{"id":83517,"date":"2024-08-17T15:43:12","date_gmt":"2024-08-17T15:43:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=83517"},"modified":"2024-08-17T15:43:12","modified_gmt":"2024-08-17T15:43:12","slug":"struktura-e-kishes-dardane-me-te-madhe-ne-ballkan-me-abside-te-vecante-e-mozaik-shumengjyresh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/struktura-e-kishes-dardane-me-te-madhe-ne-ballkan-me-abside-te-vecante-e-mozaik-shumengjyresh\/","title":{"rendered":"Struktura e kish\u00ebs dardane m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Ballkan me absid\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb e mozaik shum\u00ebngjyr\u00ebsh"},"content":{"rendered":"<h2><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"83519\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/struktura-e-kishes-dardane-me-te-madhe-ne-ballkan-me-abside-te-vecante-e-mozaik-shumengjyresh\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?fit=860%2C550&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"860,550\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?fit=300%2C192&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?fit=860%2C550&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-83519\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea-300x192.jpg?resize=681%2C436&#038;ssl=1\" width=\"681\" height=\"436\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?resize=300%2C192&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?resize=768%2C491&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?resize=450%2C288&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?resize=600%2C384&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?resize=400%2C256&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?w=860&amp;ssl=1 860w\" sizes=\"auto, (max-width: 681px) 100vw, 681px\" \/><\/h2>\n<div class=\"instream-video\">\n<div data-id=\"2kQm8Ze4251g\">\n<div class=\"orp-player-wrapper orp-aspectRateFixed orp-player-ipm orp-player-ipm-hidden orp-force-hide-player\">17 Gusht 2024<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Zgjerimi i g\u00ebrmimeve arkeologjike n\u00eb struktur\u00ebn kishtare m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb zbuluar deri m\u00eb tash n\u00eb Ballkan, ka nisur t\u00eb nxjerr\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb reja p\u00ebr objektin sakral. Bazilika paleokristiane n\u00eb lokalitetin arkeologjik t\u00eb Ulpian\u00ebs ka specifika q\u00eb ngjajn\u00eb me nd\u00ebrtesa t\u00eb tilla t\u00eb asaj kohe. Deri m\u00eb tash mund t\u00eb krahasohet me nj\u00eb kish\u00eb n\u00eb Cari\u00e7ingrad t\u00eb Serbis\u00eb dhe nj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb Ravena t\u00eb Italis\u00eb. Arkeolog\u00eb vend\u00ebs e nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb prej dit\u00ebs s\u00eb 10-t\u00eb t\u00eb korrikut jan\u00eb bashkuar rreth 700 metra n\u00eb lindje t\u00eb parkut arkeologjik \u201cUlpiana\u201d. Sakt\u00ebsisht n\u00eb Justiniana Secunda.<\/p>\n<p><strong>Motivet e pag\u00ebzimit<\/strong><\/p>\n<p>G\u00ebrmimet e deritashme kan\u00eb zbuluar pjes\u00eb shum\u00ebngjyr\u00ebshe t\u00eb mozaikut q\u00eb shp\u00ebrfaq figura gjeometrike, zogj e fontana uji. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr pjes\u00ebn e baptisterit, ose pag\u00ebzimores. Strukturat e nd\u00ebrtes\u00ebs kan\u00eb shenjat e koh\u00ebs dhe d\u00ebmtimi nuk \u00ebsht\u00eb i vog\u00ebl. Njashtu edhe n\u00eb rastin e mozaik\u00ebve. Por deri tash t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb nj\u00eb rast, mozaik\u00ebt shp\u00ebrfaqin qart\u00eb artin dhe dedikimet e koh\u00ebs. Nj\u00eb figur\u00eb zogu dhe fontana me uj\u00eb jan\u00eb punuar kujdessh\u00ebm p\u00ebrderisa pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb zogut n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb fontan\u00ebs e ka bjerr\u00eb koha.<\/p>\n<p>Nj\u00eb grup i madh arkeolog\u00ebsh e punonj\u00ebs t\u00eb tjer\u00eb shkencor\u00eb jan\u00eb duke punuar p\u00ebr t\u00eb zbuluar strukturat e kish\u00ebs. Kuadro t\u00eb Universitetit t\u00eb Prishtin\u00ebs, Institutit Arkeologjik t\u00eb Kosov\u00ebs, \u201cEcole Normale Sup\u00e9rieure\u201d nga Parisi dhe \u201cLa Sapienza\u201d t\u00eb Rom\u00ebs jan\u00eb aty, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe kuadro t\u00eb vendeve t\u00eb tjera. Financimi b\u00ebhet nga Bashkimi Evropian.<\/p>\n<p>Christophe Goddard, i cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues i \u201cEcole Normale Sup\u00e9rieure\u201d nga Parisi dhe drejton laboratorin \u201cAoroc\u201d, ka shpjeguar se kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me mozaik t\u00eb bukur me zogj dhe fontana q\u00eb jan\u00eb simbol i baptizmit. I ka p\u00ebrshkruar si gjetje elegante.<\/p>\n<p>\u201cMendojm\u00eb se mozaiku duhet t\u00eb jet\u00eb i qassh\u00ebm p\u00ebr publikun. Duhet t\u00eb gjendet m\u00ebnyra q\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb konsolidim dhe mbrojtje e saj, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb kur ka vizitor\u00eb, t\u00eb zbulohen mozaik\u00ebt\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai.<br \/>\nArkeologu Arben Hajdari, nj\u00ebher\u00ebsh profesor n\u00eb Universitetin e Prishtin\u00ebs, ka th\u00ebn\u00eb se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kompozim me motive gjeometrike dhe pastaj me zogj, fontana, shporta dhe elemente t\u00eb tjera t\u00eb cilat jan\u00eb karakteristike p\u00ebr k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, fazat e hershme t\u00eb krishterimit.<\/p>\n<p>\u201cPra, \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka e zakonshme q\u00eb e gjejm\u00eb. Por p\u00ebr nga motivet, kompozimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mozaik cil\u00ebsor, gj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb e shpjegueshme p\u00ebr faktin q\u00eb \u00ebsht\u00eb destinuar p\u00ebr nj\u00eb bazilik\u00eb madh\u00ebshtore \u00e7far\u00eb ka qen\u00eb kjo. Pra nj\u00eb bazilik\u00eb peshkopale\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"83520\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/struktura-e-kishes-dardane-me-te-madhe-ne-ballkan-me-abside-te-vecante-e-mozaik-shumengjyresh\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?fit=640%2C416&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"640,416\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?fit=300%2C195&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?fit=640%2C416&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-83520\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?resize=603%2C392&#038;ssl=1\" width=\"603\" height=\"392\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?resize=300%2C195&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?resize=450%2C293&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?resize=600%2C390&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?resize=400%2C260&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/1e2418ff-1584-4003-99fe-f6c2fbf7b893.jpg?w=640&amp;ssl=1 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 603px) 100vw, 603px\" \/><\/p>\n<p><strong>Absida e ve\u00e7ant\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb premte ka vazhduar puna p\u00ebr t\u00eb zgjeruar g\u00ebrmimet. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave q\u00eb posedojn\u00eb arkeolog\u00ebt deri m\u00eb tani, \u00ebsht\u00eb zbuluar ve\u00e7 nj\u00eb e treta e saj. Arkeologu francez, Goddard, ka treguar se gj\u00ebja e par\u00eb q\u00eb donin t\u00eb b\u00ebnin \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb g\u00ebrmojn\u00eb n\u00eb absida.<\/p>\n<p>\u201cKemi gjetur nj\u00eb absid\u00eb shum\u00eb interesante dhe origjinale q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me gjysm\u00eb rreth, por \u00ebsht\u00eb nga tri mure, si nj\u00eb trek\u00ebnd\u00ebsh. Kjo \u00ebsht\u00eb interesante pasi \u00ebsht\u00eb dukuri q\u00eb e gjejm\u00eb n\u00eb arkitektur\u00ebn e von\u00eb bizantine. Shembulli i par\u00eb \u00ebsht\u00eb ai i kish\u00ebs n\u00eb Cari\u00e7ingrad, tash n\u00eb Serbi, por hap\u00ebsir\u00eb n\u00eb provinc\u00ebn Dardane n\u00eb antikitetin e von\u00eb n\u00eb koh\u00ebn e Justinianit\u201d, ka treguar ai. Sipas tij, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast mund t\u00eb nxirret edhe nj\u00eb konstatim.<\/p>\n<p>\u201cMund t\u00eb themi se kjo \u00ebsht\u00eb kisha e par\u00eb n\u00eb bot\u00ebn romake q\u00eb prezanton sistemin e absidave me tri mure q\u00eb jan\u00eb me gjysm\u00ebrreth nga brenda, por jo edhe nga jasht\u00eb, gj\u00eb q\u00eb e b\u00ebn k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb m\u00eb t\u00eb famshme sesa q\u00eb \u00ebsht\u00eb\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Goddard.<\/p>\n<p>Sipas tij, \u00e7far\u00eb b\u00ebn p\u00ebrjashtim te kjo nd\u00ebrtes\u00eb, pasi gjithnj\u00eb nd\u00ebrtesat e asaj kohe jan\u00eb punuar me p\u00ebrzierje t\u00eb tullave dhe gurit, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, pjesa kryesore e kish\u00ebs \u00ebsht\u00eb e nd\u00ebrtuar me tulla. \u201cKjo i ngjan kish\u00ebs Sant\u2019Apollinare Nuovo n\u00eb Ravena. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast ka p\u00ebrmendur kish\u00ebn ikonike q\u00eb daton prej vitit 504 n\u00eb qytetin bregdetar t\u00eb Italis\u00eb. \u00a0Ka th\u00ebn\u00eb se edhe elementet e dekorit e japin k\u00ebt\u00eb.<br \/>\n\u201cTash duhet t\u00eb shohim shtrirjen n\u00ebse i ngjan m\u00eb shum\u00eb asaj n\u00eb Cari\u00e7ingrad apo asaj n\u00eb Ravena. Aktualisht kemi vet\u00ebm t\u00eb dh\u00ebnat e incizimeve gjeofizike. Shpresojm\u00eb q\u00eb n\u00eb shtator t\u00eb vazhdojm\u00eb pasi t\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb proceset administrative t\u00eb shpron\u00ebsimit. Por mendoj q\u00eb n\u00eb fund t\u00eb ver\u00ebs s\u00eb ardhshme t\u00eb kemi t\u00eb zbuluara krejt strukturat\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai. Incizimet gjeofizike kan\u00eb treguar n\u00eb fund t\u00eb 2019-s se arkeolog\u00ebt do t\u00eb ken\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb me nj\u00eb kish\u00eb t\u00eb madhe, 78 metra t\u00eb gjat\u00eb dhe 23 t\u00eb gjer\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe se katedralja \u2018N\u00ebn\u00eb Tereza\u2019 n\u00eb Prishtin\u00eb. Krahas kish\u00ebs ishte nj\u00eb sht\u00ebpi e madhe 40 me 40 metra.<\/p>\n<p><strong>Zgjerimi i g\u00ebrmimit<\/strong><\/p>\n<p>Ana per\u00ebndimore e hap\u00ebsir\u00ebs ku po g\u00ebrmohet ka pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb objektit sakral.<\/p>\n<p>Arkeologu Arben Hajdari, ka th\u00ebn\u00eb se k\u00ebt\u00eb vit jan\u00eb t\u00eb shtr\u00ebnguar n\u00eb kuptimin e zgjerimit, shkaku se prona n\u00eb at\u00eb an\u00eb \u00ebsht\u00eb ende private dhe nuk \u00ebsht\u00eb arritur marr\u00ebveshje p\u00ebr shfryt\u00ebzim.<\/p>\n<p>\u201cJemi zgjeruar p\u00ebr disa metra n\u00eb drejtim t\u00eb lindjes dhe per\u00ebndimit me q\u00ebllim q\u00eb t\u00eb ndjekim planimetrin\u00eb e shtrirjes s\u00eb bazilik\u00ebs. Pastaj kemi arritur t\u00eb negociojm\u00eb me nj\u00ebrin nga pronar\u00ebt n\u00eb lindje dhe jemi zgjeruar andej, duke par\u00eb limitet e bazilik\u00ebs n\u00eb at\u00eb an\u00eb. Trupi kryesor shtrihet n\u00eb per\u00ebndim. Besoj se nga shtatori do ta kemi t\u00eb mundshme at\u00eb pas shpron\u00ebsimit dhe ta zbulojm\u00eb krejt planimetrin\u00eb e bazilik\u00ebs\u201d, ka th\u00ebn\u00eb ai. Kjo \u00e7\u00ebshtje pritet t\u00eb zgjidhet shpejt.<\/p>\n<p>N\u00eb mbledhjen e mbajtur t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn, t\u00eb 216-n me radh\u00eb, Qeveria ka autorizuar institucionet q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pagesat p\u00ebr parcela.<\/p>\n<p>\u201cPlot\u00ebsuar dhe ndryshuar vendimin p\u00ebrfundimtar nr.05\/188 t\u00eb dat\u00ebs 14 shkurt 2024. Me miratimin e k\u00ebtij plot\u00ebsim-ndryshimi, Departamenti i Shpron\u00ebsimit do t\u00eb ket\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb t\u00eb realizoj\u00eb pages\u00ebn p\u00ebr pronat e shpron\u00ebsuara p\u00ebr projektin \u2018Mbrojtja dhe menaxhimi i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore: Konservimi dhe investimi n\u00eb lokalitetin arkeologjik Municipiumi Ulpiana \u2013 Justiniana Secunda\u2019, q\u00eb nj\u00ebher\u00ebsh \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore n\u00eb mbrojtje t\u00eb p\u00ebrhershme\u201d, shkruhet n\u00eb njoftimin e Qeveris\u00eb, ku b\u00ebhen t\u00eb ditura vendimet e marra. Nj\u00ebjt\u00eb shkruhet edhe p\u00ebr lokalitetin arkeologjik t\u00eb Dresnikut.<br \/>\nParaprakisht, Qeveria n\u00eb shkurt p\u00ebr lokalitetin e Ulpian\u00ebs dhe n\u00eb dhjetor p\u00ebr at\u00eb t\u00eb Dresnikut kishte marr\u00eb vendimet p\u00ebrfundimtare p\u00ebr shpron\u00ebsim. \u201cUlpiana\u201d \u00ebsht\u00eb aseti m\u00eb reprezentativ i shekujve t\u00eb par\u00eb n\u00eb k\u00ebto an\u00eb, e nj\u00ebkoh\u00ebsisht monumenti m\u00eb i vizituar n\u00eb Kosov\u00eb. Prej vjesht\u00ebs s\u00eb vitit 2016, aty gjendet edhe parku arkeologjik \u201cUlpiana\u201d, i vetmi i till\u00eb n\u00eb vend. Shteti vazhdimisht paguan qira vjetore p\u00ebr pronat private q\u00eb shfryt\u00ebzon n\u00eb k\u00ebt\u00eb lokalitet. Aktualisht n\u00eb vit paguhen rreth 6 mij\u00eb euro. N\u00eb rastin e Ulpian\u00ebs b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr shpron\u00ebsim t\u00eb 21 hektar\u00ebve.<\/p>\n<p><strong>Lidhja e perandorit Justinian me lokalitetin<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb punimet e realizuara vjet, n\u00eb strukturat e kish\u00ebs mbi mozaikun me motive t\u00eb ndryshme \u00ebsht\u00eb hasur n\u00eb mbishkrimin latin. Megjith\u00ebse shkaku i siguris\u00eb dhe studimit t\u00eb m\u00ebtejm\u00eb jan\u00eb publikuar vet\u00ebm segmente t\u00eb mbishkrimit, aty qart\u00ebsohet se ishte perandori Justinian ai i cili personalisht ka iniciuar nd\u00ebrtimin e qytetit Justiniana Secunda. Mbishkrimi gjendet n\u00eb zon\u00ebn qendrore t\u00eb kish\u00ebs, hap\u00ebsir\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb par\u00eb nga t\u00eb gjitha an\u00ebt e objektit t\u00eb kultit. Ky perandor ka sunduar prej vitit 527 deri m\u00eb 565, gj\u00eb q\u00eb merret edhe si e dh\u00ebn\u00eb e koh\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb kish\u00ebs dhe qytetit Justiniana Secunda pas rr\u00ebnimit nga t\u00ebrmeti t\u00eb Ulpian\u00ebs ose Justiniana Primas m\u00eb 518.<\/p>\n<p>N\u00eb tre hektar\u00eb vizitor\u00ebt qysh nga viti 2016 \u2013 kur nj\u00eb pjes\u00eb e lokalitetit u shpall park arkeologjik \u2013 mund t\u00eb shohin shum\u00eb struktura e gjetje. N\u00eb sektorin e par\u00eb t\u00eb Parkut gjenden banja romake, tempulli e bazilika e fortifikuar me kat\u00ebr kulla. Por, e gatshme p\u00ebr t\u2019u par\u00eb \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb kull\u00eb. I dyti p\u00ebrb\u00ebhet nga vila suburbane apo vila periferike, p\u00ebrkat\u00ebsisht nga rr\u00ebnojat e mureve t\u00eb nj\u00eb krahu t\u00eb vil\u00ebs, q\u00eb pas gjysm\u00ebs s\u00eb shekullit I hap\u00ebsira \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb varrez\u00eb dhe tash quhet nekropoli verior. E sektori i tret\u00eb ua ofron vizitor\u00ebve bazilik\u00ebn episkopate, q\u00eb ndryshe quhet edhe katedrale. \u00cbsht\u00eb kompleks i madh kishtar i periudh\u00ebs s\u00eb antikitetit t\u00eb von\u00eb, nd\u00ebrtim paleokristian.<\/p>\n<p>Gazeta Koha, Prishtin\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>17 Gusht 2024 Zgjerimi i g\u00ebrmimeve arkeologjike n\u00eb struktur\u00ebn kishtare m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb zbuluar deri m\u00eb tash n\u00eb Ballkan, ka nisur t\u00eb nxjerr\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb reja p\u00ebr objektin sakral. Bazilika paleokristiane n\u00eb lokalitetin arkeologjik t\u00eb Ulpian\u00ebs ka specifika q\u00eb ngjajn\u00eb me nd\u00ebrtesa t\u00eb tilla t\u00eb asaj kohe. Deri m\u00eb tash mund t\u00eb krahasohet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":83519,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,10,35,86],"tags":[],"class_list":["post-83517","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura","category-shoqerore","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/0cbd6400-10ad-4bc3-9974-e779829404ea.jpg?fit=860%2C550&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-lJ3","jetpack-related-posts":[{"id":103217,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-ne-adriatik-nje-rruge-7-mijevjecare-nen-uje-arkeologet-lidhte-nje-vendbanim-neolitik-me-bregun\/","url_meta":{"origin":83517,"position":0},"title":"Zbulohet n\u00eb Adriatik nj\u00eb rrug\u00eb 7 mij\u00ebvje\u00e7are n\u00ebn uj\u00eb, arkeolog\u00ebt: &#8211; Lidhte nj\u00eb vendbanim neolitik me bregun","author":"Kurt Farka","date":"July 25, 2026","format":false,"excerpt":"25 Korrik 2026 Nj\u00eb rrug\u00eb me kalldr\u00ebm, e nd\u00ebrtuar rreth 7,000 vjet m\u00eb par\u00eb, \u00ebsht\u00eb zbuluar n\u00ebn uj\u00ebrat e Detit Adriatik pran\u00eb ishullit Kor\u00e7ula n\u00eb Kroaci, duke hedhur drit\u00eb mbi nivelin e zhvillimit dhe organizimit t\u00eb komuniteteve neolitike q\u00eb jetonin n\u00eb rajon mij\u00ebra vite m\u00eb par\u00eb. Zbulimi u b\u00eb n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/73967576-clipboard07-21-202601.jpg?fit=718%2C431&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100644,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kongresistet-amerikane-ne-ballkan-vizite-edhe-ne-presheve\/","url_meta":{"origin":83517,"position":1},"title":"Kongresist\u00ebt amerikan\u00eb n\u00eb Ballkan, vizit\u00eb edhe n\u00eb Preshev\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 25, 2026","format":false,"excerpt":"25 Maji 2026 Dy kongresist\u00ebt amerikan\u00eb, republikani Keith Self dhe demokrati Suhas Subramanyam, do t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb sot n\u00eb Serbi, ku do t\u00eb vizitojn\u00eb edhe Lugin\u00ebn e Preshev\u00ebs, t\u00eb banuar me shumic\u00eb shqiptare. Ata do t\u00eb priten nga kryetarja e Kuvendit t\u00eb Serbis\u00eb, Ana B\u00ebrnabiq, n\u00eb Beograd, prej ku do t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Congress.jpg?fit=1200%2C612&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Congress.jpg?fit=1200%2C612&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Congress.jpg?fit=1200%2C612&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Congress.jpg?fit=1200%2C612&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Congress.jpg?fit=1200%2C612&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":61226,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kosove-arkeologet-ne-gjurme-te-kishes-me-te-madhe-ne-ballkan\/","url_meta":{"origin":83517,"position":2},"title":"Kosove: &#8211; Arkeolog\u00ebt n\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb kish\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Ballkan","author":"Kurt Farka","date":"August 16, 2022","format":false,"excerpt":"Arkeolog\u00ebt n\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb kish\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Ballkan 16 Gusht 2022.Rreth 700 metra n\u00eb lindje t\u00eb asaj q\u00eb sot \u00ebsht\u00eb parku arkeologjik Ulpiana fshihet nj\u00eb qytet m\u00eb vete, Justiniana Secunda. Arkeolog\u00eb vend\u00ebs, francez\u00eb e italian\u00eb jan\u00eb duke g\u00ebrmuar n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb vendbanimit. Nuk \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb shkohej thell\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Arkeologet-ne-gjurme-te-kishes-me-te-madhe-ne-Ballkan.jpg?fit=900%2C497&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Arkeologet-ne-gjurme-te-kishes-me-te-madhe-ne-Ballkan.jpg?fit=900%2C497&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Arkeologet-ne-gjurme-te-kishes-me-te-madhe-ne-Ballkan.jpg?fit=900%2C497&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/Arkeologet-ne-gjurme-te-kishes-me-te-madhe-ne-Ballkan.jpg?fit=900%2C497&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100728,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shpella-ilire-ne-kroaci-nxjerr-masken-teatrore-rreth-2400-vjecare\/","url_meta":{"origin":83517,"position":3},"title":"Shpella ilire n\u00eb Kroaci nxjerr mask\u00ebn teatrore rreth 2400-vje\u00e7are","author":"Kurt Farka","date":"May 29, 2026","format":false,"excerpt":"29 Maji 2026 Lokaliteti i njohur arkeologjik i periudh\u00ebs ilire, i njohur si shpella \u201cLiqeni i zi\u201d af\u00ebr Dobrovnikut, ka nxjerr\u00eb nj\u00eb mask\u00eb prej terrakote e cila daton nga shekulli IV deri n\u00eb shekullin III para er\u00ebs son\u00eb. Sipas autoriteteve kroate, paraqet nj\u00eb mask\u00eb teatrale greke. N\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Maska-Ilire-zbulohet-ne-Kroaci.webp?fit=768%2C870&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Maska-Ilire-zbulohet-ne-Kroaci.webp?fit=768%2C870&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Maska-Ilire-zbulohet-ne-Kroaci.webp?fit=768%2C870&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Maska-Ilire-zbulohet-ne-Kroaci.webp?fit=768%2C870&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":103253,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/poloni-po-ecte-ne-pyll-dhe-gjeti-nje-shpate-2700-vjecare-te-ngulur-drejt-ne-toke\/","url_meta":{"origin":83517,"position":4},"title":"Poloni &#8211; Po ecte n\u00eb pyll dhe gjeti nj\u00eb shpat\u00eb 2,700-vje\u00e7are t\u00eb ngulur drejt n\u00eb tok\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"July 26, 2026","format":false,"excerpt":"]26 Korrik 2026 Nj\u00eb zbulim i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm arkeologjik ka habitur studiuesit n\u00eb Poloni, pasi nj\u00eb burr\u00eb q\u00eb po k\u00ebrkonte me detektor metalesh n\u00eb nj\u00eb pyll pran\u00eb Gdanskut zbuloi nj\u00eb shpat\u00eb bronzi rreth 2700-vje\u00e7are, t\u00eb vendosur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pazakont\u00eb drejt n\u00eb tok\u00eb. Zbuluesi amator po kryente nj\u00eb k\u00ebrkim rutin\u00eb kur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/shpata-1.jpg?fit=782%2C430&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/shpata-1.jpg?fit=782%2C430&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/shpata-1.jpg?fit=782%2C430&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/shpata-1.jpg?fit=782%2C430&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":103053,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/stuhi-ekstreme-ne-ballkan-alarm-maksimal-shqiperia-ne-nivel-rreziku-1-kosova-nivelin-me-te-larte\/","url_meta":{"origin":83517,"position":5},"title":"Stuhi ekstreme n\u00eb Ballkan\/ Alarm maksimal, Shqip\u00ebria n\u00eb nivel rreziku 1, Kosova nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"July 21, 2026","format":false,"excerpt":"21 Korrik 2026 Ballkani pritet t\u00eb p\u00ebrballet me nj\u00eb nga episodet m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb motit ekstrem t\u00eb k\u00ebsaj vere. Qendra Evropiane p\u00ebr Parashikimin e Stuhive ka l\u00ebshuar nivelin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb alarmit (Niveli 3) p\u00ebr nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb rajonit, duke paralajm\u00ebruar stuhi t\u00eb rrezikshme q\u00eb do t\u00eb zhvillohen\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1200-630-mot-1679844483.jpg?fit=1200%2C630&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1200-630-mot-1679844483.jpg?fit=1200%2C630&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1200-630-mot-1679844483.jpg?fit=1200%2C630&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1200-630-mot-1679844483.jpg?fit=1200%2C630&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/1200-630-mot-1679844483.jpg?fit=1200%2C630&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83517","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83517"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83517\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83521,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83517\/revisions\/83521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}