{"id":76219,"date":"2023-12-09T10:46:55","date_gmt":"2023-12-09T10:46:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=76219"},"modified":"2023-12-09T10:46:55","modified_gmt":"2023-12-09T10:46:55","slug":"arkitektura-iliro-epirote-dodona-dhe-shkelqimi-qe-i-dha-pirro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkitektura-iliro-epirote-dodona-dhe-shkelqimi-qe-i-dha-pirro\/","title":{"rendered":"Arkitektura iliro-epirote: Dodona dhe shk\u00eblqimi q\u00eb i dha Pirro"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_76222\" style=\"width: 1025px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-76222\" data-attachment-id=\"76222\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkitektura-iliro-epirote-dodona-dhe-shkelqimi-qe-i-dha-pirro\/dodona-foto-jaho-brahaj-2023-2\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?fit=2048%2C1028&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2048,1028\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Dodona. Foto Jaho Brahaj, 2023.\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Dodona. Foto Jaho Brahaj, 2023.&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?fit=300%2C151&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?fit=1024%2C514&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-76222\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=1015%2C511&#038;ssl=1\" width=\"1015\" height=\"511\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=300%2C151&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=768%2C386&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=2000%2C1004&amp;ssl=1 2000w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=450%2C226&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=600%2C301&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=1500%2C753&amp;ssl=1 1500w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=1300%2C653&amp;ssl=1 1300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?resize=400%2C201&amp;ssl=1 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><p id=\"caption-attachment-76222\" class=\"wp-caption-text\">Dodona. Foto Jaho Brahaj, 2023.<\/p><\/div>\n<p>9 Dhjetor 2023<\/p>\n<p>Nevoja p\u00ebr t\u2019u konsultuar me nj\u00eb fuqi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe e m\u00eb t\u00eb ditur se ai, e ka shoq\u00ebruar gjithmon\u00eb njeriun. Orakujt kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithmon\u00eb nd\u00ebrlidh\u00ebsin mes per\u00ebndive dhe njer\u00ebzve, p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje pyetjeve e lutjeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Orakulli i Dodon\u00ebs, n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e malit Tamaros, u ka sh\u00ebrbyer njer\u00ebzve disa shekuj para lindjes s\u00eb Krishtit, duke u lexuar f\u00ebshf\u00ebrim\u00ebn e gjetheve t\u00eb lisit, p\u00ebrmes t\u00eb cilit Zeusi u jepte zgjidhje dilemave t\u00eb tyre. 22 km nga Janina e sotme, Dodona ishte n\u00eb lasht\u00ebsin\u00eb e hershme qend\u00ebr e adhurimit t\u00eb per\u00ebndis\u00eb Zeus dhe orakulli m\u00eb i vjet\u00ebr n\u00eb Greqi. Referenca m\u00eb e hershme p\u00ebr orakullin e Dodon\u00ebs \u00ebsht\u00eb te Iliada e Homerit si qend\u00ebr pellazgjike. N\u00eb ndryshim nga faltoret e tjera t\u00eb koh\u00ebs, n\u00eb Dodon\u00eb, fjal\u00ebt e Zeusit i p\u00ebrcillnin prift\u00ebreshat.<\/p>\n<p><em>&#8220;\u00cbsht\u00eb faltorja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e hap\u00ebsir\u00ebs iliro-epirote. E krijuar q\u00eb n\u00eb prehistori, p\u00ebrmendet nga Homeri si pellazgjike, jo greke. Ishte n\u00eb nj\u00eb territor jo grek dhe kjo \u00ebsht\u00eb e pranuar n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Ajo b\u00ebhet aktive ve\u00e7an\u00ebrisht duke filluar nga shek. 6-5 pes. E p\u00ebrmend Herodoti. Ai thot\u00eb se prift\u00ebresha e par\u00eb, peleide. Ishin grat\u00eb fatth\u00ebn\u00ebse, ndryshe nga vendet e tjera, n\u00eb Delfi p.sh. ose faltore t\u00eb tjera greke. K\u00ebtu ishin gra dhe vet\u00eb emri nuk \u00ebsht\u00eb grek. Peleidet pele t\u00eb kujton pellazg\u00ebt, lidhet m\u00eb tep\u00ebr me vendin, pavar\u00ebsisht se Herodoti sipas legjend\u00ebs thot\u00eb se vjen n\u00ebp\u00ebrmjet fenikasve, q\u00eb sjellin edhe shkrimin n\u00eb Greqi, vjen nga Teba, nga Egjipti. K\u00ebtu flitet p\u00ebr periudh\u00ebn homerike&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>thot\u00eb Neritan Ceka, arkeolog dhe historian.<\/p>\n<p>Orakulli vizitohej dhe i drejtoheshin pyetje jo vet\u00ebm nga individ\u00eb, por edhe nga komunitete. Pllakat e shkruara n\u00eb gjuh\u00ebn e koh\u00ebs d\u00ebshmojn\u00eb ndikimin e gjer\u00eb t\u00eb orakullit t\u00eb Dodon\u00ebs.<\/p>\n<p><em>&#8220;Gjuha q\u00eb p\u00ebrdoret aty \u00ebsht\u00eb gjuha ekumenike e koh\u00ebs, greqishtja. P\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb gjetur ilirishten, epirotishten, nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rezultat. T\u00eb gjitha pyetjet q\u00eb i b\u00ebhen orakullit jan\u00eb greqisht. Fillojn\u00eb n\u00eb shekullin e shtat\u00eb e t\u00eb gjasht\u00eb pes. Kur ilir\u00ebt jan\u00eb shum\u00eb aktiv\u00eb. Kemi pyetje q\u00eb i b\u00ebhen nga bylin\u00ebt apo nga banor\u00ebt e Finiqit&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>thot\u00eb Ceka.<\/p>\n<p>Sajti antik i Dodon\u00ebs i ngjan nj\u00eb libri mbi flet\u00ebt e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb shkruar e rishkruar. Periudha m\u00eb e ndritshme e qendr\u00ebs antike t\u00eb Dodon\u00ebs mbetet shekulli i tret\u00eb para Krishtit, n\u00eb vitet e sundimit t\u00eb Pirros s\u00eb Epirit. Teatri i Dodon\u00ebs u nd\u00ebrtua n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbushte ambiciet e mbretit Pirro.<\/p>\n<p><em>&#8220;Format aktive i merr n\u00ebn sundimin e Pirros. Ajo q\u00eb shohim ne sot, me vrullin arkitektonik q\u00eb e karakterizon, \u00ebsht\u00eb prodhim i koh\u00ebs s\u00eb Pirros. Ai duke dashur q\u00eb mbret\u00ebris\u00eb epirote t\u2019i jap\u00eb nj\u00eb simbol t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm, t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr ideologjike, investon dhe b\u00ebhet nd\u00ebrtues i teatrit. Ajo q\u00eb shohim \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e Pirros&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>thekson Ceka<em>.<\/em><\/p>\n<p>Dodona u shkat\u00ebrrua nga etol\u00ebt n\u00eb vitin 219 p.e.s. Fatmir\u00ebsisht, etol\u00ebt u pasuan nga Filipi i Pest\u00eb i Maqedonis\u00eb, q\u00eb do t\u2019i rikthente menj\u00ebher\u00eb Dodon\u00ebs shk\u00eblqimin e humbur.<\/p>\n<p><em>&#8220;Mund t\u00eb themi se pas k\u00ebtyre dy shekujve, n\u00eb vitin 197 pes k\u00ebtu kaluan trupat e Filipit t\u00eb 5 t\u00eb Maqedonis\u00eb, q\u00eb njihen si restaurues. Emri e tij e lidhim edhe me ngushticat e Antigones\u00eb n\u00eb K\u00eblcyr\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb&#8221;, thot\u00eb Valter Shtylla, arkitekt,<span>\u00a0<\/span><\/em>ish-drejtor i Institutit t\u00eb Monumenteve<em>.<\/em><\/p>\n<p>Ardhja e pushtuesve romak\u00eb, t\u00eb udh\u00ebhequr nga Emilius Paulus, do t\u00eb sillte edhe nj\u00ebher\u00eb shkat\u00ebrrimin e Dodon\u00ebs n\u00eb vitin 167 para Krishtit. Ajo do t\u00eb rind\u00ebrtohej s\u00ebrish nga Perandori August n\u00eb vitin 31 para er\u00ebs son\u00eb. N\u00eb vitin 241 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, n\u00eb Dodon\u00eb u mbajt festivali Naia, nd\u00ebrsa orakulli konsultohej edhe nga perandori Julian p\u00ebrpara fushatave t\u00eb tij ushtarake kund\u00ebr pers\u00ebve.<\/p>\n<p>Pelegrin\u00ebt mblidheshin rreth tempullit deri n\u00eb vitet 391-392 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, kur perandori Theodosius mbylli t\u00eb gjith\u00eb tempujt pagan\u00eb, ndaloi t\u00eb gjitha aktivitetet fetare pagane dhe preu lisin e lasht\u00eb n\u00eb shenjt\u00ebroren e Zeusit.<\/p>\n<p>Teatri \u00ebsht\u00eb nj\u00ebri prej simboleve t\u00eb qendr\u00ebs arkeologjike t\u00eb Dodon\u00ebs. Aktualisht n\u00eb proces restaurimi, ai konsiderohet n\u00eb Greqi si teatri q\u00eb u ka rezistuar m\u00eb mir\u00eb shekujve. Nd\u00ebrtimi i teatrit lidhet direkt me mbret\u00ebrimin e Pirros s\u00eb Epirit dhe organizimin e Loj\u00ebrave Naia q\u00eb mendohet se u mbajt\u00ebn p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb gjat\u00eb sundimit t\u00eb tij, p\u00ebr t\u2019u kthyer n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn sken\u00eb pes\u00eb shekuj m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p><em>&#8220;Ve\u00e7 tempullit, nj\u00eb qend\u00ebr \u00ebsht\u00eb teatri antik i Dodon\u00ebs, i cili \u00ebsht\u00eb i ruajtur n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb. \u00cbsht\u00eb i madh, me kapacitet 18 mij\u00eb spektator\u00eb. Me kalimin e shekujve u \u00ebsht\u00eb n\u00ebnshtruar faktor\u00ebve shkat\u00ebrrues, por deri n\u00eb dit\u00ebt tona ka ardhur me d\u00ebmtime t\u00eb ndryshme. Konkretisht ne konstatuam se shkallarja i ishte n\u00ebnshtruar nj\u00eb procesi restaurimi. Po punohet p\u00ebr z\u00ebvend\u00ebsimin e pjes\u00ebve ul\u00ebse. Me krijimin e k\u00ebsaj pune, ky teat\u00ebr do t\u00eb fitoj\u00eb nj\u00eb gjendje t\u00eb k\u00ebndshme, do t\u2019i afrohet vepr\u00ebs origjinale. \u00cbsht\u00eb ndjekur nj\u00eb teknik\u00eb restaurimi e mir\u00ebfillt\u00eb, po z\u00ebvend\u00ebsohen ata element\u00eb q\u00eb jan\u00eb shkat\u00ebrruar nga faktori koh\u00eb&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>thot\u00eb<em>\u00a0<\/em>Shtylla<em>.<\/em><\/p>\n<p>Shkall\u00ebt e teatrit t\u00eb nd\u00ebrtuar nga Pirro i Epirit u b\u00ebn\u00eb shum\u00eb shekuj m\u00eb von\u00eb skena e nj\u00eb prej tragjedive m\u00eb t\u00eb njohura t\u00eb Sofokliut. Filmi \u201cEdipi Mbret\u201d u xhirua aty n\u00eb vitin 1968.<\/p>\n<p>Teknika e nd\u00ebrtimit t\u00eb teatrit t\u00eb Dodon\u00ebs \u00ebsht\u00eb e ngjashme me at\u00eb t\u00eb fortifikimeve antike si qyteti i dikursh\u00ebm i Bylisit dhe fazat e hershme t\u00eb kalave ilire.<\/p>\n<p><em>&#8220;Funksioni i teatrit ishte m\u00eb solid, prandaj gur\u00ebt i shohim m\u00eb t\u00eb p\u00ebrpunuar p\u00ebr t\u00eb mbajtur nj\u00eb struktur\u00eb m\u00eb me pesh\u00eb. T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn teknik\u00eb nd\u00ebrtimi e hasim te kalaja e Shkodr\u00ebs. Faza e par\u00eb e kalas\u00eb s\u00eb Beratit, n\u00eb Butrint, n\u00eb Apolloni, n\u00eb Durr\u00ebs, n\u00eb faz\u00ebn parabizantine. Pra n\u00eb t\u00eb gjitha fortifikimet antike, Bylisi&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>thot\u00eb Shtylla<em>.<\/em><\/p>\n<p><em>&#8220;Teknika \u00ebsht\u00eb globale e koh\u00ebs. Vjen nga Greqia, punimi me kolona. Modelet merren nga Greqia. Kemi lidhje t\u00eb that\u00eb, pa lla\u00e7. Nganj\u00ebher\u00eb b\u00ebhet lidhje me plumb. Jan\u00eb nd\u00ebrtime solide sepse nuk zhvillohen n\u00eb lart\u00ebsi&#8221; ,<span>\u00a0<\/span><\/em>thot\u00eb Ceka<em>.<\/em><\/p>\n<p>Ngjashm\u00ebria e Bylisit me Dodon\u00ebn flet p\u00ebr nj\u00eb n\u00ebnkultur\u00eb t\u00eb re, q\u00eb frym\u00ebzohet nga kultura greke, por ruan disa karakteristika individuale. Mjeshtrat q\u00eb l\u00ebviznin n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn iliro-epirote kan\u00eb l\u00ebn\u00eb pas element\u00eb tipik\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj n\u00ebnkulture q\u00eb i shohim si te teatri, edhe te tempujt.<\/p>\n<p><em>&#8220;Ai q\u00eb ka nd\u00ebrtuar teatrin e Dodon\u00ebs duhet t\u00eb jet\u00eb pasardh\u00ebsi i atij arkitekti q\u00eb 10 vjet m\u00eb von\u00eb rreth 270-260 nd\u00ebrton teatrin e Bylisit. Ka t\u00eb nj\u00ebjtin model me hyrje ballore, q\u00eb transmeton teknologjin\u00eb e teatrit t\u00eb Magna Grecias, jo teatrit klasik grek. Pra kemi teatrin tipik t\u00eb Italis\u00eb s\u00eb Jugut, q\u00eb i ngjan teatrit t\u00eb sot\u00ebm.\u00a0Ajo q\u00eb t\u00eb surprizon, tempulli i Zeusit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb e vog\u00ebl. T\u00eb gjith\u00eb tempujt atje jan\u00eb tempuj q\u00eb p\u00ebrs\u00ebrisin tipologjin\u00eb e k\u00ebtij grupi arkitekt\u00ebsh. Edhe atje edhe n\u00eb Iliri nuk kemi tempuj t\u00eb m\u00ebdhenj si tempujt tipik\u00eb grek\u00eb. Jan\u00eb tempuj prostil, ku r\u00ebnd\u00ebsi ka oborri.\u00a0 Kemi zhvillimin e nj\u00eb kulture periferike me Greqin\u00eb, q\u00eb frym\u00ebzohet prej saj, por ka identitetin e vet sepse punohet nga arkitekt\u00eb ilir\u00eb dhe epirot\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e k\u00ebtij qytet\u00ebrimi q\u00eb ne e kemi konsideruar si qytet\u00ebrimi iliro-epirot&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>thot\u00eb Ceka<em>.<\/em><\/p>\n<p>Epiri si fuqi bot\u00ebrore e koh\u00ebs ndikoi n\u00eb zhvillimin e arkitektur\u00ebs s\u00eb Iliris\u00eb s\u00eb Jugut. Por nd\u00ebrsa nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre gjurm\u00ebve i mbuloi koha, lidhja e fort\u00eb mes kulturave, q\u00eb vijoi edhe n\u00eb shekujt e m\u00ebvonsh\u00ebm, do t\u00eb p\u00ebrcaktonte zbulimin e vet\u00eb Dodon\u00ebs n\u00eb vitin 1873. G\u00ebrmimet e para n\u00eb Dodon\u00eb mbajn\u00eb firm\u00ebn e Kostandinos Karapanos, bashk\u00ebkoh\u00ebs i Ismail Qemalit.<\/p>\n<p><em>&#8220;Dodona u identifikua nga Ismail Qemali q\u00eb ishte nx\u00ebn\u00ebs n\u00eb gjimnazin Zosimea, ia tha Karapanosit q\u00eb u b\u00eb arkeolog dhe me k\u00ebt\u00eb kujtes\u00eb u b\u00ebn\u00eb g\u00ebrmimet e para&#8221;,<span>\u00a0<\/span><\/em>v\u00eb n\u00eb dukje Ceka<em>.<\/em><\/p>\n<p>G\u00ebrmimet nxorr\u00ebn n\u00eb drit\u00eb objekte si statuja bronzi, arm\u00eb, monedha dhe mbi 4 mij\u00eb pllaka plumbi, ku shkruhen pyetjet dhe shqet\u00ebsimet e njer\u00ebzve p\u00ebr tregtin\u00eb, borxhet, pron\u00ebn, sh\u00ebndetin, kujdesin p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, martesat etj. Ato mbeten nj\u00eb dritare nga e cila mund t\u00eb shoh\u00ebsh Epirin p\u00ebrgjat\u00eb shekujve, praktik\u00ebn fetare, historin\u00eb politike, historin\u00eb e dialekteve dhe ndryshimin e strukturave sociale.<\/p>\n<p>Tv MCN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>9 Dhjetor 2023 Nevoja p\u00ebr t\u2019u konsultuar me nj\u00eb fuqi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe e m\u00eb t\u00eb ditur se ai, e ka shoq\u00ebruar gjithmon\u00eb njeriun. Orakujt kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjithmon\u00eb nd\u00ebrlidh\u00ebsin mes per\u00ebndive dhe njer\u00ebzve, p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje pyetjeve e lutjeve t\u00eb tyre. Orakulli i Dodon\u00ebs, n\u00eb k\u00ebmb\u00ebt e malit Tamaros, u ka sh\u00ebrbyer njer\u00ebzve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":76222,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[87,27,85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-76219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arte","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/Dodona.-Foto-Jaho-Brahaj-2023.-1.jpg?fit=2048%2C1028&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-jPl","jetpack-related-posts":[{"id":10513,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/akili-i-falej-zeusit-pellazgjik-te-dodones\/","url_meta":{"origin":76219,"position":0},"title":"Akili i falej Zeusit Pellazgjik t\u00eb Dodon\u00ebs. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"August 2, 2018","format":false,"excerpt":"Nga Aristotel Mici \u2013 N\u00eb vepr\u00ebn e tij monumentale \u201cHistorit\u00eb\u201d Herodoti na p\u00ebrshkruan mjaft\u00eb holl\u00ebsira rreth Orakullit t\u00eb Dodon\u00ebs dhe banor\u00ebve p\u00ebr rreth saj. Historiani m\u00eb i vjet\u00ebr i bot\u00ebs aty na njeh edhe me pellazg\u00ebt, duke i konsideruar ata jo vet\u00ebm si m\u00eb t\u00eb her\u00ebsh\u00ebm se helen\u00ebt, po edhe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ilustrim-akil-770x433.jpg?fit=770%2C433&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ilustrim-akil-770x433.jpg?fit=770%2C433&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ilustrim-akil-770x433.jpg?fit=770%2C433&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/ilustrim-akil-770x433.jpg?fit=770%2C433&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":7583,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/akili-i-murat-kerajt-shitet-ne-korfuz\/","url_meta":{"origin":76219,"position":1},"title":"Akili i Murat Kerajt shitet n\u00eb Korfuz. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2018","format":false,"excerpt":"Akili i Murat Kerajt shitet n\u00eb Korfuz.- Nga: Fitim \u00c7aushi\u00a0 -Skulptori Murat Keraj \u00ebsht\u00eb autori i shtatores s\u00eb Idriz Sullit n\u00eb Zhulat, legjislatorit q\u00eb me shartet e tij krijoi Kanunin e Lab\u00ebris\u00eb n\u00eb vitet 1765, si vazhdues i hartimit \u201cT\u00eb drejt\u00ebs zakonore\u201d nga Papa Zhuli. Shtatorja u gdhend n\u00eb trungun\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1-1.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1-1.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1-1.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/1-1.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":6188,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/histori-delfi-sekretet-e-orakullit-ne-kerthizen-e-botes\/","url_meta":{"origin":76219,"position":2},"title":"HISTORI \/ Delfi: Sekretet e Orakullit n\u00eb \u201ck\u00ebrthiz\u00ebn e bot\u00ebs\u201d. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"April 11, 2018","format":false,"excerpt":"\u00a0 I em\u00ebrtuar sipas gjarprit t\u00eb madh, ky gardian i zgjedhur u quajt Pitia \u2013 Orakulli. Komunikimi me nj\u00eb per\u00ebndi nuk qe nj\u00eb gj\u00eb e vog\u00ebl, dhe jo gjithkush mund t\u00eb lejohej ose t\u2019i besohej p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer n\u00eb at\u00eb pozit\u00eb t\u00eb nderuar. U vendos q\u00eb nj\u00eb virgj\u00ebresh\u00eb e re\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/Orakulli-i-Delfit-2.jpg?fit=440%2C334&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":36084,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/greket-na-vodhen-historine-akademiku-pirroja-i-epirit-akili-dhe-aleksandri-i-madh-jane-paraardhes-te-shqiptareve\/","url_meta":{"origin":76219,"position":3},"title":"\u201cGrek\u00ebt na vodh\u00ebn historin\u00eb\u201d, akademiku: Pirroja i Epirit, Akili dhe Aleksandri i Madh jan\u00eb paraardh\u00ebs t\u00eb shqiptar\u00ebve","author":"Kurt Farka","date":"July 7, 2020","format":false,"excerpt":"\u201cGrek\u00ebt na vodh\u00ebn historin\u00eb\u201d, akademiku: Pirroja i Epirit, Akili dhe Aleksandri i Madh jan\u00eb paraardh\u00ebs t\u00eb shqiptar\u00ebve 7 korrik \u00a02020 Akademiku Apollon Ba\u00e7e hedh posht\u00eb versionin zyrtar q\u00eb Pirro, Akili dhe Aleksandri i Madh jan\u00eb me origjin\u00eb greke dhe maqedonase. Sipas tij, Greqia ka vjedhur dhe manipuluar historin\u00eb. K\u00ebt\u00eb deklarat\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/apllon-bace-905x450-1.png?fit=905%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/apllon-bace-905x450-1.png?fit=905%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/apllon-bace-905x450-1.png?fit=905%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/apllon-bace-905x450-1.png?fit=905%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":93309,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shkencetaret-zbulojne-menyren-e-habitshme-se-si-njerezit-u-arratisen-nga-afrika-50000-vjet-me-pare\/","url_meta":{"origin":76219,"position":4},"title":"Shkenc\u00ebtar\u00ebt zbulojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn e habitshme se si njer\u00ebzit u arratis\u00ebn nga Afrika 50,000 vjet m\u00eb par\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"August 28, 2025","format":false,"excerpt":"28 Guusht 2025 Nj\u00eb studim i ri i botuar n\u00eb revist\u00ebn Nature ka zbuluar t\u00eb dh\u00ebna interesante se si njer\u00ebzit modern\u00eb arrit\u00ebn t\u00eb emigronin nga Afrika rreth 50,000 vjet m\u00eb par\u00eb. Ky hulumtim, duke u bazuar n\u00eb gjetjet e m\u00ebparshme, ofron nj\u00eb v\u00ebshtrim t\u00eb thelluar se si Homo sapiens u\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/scientists-reveal-the-surprising-way-humans-escaped-africa-50000-years-ago-1536x931-1.jpg?fit=1200%2C727&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/scientists-reveal-the-surprising-way-humans-escaped-africa-50000-years-ago-1536x931-1.jpg?fit=1200%2C727&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/scientists-reveal-the-surprising-way-humans-escaped-africa-50000-years-ago-1536x931-1.jpg?fit=1200%2C727&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/scientists-reveal-the-surprising-way-humans-escaped-africa-50000-years-ago-1536x931-1.jpg?fit=1200%2C727&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/scientists-reveal-the-surprising-way-humans-escaped-africa-50000-years-ago-1536x931-1.jpg?fit=1200%2C727&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":35075,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/analiza-fatos-lubonja-yuri-kim-orakulli-i-delfit-dhe-shkaterrimi-i-teatrit-arsyet-pse-ambasadorja-e-shba-akuzoi-per-marreveshje-te-fshehte\/","url_meta":{"origin":76219,"position":5},"title":"ANALIZA\/ Fatos Lubonja: &#8211; Yuri Kim, orakulli i Delfit dhe shkat\u00ebrrimi i Teatrit. Arsyet pse ambasadorja e SHBA akuzoi p\u00ebr marr\u00ebveshje t\u00eb fsheht\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 26, 2020","format":false,"excerpt":"ANALIZA\/ Fatos Lubonja: - Yuri Kim, orakulli i Delfit dhe shkat\u00ebrrimi i Teatrit. Arsyet pse ambasadorja e SHBA akuzoi p\u00ebr marr\u00ebveshje t\u00eb fsheht\u00eb 25 maji 2020 Nga: FATOS LUBONJA Cic\u00ebrima gjith\u00eb ambiguitet e ambasadores amerikane, Yuri Kim, ku shprehej se qe e shqet\u00ebsuar p\u00ebr ca thashetheme q\u00eb qarkullonin p\u00ebr nj\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Fatos-Lubonja-Yri-Kim-Tetri-433x300-1.jpg?fit=410%2C220&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=76219"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76223,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/76219\/revisions\/76223"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/76222"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=76219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=76219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=76219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}