb vendin e shenjt\u00eb legjendar t\u00eb etrusk\u00ebve n\u00eb Orvieto t\u00eb Italis\u00eb. Tani me sa duket ata kan\u00eb gjetur objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare.<\/strong><\/p>\n<p>G\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb vendin e shenjt\u00eb qendror etrusk n\u00eb Itali, Fanum Voltumnae, kan\u00eb nxjerr\u00eb me sa duket n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. Objektet e gjetura mund\u00ebsojn\u00eb t\u00eb nxirren p\u00ebrfundime rreth ritualesh q\u00eb datojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 2,500 vjet m\u00eb par\u00eb. Sipas njoftimeve t\u00eb mediave italiane k\u00ebt\u00eb jav\u00eb n\u00eb periferi t\u00eb qytetit t\u00eb Orvietos u zbuluan dy koka desh\u00ebsh prej guri t\u00eb ruajtura mir\u00eb, nj\u00eb kok\u00eb luani, altar\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj dhe nj\u00eb rrug\u00eb e gjer\u00eb procesioni.<\/p>\n<p><strong>N\u00eb kulmin e epok\u00ebs etruske<\/strong><br \/>\nVendi i shenjt\u00eb i federat\u00ebs s\u00eb qytetit etrusk pran\u00eb Orvietos, i cili ka p\u00ebrmasa t\u00eb m\u00ebdha, u zbulua n\u00eb fillim t\u00eb viteve 2000 gjat\u00eb g\u00ebrmimeve t\u00eb udh\u00ebhequra nga arkeologia Simonetta Stopponi.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga ajo koh\u00eb g\u00ebrmimet kan\u00eb vazhduar. Mendohet se ky vend i shenjt\u00eb \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb kulmin e epok\u00ebs etruske n\u00eb shekullin e 6-t\u00eb para Er\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Asimilimi nga romak\u00ebt<\/strong><br \/>\nEtrusk\u00ebt u vendos\u00ebn n\u00eb Italin\u00eb qendrore nga shekulli i 9-t\u00eb deri n\u00eb shekullin e par\u00eb para Er\u00ebs son\u00eb. Origjina e tyre \u00ebsht\u00eb ende e paqart\u00eb dhe gjuha dhe feja e tyre jan\u00eb studiuar vet\u00ebm pjes\u00ebrisht.<\/p>\n<p>Periudha nga shekulli VII deri n\u0451 shekullin V para Krishtit ishte epoka e lul\u0451zimit t\u0451 etrusk\u0451ve. Historiani i antikitetit Dionisi i Halikarnasos i admironte ata si &#8220;m\u0451 t\u0451 hershmit dhe krejt t\u0451 ndrysh\u0451m nga popujt e tjer\u0451 &#8220;.<\/p>\n<p>Studiuesit edhe sot e k\u0451saj dite debatojn\u0451 p\u0451r prejardhjen e etrusk\u0451ve. Shumica mbron tez\u0451n, se ata e kan\u0451 prejardhjen nga Azia e Vog\u0451l (n\u0451 Turqin\u0451 e sotme) prej nga kan\u0451 emigruar. T\u0451 tjer\u0451 i konsiderojn\u0451 si nj\u0451 fis t\u0451 ngulitur prej koh\u0451sh n\u0451 territorin e sot\u0451m t\u0451 Italis\u0451, i cili ishte zhvilluar me kalimin e koh\u0451s. Megjithat\u0451 analizat e ADN-s\u0451 s\u0451 popullsis\u0451 n\u0451 Toskan\u0451 mb\u0451shtesin tez\u0451n e par\u0451.<\/p>\n<p>Etrusk\u00ebt u mund\u00ebn nga romak\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt e asimiluan popullin etrusk dhe kultur\u00ebn e tyre derisa sa ata u zhduk\u00ebn si grup i pavarur etnik gjat\u00eb Republik\u00ebs Romake.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 20 vjet arkeolog\u00ebt kan\u00eb zhvilluar g\u00ebrmime n\u00eb vendin e shenjt\u00eb legjendar t\u00eb etrusk\u00ebve n\u00eb Orvieto t\u00eb Italis\u00eb. Tani me sa duket ata kan\u00eb gjetur objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. G\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb vendin e shenjt\u00eb qendror etrusk n\u00eb Itali, Fanum Voltumnae, kan\u00eb nxjerr\u00eb me sa duket n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":92918,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,10],"tags":[],"class_list":["post-92917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/etrusket.jpg?fit=1110%2C624&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-oaF","jetpack-related-posts":[{"id":93020,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulime-te-rendesishme-etruske-ne-itali-germimet-nxjerrin-ne-drite-objekte-te-rendesishme-fetare\/","url_meta":{"origin":92917,"position":0},"title":"Zbulime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme etruske n\u00eb Itali, g\u00ebrmimet nxjerrin n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare","author":"Kurt Farka","date":"August 14, 2025","format":false,"excerpt":"14 Gusht 2025 G\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb vendin e shenjt\u00eb qendror etrusk n\u00eb Itali, Fanum Voltumnae, kan\u00eb nxjerr\u00eb me sa duket n\u00eb drit\u00eb objekte t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme fetare. Objektet e gjetura mund\u00ebsojn\u00eb t\u00eb nxirren p\u00ebrfundime rreth ritualesh q\u00eb datojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 2,500 vjet m\u00eb par\u00eb. Sipas njoftimeve t\u00eb mediave italiane k\u00ebt\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/800-0-6f9fb5a39e22e39429e6856adb9b2bf0.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":67434,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-ne-itali-tempulli-etrusk-2500-vjecar\/","url_meta":{"origin":92917,"position":1},"title":"Zbulohet n\u00eb Itali tempulli etrusk 2500-vje\u00e7ar","author":"Kurt Farka","date":"February 5, 2023","format":false,"excerpt":"5 Shkurt 2023 Vulci ishin nj\u00eb fis ose popull q\u00eb i dhan\u00eb emrin qytetit t\u00eb tyre dhe ishin nj\u00eb nga dymb\u00ebdhjet\u00eb popujt legjendar t\u00eb qytet\u00ebrimit etrusk. G\u00ebrmuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitet 1950, rr\u00ebnojat e qytetit ndodhen rreth 16 km nga deti Tirren midis fshatrave Canino dhe Montalto di\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Vulci-Temple.jpg?fit=580%2C409&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Vulci-Temple.jpg?fit=580%2C409&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Vulci-Temple.jpg?fit=580%2C409&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":76700,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pllake-me-mbishkrim-ne-alfabetin-etrusk\/","url_meta":{"origin":92917,"position":2},"title":"Pllak\u00eb me mbishkrim n\u00eb alfabetin etrusk","author":"Kurt Farka","date":"December 27, 2023","format":false,"excerpt":"27 Dhjetor 2023 Gjuha e etrusk\u00ebve, si vet\u00eb populli, ka mbetur disi misterioze dhe ende nuk \u00ebsht\u00eb kuptuar plot\u00ebsisht. Alfabeti ka p\u00ebrdorur nj\u00eb skenar per\u00ebndimor grek, por gjuha ka paraqitur v\u00ebshtir\u00ebsi tek dijetar\u00ebt sepse nuk ka lidhje me gjuh\u00ebt bashk\u00ebkohore indoeuropiane dhe shembujt e mbijetuar t\u00eb tij jan\u00eb kryesisht t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/411493124_373866291821220_364852554499424097_n.jpg?fit=750%2C508&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/411493124_373866291821220_364852554499424097_n.jpg?fit=750%2C508&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/411493124_373866291821220_364852554499424097_n.jpg?fit=750%2C508&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/411493124_373866291821220_364852554499424097_n.jpg?fit=750%2C508&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":90970,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-hyrja-e-tempullit-te-zeusit-e-humbur-prej-kohesh-pas-100-vjetesh-ne-qytetin-e-lashte-te-magnezise\/","url_meta":{"origin":92917,"position":3},"title":"Zbulohet hyrja e Tempullit te Zeusit, e humbur prej koh\u00ebsh pas 100 vjet\u00ebsh n\u00eb qytetin e lasht\u00eb t\u00eb Magnezis\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"April 1, 2025","format":false,"excerpt":"1 Prill 2025 N\u00eb nj\u00eb zbulim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm arkeologjik, studiuesit n\u00eb Turqi kan\u00eb zbuluar hyrjen e varrosur prej koh\u00ebsh n\u00eb Tempullin e Zeusit n\u00eb qytetin antik t\u00eb Magnezis\u00eb , q\u00eb ndodhet n\u00eb provinc\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb Aydin. Struktura, dikur mendohej e humbur, \u00ebsht\u00eb shfaqur si nj\u00eb simbol i fuqish\u00ebm i trash\u00ebgimis\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/640-0-zeusi-1743313491.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/640-0-zeusi-1743313491.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/640-0-zeusi-1743313491.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":11355,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fjala-lart-larte\/","url_meta":{"origin":92917,"position":4},"title":"Fjala: LART-LART\u00cb . &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"September 10, 2018","format":false,"excerpt":"Fjala: LART-LART\u00cb . - Nga Shqipe Hoxha. - \u201cFjala \u00ebsht\u00eb LARTHES , q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb KAST\u00cb ZOT\u00cbRINJSH n\u00eb gjuh\u00ebn etruske. N\u00eb shqip, T\u00cb LARTH\u00cbT do t\u00eb thot\u00eb ATA Q\u00cb JAN\u00cb LART, nga fjla LARTH, lart.\u201d (f.44) Zef Krispi. \u201eP\u00ebr sa koh\u00eb nuk e kuptojm\u00eb etruskishten, nuk ka kuptim t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/12651262_225247981145430_7072149047589860664_n.jpg?fit=548%2C723&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/12651262_225247981145430_7072149047589860664_n.jpg?fit=548%2C723&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/12651262_225247981145430_7072149047589860664_n.jpg?fit=548%2C723&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":83643,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/thesari-i-varrit-te-shenjte-ne-jeruzalem\/","url_meta":{"origin":92917,"position":5},"title":"Thesari i Varrit t\u00eb Shenjt\u00eb n\u00eb Jeruzalem","author":"Kurt Farka","date":"August 23, 2024","format":false,"excerpt":"23 Gusht 2024 Kryq\u00ebzatat q\u00eb nis\u00ebn nga Evropa Per\u00ebndimore drejt Tok\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb q\u00eb nga viti 1096 kishin p\u00ebr q\u00ebllim pushtimin e Jeruzalemit dhe marrjen n\u00ebn kontroll t\u00eb Varrit t\u00eb Shenjt\u00eb, ku sipas tradit\u00ebs ndodhet varri I Jezu Krishtit. Pas t\u00ebrheqjes s\u00eb kryqtar\u00ebve n\u00eb 1291 nga San Giovanni d\u2019Acre, fortesa\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/45y-551-Kopjo.jpg?fit=1200%2C712&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/45y-551-Kopjo.jpg?fit=1200%2C712&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/45y-551-Kopjo.jpg?fit=1200%2C712&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/45y-551-Kopjo.jpg?fit=1200%2C712&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/45y-551-Kopjo.jpg?fit=1200%2C712&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92917"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92919,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92917\/revisions\/92919"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92918"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}