{"id":84879,"date":"2024-09-23T01:38:43","date_gmt":"2024-09-23T01:38:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=84879"},"modified":"2024-09-23T01:38:51","modified_gmt":"2024-09-23T01:38:51","slug":"amerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/amerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut\/","title":{"rendered":"Amerikania Rose Lane dhe Mal\u00ebsia e Veriut\u2026"},"content":{"rendered":"<div class=\"l-shared-sec-outer show-mobile\">\n<div class=\"l-shared-sec\">\n<div class=\"l-shared-items effect-fadeout is-color\"><a class=\"share-action share-trigger icon-facebook\" href=\"https:\/\/www.facebook.com\/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fgazetadita.al%2Famerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut%2F\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"Share on Facebook\" data-title=\"Facebook\" data-gravity=\"w\"><i class=\"rbi rbi-facebook\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a class=\"share-action share-trigger icon-twitter\" href=\"https:\/\/twitter.com\/intent\/tweet?text=Amerikania+Rose+Lane+dhe+Mal%C3%ABsia+e+Veriut%E2%80%A6&amp;url=https%3A%2F%2Fgazetadita.al%2Famerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut%2F&amp;via=Gazeta+Dita\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"Share on Twitter\" data-title=\"Twitter\" data-gravity=\"w\"><i class=\"rbi rbi-twitter\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a class=\"share-action icon-email\" href=\"mailto:?subject=Amerikania%20Rose%20Lane%20dhe%20Mal%C3%ABsia%20e%20Veriut%E2%80%A6%20BODY=I%20found%20this%20article%20interesting%20and%20thought%20of%20sharing%20it%20with%20you.%20Check%20it%20out:%20https:\/\/gazetadita.al\/amerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut\/\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"Email\" data-title=\"Email\" data-gravity=\"w\"><i class=\"rbi rbi-email\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a class=\"share-action icon-print\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"Print\" data-title=\"Printo\" data-gravity=\"w\"><i class=\"rbi rbi-print\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><a class=\"share-action native-share-trigger more-icon\" href=\"https:\/\/gazetadita.al\/amerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut\/#\" rel=\"nofollow\" aria-label=\"More\" data-link=\"https:\/\/gazetadita.al\/amerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut\/\" data-ptitle=\"Amerikania Rose Lane dhe Mal\u00ebsia e Veriut\u2026\" data-title=\"M\u00eb tepvr\" data-gravity=\"w\"><i class=\"rbi rbi-more\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"84880\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/amerikania-rose-lane-dhe-malesia-e-veriut\/sddefault-4\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?fit=640%2C351&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"640,351\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"sddefault\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?fit=300%2C165&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?fit=640%2C351&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-84880\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?resize=591%2C325&#038;ssl=1\" width=\"591\" height=\"325\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?resize=300%2C165&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?resize=450%2C247&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?resize=600%2C329&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?resize=400%2C219&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?w=640&amp;ssl=1 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 591px) 100vw, 591px\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"e-ct-outer\">\n<div class=\"entry-content rbct clearfix is-highlight-shares\">\n<p><strong>Nga Prof. dr. Bardhosh Ga\u00e7e<\/strong><\/p>\n<p>Mjaft nga burimet per\u00ebndimore dhe amerikane t\u00eb njohjes p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb hershme, kryesisht p\u00ebrmes udh\u00ebtar\u00ebve dhe eksploruesve, t\u00eb pasionuar pas popujve kryengrit\u00ebs si\u00e7 kan\u00eb qen\u00eb shqiptar\u00ebt q\u00eb nga koha e Sk\u00ebnderbeut. Po kaq r\u00ebnd\u00ebsi kan\u00eb marr\u00eb k\u00ebto burime si d\u00ebshmi etnologjike dhe etnografike, ku ka nj\u00eb referim t\u00eb madh prej k\u00ebtyre udh\u00ebtar\u00ebve, studiuesve, eksploruesve dhe publicist\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs, lidhur me tradit\u00ebn, zakonet, kodet kanunore, odat e pritjes n\u00eb mal\u00ebsi si \u201cinstitucione\u201d t\u00eb shenjta, por dhe t\u00eb dijes, t\u00eb cilat mbeten ende arkiva t\u00eb pashtershme vet\u00ebdije.<\/p>\n<p>Burimet nga librat e shkruara, dokumentet dhe arkivat e huaja jan\u00eb d\u00ebshmit\u00eb dhe t\u00eb dh\u00ebnat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, q\u00eb t\u00eb huajt dhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme marrin p\u00ebr vendin ton\u00eb. Jan\u00eb burime interesante, q\u00eb m\u00eb s\u00eb shumti jan\u00eb marr\u00eb n\u00eb viset shqiptare dhe jan\u00eb p\u00ebrjetuar nga udh\u00ebtar\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt e kan\u00eb eksploruar sa kan\u00eb mundur Shqip\u00ebrin\u00eb, duke i shtuar vlerat e m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtij vendi n\u00eb arkivat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha dhe m\u00eb t\u00eb k\u00ebrkuara t\u00eb bot\u00ebs. Ato u kan\u00eb sh\u00ebrbyer edhe katedrave t\u00eb studimeve, hulumtimeve dhe universiteteve t\u00eb ndryshme n\u00eb Evrop\u00eb dhe n\u00eb Amerik\u00eb.<\/p>\n<p>Si\u00e7 ndodh gjithmon\u00eb, studiuesit e huaj, ve\u00e7mas udh\u00ebtar\u00ebt e huaj u kushtojn\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi detajeve, natyr\u00ebs, mjedisit familjar, zakoneve, njer\u00ebzve q\u00eb takojn\u00eb dhe njer\u00ebzve q\u00eb i shoq\u00ebrojn\u00eb, duke spikatur dhe zbuluar karaktere t\u00eb shumta t\u00eb shqiptar\u00ebve nga t\u00eb gjith\u00eb nivelet e shoq\u00ebris\u00eb. Udh\u00ebtarja, misionarja e Kryqit t\u00eb Kuq amerikan, Rose Lane, po aq sa Edith Durham, i ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb madh njohjes s\u00eb vendit t\u00eb shqiponjave n\u00eb aren\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ve\u00e7mas n\u00eb Amerik\u00ebn e fillim shek. XX, ku Ballkani ishte i p\u00ebrfshir\u00eb nga kaosi dhe ku ishte shfaqur eg\u00ebr nacional-shovinizmi ballkanik. Libri i njohur i saj<span>\u00a0<\/span><strong>\u201cMajat e Shal\u00ebs\u201d<\/strong><span>\u00a0<\/span>ka nj\u00eb refleksion t\u00eb gjer\u00ebsish\u00ebm politik, social, kulturologjik, etnografik, etnologjik, t\u00eb dh\u00ebna dhe d\u00ebshmi t\u00eb mrekullueshme mbi rite, doke, zakone, rituale, refleksione t\u00eb besimit, t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve mes njer\u00ebzve n\u00eb kushte paqe dhe jo paqe, diplomaci, p\u00ebrshkrim t\u00eb natyr\u00ebs dhe ve\u00e7mas t\u00eb karaktereve njer\u00ebzore n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn nga trevat m\u00eb emblematike jo vet\u00ebm t\u00eb Veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por t\u00eb karakterit komb\u00ebtar, kryesisht at\u00eb t\u00eb Shal\u00ebs, ndoshta pika m\u00eb e lart\u00eb gjeografike e veriut dhe Shkodr\u00ebs.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-27764\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/gazetadita.al\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Roza-182x300.jpg?resize=200%2C330&#038;ssl=1\" width=\"200\" height=\"330\" \/><\/p>\n<p>Studiuesit e shumt\u00eb per\u00ebndimor\u00eb dhe ata amerikan\u00eb, nisen t\u00eb shfaqen n\u00eb trojet tona edhe pas apelit t\u00eb madh p\u00ebr kultur\u00ebn popullore dhe folklorin e popujve q\u00eb b\u00ebri gjermani Herder. T\u00eb gjith\u00eb udh\u00ebtar\u00ebt dhe studiuesit e huaj q\u00eb erdh\u00ebn dhe n\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb vend interesant p\u00ebr t\u00eb hulumtuar, u mor\u00ebn me \u00e7\u00ebshtjet t\u00eb tilla si: etnokultura, etnopsikologjia, ritet, zakonet, mitet, raportet e popullit me kultet e caktuara, t\u00eb cilat d\u00ebshmonin mjaft mir\u00eb origjin\u00ebn, rrug\u00ebtimin shpirt\u00ebror dhe at\u00eb historik, zhvillimin, element\u00ebt tregues t\u00eb rac\u00ebs, marr\u00ebdh\u00ebniet sociale dhe \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera referuese, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ende n\u00eb fondamentin dhe tabanin komb\u00ebtar shqiptar. Lane ka nj\u00eb raport t\u00eb drejt\u00eb dhe t\u00eb qart\u00eb me k\u00ebta element\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe bazik n\u00eb jet\u00ebn e mal\u00ebsor\u00ebve n\u00eb librin<span>\u00a0<\/span><strong>\u201cMajat e Shal\u00ebs\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb lib\u00ebr ka nj\u00eb bot\u00eb interesante, ku pjesa m\u00eb e madhe e vlerave q\u00eb p\u00ebr\u00e7ojn\u00eb kujtimet dhe sh\u00ebnimet e amerikanes s\u00eb njohur vijn\u00eb p\u00ebrmes karaktereve t\u00eb shumt\u00eb, her\u00eb t\u00eb admiruesh\u00ebm e her\u00eb jo si t\u00eb till\u00eb, por n\u00eb fund t\u00eb fundit ata plot\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb mozaikut t\u00eb gjer\u00eb dhe pamjes q\u00eb ka libri dhe rrug\u00ebtimi i misionares n\u00eb Veriun e Shqip\u00ebris\u00eb. Duke qen\u00eb si i till\u00eb, libri duket se p\u00ebrdit\u00ebson nj\u00eb lidhje t\u00eb fort\u00eb dhe jetike, nj\u00eb lidhje t\u00eb pleksur t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve me tradit\u00ebn e tyre dhe me burimet e hershme, t\u00eb cilat jan\u00eb t\u00eb gjalla, vepruese dhe gati p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb sinkret t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm, nj\u00eb element mjaft dometh\u00ebn\u00ebs n\u00eb formimin e tyre. Mjediset familjare n\u00eb lib\u00ebr, raportet e besimit, interpretimi n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe t\u00eb qart\u00eb t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve nd\u00ebrmjet njer\u00ebzve, kodi jetik i jet\u00ebs dhe shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera bashk\u00ebshoq\u00ebrojn\u00eb n\u00eb gjith\u00eb rrug\u00ebtimin e Lanes n\u00eb vitet 1921 t\u00eb shekullit t\u00eb XX n\u00eb mal\u00ebsin\u00eb e Shkodr\u00ebs dhe t\u00eb Shal\u00ebs.<\/p>\n<p>Shum\u00eb nga fenomenet me burim dhe baz\u00eb t\u00eb riteve, zakoneve, trash\u00ebgimis\u00eb para-historike dhe historike, misionarja e shquar i pleks dhe i zbulon n\u00eb karakteret njer\u00ebzore, n\u00eb mal\u00ebsor\u00ebt q\u00eb e shoq\u00ebrojn\u00eb, por dhe n\u00eb ata q\u00eb ajo ka takuar. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb mjaft e r\u00ebnd\u00ebsishme, pasi e jet\u00ebson k\u00ebt\u00eb trash\u00ebgimi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, e cila n\u00eb metropolet e koh\u00ebs po zhdukej n\u00ebse nuk ishte zhdukur ende. N\u00eb lib\u00ebr spikat mjaft mir\u00eb nj\u00eb personazh interesant, ku portretizohet mjaft mir\u00eb karakteri i mal\u00ebsorit, intelekti, kultura e nx\u00ebn\u00eb n\u00eb mjedisin ku ka lindur, aft\u00ebsia e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsuesi i mrekulluesh\u00ebm i nj\u00eb misionareje t\u00eb Kryqit t\u00eb Kuq Amerikan me mal\u00ebsor\u00ebt e trevave t\u00eb Shkodr\u00ebs, Shal\u00ebs, Pultit, Shoshit, Thethit, i cili dhe pse nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb i vog\u00ebl, arrinte t\u00eb p\u00ebrcillte nj\u00eb komunikim t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm mes dy bot\u00ebve, at\u00eb t\u00eb zhvilluar amerikane dhe at\u00eb t\u00eb maleve n\u00eb Veriun e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Mal\u00ebsori Rexh\u00eb Ulaj nd\u00ebrkoh\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb personazh q\u00eb shpjegon dhe reflekton n\u00eb thelb bot\u00ebn njer\u00ebzore t\u00eb k\u00ebtyre trevave dhe pse n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb t\u00eb vog\u00ebl, dhe pse i l\u00ebn\u00eb jetim, por cil\u00ebsit\u00eb q\u00eb nj\u00eb grua qytetare dhe mjaft inteligjente arrin t\u2019i shpjegoj\u00eb dhe t\u2019i pleks\u00eb mjaft mir\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e madhe veriore, ku e kaluara e larg\u00ebt dhe e von\u00eb bashk\u00ebjeton mjaft mir\u00eb n\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebsin\u00eb e njer\u00ebzve t\u00eb thjesht\u00eb, por t\u00eb p\u00ebr\u00e7uar nga nj\u00eb karakter i formuar dhe i pal\u00ebkundur mal\u00ebsor. Bota mal\u00ebsore dhe karakteret mal\u00ebsore jan\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr, tregues i jet\u00ebs s\u00eb v\u00ebshtir\u00eb dhe rrethanave historike, por nj\u00eb bot\u00eb e ndjeshme, e cila mbart n\u00eb vetvete qytetarin\u00eb e qyteteve m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb bot\u00ebs. Rexh\u00eb Ulaj \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri prej tyre.<\/p>\n<p>Rose W. Lane, ka nj\u00eb kujtes\u00eb brilante, duke qen\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb dhe nj\u00eb p\u00ebrzgjedh\u00ebse e rrall\u00eb e vlerave n\u00eb aktivitetin dhe n\u00eb pun\u00ebn e saj. Q\u00eb n\u00eb krye t\u00eb her\u00ebs ajo citohet t\u00eb ket\u00eb shkruar:<span>\u00a0<\/span><em>\u201cKonstandinopoja s\u2019\u00ebsht\u00eb gj\u00eb prej gj\u00ebje. \u00c7dokush vete n\u00eb Konstandinopoj\u00eb. Por, n\u00ebse nuk sheh Shqip\u00ebrin\u00eb, ka l\u00ebshuar rastin jet\u00ebsor. Atje lart n\u00eb ato male. Nj\u00eb dit\u00eb udh\u00eb prej k\u00ebtu- njer\u00ebzit jetojn\u00eb si\u00e7 kan\u00eb jetuar para nj\u00ebzet\u00eb shekujsh, para se t\u00eb dinte kush p\u00ebr grek\u00ebt, romak\u00ebt apo sllav\u00ebt. Atje lart ka qytete parahistorike, gjallojn\u00eb legjenda, k\u00ebng\u00eb e zakone q\u00eb kurr\u00eb s\u2019i ka d\u00ebgjuar kush. As q\u00eb i ka par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb syri i ndonj\u00eb t\u00eb huaji\u2026<\/em>\u201d, th\u00ebn\u00eb ndryshe \u201c<em>Po s\u2019ke par\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb nuk ke par\u00eb asgj\u00eb!<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Lane \u00ebsht\u00eb nj\u00eb profil i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, jo vet\u00ebm n\u00eb at\u00eb q\u00eb ajo ka shkruar p\u00ebr njer\u00ebzit nga trevat m\u00eb epike dhe m\u00eb arkivuese t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb, por dhe t\u00eb shtres\u00ebs intelektuale dhe me ndikim n\u00eb SHBA. E qart\u00eb, e v\u00ebrtet\u00eb, korrekte, dep\u00ebrtuese n\u00eb psikologjin\u00eb e mjediseve t\u00eb ashpra dhe tep\u00ebr burr\u00ebrore mal\u00ebsore, e t\u00eb njer\u00ebzve me t\u00eb cil\u00ebt ka q\u00ebndruar, udh\u00ebtuar e biseduar, ajo sjell nj\u00eb d\u00ebshmi autentike t\u00eb mjedisit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Veriut dhe njer\u00ebzve t\u00eb saj. P\u00ebrmes njer\u00ebzve me t\u00eb cil\u00ebt ajo ka udh\u00ebtuar, ka komunikuar, ka d\u00ebgjuar dhe ka njohur psikologjin\u00eb dhe rrethanat jetike t\u00eb tyre, ajo k\u00ebrkon dhe arrin t\u00eb shpaloj\u00eb mjedisin, koh\u00ebn, raportet me t\u00eb shkuar\u00ebn dhe nga \u00e7\u2019e kaluar ato vijn\u00eb: \u201c<em>Ishim kat\u00ebr veta, pa num\u00ebruar pasuesit. Jo, pes\u00eb, meq\u00eb n\u00eb \u00e7astin e fundit Rexha i vog\u00ebl topolak, me fesin e tij muhamedan, ishte ky\u00e7ur n\u00eb nj\u00eb dialog me Francesa Hardin, lidhur me d\u00ebshir\u00ebn e tij p\u00ebr t\u00eb na shoq\u00ebruar. Ky dymb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7ar, muhamedan i vendosur, baba i vet\u00ebshpallur i shtat\u00eb f\u00ebmij\u00ebve m\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl refugjat\u00eb,\u2026 kishte b\u00ebr\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrgatitjet e udh\u00ebs pa na pyetur fare. Ai vuri n\u00eb pah se e fliste anglishten shk\u00eblqyesh\u00ebm, q\u00eb e kishte m\u00ebsuar gjat\u00eb shoq\u00ebrimit tremuajsh me zonjush\u00ebn Hardi dhe se ishte i mir\u00eb si p\u00ebrkthyes. Ai do t\u00eb na hynte n\u00eb pun\u00eb gjat\u00eb udh\u00ebs; rruga do t\u00eb ishte e dobishme p\u00ebr t\u00eb. Pais i tha t\u00eb gjitha k\u00ebto, ai fytyr\u00eb-prer\u00eb priti vendimin e mis Hardit. Kur ajo i tha \u201cmir\u00eb Rexh\u00eb\u201d ai i dha vetes leje t\u00eb buz\u00ebqeshte. Tani ai ecte pas kalit t\u00eb mis Hardit, me nj\u00eb pistolet\u00eb dhe brisk n\u00eb shok\u00eb, n\u00eb pallton e vet amerikane.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Rexh\u00eb Met\u00eb Ulaj ishte ende nj\u00eb f\u00ebmij\u00eb, i cili rrethohej nga mungesa e gj\u00ebrave m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb jet\u00eb, e familjes, nd\u00ebrsa kujtesa tragjike dhe dramatike mund ta shoq\u00ebronte n\u00eb \u00e7do moment t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij. Ai ishte d\u00ebshmi e konflikteve t\u00eb njohura ballkanike, ku shum\u00eb djem dhe vajza shqiptare p\u00ebrve\u00e7 familjes kishin humbur dhe humbitnin f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb, konflikte q\u00eb reflektojn\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb mjedisin mal\u00ebsor ku ka shkuar gjat\u00eb vitit 1921 misionarja e njohur amerikane, Rose W. Lane. Megjithat\u00eb ai arrin t\u00eb p\u00ebrfshihet kaq natyrsh\u00ebm n\u00eb jet\u00ebn, mjedisin, komunikimin dhe filozofin\u00eb e holl\u00eb t\u00eb trev\u00ebs s\u00eb Sharrit, kur flitet p\u00ebr Or\u00ebn e Ujit t\u00eb Malit t\u00eb Sharrit, nj\u00eb mit jasht\u00ebzakonisht i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr racat dhe konfigurimin e lasht\u00eb t\u00eb Ballkanit, t\u00eb cilin Lane e prezanton q\u00eb n\u00eb krye t\u00eb librit.<\/p>\n<p>Ora e Ujit t\u00eb malit t\u00eb Sharrit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rr\u00ebfim epik, i lasht\u00eb dhe me nj\u00eb p\u00ebrhapje t\u00eb madhe n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb mal\u00ebsin\u00eb e Veriut, dhe q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve q\u00eb populli ka pasur me k\u00ebt\u00eb mit at\u00eb e gjen n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb format e tjera, q\u00eb n\u00eb thelb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me kultin e \u201cdurimit dhe pritjes\u201d. N\u00eb k\u00ebt\u00eb variant b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr gruan, nj\u00eb vajz\u00eb q\u00eb nj\u00eb mal\u00ebsor e sheh n\u00eb liqen, t\u00eb cil\u00ebn sipas porosive t\u00eb nj\u00eb t\u00eb moshuare (n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb rr\u00ebfimi dhe m\u00ebsimet e t\u00eb moshuar\u00ebs p\u00ebr mal\u00ebsorin lidhen me nj\u00eb trash\u00ebgimi t\u00eb hershme t\u00eb k\u00ebtij miti), ai arrin ta marr\u00eb p\u00ebr grua, madje t\u00eb lind\u00eb f\u00ebmij\u00eb, por nuk arriti kurr\u00eb t\u00eb flas\u00eb me t\u00eb, dhe p\u00ebr shkakun e humbjes s\u00eb durimit e humbet dhe at\u00eb. N\u00eb mitet e tjer\u00eb q\u00eb ka n\u00eb k\u00ebto treva ky mit gjallon n\u00eb variantet dhe t\u00eb \u201c<em>djalit gjarp\u00ebr\u201d, \u201cburrit gjarp\u00ebr<\/em>\u201d dhe ndonj\u00eb variant tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb lart\u00ebsit\u00eb e maleve t\u00eb Veriut, Lane e gjen t\u00eb artist\u00ebzuar, t\u00eb kthyer n\u00eb balad\u00eb, q\u00eb k\u00ebndohet me lahut\u00eb historin\u00eb e nj\u00eb Ore t\u00eb Shal\u00ebs, ku nd\u00ebr t\u00eb tjera thuhet nga rapsodi: \u201c<em>Ora e Shal\u00ebs, e shtoi, o Zo vallet!\/ Dal\u00eb e ndej\u00eb m\u2019 nji vetull mali,\/ Atje nalit, diku mbi Ni\u00e7aj\/ Ajo luft\u00ebn po e paska,\/ qi dragonjt ban\u2019 me Kulshedr\u00ebn\u2026<\/em>\u201d, apo \u201c<em>E bef\u00eb kan\u2019 \u2018maj\u00eb t\u2019 Big\u00ebs,\/ Ku dragojt\u00eb po kuvendofshin,\/ ora e Shal\u00ebs, at her\u00eb asht\u00eb avitun,\/ Qi edhe u thot\u2019 me t\u2019 am\u00ebl za:\/ Mir\u00eb se u gjej burrat e Dheut!\/ Mir\u00eb se vjen, e kah t\u00eb kemi?\u201d<span>\u00a0<\/span><\/em>dhe \u201c<em>Tuj e thye n\u2019 luft\u00eb kulshedr\u00ebn,\/ Qi me shue desht Dukagjinin,\/ Se dhe dark\u00eb ju ngran\u00eb s\u2019do kini\u2026<\/em>\u201d etj, duke e par\u00eb Or\u00ebn e Shal\u00ebs nj\u00eb krijes\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme n\u00eb jet\u00ebn e njer\u00ebzve.<\/p>\n<p>Interesante dhe po kaq mitike jan\u00eb rr\u00ebfimet q\u00eb vijn\u00eb nga bisedat e od\u00ebs s\u00eb Thethit dhe misionares amerikane, e cila posa\u00e7\u00ebrisht thot\u00eb: \u201c<em>Rexha ishte p\u00ebrkthyes i shk\u00eblqyer.<\/em>\u201d Nd\u00ebrsa kur pyetet<span>\u00a0<\/span><strong>se<span>\u00a0<\/span><\/strong>\u201c\u00c7\u2019\u00ebsht\u00eb Leka i Madh?\u201d, p\u00ebr t\u00eb cilin ka nj\u00eb syth t\u00eb gjer\u00ebsish\u00ebm n\u00eb lib\u00ebr, ku mjaft d\u00ebshmi Lane i gjen pik\u00ebrisht n\u00eb malet e Veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, studiuesja amerikane nuk harron t\u00eb tregoj\u00eb se \u00e7\u2019mendon vet\u00eb Rexha p\u00ebr Lek\u00ebn e Madh, ku natyrisht shum\u00eb element\u00eb mitologjik p\u00ebrziheshin me opinionin dhe kujtes\u00ebn q\u00eb mal\u00ebsor\u00ebt kishin p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p>Bashk\u00ebshoq\u00ebruesi i Lane, nj\u00eb mal\u00ebsor i vog\u00ebl, i cili shum\u00eb gj\u00ebra i ka m\u00ebsuar nga tregimet e m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenjve apo dhe p\u00ebrmes legjendave q\u00eb sh\u00ebtisin nga nj\u00ebri brez tek tjetri, i thot\u00eb: \u201c<em>Nuk e di si i quani ju n\u00eb anglisht, mis Lejn. Leka i Madh ka qen\u00eb mbreti yn\u00eb para shum\u00eb e shum\u00eb vjet\u00ebsh, i cili doli nga malet dhe pushtoi t\u00eb gjitha qytetet e bot\u00ebs. Ai ishte biri i mbretit ton\u00eb t\u00eb nj\u00ebzet\u00eb dhe ishte luft\u00ebtar\u00eb i madh. Ma merr mendja, se ju me siguri do ta keni njohur me ndonj\u00eb em\u00ebr tjet\u00ebr n\u00eb anglisht. Ne e quajm\u00eb Leka i Madh. Sepse kemi pasur dhe mbret\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb me emrin Lek\u00eb.<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa mend\u00ebsia mal\u00ebsore p\u00ebrmes shum\u00eb njoftimesh, \u00e7udit\u00ebrisht ata jan\u00eb mjaft t\u00eb informuar p\u00ebr ngjarjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, madje dhe p\u00ebr shkenc\u00ebn (diku flitet se si \u00ebsht\u00eb toka, e rrumbullak\u00ebt apo si nj\u00eb tepsi) ka nj\u00eb koherenc\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme, n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb tyre, n\u00eb jo pak raste atyre u \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb kap\u00ebrcejn\u00eb vetveten, dhe nj\u00eb nga k\u00ebto mund\u00ebsi \u00ebsht\u00eb \u201cligji i kanunit\u201d, nj\u00eb ligj i fort\u00eb dhe veprues, i cili praktikohet n\u00eb trev\u00ebn katolike m\u00eb s\u00eb shumti, Lane prek dhe nj\u00eb tem\u00eb delikate, e cila gjithsesi nuk mund t\u00eb mbyllej, por ajo arrin t\u00eb shpaloj\u00eb psikologjin\u00eb dhe nj\u00eb lloj emancipimi t\u00eb k\u00ebtyre njer\u00ebzve, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb pasur rastin t\u00eb vriten me nj\u00ebri-tjetrin disa dhjet\u00ebra vjet p\u00ebrmes ligjit t\u00eb gjakmarrjes. N\u00eb konceptin e mal\u00ebsor\u00ebve ka nj\u00eb tendenc\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb mir\u00ebn n\u00eb k\u00ebto raste, p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar \u00e7do mund\u00ebsi q\u00eb gjakmarrja t\u00eb ishte sa m\u00eb e vog\u00ebl, apo m\u00eb mir\u00eb, mund\u00ebsia e faljes t\u00eb ishte nj\u00eb realitet.<\/p>\n<p>Kanuni \u00ebsht\u00eb interpretuar n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, dhe Laneja e kupton, e ndjen dhe e prek n\u00eb \u00e7do moment, madje ajo debaton p\u00ebr nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb till\u00eb. T\u00eb b\u00ebn p\u00ebrshtypje serioziteti me t\u00eb cilin e d\u00ebgjojn\u00eb mal\u00ebsor\u00ebt k\u00ebt\u00eb grua t\u00eb emancipuar, kur ajo dep\u00ebrton dhe n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb realitet t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, ku konfliktet shtoheshin (por n\u00eb koh\u00eb luft\u00ebrash me t\u00eb huajt, gjakmarrjet nuk kan\u00eb vepruar m\u00eb s\u00eb shumti n\u00eb trev\u00ebn ku ka vepruar ligji i eg\u00ebr), nj\u00eb fuqi q\u00eb e shenjt\u00ebron q\u00ebllimin e mir\u00eb t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve p\u00ebr t\u2019i minimizuar deri n\u00eb falje gjakmarrjet shfaqet besimi fetar. Ka nj\u00eb moment interesant n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, i cili m\u00eb s\u00eb miri i ka sh\u00ebrbyer dhe i sh\u00ebrben nj\u00eb t\u00eb huaji p\u00ebr t\u00eb njohur Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt, ku n\u00eb nj\u00eb falje gjakmarrjeje p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb rol t\u00eb madh luan prifti, k\u00ebt\u00eb moment e shenjt\u00ebron kryqi, kryqi q\u00eb merr rolin dhe shnd\u00ebrrohet n\u00eb kish\u00eb. \u00c7\u2019simbioz\u00eb interesante, por v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb mbart vlera t\u00eb m\u00ebdha. Lane shkruan nd\u00ebr t\u00eb tjera p\u00ebr k\u00ebt\u00eb rast:<span>\u00a0<\/span><strong>\u201c<\/strong><em>Ati i mir\u00eb ua plot\u00ebsoi d\u00ebshir\u00ebn. Pasi veshi rrobat e tij t\u00eb shenjta, i pasuar nga nj\u00ebzet\u00eb e kat\u00ebr pleq, q\u00eb ecnin pas tij n\u00eb heshtje, ai mori vet\u00eb kryqin nga kisha dhe vajti n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e Pjetrit n\u00eb Thethin e ep\u00ebrm. Ai ndenji aty dymb\u00ebdhjet\u00eb or\u00eb, duke mbajtur kryqin p\u00ebrpara syve t\u00eb asaj familjeje dhe duke i th\u00ebn\u00eb si lajm\u00ebtar i Per\u00ebndis\u00eb, se ata duhej ta falnin Kol\u00ebn\u2026<\/em><strong>\u201d<span>\u00a0<\/span><\/strong>dhe<span>\u00a0<\/span><strong>\u201c<\/strong><em>Kryqi u kthye n\u00eb kish\u00eb mbi nj\u00ebzet\u00eb e pes\u00eb kokat e p\u00ebrulura dhe populli i Thethit u p\u00ebrul\u2026<\/em><strong>\u201d.<span>\u00a0<\/span><\/strong>Ka kaq shum\u00eb fuqi ky akt dhe kjo sken\u00eb dramatike, e cila i kap\u00ebrcen teatrot m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb bot\u00ebs, ku luhen dramat e njer\u00ebzimit.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn zakonore dhe kanunin e mal\u00ebsor\u00ebve ka nj\u00eb rregullim interesant, zbulon Lane, pasi dhe grat\u00eb, t\u00eb cilat jan\u00eb nj\u00eb nga pjes\u00ebtaret e komunitetit, q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb barr\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb pun\u00ebn e familjes dhe t\u00eb rritjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, ato, pra, grat\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb kuvend, kur kuvendi \u00ebsht\u00eb i t\u00ebr\u00eb bajrakut. Natyrisht n\u00eb kuvendin e Bajrakut merren vendime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme qoft\u00eb p\u00ebr administrimin lokal deri n\u00eb vendimin p\u00ebr t\u00eb luftuar, se<span>\u00a0<\/span><strong>\u201c<\/strong><em>Ata nuk jan\u2019 pari, jo. Por paria gjithmon\u00eb e bisedon gj\u00ebrat me grat\u00eb e tyre.<\/em><strong>\u201d<\/strong>.<\/p>\n<p>N\u00eb fshatrat e thella t\u00eb Veriut flitet p\u00ebr \u00e7far\u00eb flitet n\u00eb metropolet e koh\u00ebs, dhe mal\u00ebsor\u00ebt kan\u00eb nj\u00eb koncept modern, bashk\u00ebkohor p\u00ebr gj\u00ebrat e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb popujve q\u00eb nga shkrimi dhe shkolla, p\u00ebr aleancat dhe shtetet, p\u00ebr personalitetin njer\u00ebzor dhe luft\u00ebrat. Dhe pse duket se mend\u00ebsin\u00eb mal\u00ebsore e p\u00ebr\u00e7on nj\u00eb lloj ashp\u00ebrsie brenda saj q\u00ebndron nj\u00eb bot\u00eb e t\u00ebr\u00eb q\u00eb l\u00ebviz me ligjet m\u00eb universale t\u00eb jet\u00ebs dhe t\u00eb mbijetes\u00ebs n\u00eb rrethana t\u00eb pabesueshme. Rose W. Lane dhe njer\u00ebzit q\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb bashk\u00eb me t\u00eb n\u00eb zon\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb Veriut bisedojn\u00eb me mal\u00ebsor\u00ebt dhe me k\u00ebta njer\u00ebz t\u00eb varf\u00ebr dhe t\u00eb pazhvilluar natyrisht p\u00ebr tema nga m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb nga mitologjia, luft\u00ebrat, politika, popullimi i hersh\u00ebm i Ballkanit, pasi ata mendojn\u00eb, se grek\u00ebt kan\u00eb ardhur pas tyre n\u00eb Ballkan, (<strong>\u201c<\/strong>\u2026<em>grek\u00ebt kan\u00eb ardhur pasi erdh\u00ebn detet, nd\u00ebrsa et\u00ebrit e shqiptar\u00ebve q\u00ebndronin n\u00eb male, kur grek\u00ebt vinin me varka shqiptar\u00ebt iu jepnin dhurata\u2026\u201d<\/em>) e deri tek zhvillimet e fundit historike n\u00eb vend, si\u00e7 ishte Qeveria e Lushnj\u00ebs e 1920.<\/p>\n<p>Rose W. Lane ka shkelur n\u00eb tok\u00ebn m\u00eb interesante n\u00eb bot\u00eb, nj\u00eb vend me rregulla t\u00eb rrepta p\u00ebr jet\u00ebn dhe vdekjen, ku jeta e burrit m\u00eb s\u00eb shumti q\u00ebndronte n\u00eb gryk\u00ebn e pushk\u00ebs, por dhe t\u00eb rregullave t\u00eb rrepta. Ajo kuptonte se sa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme ishin rregullat shoq\u00ebrore n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend, rregulla q\u00eb nuk guxonte t\u2019i thyente askush. P.sh. besa dhe marrja n\u00eb bes\u00eb ishin t\u00eb shenjta, ata ruheshin dhe mbroheshin me jet\u00ebn e kujtdo. Ajo sjell komunikimin me nj\u00eb bajraktar, n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb dhe tok\u00ebn e t\u00eb cilit ka bujtur nj\u00eb nat\u00eb t\u00eb ftoht\u00eb: \u201c<em>Po, kemi nevoj\u00eb, zonja Lane. Ne jemi n\u00eb Shosh dhe ky burr\u00eb do t\u00eb vritet, po t\u00eb mos ket\u00eb kujdes. Ti nuk dukesh si grua, zonja Lein. Ti i ngjan nj\u00eb malazezi, n\u00eb pantallona dhe at\u00eb kapot\u00ebn e gjat\u00eb t\u00eb p\u00ebrhime. Ai duhet t\u00eb ndal\u00eb n\u00eb secil\u00ebn sht\u00ebpi q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb shoh\u00eb njer\u00ebzi, se ai po udh\u00ebton me nj\u00eb grua\u2026<\/em>\u201d, pasi gruan e mbronte rrept\u00ebsisht kanuni, q\u00eb ajo nuk mund t\u00eb vritet n\u00eb prit\u00eb apo n\u00eb gjakmarrje, pasi \u00ebsht\u00eb pjesa ku shtohet jeta.<\/p>\n<p>Misionarja amerikane e kishte udh\u00ebtimin m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb saj k\u00ebt\u00eb udh\u00ebtim n\u00eb malet e Veriut, po ishte m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsishmi n\u00eb jet\u00ebn e saj, ashtu si\u00e7 ajo e thot\u00eb q\u00eb n\u00eb fillim, se po nuk ke par\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb nuk ke par\u00eb asgj\u00eb. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk mund t\u00eb shkohet leht\u00ebsisht si\u00e7 mund t\u00eb shkohet n\u00eb Stamboll apo n\u00eb Paris. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rrug\u00ebtim n\u00eb jet\u00ebn e Lanes do t\u00eb hynte me gjith\u00eb dashurin\u00eb e nj\u00eb n\u00ebne q\u00eb mund t\u00eb ushqej\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebn e saj Rexha. Ai gati e prek t\u00eb gjith\u00eb realitetin jet\u00ebsor dhe kontaktin q\u00eb Lane ka krijuar dhe krijon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb vazhdueshme me mjedisin social t\u00eb Veriut. Dhjet\u00ebra karaktere dhe portrete t\u00eb mahnitshme mal\u00ebsor\u00ebsh, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb vetvete pleksin realitetin e koh\u00ebs zbulojn\u00eb dhe raportin q\u00eb djaloshi dymb\u00ebdhjet\u00eb vje\u00e7ar vendos me ata dhe njer\u00ebzit e bot\u00ebs s\u00eb qytet\u00ebruar, nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie e cila q\u00ebndron mbi kodet e forta t\u00eb jet\u00ebs.<\/p>\n<p>Episodi i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, kur nj\u00ebri nga shoq\u00ebruesit i k\u00ebrkon Lanes\u00eb q\u00eb ajo t\u00eb martohet me nj\u00eb mal\u00ebsor \u00ebsht\u00eb ndoshta m\u00eb i bukuri. Jo se mal\u00ebsori kishte mbetur keq i pamartuar, por ai besonte dhe donte q\u00eb ajo, Laneja, ajo amerikania, tek e cila kishte kaq besim, t\u00eb mundte t\u00eb shkruante m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr vendin e tij, p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, \u00e7far\u00eb e b\u00ebnte kaq t\u00eb shenjt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien e shqiptar\u00ebve me Amerik\u00ebn q\u00eb n\u00eb ato koh\u00eb.<\/p>\n<p>Udh\u00ebtimi i Lanes\u00eb n\u00eb Veri kishte qen\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebt. Nj\u00eb mot me shi, monopate t\u00eb ngushta, t\u00eb ftoht\u00eb, lumenj t\u00eb rr\u00ebmbyer, sht\u00ebpit\u00eb mal\u00ebsore dhe fshatrat shum\u00eb larg nj\u00ebra-tjetr\u00ebs, por ama q\u00eb flitet dhe p\u00ebr dragonjt\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt Rexha i men\u00e7ur dhe i zgjuar thot\u00eb: \u201c<em>Dragonj, do t\u00eb thot\u00eb njer\u00ebz me krah\u00eb. E di, njer\u00ebzit e lindur me krah\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl n\u00ebn supe. Njer\u00ebzit, nuk di si t\u2019i them ndryshe, zonja Lein, krah\u00eb e di- me t\u00eb cil\u00ebt fluturojn\u00eb zogjt\u00eb. N\u00ebn supe. Nuk keni ju njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb lindur me krah\u00eb n\u00eb vendin tuaj<\/em>?\u201d. Ky djalosh i vog\u00ebl e njeh mjaft mir\u00eb konceptin e dragoit dhe luft\u00ebn q\u00eb ai b\u00ebn p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb motet e v\u00ebshtira me k\u00eblshedr\u00ebn, nj\u00eb simbol i t\u00eb keqes.<\/p>\n<p>Rexha, bashk\u00ebshoq\u00ebruesi i vog\u00ebl i Lanes\u00eb, p\u00ebrcjell nj\u00eb aft\u00ebsi dhe intelekt t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm gjat\u00eb gjith\u00eb udh\u00ebtimit dhe kontakteve t\u00eb misionares s\u00eb njohur. I veshur me fisnik\u00ebrin\u00eb e mir\u00eb mal\u00ebsore ai ndjen detyr\u00ebn po prej mal\u00ebsori, at\u00eb t\u00eb ruajtjes s\u00eb misionares s\u00eb huaj, ajo shkruan:<span>\u00a0<\/span><em>\u201cKur mb\u00ebrrit\u00ebm te nj\u00eb teh shk\u00ebmbi, un\u00eb u ula dhe at\u00ebher\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb v\u00ebrejta Rexh\u00ebn. Ai rrinte tep\u00ebr i m\u00ebrrolur, duke m\u00eb shikuar, shiu i kishte shkrir\u00eb boj\u00ebn e fesit t\u00eb tij t\u00eb kuq dhe rr\u00ebke t\u00eb vogla uji binin posht\u00eb fytyr\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb rrumbullak\u00ebt dhe serioze.<\/em>\u201d. Ky djal\u00eb i vog\u00ebl kishte nj\u00eb karakter t\u00eb madh, nj\u00eb shpirt t\u00eb madh. N\u00eb jet\u00ebn e misionares Lane kurr\u00eb nuk kishte takuar nj\u00eb djal\u00eb t\u00eb till\u00eb. Ajo e ndjen pranin\u00eb e tij n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb aventur\u00ebn e kthimit p\u00ebr n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00ebn nj\u00eb mot t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, aq sa n\u00eb nj\u00eb rast i shp\u00ebton jet\u00ebn asaj nga rr\u00ebshqitja dhe uj\u00ebrat e v\u00ebrshuara t\u00eb p\u00ebrrenjve dhe monopateve t\u00eb Veriut.<\/p>\n<p>N\u00eb v\u00ebzhgimin e misionares s\u00eb njohur, n\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebtim t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb, ku stin\u00ebt e motit ndahen nga nj\u00ebra-tjetra me t\u00eb ftoht\u00eb, me shi dhe bor\u00eb, me v\u00ebrshim uj\u00ebrash dhe v\u00ebshtir\u00ebsi t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb varf\u00ebr n\u00eb k\u00ebto lart\u00ebsi, ka nj\u00eb prurje interesante p\u00ebr veshjet, t\u00eb cilat e mahnitin at\u00eb dhe pse vinte nga metropolet e qytet\u00ebruara t\u00eb per\u00ebndimit. Ajo v\u00ebren se shqiptar\u00ebt, k\u00ebta mal\u00ebsor\u00eb me v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr gjith\u00e7ka k\u00ebrkon jeta, kan\u00eb arritur q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb nj\u00eb art t\u00eb mrekulluesh\u00ebm, ku ka nj\u00eb pleksje t\u00eb s\u00eb shkuar\u00ebs me jet\u00ebn n\u00eb veshjet karakteristike t\u00eb tyre, ve\u00e7mas t\u00eb grave. \u201c<em>Grat\u00eb ishin t\u00eb veshura p\u00ebr bukuri. Nuk kisha par\u00eb aq shum\u00eb eleganc\u00eb q\u00ebndisjesh, shamish lloj-lloj ngjyrash, vath\u00ebsh dhe zinxhir\u00ebsh me monedha ari e argjendi. Fytyrat e tyre zeshkane, t\u00eb modeluara bukur, sy t\u00eb zinj t\u00eb m\u00ebdhenj dhe blej t\u00eb r\u00ebnd\u00eb flok\u00ebsh t\u00eb zinj shkriheshin n\u00eb nj\u00eb tepri ngjyrash t\u00eb pasura. Shumica e tyre rrinin ulur n\u00eb stola t\u00eb ul\u00ebt, duke q\u00ebndruar a duke b\u00ebr\u00eb opinga, derisa burrat, t\u00eb veshur n\u00eb t\u00eb bardha, \u00e7lodhnin k\u00ebmb\u00ebt e tyre, pran\u00eb vatr\u00ebs, mb\u00ebshtetur n\u00eb b\u00ebrryla e duke pir\u00eb duhan\u2026<\/em>\u201d. \u00c7far\u00eb syri t\u00eb holl\u00eb tregon Lane n\u00eb p\u00ebrshkrimin e mjedisit t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve, ku bie n\u00eb sy pamja dhe veshja e grave t\u00eb mal\u00ebsis\u00eb, nj\u00eb veshje dhe rregullim, ku ruhet nj\u00eb tradit\u00eb e lasht\u00eb, fort interesante dhe autoktone.<\/p>\n<p>Rrug\u00ebtimi deri n\u00eb kthim i Lane \u00ebsht\u00eb i mbushur me v\u00ebshtir\u00ebsi, madje dhe me t\u00eb papritura, ku bie n\u00eb sy kujdesi burr\u00ebror, madje i ashp\u00ebr i mal\u00ebsor\u00ebve p\u00ebr ta mbrojtur, q\u00eb at\u00eb mos ta gjej\u00eb asgj\u00eb n\u00eb pabesin\u00eb q\u00eb afronte rruga n\u00ebp\u00ebr bajraqet e Mal\u00ebsis\u00eb, ku shpesh mes tyre kishte armiq\u00ebsi t\u00eb vjetra dhe llogari t\u00eb hapura. Lane e shoq\u00ebron nj\u00eb kujdes i madh i njer\u00ebzve q\u00eb e kishin marr\u00eb n\u00eb bes\u00eb, e kishin prit\u00eb dhe duhej ta \u00e7onin t\u00eb sigurt deri ku ajo mund t\u00eb merrte kujdesin e nj\u00eb kulle apo bajraku tjet\u00ebr. P\u00ebrve\u00e7 bajrakut, nj\u00eb institucion i njohur n\u00eb mal\u00ebsit\u00eb e Veriut, familja dhe fisi jan\u00eb institucione m\u00eb vete, q\u00eb integrohen n\u00eb jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e bajrakut.<\/p>\n<p>N\u00eb jet\u00ebn e k\u00ebtyre mal\u00ebsor\u00ebve kishte di\u00e7ka t\u00eb shenjt\u00eb, madje hyjnore, nderi. Nderi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nocion kompleks n\u00eb fiset e mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Veriut, pasi rregulli i gjakmarrjes e kishte p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb qerthullin e vet fisin. N\u00eb mal\u00ebsi kishte fise n\u00eb gjak me shumic\u00eb, prandaj ky nocion ishte i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. Traditat e lashta Lane i zbulon p\u00ebrmes ngjarjeve t\u00eb vogla, marr\u00ebdh\u00ebnieve t\u00eb zakonshme, ku mite, kujtesa, ngjarje, besime, gj\u00ebra t\u00eb shenjta dhe mbulesa t\u00eb tjera jan\u00eb prezente \u00e7ast pas \u00e7asti, pasi Mal\u00ebsia e Veriut gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe ishte n\u00eb plot\u00ebsin\u00eb e vet nj\u00eb muze etnografik, etnopsikologjik, nj\u00eb univers etnologjik, p\u00ebr shkakun e lidhjes t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb me lasht\u00ebsin\u00eb dhe kultet e mbijetes\u00ebs q\u00eb vepronin n\u00eb \u00e7do hap t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb tyre t\u00eb jetes\u00ebs dhe jetike gjithashtu.<\/p>\n<p>Po kush \u00ebsht\u00eb Rexh\u00eb Met\u00eb Ulaj? Ka lindur n\u00eb Vuthaj n\u00eb fillim- shekullin e XX dhe q\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb njom\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e tij ka peshuar historia ballkanike e terrorit sllav. Vdekja e babait, n\u00ebn\u00ebs dhe f\u00ebmij\u00ebt e tjer\u00eb e l\u00ebn\u00eb Rexh\u00ebn me dy motrat jetim\u00eb n\u00eb jetimoren e Shkodr\u00ebs. Rexha fillon shkollimin dhe vet\u00ebm p\u00ebrmes shoq\u00ebrimit q\u00eb u b\u00ebn ekspeditave anglo-amerikane n\u00eb Shqip\u00ebri gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe m\u00ebson gjuh\u00ebn angleze shk\u00eblqyer.<\/p>\n<p>Misionarja Rose W. Lane i siguron atij mund\u00ebsin\u00eb e shkollimit n\u00eb shkoll\u00ebn teknike \u201cHarri Fultz\u201d, t\u00eb cil\u00ebn e mbaroi me rezultate t\u00eb shk\u00eblqyer. Po p\u00ebrmes misionares amerikane, Lane, fillon studimet n\u00eb Universitetin e Kembrixhit n\u00eb Angli, q\u00eb i mbaron me rezultate t\u00eb shk\u00eblqyera. Lane e ka bir\u00ebsuar Rexh\u00eb Meta Ulajn dhe e ndjek rrug\u00ebtimin e tij jet\u00ebsor n\u00eb \u00e7do hap. Mbaron shk\u00eblqyer studimet p\u00ebr Financa n\u00eb Kembrixh (emri i tij \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar n\u00eb Librin e Art\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Kembrixhit). Pas pun\u00ebsimit si Drejtor i Drejtoris\u00eb s\u00eb Financave t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb (1938) n\u00eb vitin 1940 internohet n\u00eb Itali si antifashist, vjen n\u00eb Shqip\u00ebri pas kapitullimit t\u00eb Italis\u00eb (1943), \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri nga an\u00ebtar\u00ebt e Mbledhjes Themeluese t\u00eb Lidhjes s\u00eb Dyt\u00eb t\u00eb Prizrenit (delegat i maleve t\u00eb Kosov\u00ebs) dhe pas \u00e7lirimit t\u00eb vendit nga okupacioni nazifashist d\u00ebnohet me vdekje nga regjimi totalitar n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Lane b\u00ebn \u00e7mos p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar jet\u00ebn. Ajo v\u00eb n\u00eb dijeni dhe i k\u00ebrkon ndihm\u00eb dhe presidentit amerikan t\u00eb koh\u00ebs, Truman, p\u00ebr t\u2019i shp\u00ebtuar jet\u00ebn Rexh\u00eb Met\u00eb Ulajt. D\u00ebnimi me vdekje iu kthye n\u00eb 27 vite burg, t\u00eb cilin i vuajti n\u00eb burgun e Burrelit. I sapodal\u00eb nga burgu, ai punoi portier n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrmarrje n\u00eb Shkod\u00ebr, aq sa shkodran\u00ebt e shnd\u00ebrruan n\u00eb ironi me regjimin e koh\u00ebs, kur thoshin, se \u201cdhe portierin e kemi me universitet t\u00eb Kembrixhit.\u201d.<\/p>\n<p>Rexh\u00eb Met\u00eb Ulaj \u00ebsht\u00eb nj\u00eb figur\u00eb jasht\u00ebzakonisht e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb historin\u00eb dhe kujtes\u00ebn e shqiptar\u00ebve t\u00eb Malit t\u00eb Zi, Kosov\u00ebs dhe Shqip\u00ebris\u00eb, pasi n\u00eb personin e tij ishin b\u00ebr\u00eb bashk\u00eb tradita e mir\u00eb e vuthjanit, fisnik\u00ebria, intelekti, mir\u00ebsia, burr\u00ebria, mikpritja, aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb kuptuar t\u00eb shkuar\u00ebn dhe t\u00eb ardhmen, nj\u00eb djal\u00eb me intelekt t\u00eb rrall\u00eb dhe gjithsesi i lidhur fort me fatet e vendit. Rexh\u00eb Met\u00eb Ulaj duke kuptuar se Amerika ka qen\u00eb shp\u00ebtimi i shqiptar\u00ebve nderon dhe sot e k\u00ebsaj dite Vuthajt, Malin e Zi, Kosov\u00ebn, Shkodr\u00ebn dhe Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Prof. dr. Bardhosh Ga\u00e7e Mjaft nga burimet per\u00ebndimore dhe amerikane t\u00eb njohjes p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb hershme, kryesisht p\u00ebrmes udh\u00ebtar\u00ebve dhe eksploruesve, t\u00eb pasionuar pas popujve kryengrit\u00ebs si\u00e7 kan\u00eb qen\u00eb shqiptar\u00ebt q\u00eb nga koha e Sk\u00ebnderbeut. Po kaq r\u00ebnd\u00ebsi kan\u00eb marr\u00eb k\u00ebto burime si d\u00ebshmi etnologjike dhe etnografike, ku ka nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":84880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,10,35,86],"tags":[],"class_list":["post-84879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-kultura","category-shoqerore","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/sddefault.jpg?fit=640%2C351&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-m51","jetpack-related-posts":[{"id":87033,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kcimi-i-tropojes-shpallet-nga-unesco-trashegimi-kulturore-jomateriale-e-njerezimit\/","url_meta":{"origin":84879,"position":0},"title":"\u201cKcimi i Tropoj\u00ebs\u201d Shpallet nga UNESCO: &#8220;Trash\u00ebgimi Kulturore Jomateriale e Njer\u00ebzimit&#8221;.","author":"Kurt Farka","date":"December 3, 2024","format":false,"excerpt":"3 Dhjetor 2024 \u201cK\u2019cimi i Tropoj\u00ebs\u201d shpallet zyrtarisht pjes\u00eb e List\u00ebs P\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore Jomateriale t\u00eb Njer\u00ebzimit n\u00eb UNESCO! Pas vler\u00ebsimit pozitiv nga Organizmi i Vler\u00ebsimit t\u00eb UNESCO-s, gjat\u00eb sesionit t\u00eb 19-t\u00eb t\u00eb Komitetit Nd\u00ebrqeveritar p\u00ebr Ruajtjen e Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore Jomateriale, n\u00eb Asuncion, Paraguaj, \u201cK'cimi i Tropoj\u00ebs\u201d \u00ebsht\u00eb tashm\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/vallja-e-tropojes.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/vallja-e-tropojes.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/vallja-e-tropojes.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":97889,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pervjetori-i-vrasjes-se-shaban-polluzhes\/","url_meta":{"origin":84879,"position":1},"title":"Pervjetori i vrasjes se Shaban Polluzhes","author":"Kurt Farka","date":"February 21, 2026","format":false,"excerpt":"21 Shkurt 2026 M\u00eb 21 shkurt 1945, n\u00eb fshatin T\u00ebrstenik t\u00eb Drenic\u00ebs, u vra Shaban Polluzha, nj\u00eb nga komandant\u00ebt m\u00eb t\u00eb njohur dhe m\u00eb me ndikim t\u00eb k\u00ebsaj zone gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Ai njihej p\u00ebr q\u00ebndres\u00ebn e tij t\u00eb vendosur dhe p\u00ebr rolin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb mbrojtjen e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Shaban-Polluzha.jpg?fit=1200%2C887&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Shaban-Polluzha.jpg?fit=1200%2C887&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Shaban-Polluzha.jpg?fit=1200%2C887&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Shaban-Polluzha.jpg?fit=1200%2C887&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/Shaban-Polluzha.jpg?fit=1200%2C887&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":98627,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjyresi-fshati-pa-asnje-banor-ne-korce\/","url_meta":{"origin":84879,"position":2},"title":"Gjyresi, fshati pa asnj\u00eb banor ne Korce!","author":"Kurt Farka","date":"March 24, 2026","format":false,"excerpt":"24 Nars 2026 Fshati pa asnj\u00eb banor! Gjyresi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fshat i vog\u00ebl n\u00eb Bashkin\u00eb e Devollit, rr\u00ebz\u00eb vargmalit t\u00eb Morav\u00ebs, buz\u00eb p\u00ebrroit e mbi nj\u00eb kod\u00ebr, me sht\u00ebpi prej guri, me kalldr\u00ebm, me kish\u00eb dhe totalisht i braktisur. Sheh nd\u00ebrtesa dhe arkitektur\u00eb t\u00eb hershme, \u00e7ka t\u00eb jep ndjesin\u00eb e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kisha-e-Shen-Thanasit-Fshati-Gjyrez.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kisha-e-Shen-Thanasit-Fshati-Gjyrez.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kisha-e-Shen-Thanasit-Fshati-Gjyrez.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kisha-e-Shen-Thanasit-Fshati-Gjyrez.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Kisha-e-Shen-Thanasit-Fshati-Gjyrez.jpg?fit=1200%2C900&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":99157,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/studentet-shqiptare-ne-shkup-protestojne-per-arsim-ne-gjuhen-amtare-mbeshteten-nga-akademia-e-shkencave-e-shqiperise\/","url_meta":{"origin":84879,"position":3},"title":"Student\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00eb Shkup protestojn\u00eb p\u00ebr arsim n\u00eb gjuh\u00ebn amtare, mb\u00ebshteten nga Akademia e Shkencave e Shqip\u00ebris\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"April 7, 2026","format":false,"excerpt":"7 Prill 2026 Student\u00ebt shqiptar\u00eb n\u00eb Shkup n\u00eb protesta p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar respektimin e t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb tyre themelore, arsimimin n\u00eb gjuh\u00ebn amtare. Akademia e Shkencave shpreh solidaritetin e saj me student\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb fakulteteve t\u00eb Drejt\u00ebsis\u00eb, n\u00eb tre universitetet e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut, ai i Tetov\u00ebs, i Europ\u00ebs Jug-lindore\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/akademia-dhe-studentet-faqe-18-2.jpg?fit=547%2C365&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/akademia-dhe-studentet-faqe-18-2.jpg?fit=547%2C365&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/akademia-dhe-studentet-faqe-18-2.jpg?fit=547%2C365&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":93220,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/guri-i-qytetit-permet-pike-arkeologjike-kthehet-ne-han\/","url_meta":{"origin":84879,"position":4},"title":"Guri i Qytetit Permet pike arkeologjike kthehet ne han","author":"Kurt Farka","date":"August 25, 2025","format":false,"excerpt":"25 Gusht 2025. P\u00ebrmet - Si ka mund\u00ebsi t\u00eb flej\u00eb te tuneli i Gurit t\u00eb Qytetit ? Ju lutem organet p\u00ebrkat\u00ebse ti afrojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e duhur...A*J*. Fotot e kesaj katrahure i publikon fotografi Anesti Jance. Ku po shkojme me shkaterrimin e Pasurive Historike dhe kulturore te trashegimise.\u00a0 \u00a0...","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/538276695_24372670599091209_6366528406511652890_n.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/538276695_24372670599091209_6366528406511652890_n.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/538276695_24372670599091209_6366528406511652890_n.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/538276695_24372670599091209_6366528406511652890_n.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/538276695_24372670599091209_6366528406511652890_n.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":87251,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-rralle-gjenden-dy-faqe-te-botimit-te-pare-te-komedise-hyjnore\/","url_meta":{"origin":84879,"position":5},"title":"E rrall\u00eb\/ Gjenden dy faqe t\u00eb botimit t\u00eb par\u00eb t\u00eb \u201cKomedis\u00eb Hyjnore\u201d","author":"Kurt Farka","date":"December 9, 2024","format":false,"excerpt":"9 Dhjetor 2024 Dy faqe nga botimi i par\u00eb i \u201cKomedis\u00eb Hyjnore\u201d jan\u00eb gjetur gjat\u00eb transferimit t\u00eb Arkivit Shtet\u00ebror nga Spezia, n\u00eb Italin\u00eb veriper\u00ebndimore. Kryebashkiaku i Spezias, Pierluigi Peracini, e b\u00ebri t\u00eb ditur lajmin p\u00ebr gjetjen n\u00eb botimin lokal \u201cIl Secolo XIX\u201d, duke shpjeguar se k\u00ebto jan\u00eb dy faqe autentike\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/640-0-a16856b380a5f3ea5b1ae57f2c9f55a9.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/640-0-a16856b380a5f3ea5b1ae57f2c9f55a9.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/640-0-a16856b380a5f3ea5b1ae57f2c9f55a9.jpg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=84879"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84879\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84881,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/84879\/revisions\/84881"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/84880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=84879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=84879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=84879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}