{"id":88217,"date":"2025-01-10T04:34:58","date_gmt":"2025-01-10T04:34:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=88217"},"modified":"2025-01-10T04:34:58","modified_gmt":"2025-01-10T04:34:58","slug":"e-kuqja-magjepste-njerezit-500-mije-vjet-me-pare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-kuqja-magjepste-njerezit-500-mije-vjet-me-pare\/","title":{"rendered":"E kuqja magjepste njer\u00ebzit 500 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb"},"content":{"rendered":"<div class=\"instream-video\">\n<div data-id=\"2kQm8Ze4251g\">\n<div class=\"orp-player-wrapper orp-aspectRateFixed orp-player-ipm orp-player-ipm-hidden orp-force-hide-player\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"88218\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-kuqja-magjepste-njerezit-500-mije-vjet-me-pare\/attachment\/4812388634610997924\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?fit=822%2C429&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"822,429\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"4812388634610997924\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?fit=300%2C157&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?fit=822%2C429&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-88218\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?resize=757%2C396&#038;ssl=1\" width=\"757\" height=\"396\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?resize=300%2C157&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?resize=768%2C401&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?resize=450%2C235&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?resize=600%2C313&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?resize=400%2C209&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?w=822&amp;ssl=1 822w\" sizes=\"auto, (max-width: 757px) 100vw, 757px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>10 Janar 2025<\/p>\n<p>Megjith\u00ebse ngjyra e kafenjt\u00eb dhe ngjyrat me nuanca t\u00eb ngjyr\u00ebs s\u00eb tok\u00ebs ishin m\u00eb leht\u00ebsisht n\u00eb dispozicion, d\u00ebshmit\u00eb tregojn\u00eb se njer\u00ebzit e lasht\u00eb kishin nj\u00eb preferenc\u00eb t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr ngjyr\u00ebn e kuqe t\u00eb ndezur. D\u00ebshmit\u00eb tregojn\u00eb se njer\u00ebzit e lasht\u00eb b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb dhe p\u00ebrpunuar t\u00eb kuqen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, shpesh duke udh\u00ebtuar n\u00eb distanca t\u00eb m\u00ebdha<\/p>\n<p>Nj\u00eb\u00a0 studim i drejtuar nga Rimtautas Dapschauskas gjeti prova se midis 500 mij\u00eb dhe 330 mij\u00eb vjet\u00ebve m\u00eb par\u00eb njer\u00ebzit p\u00ebrdornin pigmentet e ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe n\u00eb zona t\u00eb Afrik\u00ebs Jugore dhe Lindore.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrdorimi i ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe \u00ebsht\u00eb kaq i vjet\u00ebr, t\u00eb pakt\u00ebn po aq i vjet\u00ebr sa vet\u00eb lloji yn\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Dapschauskas, ekspert p\u00ebr origjin\u00ebn evolucionare t\u00eb ritualeve n\u00eb Universitetin e T\u00fcbingenit dhe Universitetin e Heidelbergut.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit parahistorik\u00eb e p\u00ebrdornin gjer\u00ebsisht okerin, nj\u00eb pigment natyral i tok\u00ebs i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga balta, r\u00ebra dhe oksidi i hekurit, q\u00eb jep nj\u00eb nuanc\u00eb karakteristike ngjyr\u00eb t\u00eb kuqe t\u00eb ndezur.<\/p>\n<p>Duke filluar rreth 160 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, p\u00ebrdorimi i ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe u b\u00eb nj\u00eb praktik\u00eb kulturore e zakonshme n\u00eb Afrik\u00ebn Jugore, at\u00eb Lindore dhe Veriore. Edhe pse nuancat e kafenjta dhe tok\u00ebsore ishin m\u00eb t\u00eb lehta p\u00ebr t\u2019u gjetur, d\u00ebshmit\u00eb tregojn\u00eb se njer\u00ebzit kishin nj\u00eb preferenc\u00eb t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr ngjyr\u00ebn e kuqe t\u00eb gjall\u00eb. Njer\u00ebzit e lasht\u00eb b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb dhe p\u00ebrpunuar t\u00eb kuqen m\u00eb t\u00eb mir\u00eb, shpesh duke udh\u00ebtuar n\u00eb distanca t\u00eb m\u00ebdha pavar\u00ebsisht se pigmenti nuk ofronte p\u00ebrfitime t\u00eb menj\u00ebhershme p\u00ebr mbijetes\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cDisa nga sjelljet n\u00eb regjistrin arkeologjik jan\u00eb v\u00ebrtet t\u00eb kushtueshme. Ndonj\u00ebher\u00eb njer\u00ebzit ecnin m\u00eb shum\u00eb se 100 kilometra vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb siguruar material me cil\u00ebsi t\u00eb lart\u00eb, t\u00eb cilin nuk e p\u00ebrdornin p\u00ebr q\u00ebllime praktike \u2013 jo p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb, jo p\u00ebr gjueti, jo p\u00ebr strehim\u2014por p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb panevojshme, \u00e7far\u00ebdo qofshin ato\u201d, ka shpjeguar Dapschauskas.<\/p>\n<p>Shum\u00eb arkeolog\u00eb besojn\u00eb se e kuqja p\u00ebrdorej kryesisht p\u00ebr t\u00eb pikturuar trupin. Njer\u00ebzit e lasht\u00eb e aplikonin k\u00ebt\u00eb pigment n\u00eb l\u00ebkur\u00eb, duke demonstruar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb estetike dhe simbolike t\u00eb ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb e tyre. P\u00ebrdorimi i shpesht\u00eb i ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe n\u00eb pikturimin e trupit tregon kuptimet e saj rituale dhe simbolike. \u00cbsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb imagjinohet se do t\u00eb mund t\u00eb zhvilloheshin rituale ku njer\u00ebzit ngjyrosnin l\u00ebkur\u00ebn e tyre me pigment t\u00eb kuq, duke kryer l\u00ebvizje ritmike p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb reagime instiktive.<\/p>\n<p>Kur njer\u00ebzit filluan t\u00eb krijonin piktura n\u00eb shpella, ngjyra e kuqe ishte mjeti i zgjedhur p\u00ebr dekorimin e mureve t\u00eb shpellave. Pikturat murale q\u00eb jan\u00eb gjetur n\u00eb shpellat evropiane, si ato n\u00eb Lascaux, sh\u00ebrbejn\u00eb si shembuj t\u00eb fuqis\u00eb krijuese dhe shpreh\u00ebse t\u00eb ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe, duke theksuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e saj n\u00eb historin\u00eb e artit. K\u00ebto vepra arti evoluuan nga shabllone t\u00eb thjeshta n\u00eb p\u00ebrshkrime figurative t\u00eb kafsh\u00ebve, njer\u00ebzve dhe aspekteve t\u00eb tjera t\u00eb realitetit, megjithat\u00eb paleta e ngjyrave mbeti e dominuar nga ngjyra e kafenjt\u00eb e ndryshkur, e zeza si karboni dhe kuqja e ndezur.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i s\u00eb kuqes n\u00eb artin paleolitik pasqyron nj\u00eb baz\u00eb evolucionare p\u00ebr ndikimin e ngjyr\u00ebs te njer\u00ebzit, pasi ajo ngjall reagime t\u00eb forta psikologjike. Efekti i ngjyr\u00ebs s\u00eb kuqe te njer\u00ebzit mund t\u00eb rrjedh\u00eb si nga proceset historike ashtu edhe nga ato evolucionare, duke u lidhur drejtp\u00ebrdrejt me instinktet baz\u00eb, si mbijetesa dhe riprodhimi, p\u00ebr shkak t\u00eb lidhjes s\u00eb saj me gjakun.<\/p>\n<p>\u201cGjaku \u00ebsht\u00eb i kuq te shumica e vertebror\u00ebve. Ka nj\u00eb veti t\u00eb natyrshme sinjalizuese, madje edhe te speciet e tjera\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Dapschauskas, sipas nj\u00eb raporti t\u00eb publikuar n\u00eb \u201cIFLScience\u201d.<\/p>\n<p>Hulumtimet gjithashtu kan\u00eb treguar se ngjyra e kuqe shkakton reagime t\u00eb pavet\u00ebdijshme, duke shkaktuar reagime t\u00eb forta emocionale.<\/p>\n<p>Studimet p\u00ebr majmun\u00ebt sugjerojn\u00eb se stimulimet si e kuqja mund t\u00eb provokojn\u00eb reagime t\u00eb lidhura me d\u00ebshirat e tyre m\u00eb t\u00eb fuqishme: ushqimin dhe seksin. E kuqja luan nj\u00eb rol n\u00eb sinjalizimin shoq\u00ebror dhe zgjedhjen e partnerit mes primat\u00ebve, e dukshme n\u00eb tiparet si pjesa e pasme ngjyr\u00eb roz\u00eb e babuin\u00ebve. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, e kuqja ndihmon primat\u00ebt t\u00eb dallojn\u00eb frutat e pjekura, mes gjelb\u00ebrimit t\u00eb dendur.<\/p>\n<p>\u201cMendoj se motivimi fillestar p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur pigmentin e kuq t\u00eb gjakut buron nga ky efekt psikologjik shum\u00eb primitiv dhe i lasht\u00eb, q\u00eb ka kjo ngjyr\u00eb mbi perceptimin ton\u00eb. \u00cbsht\u00eb di\u00e7ka shum\u00eb, shum\u00eb e lasht\u00eb. Dhe mendoj se Homosapien\u00ebt e hersh\u00ebm ose paraardh\u00ebsit e tyre u t\u00ebrhoq\u00ebn nga ky material p\u00ebr shkak t\u00eb k\u00ebtij reagimi t\u00eb lasht\u00eb psikologjik\u201d, tha Dapschauskas.<\/p>\n<p>E kuqja sh\u00ebrbeu si nj\u00eb mjet q\u00eb bashkoi njer\u00ebzit, e fuqizuar nga ritualet dhe simbolika, nd\u00ebrsa njer\u00ebzit zhvillonin sjellje komplekse shoq\u00ebrore. Ajo ishte nj\u00eb mjet p\u00ebr formimin e identitetit shoq\u00ebror, si\u00e7 shihet n\u00eb p\u00ebrdorimin e saj historik n\u00eb kontekste\u2014nga veshjet e kardinal\u00ebve katolik\u00eb e deri te flamujt revolucionar\u00eb. Preferenca e vazhdueshme p\u00ebr ngjyr\u00ebn e kuqe, pavar\u00ebsisht mund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrdorur pigmente t\u00eb tjera si oker e verdh\u00eb dhe mangani i zi, tregon r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e saj.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mahnitur nga ngjyra e kuqe gjat\u00eb gjith\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb tyre dhe e kan\u00eb bartur k\u00ebt\u00eb magjepsje me vete kur emigruan nga Afrika. Pas largimit nga kontinenti rreth 60 deri n\u00eb 70 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, njer\u00ebzit soll\u00ebn njohurit\u00eb e tyre p\u00ebr ngjyrat dhe se si t\u2019i p\u00ebrdorin ato. Ngjyra e kuqe u p\u00ebrdor gjer\u00ebsisht n\u00ebp\u00ebr Euroazi dhe Australi, ku gjendej leht\u00ebsisht n\u00eb shk\u00ebmbinj, brigje deti dhe shpella.<\/p>\n<p><i>Marr\u00eb nga \u201cThe Jerusalem Post\u201d.\u00a0<\/i><\/p>\n<p>Ketu-sipas Gazetes Koha.Net, Prishtine<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>10 Janar 2025 Megjith\u00ebse ngjyra e kafenjt\u00eb dhe ngjyrat me nuanca t\u00eb ngjyr\u00ebs s\u00eb tok\u00ebs ishin m\u00eb leht\u00ebsisht n\u00eb dispozicion, d\u00ebshmit\u00eb tregojn\u00eb se njer\u00ebzit e lasht\u00eb kishin nj\u00eb preferenc\u00eb t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr ngjyr\u00ebn e kuqe t\u00eb ndezur. D\u00ebshmit\u00eb tregojn\u00eb se njer\u00ebzit e lasht\u00eb b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb dhe p\u00ebrpunuar t\u00eb kuqen m\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":88218,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[87,27,85,86],"tags":[],"class_list":["post-88217","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arte","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4812388634610997924.jpg?fit=822%2C429&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-mWR","jetpack-related-posts":[{"id":102208,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkeologet-zbulojne-nje-shpelle-te-perdorur-nga-njerezit-400-mije-vjet-me-pare\/","url_meta":{"origin":88217,"position":0},"title":"Arkeolog\u00ebt zbulojn\u00eb nj\u00eb shpell\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorur nga njer\u00ebzit 400 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"July 3, 2026","format":false,"excerpt":"3 Korrik 2026 Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb shpell\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorur nga para-neandertal\u00ebt deri 400 mij\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb nj\u00eb nga vendet e pakta t\u00eb njohura nga kjo periudh\u00eb ende pak e kuptuar, e disponueshme p\u00ebr studime shkencore. Shpella, e vendosur n\u00eb periferi t\u00eb Fureidisit n\u00eb veri\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_thumbs_b_c_c658ba736894edac14e17d93963bef6e1782801921.webp?fit=863%2C486&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_thumbs_b_c_c658ba736894edac14e17d93963bef6e1782801921.webp?fit=863%2C486&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_thumbs_b_c_c658ba736894edac14e17d93963bef6e1782801921.webp?fit=863%2C486&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_thumbs_b_c_c658ba736894edac14e17d93963bef6e1782801921.webp?fit=863%2C486&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":102544,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shkrimi-kuneiform-shkrimi-me-i-vjeter-ne-bote-u-shpik-per-faturat\/","url_meta":{"origin":88217,"position":1},"title":"Shkrimi kuneiform: &#8211; Shkrimi m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb u shpik p\u00ebr&#8230;faturat","author":"Kurt Farka","date":"July 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Korrk 2026 Rreth vitit 3200 para Krishtit, nj\u00eb administrator n\u00eb Mesopotami shtypi nj\u00eb kallam mbi balt\u00eb t\u00eb njom\u00eb, jo p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsuar lavdin\u00eb e nj\u00eb mbreti, por p\u00ebr t\u00eb num\u00ebruar elbin. K\u00ebshtu, nj\u00eb fatur\u00eb e thjesht\u00eb u b\u00eb zanafilla e sistemit m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr t\u00eb shkrimit n\u00eb bot\u00eb. \u00c7far\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/auto_Screenshot_211783677947.jpg?fit=900%2C475&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":103809,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kur-njerezimi-fliste-dhjetera-mijera-gjuhe\/","url_meta":{"origin":88217,"position":2},"title":"Kur njer\u00ebzimi fliste dhjet\u00ebra mij\u00ebra gjuh\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"August 4, 2026","format":false,"excerpt":"4 Gusht 2026 Nga suahilishtja te hindishtja dhe danishtja, rreth 7 mij\u00eb e 500 gjuh\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb fliten edhe sot n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Megjithat\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb ri, ka ekzistuar nj\u00eb periudh\u00eb kur njer\u00ebzimi fliste shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr gjuh\u00eb,\u00a0ndoshta\u00a0deri n\u00eb dhjet\u00eb her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sot. Vler\u00ebsimi, i publikuar\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Screenshot-2026-08-04-190343-1024x510-1.jpg?fit=1024%2C510&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Screenshot-2026-08-04-190343-1024x510-1.jpg?fit=1024%2C510&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Screenshot-2026-08-04-190343-1024x510-1.jpg?fit=1024%2C510&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/Screenshot-2026-08-04-190343-1024x510-1.jpg?fit=1024%2C510&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":105016,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/si-ishte-jeta-ne-babilonine-e-lashte\/","url_meta":{"origin":88217,"position":3},"title":"Si ishte jeta n\u00eb Babilonin\u00eb e lasht\u00eb?","author":"Kurt Farka","date":"August 23, 2026","format":false,"excerpt":"23 Gusht 2026 Qyteti i Babilonis\u00eb, q\u00eb ndodhej pran\u00eb lumit Eufrat n\u00eb Mesopotamin\u00eb e Poshtme, arriti kulmin e epok\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb hershme gjat\u00eb mbret\u00ebrimit t\u00eb mbretit Hammurabi (1792-1750 para Krishtit). N\u00ebn sundimin e tij, kryeqyteti i perandoris\u00eb babilonase u konsolidua si nj\u00eb qend\u00ebr kozmopolite, duke t\u00ebrhequr emigrant\u00eb nga i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/auto_2b870853-bc02-4e29-82f6-b74d627ae4101756814369-1.jpg?fit=900%2C646&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100431,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/misteri-zgjidhet-nga-shkencetaret-thesari-3-mije-vjecar-ne-spanje-permbante-hekur-nga-hapesira\/","url_meta":{"origin":88217,"position":4},"title":"Misteri zgjidhet nga shkenc\u00ebtar\u00ebt, thesari 3 mij\u00eb-vje\u00e7ar n\u00eb Spanj\u00eb p\u00ebrmbante hekur nga hap\u00ebsira","author":"Kurt Farka","date":"May 19, 2026","format":false,"excerpt":"19 Maji 2026 Dy objekte t\u00eb vogla metalike, t\u00eb fshehura mes nj\u00eb thesari t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm ari t\u00eb Epok\u00ebs s\u00eb Bronzit, kan\u00eb mbajtur p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se gjasht\u00eb dekada nj\u00eb sekret q\u00eb sfidonte historin\u00eb e njohur t\u00eb metalurgjis\u00eb. Tani, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb konfirmuar se metali i tyre nuk vinte nga Toka, por\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/738b95e0-11111.jpg?fit=701%2C420&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/738b95e0-11111.jpg?fit=701%2C420&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/738b95e0-11111.jpg?fit=701%2C420&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/738b95e0-11111.jpg?fit=701%2C420&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":103217,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-ne-adriatik-nje-rruge-7-mijevjecare-nen-uje-arkeologet-lidhte-nje-vendbanim-neolitik-me-bregun\/","url_meta":{"origin":88217,"position":5},"title":"Zbulohet n\u00eb Adriatik nj\u00eb rrug\u00eb 7 mij\u00ebvje\u00e7are n\u00ebn uj\u00eb, arkeolog\u00ebt: &#8211; Lidhte nj\u00eb vendbanim neolitik me bregun","author":"Kurt Farka","date":"July 25, 2026","format":false,"excerpt":"25 Korrik 2026 Nj\u00eb rrug\u00eb me kalldr\u00ebm, e nd\u00ebrtuar rreth 7,000 vjet m\u00eb par\u00eb, \u00ebsht\u00eb zbuluar n\u00ebn uj\u00ebrat e Detit Adriatik pran\u00eb ishullit Kor\u00e7ula n\u00eb Kroaci, duke hedhur drit\u00eb mbi nivelin e zhvillimit dhe organizimit t\u00eb komuniteteve neolitike q\u00eb jetonin n\u00eb rajon mij\u00ebra vite m\u00eb par\u00eb. Zbulimi u b\u00eb n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88217","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88217"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88217\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":88219,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88217\/revisions\/88219"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88218"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88217"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88217"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88217"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}