{"id":78524,"date":"2024-02-22T00:26:38","date_gmt":"2024-02-22T00:26:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=78524"},"modified":"2024-02-22T00:26:38","modified_gmt":"2024-02-22T00:26:38","slug":"u-gjet-ne-itali-ne-vitin-1931-shkencetaret-bejne-zbulimin-e-pabesueshem-ne-lidhje-me-fosilin-280-milione-vjecar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/u-gjet-ne-itali-ne-vitin-1931-shkencetaret-bejne-zbulimin-e-pabesueshem-ne-lidhje-me-fosilin-280-milione-vjecar\/","title":{"rendered":"U gjet n\u00eb Itali n\u00eb vitin 1931, shkenc\u00ebtar\u00ebt b\u00ebjn\u00eb zbulimin e pabesuesh\u00ebm n\u00eb lidhje me fosilin 280 milion\u00eb-vje\u00e7ar"},"content":{"rendered":"<div class=\"firstP\">\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"78525\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/u-gjet-ne-itali-ne-vitin-1931-shkencetaret-bejne-zbulimin-e-pabesueshem-ne-lidhje-me-fosilin-280-milione-vjecar\/reu4_sd-1\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=1280%2C720&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1280,720\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"reu4_sd-1\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=1024%2C576&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-78525\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=685%2C386&#038;ssl=1\" width=\"685\" height=\"386\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=450%2C253&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=600%2C338&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 685px) 100vw, 685px\" \/><\/p>\n<p>22 Shkurt 2024<\/p>\n<p>Nj\u00eb fosil 280 milion\u00eb-vje\u00e7ar q\u00eb mendohet se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekzemplar i ruajtur mir\u00eb i nj\u00eb zvarraniku t\u00eb lasht\u00eb \u00ebsht\u00eb kryesisht nj\u00eb falsifikim, sipas hulumtimeve t\u00eb reja.<\/p>\n<\/div>\n<p>Fosili, i zbuluar fillimisht n\u00eb Alpet italiane n\u00eb vitin 1931, ka emrin shkencor Tridentinosaurus antiquus.\u00a0Shkenc\u00ebtar\u00ebt menduan se skica e err\u00ebt dhe e thell\u00eb e trupit si hardhuc\u00eb \u200b\u200be mb\u00ebshtjell\u00eb n\u00eb shk\u00ebmb ishte l\u00ebkura dhe indet e buta, dhe ata e konsideruan fosilin si nj\u00eb pjes\u00eb enigme p\u00ebr t\u00eb kuptuar evolucionin e hersh\u00ebm t\u00eb zvarranik\u00ebve.<\/p>\n<p>Fosili u shfaq n\u00eb citate librash dhe artikujsh gjat\u00eb dekadave, por askush nuk e studioi at\u00eb n\u00eb detaje. E vendosur n\u00eb koleksionet n\u00eb Muzeun e Natyr\u00ebs dhe Njer\u00ebzimit t\u00eb Universitetit t\u00eb Padov\u00ebs n\u00eb Itali, relikti ngriti shum\u00eb pyetje rreth natyr\u00ebs s\u00eb sakt\u00eb t\u00eb krijes\u00ebs q\u00eb ishte n\u00eb jet\u00eb kur ekzemplar\u00eb shtes\u00eb, t\u00eb ngjash\u00ebm nuk mund t\u00eb gjendeshin.<\/p>\n<p>Nj\u00eb analiz\u00eb e re, e detajuar ka zbuluar se ngjyra e err\u00ebt e fosilit nuk \u00ebsht\u00eb material gjenetik i ruajtur \u2013 \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm boj\u00eb e zez\u00eb q\u00eb mbulon disa kocka dhe shk\u00ebmb t\u00eb gdhendur.\u00a0Studiuesit pas studimit raportuan gjetjet e tyre m\u00eb 15 shkurt n\u00eb revist\u00ebn\u00a0Paleontology.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrvijimi i trupit t\u00eb k\u00ebtij ekzemplari fosil ka t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn ngjyr\u00eb t\u00eb indeve t\u00eb buta t\u00eb fosilizuara t\u00eb bim\u00ebve dhe gjithashtu kafsh\u00ebve,\u201d tha autorja kryesore e studimit Dr. Valentina Rossi, studiuese postdoktorale n\u00eb paleobiologji n\u00eb Kolegjin Universitar Cork n\u00eb Irland\u00eb, n\u00eb nj\u00eb email.\u00a0\u201cPra, pa p\u00ebrdorimin e teknikave diagnostikuese, ishte e pamundur t\u00eb identifikohej si\u00e7 duhet materiali me ngjyr\u00eb t\u00eb err\u00ebt.\u201d<\/p>\n<p>Zbulimi nxjerr n\u00eb pah njohurit\u00eb e reja q\u00eb mund t\u00eb korren nga riekzaminimi i ekzemplar\u00ebve fosile t\u00eb vjetra dhe t\u00eb studiuara m\u00eb par\u00eb n\u00eb koleksionet muzeale duke p\u00ebrdorur metodat m\u00eb t\u00eb fundit teknologjike.<\/p>\n<p>Zvarranik\u00ebt u shfaq\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb midis epokave karbonifer dhe permian, rreth 310 milion deri n\u00eb 320 milion vjet m\u00eb par\u00eb.\u00a0Por t\u00eb kuptuarit e evolucionit t\u00eb k\u00ebtyre vertebror\u00ebve me luspa varet nga ajo q\u00eb paleontolog\u00ebt zbulojn\u00eb n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat fosile dhe diversiteti i kafsh\u00ebve m\u00eb t\u00eb hershme zvarranike \u00ebsht\u00eb ende nj\u00eb boshll\u00ebk njohurish q\u00eb studiuesit po p\u00ebrpiqen t\u00eb plot\u00ebsojn\u00eb.<\/p>\n<p>Edhe m\u00eb t\u00eb rralla n\u00eb mesin e gjetjeve t\u00eb lashta jan\u00eb fosilet q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb inde t\u00eb buta, t\u00eb cilat kan\u00eb potencialin t\u00eb mbajn\u00eb informacione t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme biologjike si ADN-ja.<\/p>\n<p>Kur u zbulua ekzemplari, studiuesit menduan se fosili mund t\u00eb ofronte nj\u00eb paraqitje t\u00eb rrall\u00eb t\u00eb evolucionit t\u00eb zvarranik\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201cFosili besohej t\u00eb ishte unik sepse nuk kishte shembuj t\u00eb tjer\u00eb nga e nj\u00ebjta zon\u00eb gjeografike dhe periudh\u00eb gjeologjike e asaj ruajtjeje n\u00eb nj\u00eb vertebror fosil n\u00eb at\u00eb koh\u00eb,\u201d tha Rossi.<\/p>\n<p>Por ngjyra e l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb supozuar ishte e ngjashme me at\u00eb q\u00eb ishte v\u00ebrejtur n\u00eb bim\u00ebt fosile t\u00eb gjetura n\u00eb shk\u00ebmbinj t\u00eb ngjash\u00ebm, tha Rossi.<\/p>\n<p>Kishte gj\u00ebra t\u00eb \u00e7uditshme n\u00eb lidhje me gjetjen, t\u00eb tilla si mungesa e p\u00ebrgjithshme e eshtrave t\u00eb dukshme, duke p\u00ebrfshir\u00eb kockat e kafk\u00ebs, pavar\u00ebsisht nga fakti se trupi nuk dukej plot\u00ebsisht i shesht\u00eb.\u00a0Pra, vler\u00ebsimi fillestar ishte se ekzemplari ishte n\u00eb thelb nj\u00eb mumje e nj\u00eb zvarraniku t\u00eb lasht\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb shpjegim i besuesh\u00ebm ishte se kockat ishin t\u00eb fshehura n\u00ebn shtres\u00ebn e l\u00ebkur\u00ebs dhe k\u00ebshtu nuk ishin t\u00eb dukshme,\u201d tha Rossi.\u00a0\u201cKa pak shembuj t\u00eb\u00a0mumieve t\u00eb dinosaur\u00ebve\u00a0, ku pothuajse si mumiet njer\u00ebzore, kockat jan\u00eb ende t\u00eb mb\u00ebshtjella brenda l\u00ebkur\u00ebs, e cila ruhet n\u00eb 3D.\u201d<\/p>\n<p>T\u00eb intriguar nga pasiguria n\u00eb rritje rreth fosilit, Rossi dhe koleg\u00ebt e saj filluan studimin e tyre n\u00eb vitin 2021 duke e ekzaminuar at\u00eb me fotografin\u00eb ultravjollc\u00eb.\u00a0Analiza zbuloi se ekzemplari ishte i mbuluar me nj\u00eb shtres\u00eb t\u00eb trash\u00eb, tha Rossi.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"78525\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/u-gjet-ne-itali-ne-vitin-1931-shkencetaret-bejne-zbulimin-e-pabesueshem-ne-lidhje-me-fosilin-280-milione-vjecar\/reu4_sd-1\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=1280%2C720&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1280,720\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"reu4_sd-1\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=1024%2C576&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-78525\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=1046%2C589&#038;ssl=1\" width=\"1046\" height=\"589\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=450%2C253&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=600%2C338&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/p>\n<p>\u201cVeshja e fosileve me llak \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metod\u00eb e lasht\u00eb ruajtjeje, sepse n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, nuk kishte metoda t\u00eb tjera t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr t\u00eb mbrojtur fosilet nga prishja natyrore\u201d, tha bashkautorja e studimit Mariagabriella Fornasiero, kuratore e paleontologjis\u00eb n\u00eb Muzeun e Natyr\u00ebs dhe Njer\u00ebzimit, n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb.<\/p>\n<p>Duke shpresuar p\u00ebr t\u00eb gjetur informacion biologjik rreth fosilit posht\u00eb veshjes, ekipi p\u00ebrdori mikroskop\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb analizuar mostrat e mbetjeve n\u00eb gjat\u00ebsi vale t\u00eb ndryshme t\u00eb drit\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, studiuesit p\u00ebrcaktuan se skica e trupit ishte gdhendur n\u00eb shk\u00ebmb dhe pikturuar me \u201cth\u00ebngjill kafsh\u00ebsh\u201d, nj\u00eb pigment tregtar i p\u00ebrdorur rreth 100 vjet m\u00eb par\u00eb q\u00eb u b\u00eb duke djegur eshtrat e kafsh\u00ebve.\u00a0Gdhendja shpjegoi gjithashtu pse ekzemplari dukej se mbante nj\u00eb form\u00eb kaq t\u00eb gjall\u00eb, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb dukej m\u00eb i shesht\u00eb si nj\u00eb fosil i v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrgjigja p\u00ebr t\u00eb gjitha pyetjet tona ishte pik\u00ebrisht p\u00ebrpara nesh, ne duhej ta studionim k\u00ebt\u00eb ekzemplar fosil n\u00eb detaje p\u00ebr t\u00eb zbuluar sekretet e tij, madje edhe ato q\u00eb ndoshta nuk donim t\u2019i dinim\u201d, tha Rossi.<\/p>\n<p>Rezultati ishte i papritur, por shpjegon pse fosili i hutoi studiuesit p\u00ebr dekada.\u00a0Hulumtimi i fundit konfirmon se \u201cnuk \u00ebsht\u00eb mumja m\u00eb e vjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb\u201d, tha n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb bashk\u00ebautorja e studimit Evelyn Kustatscher, kuratore e paleontologjis\u00eb n\u00eb Muzeun e Natyr\u00ebs s\u00eb Tirolit Jugor n\u00eb Bolzano, Itali dhe koordinatore e projektit k\u00ebrkimor.<\/p>\n<p><strong>Sekrete t\u00eb vjetra dhe pyetje t\u00eb reja<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb intriguese, ka eshtra aktuale brenda fosilit.\u00a0Gjymtyr\u00ebt e pasme, edhe pse n\u00eb gjendje t\u00eb keqe, jan\u00eb reale dhe ka edhe gjurm\u00eb t\u00eb osteodermave, ose struktura t\u00eb ngjashme me luspa.\u00a0Tani, studiuesit po p\u00ebrpiqen t\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb mosh\u00ebn e sakt\u00eb t\u00eb eshtrave dhe cil\u00ebs kafsh\u00eb i p\u00ebrkisnin.\u00a0Ekipi po studion gjithashtu shk\u00ebmbin, i cili gjithashtu mund t\u00eb ruaj\u00eb detaje t\u00eb holl\u00ebsishme nga 280 milion\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb zbulohet nj\u00eb falsifikim fosil, por Rossi tha se ky stil i ve\u00e7ant\u00eb i falsifikimit \u00ebsht\u00eb i pazakont\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cFosili i vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb cilin jam i vet\u00ebdijsh\u00ebm se \u00ebsht\u00eb pikturuar mbi shk\u00ebmb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb karavidhe i fosilizuar, i cili \u00ebsht\u00eb\u00a0b\u00ebr\u00eb t\u00eb duket si nj\u00eb merimang\u00eb gjigante,\u00a0\u201d tha Rossi.\u00a0\u201cMegjithat\u00eb, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, lloji i boj\u00ebs nuk u identifikua, por v\u00eb bast se \u00ebsht\u00eb me baz\u00eb karboni i ngjash\u00ebm me at\u00eb q\u00eb gjet\u00ebm n\u00eb fosilin ton\u00eb.\u201d<\/p>\n<p>Duke pasur parasysh munges\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr t\u00eb shoq\u00ebruar fosilin, duke p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb p\u00ebrshkrim t\u00eb asaj q\u00eb u gjet sakt\u00ebsisht n\u00eb vitin 1931, Rossi dhe ekipi i saj nuk mund t\u00eb jen\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb sigurt se falsifikimi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb me q\u00ebllim.<\/p>\n<p>\u201cNe besojm\u00eb se, duke qen\u00eb se disa nga kockat jan\u00eb t\u00eb dukshme, dikush u p\u00ebrpoq t\u00eb ekspozonte m\u00eb shum\u00eb skelet, duke g\u00ebrmuar pak a shum\u00eb aty ku dikush do t\u00eb priste t\u00eb gjente pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kafsh\u00ebs,\u201d tha Rossi.\u00a0\u201cMungesa e mjeteve t\u00eb duhura p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e gurit t\u00eb fort\u00eb nuk ndihmoi dhe aplikimi i boj\u00ebs n\u00eb fund ishte ndoshta nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb zbukuruar pun\u00ebn p\u00ebrfundimtare.\u00a0Fatkeq\u00ebsisht, pavar\u00ebsisht n\u00ebse e gjith\u00eb kjo ishte e q\u00ebllimshme apo jo, ajo mashtroi shum\u00eb ekspert\u00eb n\u00eb interpretimin e k\u00ebtij fosili\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebrdorimi i teknikave t\u00eb avancuara p\u00ebr t\u00eb studiuar fosilet mund t\u00eb zbuloj\u00eb natyr\u00ebn e tyre t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, tha Rossi.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie thelb\u00ebsore q\u00eb k\u00ebrkimi t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb metoda t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb par\u00eb m\u00eb nga af\u00ebr gjetjet q\u00eb jan\u00eb ekzaminuar tashm\u00eb,\u201d tha bashkautori i studimit Fabrizio Nestola, profesor i mineralogjis\u00eb dhe president i Qendr\u00ebs Universitare p\u00ebr Muzet\u00eb n\u00eb Universitetin e Padov\u00ebs. deklarat\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cTridentinosaurus \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull se si shkenca mund t\u00eb zbuloj\u00eb sekretet e vjetra dhe se si mund t\u00eb lindin pyetje t\u00eb reja prej tyre,\u201d shtoi Nestola.\u00a0\u201cM\u00eb pas do t\u00eb jet\u00eb detyr\u00eb e muzeut ton\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrpunoj\u00eb njohurit\u00eb e fituara rishtazi dhe t\u2019ia sjell\u00eb publikut p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr nj\u00eb debat shkencor dhe kulturor\u201d.<\/p>\n<p class=\"last\"><strong>Top Channel<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>22 Shkurt 2024 Nj\u00eb fosil 280 milion\u00eb-vje\u00e7ar q\u00eb mendohet se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ekzemplar i ruajtur mir\u00eb i nj\u00eb zvarraniku t\u00eb lasht\u00eb \u00ebsht\u00eb kryesisht nj\u00eb falsifikim, sipas hulumtimeve t\u00eb reja. Fosili, i zbuluar fillimisht n\u00eb Alpet italiane n\u00eb vitin 1931, ka emrin shkencor Tridentinosaurus antiquus.\u00a0Shkenc\u00ebtar\u00ebt menduan se skica e err\u00ebt dhe e thell\u00eb e trupit si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":78525,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,35],"tags":[],"class_list":["post-78524","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-shoqerore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/reu4_sd-1.jpg?fit=1280%2C720&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-kqw","jetpack-related-posts":[{"id":100198,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/tempulli-2600-vjecar-zbulohet-nen-delten-e-nilit\/","url_meta":{"origin":78524,"position":0},"title":"Tempulli 2600 vje\u00e7ar zbulohet n\u00ebn delt\u00ebn e Nilit","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2026","format":false,"excerpt":"13 Maji 2026 Radar\u00ebt satelitor\u00eb nxjerrin n\u00eb drit\u00eb nj\u00eb tempull t\u00eb humbur n\u00eb Egjipt Teknologjia satelitore zbulon n\u00ebn delt\u00ebn e Nilit nj\u00eb tembull 2600 vje\u00e7ar. Arkeolog\u00ebt zbuluan faltoren misterioze 6 metra n\u00ebn tok\u00eb i cili mendohet se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tempull i humbur i Egjiptit t\u00eb Lasht\u00eb. Zbulohet nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb fetare\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100475,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-zbulim-historik-ne-siri-punetori-i-ndertimit-gjen-varre-te-lashta-1500-vjecare\/","url_meta":{"origin":78524,"position":1},"title":"Nj\u00eb zbulim historik n\u00eb Siri\/ Pun\u00ebtori i nd\u00ebrtimit gjen varre t\u00eb lashta 1500-vje\u00e7are","author":"Kurt Farka","date":"May 20, 2026","format":false,"excerpt":"20 Maji 2026 Nj\u00eb pun\u00ebtor nd\u00ebrtimi zbuloi nj\u00eb kompleks varresh 1,500-vje\u00e7ar, nd\u00ebrsa po hiqte rr\u00ebnojat e shkat\u00ebrruara nga lufta. Zbulimi i pabesuesh\u00ebm i nj\u00eb kompleksi t\u00eb lasht\u00eb varresh bizantine u gjet n\u00eb provinc\u00ebn siriane t\u00eb Idlibit n\u00eb veri t\u00eb vendit. Ato u gjet\u00ebn nga nj\u00eb pun\u00ebtor nd\u00ebrtimi i cili po\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/image-2-3.webp?fit=800%2C533&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100503,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/60-mije-nxenes-me-pak-instat-publikon-te-dhenat-krahasimi-me-4-vite-me-pare-bie-numri-i-te-diplomuarve-ne-arsimin-parauniversitar\/","url_meta":{"origin":78524,"position":2},"title":"60 MIJ\u00cb NX\u00cbN\u00cbS M\u00cb PAK! INSTAT publikon t\u00eb dh\u00ebnat, krahasimi me 4 vite m\u00eb par\u00eb! &#8211; Bie numri i t\u00eb diplomuarve n\u00eb arsimin parauniversitar","author":"Kurt Farka","date":"May 20, 2026","format":false,"excerpt":"20 Maji 2026 R\u00ebnia e numrit t\u00eb nx\u00ebn\u00ebsve q\u00eb p\u00ebrfundojn\u00eb shkoll\u00ebn po shnd\u00ebrrohet nj\u00eb sfid\u00eb p\u00ebr arsimin parauniversitar. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare nga\u00a0INSTAT\u00a0n\u00eb vitin shkollor 2024-2025 n\u00eb institucionet publike dhe jopublike t\u00eb vendit u diplomuan n\u00eb total 82.640 nx\u00ebn\u00ebs dhe student\u00eb me nj\u00eb r\u00ebnie t\u00eb leht\u00eb nga viti paraardh\u00ebs, por\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/images-3.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/images-3.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/images-3.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":100506,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ankandi-ne-new-york-cmend-artin-pollock-shitet-per-181-milione-dollare\/","url_meta":{"origin":78524,"position":3},"title":"Ankandi n\u00eb New York \u201c\u00e7mend\u201d artin: Pollock shitet p\u00ebr 181 milion\u00eb dollar\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 20, 2026","format":false,"excerpt":"20 Maji 2026 Nj\u00eb nga veprat e para abstrakte t\u00eb artit nga Jackson Pollock \u00ebsht\u00eb shitur n\u00eb ankand n\u00eb New York p\u00ebr 181 milion\u00eb dollar\u00eb, duke thyer rekordin e m\u00ebparsh\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb piktur\u00eb t\u00eb artistit amerikan. Konkretisht, vepra \u201cNumri 7A, 1948\u201d u shit t\u00eb h\u00ebn\u00ebn nga sht\u00ebpia e ankandeve Christie\u2019s\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Jackson-Pollock.png?fit=640%2C339&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Jackson-Pollock.png?fit=640%2C339&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Jackson-Pollock.png?fit=640%2C339&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100385,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/urdheri-me-misterioz-i-mesjetes-kaloresit-templare-origjina-e-vertete-e-tyre\/","url_meta":{"origin":78524,"position":4},"title":"Urdh\u00ebri m\u00eb misterioz i Mesjet\u00ebs: Kalor\u00ebsit Templar\u00eb, origjina e v\u00ebrtet\u00eb e tyre","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 N\u00eb vitin 1119, vet\u00ebm n\u00ebnt\u00eb kalor\u00ebs francez\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb betim t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb Jerusalem. Kalor\u00ebsit Templar\u00eb nuk k\u00ebrkuan tok\u00eb, pasuri apo tituj. Premtuan vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb: t\u00eb mbronin pelegrin\u00ebt q\u00eb udh\u00ebtonin drejt Tok\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb. Por brenda pak dekadash, ky grup i vog\u00ebl luft\u00ebtar\u00ebsh u shnd\u00ebrrua n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100269,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/cfare-eshte-rastafarianizmi\/","url_meta":{"origin":78524,"position":5},"title":"\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb rastafarianizmi","author":"Kurt Farka","date":"May 14, 2026","format":false,"excerpt":"14 Maji 2026 I lindur nga p\u00ebrhapja e etiopianizmit dhe pan-afrikanizmit, rstafarianizmi zuri rr\u00ebnj\u00eb n\u00eb Xhamajk\u00eb pas kuror\u00ebzimit t\u00eb perandorit etiopian Haile Selassie I n\u00eb vitin 1930. Nj\u00eb l\u00ebvizje shpirt\u00ebrore e bazuar n\u00eb besimin se Selassie ishte hyjnor, ndjek\u00ebsit e saj u mblodh\u00ebn rreth predikuesve si Leonard Howell, i cili\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rastafarianizmi-640x320-1.jpg?fit=640%2C320&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rastafarianizmi-640x320-1.jpg?fit=640%2C320&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rastafarianizmi-640x320-1.jpg?fit=640%2C320&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=78524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":78526,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/78524\/revisions\/78526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/78525"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=78524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=78524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=78524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}