{"id":90770,"date":"2025-03-27T11:59:01","date_gmt":"2025-03-27T11:59:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=90770"},"modified":"2025-03-27T11:59:01","modified_gmt":"2025-03-27T11:59:01","slug":"vampiret-ujqit-dhe-te-pavdekurit-origjina-e-lashte-e-krijesave-te-tmerrit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vampiret-ujqit-dhe-te-pavdekurit-origjina-e-lashte-e-krijesave-te-tmerrit\/","title":{"rendered":"Vampir\u00ebt, ujqit dhe t\u00eb pavdekurit: Origjina e lasht\u00eb e krijesave t\u00eb tmerrit"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"90771\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vampiret-ujqit-dhe-te-pavdekurit-origjina-e-lashte-e-krijesave-te-tmerrit\/auto_vw11742906134\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?fit=1200%2C630&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1200,630\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"auto_vw11742906134\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?fit=300%2C158&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?fit=1024%2C538&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-90771\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=792%2C417&#038;ssl=1\" width=\"792\" height=\"417\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=300%2C158&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=1024%2C538&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=768%2C403&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=450%2C236&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=600%2C315&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?resize=400%2C210&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?w=1200&amp;ssl=1 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 792px) 100vw, 792px\" \/><\/p>\n<p>27 Mars 2025<\/p>\n<p>Vampir\u00eb q\u00eb ngulin dh\u00ebmb\u00ebt n\u00eb qafa t\u00eb zbehta, ujq q\u00eb ul\u00ebrijn\u00eb n\u00ebn nj\u00eb h\u00ebn\u00eb t\u00eb plot\u00eb, zombi q\u00eb dalin nga varret, k\u00ebto krijesa p\u00ebrndjekin makthet tona dhe shfaqen n\u00ebp\u00ebr ekrane, ikona moderne t\u00eb terrorit. Por rr\u00ebnj\u00ebt e tyre shtrihen p\u00ebrtej Hollivudit, thell\u00eb n\u00eb hijet e kulturave t\u00eb lashta.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb rriturit q\u00eb k\u00ebnaqen me t\u00eb p\u00ebrgjakshmen dhe misteret e historis\u00eb, origjinat e k\u00ebtyre figurave klasike t\u00eb tmerrit zbulojn\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrthurje magjeps\u00ebse t\u00eb frikave njer\u00ebzore, besimeve dhe vall\u00ebzimit t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm me vdekjen. Pse i krijuan k\u00ebto p\u00ebrbind\u00ebsha paraardh\u00ebsit tan\u00eb? \u00c7far\u00eb na tregojn\u00eb ato p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn, dhe p\u00ebr vetveten? Le t\u00eb zbulojm\u00eb fillesat e lashta t\u00eb vampir\u00ebve, ujq\u00ebrve dhe t\u00eb pavdekurve.<\/p>\n<p><span><strong>Vampir\u00ebt: Gjaku dhe p\u00ebrtej<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Vampiri, me rrezikun e tij josh\u00ebs, duket i p\u00ebrjetsh\u00ebm, por prejardhja e tij shkon mij\u00ebra vite pas n\u00eb koh\u00eb. Mesopotamia e lasht\u00eb ofron nj\u00eb nga pamjet m\u00eb t\u00eb hershme: edimmu, nj\u00eb shpirt hakmarr\u00ebs i t\u00eb vdekurve t\u00eb pavarrosur, q\u00eb endet n\u00eb Sumer rreth vitit 3000 p.e.s. I mohuar nga ritet e duhura, ky shpirt i shqet\u00ebsuar prekte t\u00eb gjall\u00ebt dhe thithte energjin\u00eb e tyre jet\u00ebsore, nj\u00eb pararend\u00ebs i vampirit pa dh\u00ebmb\u00eb t\u00eb mpreht\u00eb. Tabelat prej balte paralajm\u00ebronin p\u00ebr hakmarrjen e tyre, duke treguar nj\u00eb frik\u00eb primitive p\u00ebr vdekjen e pap\u00ebrfunduar.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2025\/March\/25\/auto_vw21742906134.jpg?resize=736%2C543&#038;ssl=1\" width=\"736\" height=\"543\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb Egjipt, per\u00ebndesha Sekhmet, nj\u00eb hyjni me kok\u00eb luani e luft\u00ebs, pinte gjak p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar zem\u00ebrimin e saj. Nj\u00eb mit i vitit 1500 p.e.s. tregon sesi ajo masakroi njer\u00ebzit derisa u mashtrua p\u00ebr t\u00eb pir\u00eb birr\u00eb t\u00eb ngjyrosur me t\u00eb kuqe, nj\u00eb histori e etjes p\u00ebr gjak q\u00eb u zbut, por jo para se t\u00eb linte nj\u00eb shenj\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjakshme n\u00eb imagjinat\u00eb. Greqia shtoi versionin e saj me lamia, shpirtra josh\u00ebs t\u00eb shekullit V p.e.s. q\u00eb mashtronin burrat p\u00ebr t&#8217;i d\u00ebnuar, duke pir\u00eb esenc\u00ebn e tyre jet\u00ebsore. Tregimet e Hesiodit p\u00ebr k\u00ebto gra-fantazma q\u00eb ndryshonin form\u00eb p\u00ebrzinin magjepsjen dhe tmerrin, duke krijuar nj\u00eb prototip t\u00eb vampirit.<\/p>\n<p>Bota sllave, megjith\u00ebse mesjetare, e kristalizoi vampirin q\u00eb njohim sot. Deri n\u00eb shekullin XI, legjendat p\u00ebr upir, trupa q\u00eb ringjalleshin p\u00ebr t\u00eb pir\u00eb gjak, u p\u00ebrhap\u00ebn n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn Lindore. Nj\u00eb tekst rus i shekullit XII p\u00ebrshkruan nj\u00eb trup heretiku q\u00eb u shpua dhe u dogj p\u00ebr t\u00eb ndaluar gjuetin\u00eb e tij t\u00eb nat\u00ebs. K\u00ebta nuk ishin kont\u00eb elegant\u00eb, por kufoma t\u00eb fryra dhe t\u00eb skuqura, t\u00eb lindura nga frika e murtaj\u00ebs dhe varrosjes s\u00eb pap\u00ebrshtatshme. Proceset natyrore t\u00eb dekompozimit, gazrat q\u00eb frynin trupat, gjaku q\u00eb rridhte nga goja, ushqyen mitin, duke e shnd\u00ebrruar kalbjen e zakonshme n\u00eb nj\u00eb tmerr mbinatyror.<\/p>\n<p><span><strong>Ujqit: Njeriu dhe bisha e shfrenuar<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Ujqit, t\u00eb ndar\u00eb mes njer\u00ebzores dhe eg\u00ebrsis\u00eb, ul\u00ebrijn\u00eb nga nj\u00eb cep tjet\u00ebr i lasht\u00eb. Epi i Gilgameshit, i gdhendur n\u00eb pllaka argjile sumeriane rreth vitit 2100 p.e.s., ofron nj\u00eb d\u00ebshmi t\u00eb hershme. Kur Gilgameshi refuzon per\u00ebndesh\u00ebn Ishtar, ajo mallkon nj\u00eb bari q\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb ujk, duke e kthyer at\u00eb n\u00eb nj\u00eb bish\u00eb q\u00eb sulmon tuf\u00ebn e tij, nj\u00eb njeri-bish\u00eb i lindur nga hakmarrja hyjnore. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb ende figura e vetmuar dhe e tmerrshme e m\u00ebvonshme, por mbjell far\u00ebn e mitit: transformimi si nd\u00ebshkim.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2025\/March\/25\/auto_vw31742906134.webp?ssl=1\" \/><\/p>\n<p>Greqia e p\u00ebrpunoi mitin me Likaonin, nj\u00eb mbret nga Arkadia. N\u00eb Metamorfozat e Ovidit (1 e.s.), Zeusi e teston besimin e Likaonit; mbreti i ofron mish njeriu, duke merituar mallkimin p\u00ebr t\u2019u shnd\u00ebrruar n\u00eb ujk. Deri n\u00eb vitin 400 p.e.s., Herodoti shkroi p\u00ebr Neurit, nj\u00eb fis skithian q\u00eb shnd\u00ebrrohej n\u00eb ujq\u00ebr \u00e7do vit, duke p\u00ebrzier historin\u00eb me folklorin. Fjala greke lyk\u00e1nthropos, njeri-ujk, e kristalizoi konceptin, duke e lidhur me ciklet h\u00ebnore dhe instinktet e egra.<\/p>\n<p>Roma e amplifikoi tregimin. Satyricon i Petronit (rreth vitit 60 e.s.) p\u00ebrshkruan nj\u00eb ushtar q\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb ujk n\u00ebn drit\u00ebn e h\u00ebn\u00ebs, duke masakruar njer\u00ebz para se t\u00eb rikthehej n\u00eb form\u00ebn njer\u00ebzore n\u00eb agim. T\u00ebrheqja e h\u00ebn\u00ebs s\u00eb plot\u00eb, megjith\u00ebse u fiksua m\u00eb von\u00eb, pasqyronte kultet e h\u00ebn\u00ebs, Artemida n\u00eb Greqi, Diana n\u00eb Rom\u00eb, q\u00eb lidh\u00ebn bishat me ritmet qiellore. N\u00eb sagat nordike, berserker\u00ebt vishnin l\u00ebkura ujqish, duke kanalizuar fuqin\u00eb shtazore n\u00eb betej\u00eb, nj\u00eb i af\u00ebrm kulturor i zem\u00ebrimit t\u00eb ujkut t\u00eb sot\u00ebm. Frika p\u00ebr humbjen e kontrollit, p\u00ebr krisjen e holl\u00eb t\u00eb qytet\u00ebrimit, lindi k\u00ebt\u00eb p\u00ebrbind\u00ebsh n\u00eb kultura t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p><span><strong>T\u00eb pavdekurit: Kufomat q\u00eb ngrihen<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Zombit, t\u00eb \u00e7al\u00eb dhe pa mend, duken modern\u00eb, por paraardh\u00ebsit e tyre kan\u00eb ecur n\u00ebp\u00ebr antikitet. N\u00eb Mesopotami, edimmu, p\u00ebrs\u00ebri ky shpirt i shqet\u00ebsuar, p\u00ebrndiqte t\u00eb gjall\u00ebt n\u00ebse ritet e varrimit d\u00ebshtonin, nj\u00eb pararend\u00ebs i t\u00eb vdekurve q\u00eb ecin. Epi i Ishtarit (rreth vitit 1200 p.e.s.) e rrit tmerrin: kur per\u00ebndesha pushton bot\u00ebn e n\u00ebndheshme, ajo k\u00ebrc\u00ebnon t\u00eb &#8220;ngrej\u00eb t\u00eb vdekurit p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb t\u00eb gjall\u00ebt&#8221;, nj\u00eb vizion i tmerrsh\u00ebm i kufomave t\u00eb \u00e7liruara.<\/p>\n<p>Egjipti, me mumiet e tij, nuk krijoi zombit n\u00eb kuptimin e sot\u00ebm, por i ushqeu mitologjin\u00eb e t\u00eb vdekurve t\u00eb kthyer. N\u00eb tekstet mesjetare nordike, draugr, kufoma t\u00eb gjalla dhe t\u00eb fryra, ruanin varret dhe shtypnin me forc\u00eb t\u00eb mbinatyrshme k\u00ebdo q\u00eb i shqet\u00ebsonte. Saga e Grettirit p\u00ebrshkruan nj\u00eb draugr q\u00eb thyen shtyll\u00ebn kurrizore t\u00eb nj\u00eb kali, nj\u00eb krijes\u00eb larg nga zombit e ngadalt\u00eb, por padyshim e vdekur dhe e ringjallur.<\/p>\n<p>Draugr\u00ebt nordik\u00eb (rreth vitit 900 t\u00eb e.s.) na afrojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb me zombit. K\u00ebto kufoma t\u00eb gjalla, t\u00eb fryra dhe me nj\u00eb er\u00eb t\u00eb padurueshme, ruanin tumat e varrimit, duke shtypur me forc\u00eb mbinjer\u00ebzore \u00e7do pushtues. Saga e Grettirit p\u00ebrshkruan nj\u00eb draugr q\u00eb thyen shtyll\u00ebn kurrizore t\u00eb nj\u00eb kali, larg nga zvarrit\u00ebsit e ngadalt\u00eb, por padyshim t\u00eb pavdeksh\u00ebm. Frika nga humbja e p\u00ebrhershm\u00ebris\u00eb s\u00eb vdekjes, nga trupat q\u00eb sfidonin natyr\u00ebn, ushqeu k\u00ebto tregime n\u00eb veri t\u00eb lasht\u00eb.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2025\/March\/25\/auto_vw41742906134.webp?ssl=1\" \/><\/p>\n<p><strong><span>Pse k\u00ebta p\u00ebrbind\u00ebsha?<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb i shtyu njer\u00ebzit t\u00eb krijonin k\u00ebto qenie? N\u00eb thelb, vampir\u00ebt, njer\u00ebzit-ujq dhe t\u00eb pavdekurit pasqyrojn\u00eb ankthin universal. Vampir\u00ebt mish\u00ebrojn\u00eb etjen e vdekjes, nj\u00eb parazit q\u00eb vjedh jet\u00eb kur varret nuk arrijn\u00eb t&#8217;i mbajn\u00eb t\u00eb vdekurit. N\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e shkat\u00ebrruara nga murtajat, uria n\u00eb Mesopotami, Murtaja e Zez\u00eb n\u00eb Europ\u00eb, trupat q\u00eb pinin gjak ishin nj\u00eb shpjegim p\u00ebr t\u00eb pashpjegueshmen. Njer\u00ebzit-ujq p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb bish\u00ebn brenda njeriut, frik\u00ebn nga eg\u00ebrsia q\u00eb fshihet n\u00ebn sip\u00ebrfaqen e qytet\u00ebrimit, nj\u00eb ankth q\u00eb rritej n\u00eb kulturat baritore ku ujq\u00ebrit ishin k\u00ebrc\u00ebnim i p\u00ebrhersh\u00ebm p\u00ebr tufat. T\u00eb pavdekurit, zombit\u00eb, draugr\u00ebt, shpirtrat e trazuar egjiptian\u00eb, pasqyrojn\u00eb tmerrin e jet\u00ebs pas vdekjes q\u00eb ka shkuar keq, nj\u00eb trup q\u00eb l\u00ebviz pa shpirt.<\/p>\n<p>Mjedisi i form\u00ebsoi gjithashtu k\u00ebto mite. Fushat e thata t\u00eb Mesopotamis\u00eb krijuan frym\u00ebra t\u00eb lidhura me varrimin; kodrat e thyer t\u00eb Greqis\u00eb lind\u00ebn mitet e transformimit dhe ujqve; varret e Egjiptit lind\u00ebn mumiet. Megjithat\u00eb, ngjashm\u00ebrit\u00eb, gjak, ndryshim, ringjallje, sugjerojn\u00eb nj\u00eb mend\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt njer\u00ebzore, q\u00eb lufton me vdekshm\u00ebrin\u00eb p\u00ebrtej kontinenteve.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" alt=\"Image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2025\/March\/25\/auto_vw51742906134.webp?ssl=1\" \/><\/p>\n<p><span><strong>Nga lasht\u00ebsia n\u00eb moderniz\u00ebm<\/strong><\/span><\/p>\n<p>K\u00ebto krijesa nuk u zhduk\u00ebn, por evoluuan. Europa mesjetare bashkoi upir\u00ebt sllav\u00eb me frik\u00ebn e krishter\u00eb ndaj mallkimit, duke krijuar paraardh\u00ebsit e Drakul\u00ebs. Gjyqet ndaj njer\u00ebzve-ujq n\u00eb Franc\u00ebn e shekullit t\u00eb 16-t\u00eb, si ai i Gilles Garnier, e kthyen mitin n\u00eb nj\u00eb tmerr ligjor. Zombit\u00eb kaluan nga Vodou i Haitit, ku &#8220;zombi&#8221; n\u00ebnkuptonte nj\u00eb skllav t\u00eb ringjallur (rreth viteve 1700), n\u00eb Night of the Living Dead t\u00eb Romero-s (1968), duke z\u00ebvend\u00ebsuar shpirtin me virusin.<\/p>\n<p>Sot, ata jan\u00eb ikona kulturore. Vampir\u00ebt e Anne Rice tundojn\u00eb; Teen Wolf romantizon ul\u00ebrim\u00ebn; The Walking Dead vazhdon t\u00eb ec\u00eb p\u00ebrpara. Por n\u00ebse zhveshim shk\u00eblqimin dhe gjakun, do t\u00eb gjejm\u00eb eshtrat e tyre n\u00eb Sumer, Greqi, Egjipt, jehona t\u00eb paraardh\u00ebsve tan\u00eb, q\u00eb shihnin n\u00eb err\u00ebsir\u00eb dhe krijonin tregime p\u00ebr ta zbutur at\u00eb.<\/p>\n<p><span><strong>Nj\u00eb Pasqyr\u00eb e vetvetes<\/strong><\/span><\/p>\n<p>P\u00ebr dashamir\u00ebsit e historis\u00eb dhe horrorit, k\u00ebto mite jan\u00eb m\u00eb shum\u00eb se thjesht kuriozitete; ato jan\u00eb nj\u00eb dritare drejt vet\u00ebdijes son\u00eb. Vampir\u00ebt, njer\u00ebzit-ujq dhe t\u00eb pavdekurit nuk jan\u00eb thjesht p\u00ebrbind\u00ebsha; ata jemi ne, t\u00eb distiluar n\u00eb frik\u00ebrat m\u00eb t\u00eb thella. Jan\u00eb frika nga vdekja, humbja e vetes, e panjohura p\u00ebrtej drit\u00ebs s\u00eb zjarrit. K\u00ebto kultura nuk i shpik\u00ebn k\u00ebto mite nga hi\u00e7i, ato i gdhend\u00ebn nga natyra njer\u00ebzore, duke i p\u00ebrcjell\u00eb brez pas brezi si trash\u00ebgimi.<\/p>\n<p>Her\u00ebn tjet\u00ebr q\u00eb dridheni para nj\u00eb kafshe q\u00eb nxjerr dh\u00ebmb\u00ebt ose nj\u00eb klithme n\u00eb err\u00ebsir\u00eb, mbani mend: nuk keni frik\u00eb vet\u00ebm nga krijesa. Keni frik\u00eb nga ajo q\u00eb ajo di p\u00ebr ju<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>27 Mars 2025 Vampir\u00eb q\u00eb ngulin dh\u00ebmb\u00ebt n\u00eb qafa t\u00eb zbehta, ujq q\u00eb ul\u00ebrijn\u00eb n\u00ebn nj\u00eb h\u00ebn\u00eb t\u00eb plot\u00eb, zombi q\u00eb dalin nga varret, k\u00ebto krijesa p\u00ebrndjekin makthet tona dhe shfaqen n\u00ebp\u00ebr ekrane, ikona moderne t\u00eb terrorit. Por rr\u00ebnj\u00ebt e tyre shtrihen p\u00ebrtej Hollivudit, thell\u00eb n\u00eb hijet e kulturave t\u00eb lashta. P\u00ebr t\u00eb rriturit q\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":90771,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,14],"tags":[],"class_list":["post-90770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-press-releases"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/auto_vw11742906134.webp?fit=1200%2C630&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-nC2","jetpack-related-posts":[{"id":100475,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-zbulim-historik-ne-siri-punetori-i-ndertimit-gjen-varre-te-lashta-1500-vjecare\/","url_meta":{"origin":90770,"position":0},"title":"Nj\u00eb zbulim historik n\u00eb Siri\/ Pun\u00ebtori i nd\u00ebrtimit gjen varre t\u00eb lashta 1500-vje\u00e7are","author":"Kurt Farka","date":"May 20, 2026","format":false,"excerpt":"20 Maji 2026 Nj\u00eb pun\u00ebtor nd\u00ebrtimi zbuloi nj\u00eb kompleks varresh 1,500-vje\u00e7ar, nd\u00ebrsa po hiqte rr\u00ebnojat e shkat\u00ebrruara nga lufta. Zbulimi i pabesuesh\u00ebm i nj\u00eb kompleksi t\u00eb lasht\u00eb varresh bizantine u gjet n\u00eb provinc\u00ebn siriane t\u00eb Idlibit n\u00eb veri t\u00eb vendit. Ato u gjet\u00ebn nga nj\u00eb pun\u00ebtor nd\u00ebrtimi i cili po\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100091,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-objekti-masiv-qe-pershkruan-faraonin-mendohet-se-ka-sfiduar-moisiun-gjate-eksodit\/","url_meta":{"origin":90770,"position":1},"title":"Zbulohet objekti masiv q\u00eb p\u00ebrshkruan faraonin, mendohet se ka sfiduar Moisiun gjat\u00eb Eksodit","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Arkeolog\u00ebt n\u00eb Egjipt zbuluan s\u00eb fundmi nj\u00eb statuj\u00eb masive q\u00eb besohet se p\u00ebrshkruan mbretin Ramses II, faraonin q\u00eb besohet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb personazh i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr. Statuja u gjet n\u00eb vendin Tel Pharaoh n\u00eb Qendr\u00ebn Husseiniya, Guvernatori i Sharqia, tha Ministria egjiptiane e Turizmit\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100780,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-origjina-e-japonezeve-cfare-thote-studimi-i-ri-i-shkencetareve-nga-homo-sapiens-te-kryqezimi-i-linjave-gjenetike\/","url_meta":{"origin":90770,"position":2},"title":"Zbulohet origjina e japonez\u00ebve! \u00c7far\u00eb thot\u00eb studimi i ri i shkenc\u00ebtar\u00ebve, nga Homo Sapiens te kryq\u00ebzimi i linjave gjenetike","author":"Kurt Farka","date":"May 31, 2026","format":false,"excerpt":"31 Maji 2026 P\u00ebr dekada t\u00eb t\u00ebra, shkenc\u00ebtar\u00ebt besonin se popullsia moderne japoneze rrjedh kryesisht nga dy grupe t\u00eb lashta. Gjuetar\u00ebt-mbledh\u00ebsit Jomon, t\u00eb cil\u00ebt jetuan n\u00eb Japoni p\u00ebr mij\u00ebra vjet, dhe m\u00eb von\u00eb emigrant\u00ebt nga Azia Lindore , t\u00eb cil\u00ebt soll\u00ebn kultivimin e orizit dhe teknologjit\u00eb e reja. Nj\u00eb studim\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/japonezet.jpg?fit=1117%2C622&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/japonezet.jpg?fit=1117%2C622&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/japonezet.jpg?fit=1117%2C622&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/japonezet.jpg?fit=1117%2C622&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/japonezet.jpg?fit=1117%2C622&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":101073,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/harpa-e-dinastise-se-19-te-harmonia-e-lashtesise-egjiptiane-ne-tinguj-druri-dhe-heshtjeje-mbreterore\/","url_meta":{"origin":90770,"position":3},"title":"Harpa e Dinastis\u00eb s\u00eb 19-t\u00eb, harmonia e lasht\u00ebsis\u00eb egjiptiane n\u00eb tinguj druri dhe heshtjeje mbret\u00ebrore","author":"Kurt Farka","date":"June 4, 2026","format":false,"excerpt":"4 Qershor 2026 N\u00eb galerin\u00eb e p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb q\u00eb historia i ka ruajtur Egjiptit t\u00eb Lasht\u00eb, arti muzikor p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb nga shtyllat m\u00eb delikate t\u00eb shpirtit t\u00eb tij. Nj\u00eb nd\u00ebr objektet m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse q\u00eb mish\u00ebron k\u00ebt\u00eb frym\u00eb \u00ebsht\u00eb harpa harkore e datuar n\u00eb Dinastin\u00eb e 19-t\u00eb t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb s\u00eb Re (rreth\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/640-0-harpjpg-1780473421-1.jpg?fit=640%2C477&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/640-0-harpjpg-1780473421-1.jpg?fit=640%2C477&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/640-0-harpjpg-1780473421-1.jpg?fit=640%2C477&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":101581,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nga-partia-socialiste-te-partia-e-resorteve-2\/","url_meta":{"origin":90770,"position":4},"title":"Nga Partia Socialiste te Partia e Resorteve","author":"Kurt Farka","date":"June 18, 2026","format":false,"excerpt":"Nga Adrian Thano \u200bA ka ndonj\u00eb qasje socialiste n\u00eb vendimet, ligjet, lejet e nd\u00ebrtimit q\u00eb po jepen p\u00ebr Zv\u00ebrnecin, Vlor\u00ebn dhe mbar\u00eb bregdetin? P\u00ebrgjigja shkurt \u00ebsht\u00eb JO. Shtylla e par\u00eb e socializmit \u00ebsht\u00eb mbrojtja e pasuris\u00eb publike dhe garantimi q\u00eb burimet natyrore t\u2019i sh\u00ebrbejn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. E dyta, p\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260601_010402_Gallery.jpg?fit=720%2C620&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260601_010402_Gallery.jpg?fit=720%2C620&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260601_010402_Gallery.jpg?fit=720%2C620&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260601_010402_Gallery.jpg?fit=720%2C620&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100208,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gazetarja-erisa-kryeziu-parku-i-liqenit-po-kafshohet-nga-kullat-jane-marre-mbi-40-hektare-hapesire-publike\/","url_meta":{"origin":90770,"position":5},"title":"Gazetarja Erisa Kryeziu: &#8211; Parku i Liqenit, po \u201ckafshohet\u201d nga kullat. &#8211; Jan\u00eb marr\u00eb mbi 40 hektar\u00eb hap\u00ebsir\u00eb publike.","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2026","format":false,"excerpt":"13 Maji 2026 Gazetarja Erisa Kryeziu, foli p\u00ebr zhvillimin urban t\u00eb Tiran\u00ebs dhe problemet q\u00eb sipas saj po krijohen nga nd\u00ebrtimet masive dhe moszbatimi i planit urbanistik t\u00eb kryeqytetit. Kryeziu u ndal te dokumentari \u201cTirana Vertikale\u201d, i cili trajton m\u00ebnyr\u00ebn se si qyteti po humbet hap\u00ebsirat publike dhe po orientohet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Erisa-Kryeziu.jpg?fit=984%2C694&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=90770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90772,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/90770\/revisions\/90772"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=90770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=90770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=90770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}