{"id":81765,"date":"2024-06-10T23:19:19","date_gmt":"2024-06-10T23:19:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=81765"},"modified":"2024-06-10T23:19:19","modified_gmt":"2024-06-10T23:19:19","slug":"dhjete-nga-mitet-me-te-cuditshme-te-krijimit-te-botes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dhjete-nga-mitet-me-te-cuditshme-te-krijimit-te-botes\/","title":{"rendered":"Dhjet\u00eb nga mitet m\u00eb t\u00eb \u00e7uditshme t\u00eb krijimit t\u00eb bot\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"81768\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dhjete-nga-mitet-me-te-cuditshme-te-krijimit-te-botes\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-3\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?fit=640%2C335&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"640,335\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"-640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?fit=300%2C157&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?fit=640%2C335&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-81768\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?resize=680%2C356&#038;ssl=1\" width=\"680\" height=\"356\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?resize=300%2C157&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?resize=450%2C236&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?resize=600%2C314&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?resize=400%2C209&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?w=640&amp;ssl=1 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 680px) 100vw, 680px\" \/><\/p>\n<p>10 Qershor 2024<\/p>\n<p>N\u00eb kulturat dhe qytet\u00ebrimet e ndryshme t\u00eb bot\u00ebs, ka ekzistuar gjithmon\u00eb nj\u00eb besim i fort\u00eb se njer\u00ebzit, dhe bota n\u00eb t\u00eb cilin banonin ata, kishin nj\u00eb lloj origjine t\u00eb mbinatyrshme.<\/p>\n<p>K\u00ebto besime ishin themeli i identitetit t\u00eb \u00e7do qytet\u00ebrimi,\u00a0dhe\u00a0nganj\u00ebher\u00eb\u00a0ishin\u00a0shum\u00eb\u00a0t\u00eb \u00e7uditshme.\u00a0Ja cilat jan\u00eb\u00a010 mitet\u00a0m\u00eb t\u00eb\u00a0\u00e7uditshme\u00a0n\u00eb histori.<\/p>\n<p><strong>1. Veza e Par\u00eb Kozmike n\u00eb mitet m\u00eb t\u00eb hershme Hindu<\/strong><\/p>\n<p>Tema e Vez\u00ebs Kozmike gjendet n\u00eb shum\u00eb qytet\u00ebrime t\u00eb lashta: nga polinezian\u00ebt, finlandez\u00ebt, tek grek\u00ebt dhe fenikasit. Por versioni m\u00eb i njohur i k\u00ebtij miti t\u00eb krijimit vjen nga hinduizmi dhe mitet e vjetra vedike.<\/p>\n<p>Atje ajo njihet si\u00a0Hira\u1e47iagarba, ose Mitra e Art\u00eb, dhe p\u00ebrshkruhet<\/p>\n<p>si nj\u00eb\u00a0Vez\u00eb e\u00a0Art\u00eb\u00a0Primordiale\u00a0nga e cila u krijua i gjith\u00eb\u00a0Universi.\u00a0Hira\u1e47iagarba\u00a0lundroi n\u00eb zbraz\u00ebtin\u00eb e zez\u00eb t\u00eb mos\u2013ekzistenc\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb vit, p\u00ebrpara se t\u00eb ndahej n\u00eb dy gjysma,\u00a0ku\u00a0secila duke u b\u00eb nj\u00eb mbret\u00ebri,\u00a0Svarga\u00a0dhe\u00a0Prithvi.<\/p>\n<p><strong>2. Krijimi brutal i bot\u00ebs nga mbetjet e\u00a0Imirit<\/strong><\/p>\n<p>Viking\u00ebt e lasht\u00eb ishin t\u00eb njohur p\u00ebr mitet e tyre tep\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrlikuara dhe\u00a0plot imagjinat\u00eb\u00a0t\u00eb krijimit. Dhe nj\u00eb nga figurat qendrore n\u00eb to ishte gjiganti\u00a0primordial,\u00a0Imir.<\/p>\n<p>Ai ishte nj\u00eb nga qeniet e para n\u00eb\u00a0Univers, nj\u00eb krijes\u00eb primare q\u00eb u formua nga helmi i thart\u00eb\u00a0Eitr,\u00a0q\u00eb\u00a0ra nga lumin\u00a0e akullt\u00a0Elivagar.<\/p>\n<p>Imir\u00a0lindi n\u00eb rrafshnalt\u00ebn\u00a0shterp\u00eb\u00a0Ginungagap\u00a0dhe u ushqye p\u00ebr\u00a03\u00a0dit\u00eb nga lopa qiellore\u00a0Aumbla. Dhe ishte\u00a0Imiri,\u00a0ai q\u00eb krijoi nj\u00eb burr\u00eb dhe nj\u00eb grua,\u00a0dhe\u00a0q\u00eb\u00a0t\u00eb dy dol\u00ebn nga sqetullat e tij.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb, krer\u00ebt e per\u00ebndive norvegjeze,\u00a0Odin, Vili dhe Ve, vran\u00eb gjigantin\u00a0Imir\u00a0dhe krijuan t\u00eb gjith\u00eb Tok\u00ebn nga mbetjet e tij.<\/p>\n<p>Gjaku i tij shkaktoi nj\u00eb p\u00ebrmbytje t\u00eb madhe dhe m\u00eb von\u00eb u\u00a0shnd\u00ebrrua n\u00eb\u00a0oqeanet e bot\u00ebs. Flok\u00ebt e tij u shnd\u00ebrruan n\u00eb pem\u00eb, kafka e tij e madhe u b\u00eb vendbanimi qiellor\u00a0nd\u00ebrsa\u00a0kockat e tij malet e m\u00ebdha.<\/p>\n<p>Truri i tij formoi ret\u00eb dhe vetullat e tij u b\u00ebn\u00eb sfera e mesme e universit,\u00a0Midgard, ku banuan\u00a0njer\u00ebzit\u00a0m\u00eb pas.<\/p>\n<p><strong>3. Shfaqja e Indian\u00ebve Hopi<\/strong><\/p>\n<p>Hopi-t\u00a0jan\u00eb nj\u00eb nga fiset m\u00eb t\u00eb vjetra dhe m\u00eb enigmatike vendase t\u00eb Amerik\u00ebs s\u00eb Veriut. Duke jetuar n\u00eb mjediset e thata dhe t\u00eb larg\u00ebta t\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebs s\u00eb Arizon\u00ebs,\u00a0ata\u00a0ishin nj\u00eb mister\u00a0i v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr pushtuesit\u00a0spanjoll\u00eb. Por me kalimin e koh\u00ebs, bota njohu kultur\u00ebn e tyre t\u00eb\u00a0madhe\u00a0dhe mitologjin\u00eb e tyre t\u00eb pasur dhe unike t\u00eb krijimit.<\/p>\n<p>Tema qendrore e tregimeve t\u00eb origjin\u00ebs s\u00eb Hopit \u00ebsht\u00eb\u00a0\u201cDalja\u201d\u00a0e tyre n\u00eb k\u00ebt\u00eb bot\u00eb.\u00a0Sipas nj\u00ebmiti\u00a0Hopi\u00a0jetonin dikur\u00a0n\u00ebn tok\u00eb.\u00a0N\u00eb\u00a0nj\u00eb\u00a0moment ata dol\u00ebn n\u00eb sip\u00ebrfaqe, ku u takuan me\u00a0Masau, Krijuesin e Bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Ai i lejoi ata t\u00eb q\u00ebndronin lart,\u00a0me\u00a0kushtin\u00a0q\u00eb ata t\u00eb b\u00ebheshin kujdestar\u00eb t\u00eb Tok\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb\u00a0mit\u00a0tregon se bota e m\u00ebparshme n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jetonte\u00a0populli\u00a0Hopi u shkat\u00ebrrua nga nj\u00eb p\u00ebrmbytje e madhe.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga hyjnit\u00eb e tyre kryesore,\u00a0N\u00ebna\u00a0Merimang\u00eb, i udh\u00ebzoi ata t\u00eb\u00a0nd\u00ebrtonin\u00a0varka me kallam, me t\u00eb cilat lundronin n\u00eb uj\u00ebrat e p\u00ebrmbytjeve n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb tokave t\u00eb reja.\u00a0K\u00ebshtu\u00a0mb\u00ebrrit\u00ebn\u00a0n\u00eb brigjet e\u00a0\u201cBot\u00ebs s\u00eb Kat\u00ebrt\u201d, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn bot\u00eb ku banojn\u00eb edhe sot e k\u00ebsaj dite.<\/p>\n<p><strong>4.\u00a0Jeta e krijuar nga p\u00ebshtyma\u00a0e kok\u00ebs s\u00eb prer\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Hyjnit\u00eb dhe mitet e Majave t\u00eb Lasht\u00eb jan\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm p\u00ebr gjall\u00ebrin\u00eb e tyre t\u00eb jasht\u00ebzakonshme. N\u00eb t\u00eb famshmin\u00a0Popol\u00a0Vuh, teksti q\u00eb ruajti shum\u00eb mite\u00a0t\u00eb\u00a0Majave,\u00a0rr\u00ebfehet\u00a0miti\u00a0i\u00a0nd\u00ebrlikuar t\u00eb krijimit t\u00eb k\u00ebtyre popujve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb\u00a0dy v\u00ebllez\u00ebr u ftuan n\u00eb nj\u00eb loj\u00eb me top n\u00eb bot\u00ebn e\u00a0n\u00ebndheshme\u00a0Xibalba.<\/p>\n<p>K\u00ebta v\u00ebllez\u00ebr ishin Hun-Hunahpu\u00a0dhe\u00a0Vukub\u2013Hunahpu. Mjerisht, zotat e bot\u00ebs s\u00eb\u00a0n\u00ebndheshme\u00a0e\u00a0fituan ndeshjen dhe v\u00ebllez\u00ebrit u flijuan dhe u vran\u00eb\u00a0gjat\u00eb\u00a0nj\u00eb\u00a0riti.<\/p>\n<p>Koka e prer\u00eb e Hun-Huanhpu\u00a0u vendos n\u00eb nj\u00eb pem\u00eb, ku\u00a0u vu re nga\u00a0vajza e virgj\u00ebr,\u00a0H\u00ebna\u00a0e\u00a0P\u00ebrgjakur.<\/p>\n<p>Koka i foli asaj dhe m\u00eb pas e p\u00ebshtyu n\u00eb p\u00ebll\u00ebmb\u00ebn e dor\u00ebs, duke e mbarsur. M\u00eb pas vajza\u00a0u\u00a0p\u00ebrball me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsish,\u00a0p\u00ebrmes t\u00eb cilave duhet t\u00eb provoj\u00eb historin\u00eb e shtatz\u00ebnis\u00eb s\u00eb saj.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, ajo besohet dhe lind dy djem binjak\u00eb:Hunahpu\u00a0dhe\u00a0Xbalanque.<\/p>\n<p>Dy\u00a0djemt\u00eb b\u00ebhen heronj t\u00eb m\u00ebdhenj. Ata\u00a0hakmarren\u00a0p\u00ebr vdekjen e babait t\u00eb tyre duke mposhtur per\u00ebndit\u00eb e bot\u00ebs s\u00eb\u00a0n\u00ebndheshme\u00a0n\u00eb nj\u00eb loj\u00eb me top.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, binjak\u00ebt shnd\u00ebrrohen n\u00eb Diell dhe H\u00ebn\u00eb, duke u b\u00ebr\u00eb paraardh\u00ebsit e burrit dhe gruas s\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p><strong>5.\u00a0Gjarpri i madh i fiseve vendase amerikane<\/strong><\/p>\n<p>Gjarpri i Madh \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol q\u00eb gjendet n\u00eb mesin e shum\u00eb fiseve vendase amerikane. Midis indian\u00ebve\u00a0\u00c7ipeua, Gjarpri i Madh \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte n\u00eb krijimin e bot\u00ebs si\u00e7 e njohim ne.<\/p>\n<p>Nj\u00eb dit\u00eb, heroi\u00a0Nanabozho\u00a0zbuloi se kush\u00ebriri i tij ishte zhdukur.<\/p>\n<p>Ai vuri re gjurm\u00ebt e Gjarprit t\u00eb Madh aty pran\u00eb, duke kuptuar\u00a0se\u00a0ai\u00a0ishte rr\u00ebmbyer\u00a0dhe vrar\u00eb\u00a0nga\u00a0krijesa e lig\u00eb.<\/p>\n<p>Nanabozho\u00a0p\u00ebrgatiti nj\u00eb prit\u00eb pran\u00eb liqenit t\u00eb madh ku jetonte gjarpri. Ai u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb trung, shp\u00ebrndau ret\u00eb, qet\u00ebsoi er\u00ebrat dhe iu lut diellit t\u00eb shk\u00eblqej\u00eb\u00a0fort.<\/p>\n<p>Shum\u00eb shpejt\u00a0uji i\u00a0liqeni u nxeh dhe gjarpri nuk kishte zgjidhje tjet\u00ebr ve\u00e7se t\u00eb dilte n\u00eb breg.\u00a0Fal\u00eb dinak\u00ebris\u00eb s\u00eb tij,\u00a0Nanabozho\u00a0doli nga prita e tij, duke\u00a0e\u00a0gjuajtur\u00a0gjarprin\u00a0me\u00a0nj\u00eb shigjet\u00eb\u00a0n\u00eb zem\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb\u00a0grahmat\u00a0e fundit\u00a0gjarpri\u00a0arriti t\u00eb zhytet\u00a0s\u00ebrish\u00a0n\u00eb liqen, duke shkaktuar nj\u00eb p\u00ebrmbytje t\u00eb madhe n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb\u00a0Tok\u00ebn.\u00a0I pushtuar nga paniku,\u00a0Nanabozho\u00a0vrapoi mes f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb tij indian\u00eb, duke i nxitur ata t\u00eb k\u00ebrkonin strehim n\u00eb majat m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb maleve.<\/p>\n<p>Nga atje, ai\u00a0nd\u00ebrtoi\u00a0barka me kallama, me t\u00eb cilat njer\u00ebzit e mbijetuar mund t\u00eb k\u00ebrkonin toka t\u00eb reja p\u00ebr t\u2019u vendosur. Dhe k\u00ebshtu filloi bota e re, bota pas p\u00ebrmbytjes.<\/p>\n<p><strong>6.\u00a0Libri i\u00a0lasht\u00eb\u00a0egjiptian i Lop\u00ebs Qiellore<\/strong><\/p>\n<p>Ai rr\u00ebfen\u00a0p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb primitive paqeje dhe prosperiteti, kur njer\u00ebzit vendos\u00ebn t\u00eb rebelohen kund\u00ebr\u00a0per\u00ebndis\u00eb\u00a0kryesore, Ra.<\/p>\n<p>I t\u00ebrbuar dhe i tradhtuar, Ra d\u00ebrgon per\u00ebndesh\u00ebn\u00a0Hathor, n\u00eb form\u00ebn e Diskut t\u00eb Diellit (Syrit t\u00eb Ra), p\u00ebr t\u2019i\u00a0nd\u00ebshkuar njer\u00ebzit. Per\u00ebndesha vret shum\u00eb njer\u00ebz, duke notuar\u00a0n\u00eb gjakun e tyre p\u00ebr\u00a03\u00a0dit\u00eb dhe\u00a0net\u00eb.<\/p>\n<p>Vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl e njer\u00ebzve i shp\u00ebtuan d\u00ebnimit,\u00a0dhe Ra i erdhi keq p\u00ebr ta. P\u00ebr t\u00eb parandaluar\u00a0masakr\u00ebn\u00a0e m\u00ebtejshme, ai mashtron\u00a0Hatorin\u00a0duke e dehur me birr\u00eb\u00a0t\u00eb\u00a0b\u00ebr\u00eb\u00a0prej\u00a0elbi t\u00eb kuq.<\/p>\n<p>Pastaj\u00a0Ra u\u00a0ngjit n\u00eb qiej mbi shpin\u00ebn e nj\u00eb lope t\u00eb madhe qiellore, nga ku ai krijoibot\u00ebn e n\u00ebndheshme dhe bot\u00ebn e poshtme, ku banojn\u00eb njer\u00ebzit.<\/p>\n<p><strong>7. Miti i \u00e7uditsh\u00ebm dhe unik i krijimit t\u00eb Finland\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Historia ka n\u00eb\u00a0qend\u00ebr\u00a0Ilmatar, per\u00ebndesh\u00ebn e Ajrit.\u00a0Nj\u00eb dit\u00eb ajo vendosi t\u00eb notonte n\u00eb uj\u00ebrat primare t\u00eb Universit. Dhe \u00e7udit\u00ebrisht vazhdoi t\u00eb notonte dhe t\u00eb pushonte p\u00ebr 700 vjet.<\/p>\n<p>Gjat\u00ebatyre\u00a0shekujve\u00a0Ilmatari\u00a0mbeti shtatz\u00ebn\u00eb\u00a0n\u00eb\u00a0m\u00ebnyr\u00eb\u00a0enigmatike\u00a0duke u mbarsur nga vet\u00eb deti.<\/p>\n<p>Pastaj nj\u00eb dit\u00eb, nj\u00eb zog ulet mbi gjurin e saj dhe\u00a06\u00a0gjasht\u00eb vez\u00eb, 5 prej ari\u00a0dhe\u00a01\u00a0prej hekuri. Nd\u00ebrsa vez\u00ebt u\u00a0inkubuan, ato u nxeh\u00ebn aq shum\u00eb sa\u00a0ta\u00a0digjnin\u00a0Ilmatarin.<\/p>\n<p>E tronditur nga dhimbja, ajo\u00a0l\u00ebviz\u00a0dhe\u00a0vez\u00ebt bien n\u00eb uj\u00eb, duke u plasaritur menj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Nga cop\u00ebzat e tyre u\u00a0formua papritur toka, dhe nga e verdha dhe e bardha e vez\u00ebs, dielli dhe h\u00ebna.\u00a0Ilmatar\u00a0u mahnit dhe vazhdoi t\u00eb notonte dhe t\u2019i\u00a0shkelte, duke i dh\u00ebn\u00eb form\u00eb\u00a0Tok\u00ebs gjat\u00eb procesit.<\/p>\n<p><strong>8.\u00a0Jin\u00a0dhe\u00a0Jang\u00a0dhe mbetjet e\u00a0Pangu<\/strong><\/p>\n<p>Sipas mitit kinez,\u00a0pas nj\u00eb\u00a0kohe t\u00eb\u00a0gjat\u00eb\u00a0kur kishte qen\u00eb\u00a0pa\u00a0tipare dhe shterp\u00eb, Universi\u00a0u bashkua n\u00eb vez\u00ebn primare kozmike, brenda s\u00eb cil\u00ebs ekzistonin dy t\u00eb kund\u00ebrtat,\u00a0Jin\u00a0dhe\u00a0Jang.<\/p>\n<p>Pas nj\u00eb kohe, t\u00eb kund\u00ebrtat u balancuan n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrkryer, duke krijuar gjigantin\u00a0primordial\u00a0Pangu.<\/p>\n<p>Shum\u00eb shpejt,\u00a0ai\u00a0krijoi\u00a0skicat e bot\u00ebs\u00a0q\u00eb\u00a0do t\u00eb\u00a0vinte:dy gjysmat\u00a0Jin\u00a0dheJang\u00a0u b\u00ebn\u00eb toka dhe qielli.\u00a0Por ky proces\u00a0zgjati 18.000 vjet. N\u00eb\u00a0fund\u00a0Pangu\u00a0dhe nga\u00a0eshtrat e tij u krijua pjesa tjet\u00ebr e bot\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>9. \u00cbnd\u00ebrrimi i bot\u00ebs primare<\/strong><\/p>\n<p>Mitet e krijimit t\u00eb\u00a0aborigjen\u00ebve\u00a0australian\u00eb jan\u00eb nd\u00ebr m\u00eb enigmatik\u00ebt.\u00a0Sipas tyre n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb\u00a0Universit, bota ishte nj\u00eb vend shterp\u00eb dhe bosh, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilin udh\u00ebtonin shum\u00eb heronj t\u00eb m\u00ebdhenj.<\/p>\n<p>Rrug\u00ebs\u00a0ata krijuan vende t\u00eb shenjta dhe vende unike. Disa prej tyre u zhduk\u00ebn dhe u b\u00ebn\u00eb nj\u00ebsh\u00a0me mjedisin.<\/p>\n<p>\u00cbnd\u00ebrrimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mit shum\u00eb\u00a0konceptual\u00a0dhe i ngjan munges\u00ebs s\u00eb form\u00ebs, nj\u00eb gjendje si \u00ebnd\u00ebrr q\u00eb\u00a0nis\u00a0vet\u00ebm pasi t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb jeta e vdekshme.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga figurat qendrore n\u00eb \u00cbnd\u00ebrrim \u00ebsht\u00eb per\u00ebndia krijues\u00a0Baiame. Ai \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr krijimin e shum\u00eb prej pyjeve, lumenjve dhe maleve.\u00a0Po ashtu u dha\u00a0njer\u00ebzve traditat, ligjet, rregullat e jet\u00ebs, k\u00ebng\u00ebt dhe kultur\u00ebn e tyre.<\/p>\n<p><strong>10.\u00a0N\u00ebna\u00a0Merimang\u00eb e dobishme<\/strong><\/p>\n<p>S\u00ebrish nj\u00eb\u00a0mit shum\u00eb\u00a0i p\u00ebrhapur midis\u00a0fiseve amerikane vendase. Indian\u00ebt\u00a0Zuni\u00a0besonin se nj\u00eb merimang\u00eb uji doli nga uj\u00ebrat primare p\u00ebr t\u00eb gjetur qendr\u00ebn e tok\u00ebs, duke i \u00e7uar\u00a0Zuni\u00a0n\u00eb vendet ku ata mund t\u00eb vendoseshin.<\/p>\n<p>Sipas indian\u00ebve\u00a0Navajo,\u00a0N\u00ebna\u00a0Merimang\u00eb,\u00a0ishte\u00a0nj\u00ebmbrojt\u00ebse e njer\u00ebzimit.<\/p>\n<p>Ajo quhet\u00a0Na\u2019ashjei\u00a0Asdza\u00a0dhe zgjidhi\u00a0shum\u00eb nga problemet e para q\u00eb\u00a0kishin\u00a0njer\u00ebzit. Ajo e\u00a0\u00e7liroi\u00a0tok\u00ebn nga p\u00ebrbind\u00ebshat; u m\u00ebsoi njer\u00ebzve thurjen; dhe i ndihmoi ata gjat\u00eb dimrit.<\/p>\n<p>N\u00ebgati\u00a0t\u00eb gjitha k\u00ebto mite,\u00a0N\u00ebna\u00a0Merimang\u00eb luan figur\u00ebn qendrore dhe me ndihm\u00ebn e Diellit, sjell krijimin e bot\u00ebs dhe t\u00eb njer\u00ebzve q\u00eb banojn\u00eb n\u00eb t\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>10 Qershor 2024 N\u00eb kulturat dhe qytet\u00ebrimet e ndryshme t\u00eb bot\u00ebs, ka ekzistuar gjithmon\u00eb nj\u00eb besim i fort\u00eb se njer\u00ebzit, dhe bota n\u00eb t\u00eb cilin banonin ata, kishin nj\u00eb lloj origjine t\u00eb mbinatyrshme. K\u00ebto besime ishin themeli i identitetit t\u00eb \u00e7do qytet\u00ebrimi,\u00a0dhe\u00a0nganj\u00ebher\u00eb\u00a0ishin\u00a0shum\u00eb\u00a0t\u00eb \u00e7uditshme.\u00a0Ja cilat jan\u00eb\u00a010 mitet\u00a0m\u00eb t\u00eb\u00a0\u00e7uditshme\u00a0n\u00eb histori. 1. Veza e Par\u00eb Kozmike n\u00eb mitet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":81768,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,10,14],"tags":[],"class_list":["post-81765","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura","category-press-releases"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/640-0-f48a1cfdd0bfee469faae77a6fcd26dd-2.jpeg?fit=640%2C335&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-lgN","jetpack-related-posts":[{"id":102918,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/auron-tare-shpella-e-ciklopit-ne-himare-mes-filmit-te-nolan-dhe-lavazhit-te-makinave\/","url_meta":{"origin":81765,"position":0},"title":"Auron Tare: &#8211; Shpella e Ciklopit n\u00eb Himar\u00eb, mes filmit t\u00eb Nolan dhe lavazhit t\u00eb makinave","author":"Kurt Farka","date":"July 19, 2026","format":false,"excerpt":"19 Korrik 2026 Nga Auron Tare Shfaqja e filmit \u201cOdiseu\u201d nga regjisori Christopher Nolan ka hapur nj\u00eb debat t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt e Atlantikut mbi nj\u00eb nga veprat m\u00eb identifikuese t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb bot\u00ebrore \u201cOdisea\u201d e Homerit. N\u00eb podcast-et m\u00eb t\u00eb njohura, studiues dhe ekspert\u00eb me fam\u00eb bot\u00ebrore kan\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-19-at-11.08.08.jpeg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-19-at-11.08.08.jpeg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-19-at-11.08.08.jpeg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/WhatsApp-Image-2026-07-19-at-11.08.08.jpeg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":103039,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/a-ka-ekzistuar-vertet-homeri-misteri-qe-historianet-vazhdojne-te-debatojne\/","url_meta":{"origin":81765,"position":1},"title":"A ka ekzistuar v\u00ebrtet Homeri? Misteri q\u00eb historian\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb debatojn\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"July 21, 2026","format":false,"excerpt":"21 Korrik 2026 N\u00ebse pyesni se kush i shkroi Iliad\u00ebn ose Odisen\u00eb, kushdo q\u00eb ka njohuri p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb (ose \u00ebsht\u00eb i zoti n\u00eb loj\u00ebrat me pyetje) pa dyshim do t'ju thot\u00eb se autori ishte Homeri. Madje mund t'ju tregojn\u00eb se Homeri ishte nj\u00eb poet i Greqis\u00eb s\u00eb Lasht\u00eb, ndoshta me\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/homer-author-of-the-iliad-and-the-odyssey-considered-to-be-the-first-poet-of-the-occident-woodcut-from-1880-RD6WMC.jpg?fit=1150%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/homer-author-of-the-iliad-and-the-odyssey-considered-to-be-the-first-poet-of-the-occident-woodcut-from-1880-RD6WMC.jpg?fit=1150%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/homer-author-of-the-iliad-and-the-odyssey-considered-to-be-the-first-poet-of-the-occident-woodcut-from-1880-RD6WMC.jpg?fit=1150%2C1200&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/homer-author-of-the-iliad-and-the-odyssey-considered-to-be-the-first-poet-of-the-occident-woodcut-from-1880-RD6WMC.jpg?fit=1150%2C1200&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/homer-author-of-the-iliad-and-the-odyssey-considered-to-be-the-first-poet-of-the-occident-woodcut-from-1880-RD6WMC.jpg?fit=1150%2C1200&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":102720,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/histori-ilire-publikohet-monografia-e-pare-shkencore-kushtuar-teresisht-mbretereshes-teuta\/","url_meta":{"origin":81765,"position":2},"title":"Histori Ilire: &#8211; Publikohet monografia e par\u00eb shkencore kushtuar t\u00ebr\u00ebsisht Mbret\u00ebresh\u00ebs Teuta","author":"Kurt Farka","date":"July 15, 2026","format":false,"excerpt":"15 Korrik 2026 Adrian Progni me librin e tij m\u00eb t\u00eb ri, \u201cTeuta \u2013 Mbret\u00ebresha e Detit\u201d. Figura e Mbret\u00ebresh\u00ebs Teuta ka z\u00ebn\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb vend qendror n\u00eb memorien historike shqiptare, por pothuajse asnj\u00ebher\u00eb nuk ishte shnd\u00ebrruar n\u00eb objektin ekskluziv t\u00eb nj\u00eb studimi t\u00eb plot\u00eb dhe t\u00eb pavarur shkencor. P\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Adrian-Progni-Mbreteresha-Teuta-768x576-2.jpg?fit=676%2C454&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Adrian-Progni-Mbreteresha-Teuta-768x576-2.jpg?fit=676%2C454&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Adrian-Progni-Mbreteresha-Teuta-768x576-2.jpg?fit=676%2C454&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100385,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/urdheri-me-misterioz-i-mesjetes-kaloresit-templare-origjina-e-vertete-e-tyre\/","url_meta":{"origin":81765,"position":3},"title":"Urdh\u00ebri m\u00eb misterioz i Mesjet\u00ebs: Kalor\u00ebsit Templar\u00eb, origjina e v\u00ebrtet\u00eb e tyre","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 N\u00eb vitin 1119, vet\u00ebm n\u00ebnt\u00eb kalor\u00ebs francez\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb betim t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb Jerusalem. Kalor\u00ebsit Templar\u00eb nuk k\u00ebrkuan tok\u00eb, pasuri apo tituj. Premtuan vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb: t\u00eb mbronin pelegrin\u00ebt q\u00eb udh\u00ebtonin drejt Tok\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb. Por brenda pak dekadash, ky grup i vog\u00ebl luft\u00ebtar\u00ebsh u shnd\u00ebrrua n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":102912,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zonjushet-e-avinjonit-kryevepra-e-picasso-s-qe-u-mbajt-e-fshehur-per-9-vjet\/","url_meta":{"origin":81765,"position":4},"title":"\u201cZonjushet e Avinjonit\u201d, kryevepra e Picasso-s q\u00eb u mbajt e fshehur p\u00ebr 9 vjet","author":"Kurt Farka","date":"July 19, 2026","format":false,"excerpt":"19 Korrik 2026 Pablo Picasso krijoi n\u00eb vitin 1907 nj\u00eb nga veprat m\u00eb t\u00eb famshme dhe m\u00eb t\u00eb debatueshme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb artit: \u201cZonjushet e Avinjonit\u201d (Les Demoiselles d\u2019Avignon). Piktura, e cila n\u00eb fillim shkaktoi tronditje dhe refuzim nga artist\u00ebt e koh\u00ebs, m\u00eb von\u00eb u konsiderua nj\u00eb vep\u00ebr themelore, q\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/640-0-pikajpg-1784381262.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/640-0-pikajpg-1784381262.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/640-0-pikajpg-1784381262.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":103714,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/koleksioni-misterioz-qe-nisi-nga-nje-sy-i-pikturuar\/","url_meta":{"origin":81765,"position":5},"title":"Koleksioni misterioz q\u00eb nisi nga nj\u00eb sy i pikturuar","author":"Kurt Farka","date":"August 3, 2026","format":false,"excerpt":"3 Gusht 2026 Ajo q\u00eb nisi si nj\u00eb blerje e rast\u00ebsishme n\u00eb nj\u00eb panair antikesh n\u00eb Boston, u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb pasion q\u00eb zgjati prej m\u00eb shum\u00eb se kat\u00ebr dekadash. David dhe Nan Skier, nj\u00eb \u00e7ift nga Alabama e SHBA-ve, kan\u00eb krijuar at\u00eb q\u00eb konsiderohet koleksioni m\u00eb i madh n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=81765"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81769,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81765\/revisions\/81769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/81768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=81765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=81765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=81765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}