{"id":74007,"date":"2023-09-05T13:33:50","date_gmt":"2023-09-05T13:33:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=74007"},"modified":"2023-09-05T13:37:04","modified_gmt":"2023-09-05T13:37:04","slug":"simbolet-e-kultit-te-veshja-e-grave-shqiptare-ne-rajonin-e-medvegjes-tradite-e-kultures-se-mjeshterve-dardane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/simbolet-e-kultit-te-veshja-e-grave-shqiptare-ne-rajonin-e-medvegjes-tradite-e-kultures-se-mjeshterve-dardane\/","title":{"rendered":"Simbolet e kultit te veshja e grave shqiptare n\u00eb rajonin e Medvegj\u00ebs, tradit\u00eb e kultur\u00ebs s\u00eb mjesht\u00ebrve dardan\u00eb"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"74008\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/simbolet-e-kultit-te-veshja-e-grave-shqiptare-ne-rajonin-e-medvegjes-tradite-e-kultures-se-mjeshterve-dardane\/auto_veshja_3medv1636463711\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?fit=850%2C586&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"850,586\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"auto_veshja_3medv1636463711\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?fit=300%2C207&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?fit=850%2C586&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-74008\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?resize=716%2C494&#038;ssl=1\" width=\"716\" height=\"494\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?resize=300%2C207&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?resize=768%2C529&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?resize=450%2C310&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?resize=600%2C414&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?resize=400%2C276&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?w=850&amp;ssl=1 850w\" sizes=\"auto, (max-width: 716px) 100vw, 716px\" \/><\/p>\n<p>5 Shtator 2023<\/p>\n<p>Nga\u00a0<strong>Dr. Qazim Namani\u00a0<\/strong>\u2013 Arkeologji\/Trash\u00ebgimi Kulturore<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9435 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Qazim-Namani.jpg?resize=259%2C317&amp;ssl=1\" width=\"259\" height=\"317\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<h6>Dr. Qazim Namani<\/h6>\n<p>Tradita e artit dardan, e kultivuar, me shekuj n\u00eb kultur\u00ebn materiale, \u00ebsht\u00eb kultur\u00eb mij\u00ebravje\u00e7are, origjinale, autentike e krijuar nga fiset e lashta me origjin\u00eb e me etni iliro-dardane e k\u00ebsaj treve. Arti dardan u ruajt dhe u zhvillua mjaft\u00eb shum\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs romake, dhe asaj mesjetare.<\/p>\n<p>Me ardhjen nga lindja t\u00eb fiseve sllave e avar\u00ebve n\u00eb k\u00ebto treva, dhe ngulitjes s\u00eb tyre n\u00eb trojet e reja, shum\u00eb nga tiparet e artit tradicional shqiptar u rrezikuan. Fiset sllave e kan\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar, e kan\u00eb vjedhur e falsifikuar k\u00ebt\u00eb kultur\u00eb m\u00eb shekuj, duke u munduar p\u00ebr ta p\u00ebrvet\u00ebsuar e quajtur kultur\u00eb sllave, trake, avare,apo edhe romake, me t\u00eb vetmin q\u00ebllim mohimin e kultur\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb dardane.<\/p>\n<p>Veshjet tradicionale etnike e komb\u00ebtare, t\u00eb fiseve ilire e trakase, edhe pse ishin p\u00ebrher\u00eb n\u00eb presion t\u00eb asimilimit, me v\u00ebshtir\u00ebsi dhe xhelozi t\u00eb madhe arrit\u00ebn q\u00eb t\u00eb ruajn\u00eb disa tipare dhe karakteristika specifike etnografike autoktone, t\u00eb cilat e d\u00ebshmojn\u00eb lasht\u00ebsin\u00eb e larg\u00ebt t\u00eb zhvillimit t\u00eb artit e kultur\u00ebs, q\u00eb nga pellazg\u00ebt, ilir\u00ebt, arb\u00ebror\u00ebt e deri te shqiptar\u00ebt e sot\u00ebm n\u00eb Gadishullin Ilirik.<\/p>\n<p>Popujt q\u00eb u dynd\u00ebn n\u00eb trojet ilire, nga popullata autoktone mor\u00ebn, elemente t\u00eb kultur\u00ebs si: veshjet, vallet, muzik\u00ebn, k\u00ebng\u00ebt,mitet,andaj k\u00ebto huazime t\u00eb tyre v\u00ebrehen qart\u00eb n\u00eb veshje, dhe melosin e tyre popullor\u00eb, por p\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebsaj u ruajt\u00ebn dallime t\u00eb dukshme, n\u00eb melosin dhe tradit\u00ebn e lasht\u00eb t\u00eb arb\u00ebrve, sepse ata kurr\u00eb nuk e arrit\u00ebn shkall\u00ebn e lart\u00eb t\u00eb zhvillimit t\u00eb artit dhe etnokultur\u00ebs s\u00eb dardan\u00ebve. Zbulimet arkeologjike dhe elementet e ve\u00e7anta etnografike t\u00eb ruajtura vet\u00ebm te shqiptar\u00ebt e sot\u00ebm,\u00a0d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb e dikurshme t\u00eb nj\u00eb etnie iliro-dardane, q\u00eb jetonte n\u00eb Gadishullin Ilirik, Mesdhe e m\u00eb gjer\u00eb n\u00eb shtetet evropiane.<\/p>\n<p>Duke u bazuar nga k\u00ebto d\u00ebshmi, mund t\u00eb pohojm\u00eb se identiteti i v\u00ebrtet etnik i nj\u00eb etnie, nuk mund t\u00eb zbulohet apo t\u00eb v\u00ebrtetohet vet\u00ebm n\u00eb baz\u00eb t\u00eb shkrimeve, por v\u00ebmendje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme duhet kushtuar zbulimeve arkeologjike, me tipare etnografike t\u00eb gdhendura n\u00eb gur\u00eb, si dhe elementeve dhe simboleve t\u00eb lashta etnografike, q\u00eb u ruajt\u00ebn me shekuj te veshjet tradicionale popullore, dhe artin popullor\u00eb t\u00eb q\u00ebndisura n\u00eb tekstil, n\u00eb orendi sht\u00ebpiake t\u00eb punuara n\u00eb dru, dhe gdhendjeve n\u00eb gur\u00eb nga mjeshtrit popullor shqiptar.<\/p>\n<p>Tradit\u00ebn e lasht\u00eb t\u00eb q\u00ebndisjes s\u00eb artit tradicional popullor\u00eb n\u00eb tekstil, q\u00eb nga lasht\u00ebsia, pa dyshim se sot mund ta gjejm\u00eb t\u00eb ruajtur shum\u00eb n\u00eb tradit\u00ebn shqiptare.<\/p>\n<p>Xhubleta si veshja etnografike m\u00eb e vjet\u00ebr e ruajtur deri me sot te shqiptar\u00ebt, si dhe elementet e artit me simbole astrale e mitike para historike, por edhe ato historike q\u00eb i hasim sot, te veshja e grave shqiptare n\u00eb rajonin e Medvegj\u00ebs, padyshim se d\u00ebshmojn\u00ebautoktonin\u00eb dhe tradit\u00ebn e lasht\u00eb mbi 4000 vje\u00e7are, t\u00eb zhvillimit t\u00eb artit autokton burimor, t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb sot\u00ebm n\u00eb k\u00ebto treva.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9436 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Blerta-Ajeti.jpg?resize=457%2C612&amp;ssl=1\" width=\"457\" height=\"612\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Zbukurimi i trupit me veshje elegante, dhe t\u00eb punuar me motive e simbole t\u00eb besimit, b\u00ebheshin p\u00ebr arsye t\u00eb mbrojtjes s\u00eb trupit, nga tragjedit\u00eb dhe vuajtjet prej l\u00ebndimeve nga njer\u00ebzit shpirtzi. Nga frika e vdekjes, njeriu \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur te m\u00ebshira, dhe ndihma e zotit, andaj p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar nga fatkeq\u00ebsit\u00eb e ndryshme, n\u00eb veshje dhe trup, njeriu ka bartur shum\u00eb simbole t\u00eb kultit, q\u00eb simbolizonin zotin.<\/p>\n<p>Nj\u00eb variant i ve\u00e7ant\u00eb i stolisjes dhe punimit t\u00eb veshjes s\u00eb grave shqiptare, \u00ebsht\u00eb ajo e trev\u00ebs s\u00eb Medvegj\u00ebs s\u00eb sotme, andaj n\u00eb k\u00ebt\u00eb punim do t\u00eb p\u00ebrqendrohem p\u00ebr ti analizuar disa simbole t\u00eb kultit te kjo veshje.<\/p>\n<p>Po ti analizojm\u00eb me kujdese simbolet e kultit te kjo veshje, do t\u00eb kuptojm\u00eb, hapat e par\u00eb t\u00eb besimit t\u00eb njeriut, q\u00eb nga periudha e neolitit e deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme.<\/p>\n<p>Te kjo veshje gjejm\u00eb simbolik\u00ebn e figurave gjeometrike, t\u00eb spirales lakores, vijave zik-zake, trek\u00ebnd\u00ebshit, rombit, motivet lunare, solare, htonikeetj, me t\u00eb cilat lidhen edhe krijimtaria e motiveve t\u00eb artit q\u00eb u krijua nga njeriu n\u00eb koh\u00ebt e lashta.<\/p>\n<p>Aleksand\u00ebr Stip\u00e7evici, n\u00eb librin e tij, Simbolet e Kultit te Ilir\u00ebt shkruan: Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb bibliografin\u00eb e pasur q\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar deri m\u00eb tani, mbi simbolik\u00ebn e motiveve ornamentale parahistorike, mund t\u00eb pohojm\u00eb se nd\u00ebr motivet e shumta q\u00eb d\u00ebshmohen nga zbulimet arkeologjike te ilir\u00ebt, kan\u00eb pasur kuptime simbolike.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn1\" rel=\"noopener noreferrer\">[1]<\/a><\/p>\n<p>Nd\u00ebr motivet q\u00eb kan\u00eb pasur dometh\u00ebnie kulti ose magjie \u00ebsht\u00eb edhe spiralja, q\u00eb na paraqitet si gjurm\u00eb e qytet\u00ebrimit dhe kultur\u00ebs, q\u00eb nga koha e paleolitit\u00a0\u00a0e deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn2\" rel=\"noopener noreferrer\">[2]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve spiralja q\u00eb haset shpesh n\u00eb objektet mbivarre, simbolizon n\u00ebntok\u00ebn, apo rrug\u00ebn e nd\u00ebrlikuar, q\u00eb shpirti i t\u00eb vdekurit \u00ebsht\u00eb i detyruar t\u00eb kaloj\u00eb n\u00eb bot\u00ebn e err\u00ebt. N\u00eb realitet spiralja n\u00eb nj\u00ebfar forme \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra e thjeshtuar e paraqitjes s\u00eb labirintit. N\u00eb disa kultura. Spiralja e ka dometh\u00ebnien e simbolit lunar, dhe shpesh paraqitet me motivet e rrath\u00ebve koncentrik, q\u00eb mund t\u00eb pohojm\u00eb se kishte edhe dometh\u00ebniesolare.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn3\" rel=\"noopener noreferrer\">[3]<\/a><\/p>\n<p>Meandri, po ashtu kishte dometh\u00ebnie t\u00eb ngjashme me spiralen, sepse meandri \u00ebsht\u00eb spiralja e paraqitura me vija t\u00eb thyera n\u00eb k\u00ebndin e drejt\u00eb.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn4\" rel=\"noopener noreferrer\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Vija valore dhe vija zik-zake, po ashtu n\u00eb artin e hersh\u00ebm parahistorik, e ka paraqitur gjarprin si simbol htonik.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn5\" rel=\"noopener noreferrer\">[5]<\/a><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"9437\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/qendisme-shqiptare-e-fund-shekkullit-xix\/20180705_133128\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133128.jpg?fit=2988%2C5312&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2988,5312\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;2.2&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;SAMSUNG-SM-N910A&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;?&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1530797487&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;4.8&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;40&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.0049261083743842&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;6&quot;}\" data-image-title=\"20180705_133128\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;?&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133128.jpg?fit=169%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133128.jpg?fit=576%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-9437 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje1.jpg?resize=696%2C164&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"164\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Gjarp\u00ebrim ne lasht\u00ebsi ka qene simbol i botes se n\u00ebndheshme, e rikrijimit, e mbrojtjes dhe e rrezikut, e pushtetit, etj.<\/p>\n<p>Vija t\u00eb drejta, zik-zake, spirale, trek\u00ebnd\u00ebsha, rombe dhe motive kozmike, h\u00ebna, dielli, yjet dhe motivet tjera e plot\u00ebsojn\u00eb zbukurimin e xhublet\u00ebs.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn6\" rel=\"noopener noreferrer\">[6]<\/a><\/p>\n<p>Sipas studiueses Fatbardha Demi, zik-zaku nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb tjet\u00ebr ve\u00e7se p\u00ebrs\u00ebritja n\u00eb vijim\u00ebsi e figur\u00ebs gjeometrike V, dhe sipas shum\u00ebstudiuesve \u00ebsht\u00eb forma gjeometrike m\u00eb e vjet\u00ebr e zbukurimit deri m\u00eb sot.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn7\" rel=\"noopener noreferrer\">[7]<\/a><\/p>\n<p>Zig-zagun si ornament qe e gjejm\u00eb ne tradit\u00ebn e veshjes sot dhe punimeve ne gur\u00eb, dru e t\u00ebpo\u00e7eris\u00eb, dhe ne p\u00ebrgjith\u00ebsi ne artin e neolitikut n\u00eb lasht\u00ebsi, mund t\u00ebpohojm\u00eb se k\u00ebto simbole jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb t\u00eb gjitha periudhat historike, e deri n\u00eb koh\u00ebn e sotme. K\u00ebt\u00eb e pohojn\u00eb edhe<\/p>\n<p>studjuesit e besimit, t\u00eb cil\u00ebt pohojn\u00eb se gjat\u00eb gjith\u00eb zhvillimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb njerzore, disa simbole t\u00eb shenj\u00ebta, kan\u00eb mbetur t\u00eb pandryshuara deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn8\" rel=\"noopener noreferrer\">[8]<\/a><\/p>\n<p>Si simbolzig-zaku i p\u00ebrket periudh\u00ebs s\u00eb matriarkatit, dhe \u00ebsht\u00eb ornamenti me i p\u00ebrdorur n\u00ebtradit\u00ebn etnografike t\u00ebshqiptareve q\u00ebp\u00ebrve\u00e7 tekstilit, shfaqet i\u00a0\u00a0gdhendur n\u00eb, gur\u00eb, metal, dru etj.<\/p>\n<p>Krahas p\u00ebrdorimit t\u00eb zik-zakut, dhe trek\u00ebnd\u00ebshit n\u00eb materiale t\u00eb forta dhe n\u00eb tekstil, k\u00ebto simbolejan\u00eb hasur shpesh t\u00eb gjenden n\u00eb lokalitete arkeologjike, q\u00eb d\u00ebshmohet se k\u00ebto simbole t\u00eb lashta t\u00eb kultit jan\u00eb p\u00ebrdorur nga mjesht\u00ebr dardan, n\u00eb tekstil, dru, metal dhe n\u00eb guri, q\u00eb nga epoka e neolitit.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"9438\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/qendisme-shqiptare-e-fund-shekkullit-xix\/20180705_133236\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133236.jpg?fit=2841%2C5312&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2841,5312\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;2.2&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;SAMSUNG-SM-N910A&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;?&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1530797555&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;4.8&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;40&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.0052356020942408&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"20180705_133236\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;?&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133236.jpg?fit=160%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133236.jpg?fit=548%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-9438 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje2.jpg?resize=696%2C461&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"461\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Trek\u00ebnd\u00ebshi n\u00ebpjes\u00ebn e poshtme, te pema e jet\u00ebs, n\u00eb gurin e varrit t\u00eb zbuluar n\u00eb fshatin Majac\u00eb, komuna e Podujev\u00ebs, tregon se kemi t\u00ebb\u00ebjm\u00eb me nj\u00ebDeaMadre (krijuesja fem\u00ebr).<br \/>\nDeg\u00ebt n\u00eb t\u00eb dy krah\u00ebt e trungut, q\u00ebngrit\u00ebn lart, e kan\u00eb pamjen e \u201cPem\u00ebs se jet\u00ebs\u201d s\u00eb besimit n\u00eb lasht\u00ebsi. N\u00ebse e analizojm\u00eb me v\u00ebmendje, \u201cPem\u00ebn e jet\u00ebs\u201d, t\u00eb paraqitur n\u00eb k\u00ebt\u00eb gur\u00eb varri, n\u00ebnj\u00ebr\u00ebn nga deg\u00ebt lart\u00eb n\u00eb an\u00ebn e djatht\u00eb e v\u00ebrejm\u00eb kryqin, q\u00eb mendoj se e paraqet bot\u00ebn e krishter\u00eb per\u00ebndimore.Trek\u00ebnd\u00ebshi\u00a0\u00a0n\u00eb besimet e m\u00ebvonshme sit e krishterimi, q\u00eb simbolizon trini tetin, \u00ebsht\u00eb huazuar nga themelet e teologjis\u00eb\u00a0\u00a0s\u00eb lasht\u00eb.<\/p>\n<p>Origjina e simboleve, q\u00eb sot hasen te veshja e grave shqiptare t\u00eb rajonit t\u00eb Medvegj\u00ebs, i p\u00ebrkasin periudh\u00ebs s\u00eb krijimit t\u00eb besimit n\u00eb m\u00ebndjen e njeriut, gj\u00eb q\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb tradit\u00ebn autoktone, t\u00eb besimit dhe krijimit t\u00eb simboleve artistike, me plot\u00ebbot\u00ebkuptime teologjike shum\u00eb t\u00eb lashta.<\/p>\n<p>Sipas studijueses Fatbardha Demit, lidhur me simbolet e kultit kuptojm\u00eb se popujt\u00eb e ndrysh\u00ebm\u00a0\u00a0n\u00eb lashtesi, nuk e njihnin kuptimin e \u201czbukurimit\u201d, si\u00e7 shprehen gabimisht arkeologet dhe ata q\u00eb merren me veshjen e lashtesis\u00eb apo t\u00eb tradit\u00ebs. K\u00ebt\u00eb fakt e verteton edhe zig-zaku q\u00eb \u00ebsht\u00eb perseritje e simbolit te femres (V), q\u00eb e shikojm\u00eb n\u00eb objektet e hititeve t\u00eb lashte, apo t\u00eb figurave t\u00eb femrave nudo t\u00eb para-historise.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn9\" rel=\"noopener noreferrer\">[9]<\/a><\/p>\n<p>Nga k\u00ebto burime kuptojm\u00eb se zig-zaku \u00ebsht\u00eb ornamenti m\u00eb i perdorur n\u00eb tradit\u00ebn etnografike t\u00eb shqipetar\u00ebve dhe t\u00eb gdhendjeve n\u00eb gur\u00eb, dru si n\u00eb magje,\u00a0te djepeve, veglave muzikore, t\u00eb furkave q\u00eb perdoren p\u00ebr tjerrjen e leshit, n\u00eb kostumet e burrave, grave, n\u00eb punimin e sigjadeve, qylymave,\u00a0\u00a0n\u00eb po\u00e7\u00ebri etj.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"9439\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/qendisme-shqiptare-e-fund-shekkullit-xix\/20180705_133337\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133337.jpg?fit=1717%2C2361&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1717,2361\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;2.2&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;SAMSUNG-SM-N910A&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;?&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1530797617&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;4.8&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;125&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.033333333333333&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"20180705_133337\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;?&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133337.jpg?fit=218%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133337.jpg?fit=745%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-9439 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje3.jpg?resize=696%2C195&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"195\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Dy trek\u00ebnd\u00ebsha q\u00eb lidhen n\u00eb nj\u00eb k\u00ebnd, ku e formojn\u00eb \u201cs\u00ebpat\u00ebn dy tehesh\u201d, q\u00eb shpesh haset edhe e skalitur n\u00eb gur\u00eb n\u00eb gjetjet arkeologjike, sipas shum\u00ebstudiuesvee simbolizojn\u00eb s\u00ebpat\u00ebn si simbol t\u00eb pllesh\u00ebmeris. Dy trek\u00ebnd\u00ebshat e q\u00ebndisur n\u00eb k\u00ebt\u00eb form\u00eb (X), te krishterimi shprehin edhe origjin\u00ebn e kryqit t\u00eb Sh\u00ebn Andreut.<\/p>\n<p>Simboli kryesor i besimit t\u00eb krishter\u00eb Kryqi (dy V), t\u00eb bashkangjitura, n\u00eb an\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, \u00ebsht\u00eb figura gjeometrike, m\u00eb e lasht\u00eb q\u00eb e ka shprehur femr\u00ebn n\u00eb parahistori dhe m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p>Krijuesi Shqiponja dhe Kryqi (dy V), q\u00eb n\u00eb artin parahistorik, shprehin per\u00ebndesh\u00ebn Shqiponj\u00eb, vazhdojn\u00eb t\u00eb jen\u00eb simbolet kryesore t\u00eb besimit dhe shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb Evrop\u00ebs.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn10\" rel=\"noopener noreferrer\">[10]<\/a><\/p>\n<p>N\u00ebse i analizojm\u00eb m\u00eb v\u00ebmendje e shohim se, r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb te kjo veshje kan\u00eb padyshim, motivet t\u00eb punuara me eleganc\u00eb, dhe \u00a0simbolet qe p\u00ebrdoren p\u00ebr stolisjen e\u00a0kok\u00ebs, ku ve\u00e7ohet kryqi i Andreut, i futur brenda rrethit, me madh\u00ebsi q\u00eb e mbulon \u00a0veshin, q\u00eb zakonisht \u00ebsht\u00eb q\u00ebndisur ose punuar me rruaza.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kryq \u00ebsht\u00eb i ngjitur bistaku i punuar me fije floku, q\u00eb n\u00eb t\u00eb dy vesh\u00ebt\u00a0\u00a0vendoset nga nj\u00eb kryq me bistak, q\u00eb popullata e k\u00ebsaj treve e quajn\u00eb \u201cShive\u201d.<\/p>\n<p>Lidhja e t\u00eb dy vesh\u00ebve p\u00ebrmes kuror\u00ebs t\u00eb ngritur mbi ball\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb punuar n\u00eb form\u00eb topash me madh\u00ebsi t\u00ebnj\u00ebjt\u00eb, dhe me ngjyra t\u00eb ndryshme, mund t\u00eb pohojm\u00eb se e paraqesin ylberin.<\/p>\n<p>N\u00ebse i b\u00ebjm\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb kuror\u00ebs dhe top thave me ngjyra, kuptojm\u00eb se topthat me ngjyr\u00eb t\u00eb kat\u00ebr, q\u00eb simbolizojn\u00eb ujin, vendosen mbi vesh, ku veshi simbolizonliqen, prej ku l\u00ebshohen shivet mbi shtatin e gruas.<\/p>\n<p>N\u00ebse e analizojm\u00eb me kujdese shohim se prej topthi me ngjyr\u00eb t\u00eb kalt\u00ebr e deri te topthi me ngjyr\u00eb t\u00eb bardh\u00eb i cili gjithmon\u00eb q\u00ebndron n\u00eb pik\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb kok\u00ebs, i kemi gjithsejt\u00eb shtat\u00eb toptha, e t\u00eb cil\u00ebt simbolizojn\u00eb shtat\u00eb ngjyrat e Ylberit.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb theksohet se te kurora e punuar n\u00eb form\u00eb ylberi me toptha t\u00eb veg\u00ebl, topi me ngjyr\u00ebn e bardh\u00eb q\u00ebndron n\u00eb mes t\u00eb kok\u00ebs, pra \u00ebsht\u00eb pika m\u00eb e lart\u00eb e t\u00ebr\u00eb kostumit t\u00eb grave, ashtu sikurse edhe te veshja e meshkujve q\u00eb \u00ebsht\u00eb plisi i bardh\u00eb.<\/p>\n<p>Me r\u00ebnd\u00ebsi jan\u00eb edhe bistak\u00ebt (Shivet) e q\u00ebndisura q\u00eb l\u00ebshohen p\u00ebr fytyre prej vesh\u00ebve e deri n\u00eb bel, n\u00eb fund t\u00eb q\u00ebndisura me rruza e q\u00eb n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e rasteve, lidhen mes veti n\u00eb shpin (prapa trupit), me kap\u00ebs t\u00eb q\u00ebndisura.<\/p>\n<p>K\u00ebta bistak t\u00eb quajtura shive, ngjasojn\u00eb \u00a0n\u00eb \u00e7do detaj me veshjen karakteristike dhe aristokrate t\u00eb zbuluar n\u00eb mozaikun q\u00eb i p\u00ebrkiste perandoresh\u00ebs Teodora e cila ishte bashk\u00ebshortja e perandorit bizantin Justinjan, p\u00ebr t\u00eb cilin dihet se ishte me origjine dardane, dhe at\u00eb pik\u00ebrisht nga rajoni i Medvegjes s\u00eb sotme.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn11\" rel=\"noopener noreferrer\">[11]<\/a><\/p>\n<p>Shivet e punuarame fije floku, simbolizojn\u00eb shiun (andaj edhe emri Shive, ngjason me shiun, q\u00eb mund t\u00eb shpjegohet vet\u00ebm p\u00ebrmes gjuh\u00ebs shqipe), nd\u00ebrsa kryqi simbolizon zotin,shivet q\u00eb l\u00ebshohen prej veshi n\u00eb shtat mund t\u00eb pohojm\u00eb se e kan\u00eb bekimin e zotit p\u00ebr jet\u00eb t\u00eb sh\u00ebndetshme. Kurora shum\u00eb ngjyr\u00ebshe te kjo veshje q\u00eb vendoset prej veshi n\u00eb vesh dhe q\u00eb n\u00ebnkupton ylberin q\u00eb bie n\u00eb dy liqeje mendoj se simbolizon, sh\u00ebndetin, bukurin\u00eb dhe zhvillimin e shtatit t\u00eb femr\u00ebs.<\/p>\n<p>Se vesh\u00ebt n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast simbolizojn\u00eb ujin, kjo e b\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptueshme kur nga vesh\u00ebt mbi shtatin e gruas l\u00ebshohen bistak\u00ebt e gjat\u00eb t\u00eb punuar prej flok\u00ebve dhe rruzave, e t\u00eb cilat na shtyn\u00eb t\u00eb mendojm\u00eb se simbolizojn\u00eb shiun, jet\u00ebn, gjall\u00ebrin\u00eb, sh\u00ebndetin, elemente k\u00ebto t\u00eb paraqitura edhe n\u00eb mozaikun te veshja e Perandoresh\u00ebs Bizantine Teodor\u00ebs.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn12\" rel=\"noopener noreferrer\">[12]<\/a><\/p>\n<p>Femra me kurore nga veshi ne vesh gjenden edhe n\u00eb shtatoret e femrave t\u00eb punuara n\u00eb gur\u00eb. Deri m\u00eb tani zbulimet arkeologjike kan\u00eb njerr\u00eb n\u00eb sip\u00ebrfaqe disa shtatore, ku nj\u00ebra nd\u00ebr to ruhet edhe sot n\u00eb Muzeun e Durresit.<\/p>\n<p>Topthat me ngjyra t\u00eb ndryshme q\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr ta formuar kuror\u00ebn jan\u00eb t\u00eb rralla, q\u00eb jan\u00eb ruajtur n\u00eb tradit\u00ebn dardane, dhe n\u00eb tradit\u00ebn ton\u00eb popullore deri m\u00eb tani, mund t\u00eb pohojm\u00eb se n\u00eb form\u00eb t\u00eb ngjashme, edhe sot mund ti ndeshim te hundzak\u00ebt (popullata me origjin\u00eb nga Evropa, q\u00eb ende jeton n\u00eb Afganistan).<\/p>\n<p>Te fiset e lashta, ishte dukurip\u00ebrs\u00ebritja e simboleve, q\u00ebjan\u00ebp\u00ebrdorurvet\u00ebm me nj\u00eb qellim p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar se jan\u00eb fise qe mbroheshin nga Krijuesi.<\/p>\n<p>Ylberi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen qiellor, q\u00eb shfaqet\u00a0\u00a0kur rrezet e diellit shk\u00eblqejn\u00eb n\u00eb pikat e imta t\u00eb ujit. N\u00eb ket\u00eb rast rrezet e diellit e marrin form\u00ebn e nj\u00eb gjysm\u00ebrrethi n\u00eb t\u00eb cilin duket spektri i 7 ngjyrave i cili nga ana e jashtme fillon me ngjyr\u00ebn e kuqe dhe n\u00eb an\u00ebn e brendshme mbaron me ngjyr\u00ebn vjollc\u00eb.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn13\" rel=\"noopener noreferrer\">[13]<\/a><\/p>\n<p>Ylberi \u00ebsht\u00eb shfaqur n\u00eb kultur\u00ebn bot\u00ebrore q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb qytet\u00ebrimit. Fenomeni i ylberit gjendet edhe n\u00eb Bib\u00ebl. N\u00eb testamentin e vjet\u00ebr\u00a0<strong>ylberi simbolizon bes\u00eblidhjen<\/strong>\u00a0mes njeriut dhe Zotit.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn14\" rel=\"noopener noreferrer\">[14]<\/a><\/p>\n<p>Ylberi si fenomen haset n\u00eb mitologjin\u00eb e shum\u00eb popujve t\u00eb lasht, ashtu sikurse te popujt tjer\u00eb edhe te populli shqiptar, ka legjenda dhe shpjegime t\u00eb shumta, p\u00ebr lidhjen e k\u00ebsaj dukurie me besimin e zotit.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"9440\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/qendisme-shqiptare-e-fund-shekkullit-xix\/20180705_133359\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133359.jpg?fit=2988%2C5312&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"2988,5312\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;2.2&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;SAMSUNG-SM-N910A&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1530797639&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;4.8&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;80&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.033333333333333&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"20180705_133359\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133359.jpg?fit=169%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/20180705_133359.jpg?fit=576%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-9440 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje4.jpg?resize=605%2C554&amp;ssl=1\" width=\"605\" height=\"554\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Zbukurimi i kok\u00ebs me kuror\u00eb gjendet edhe n\u00eb shtatoret e mbret\u00ebreshave t\u00eb antikitetit objekte dhe lokalitete arkeologjike.<\/p>\n<p>Femra e stolisur me kuror\u00eb nga veshi n\u00eb veshin tjet\u00ebr, ishte p\u00ebrdorur edhe te mbret\u00ebreshat bizantine.<\/p>\n<p>Po ashtu jan\u00eb q\u00ebndisur me kujdes nj\u00eb varg trek\u00ebnd\u00ebshash, q\u00eb hasen te besimet e lashta t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb matriarkatit, e q\u00ebm\u00eb von\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshi \u00ebsht\u00eb marr\u00eb si bazament i teologjis\u00eb s\u00eb krishter\u00eb-trinitetit dhe simbol i plleshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb tradit\u00ebn e k\u00ebsaj veshje e hasim kryqin brendarrethit. Tek \u201cShivet\u201d e veshit shikojm\u00eb simbolin e kryqi brenda rrethit, i cili \u00ebsht\u00eb kryqi i fiseve druide t\u00eb kelteve dhe t\u00eb Irland\u00ebs. K\u00ebt\u00eb simbol e hasim edhe te shqiptar\u00ebt, k\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmojn\u00eb objektet e tradit\u00ebs son\u00eb popullore, por shpesh \u00ebsht\u00eb gjetur dhe n\u00eb objektet arkeologjike.<\/p>\n<p>Secili prej k\u00ebtyre simboleve dhe \u00e7do detaj tregon besimin n\u00eb kulte t\u00eb ndryshme q\u00eb i p\u00ebrdor\u00ebn ilir\u00ebt n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9441 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja_Medvegje5.jpg?resize=696%2C514&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"514\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Nd\u00ebr elementet e p\u00ebrdorura te stolisja e kok\u00ebs, q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb me interes p\u00ebr ta studiuar k\u00ebt\u00eb veshje \u00ebsht\u00eb edhe shamia q\u00eb vishet n\u00eb pjes\u00ebn e prapme t\u00eb kok\u00ebs e cila po ashtu q\u00ebndisej me motive t\u00eb shumta, dhe n\u00eb shum\u00eb raste mbulohej me Lakuriqin e Nat\u00ebs, q\u00eb punohej me p\u00ebrkushtim dhe eleganc\u00eb, duke p\u00ebrdorur rruza me ngjyra t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Sipas hulumtimeve shkencore \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar se Lakuriq\u00ebt e Nat\u00ebs jan\u00eb gjitar\u00ebt m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb n\u00eb bot\u00eb, n\u00eb krahasim me madh\u00ebsin\u00eb e trupit t\u00eb tyre, po ashtu jan\u00eb mbrojt\u00ebs e natyr\u00ebs nga insektet.<\/p>\n<p>Nga gjith\u00eb kjo mund t\u00eb pohojm\u00eb se p\u00ebrdorimi i k\u00ebsaj figure si mbrojt\u00ebs e vrojtues t\u00eb nat\u00ebs (err\u00ebsir\u00ebs), n\u00eb k\u00ebt\u00eb veshje ka kuptimin dhe t\u00eb jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb, mbrojtjes nga prapavija prej intrigave, pabesive dhe t\u00eb k\u00ebqijat q\u00eb mund t\u00eb vijn\u00eb nga njer\u00ebzit e lig\u00eb.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn15\" rel=\"noopener noreferrer\">[15]<\/a><\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9442 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje6.jpg?resize=696%2C582&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"582\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Ndjenja e frik\u00ebs te njeriu parahistorik, ishte mbrojtja nga rreziku dhe d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb jetuar. Sipas miteve nga err\u00ebsira dhe frika, q\u00eb e kaploi njeriun parahistorik, u krijua kulti i h\u00ebn\u00ebs, si kulti i par\u00eb i njeriut primitive.<\/p>\n<p>Ishte njeriu parahistorik q\u00eb krijoi iden\u00eb e Fuqis\u00eb s\u00eb mbinatyrshme \u201cte lart\u00ebsis\u00eb\u201d, duke ndjer\u00eb frik\u00ebn prej ndryshimeve t\u00eb form\u00ebs s\u00eb saj dhe err\u00ebsir\u00ebs q\u00eb mbret\u00ebronte me largimin e drit\u00ebs s\u00eb zbet\u00eb nat\u00ebn.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn16\" rel=\"noopener noreferrer\">[16]<\/a>N\u00ebp\u00ebrmjet gjuh\u00ebs shqipe shpjegohet kuptimi i emrit Sellena: H\u00ebna drit\u00eb-argjend, mbret\u00ebresh\u00eb e nat\u00ebs, largohej duke \u201csjell\u201d ndri\u00e7imin e fort\u00eb t\u00eb Diellit, nj\u00eb shk\u00ebmbim i pand\u00ebrprer\u00eb dritash.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn17\" rel=\"noopener noreferrer\">[17]<\/a><\/p>\n<p>Fatbardha Demi, n\u00eb studimet e saj p\u00ebr simbolet e kultit n\u00eb Dardani shkruan se simboli i besimit (H\u00ebna Yll), \u00ebsht\u00eb gdhendur n\u00eb objektet arkeologjike t\u00eb arb\u00ebrve parahistorik.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn18\" rel=\"noopener noreferrer\">[18]<\/a><\/p>\n<p>N\u00eb jelek e kemi t\u00eb q\u00ebndisur yllin gjasht\u00ebcep\u00ebsh, t\u00eb formuar nga dy trek\u00ebnd\u00ebsha, q\u00eb rrethohet me dy h\u00ebna vetullore.<\/p>\n<p>Simbolin e\u201cYllit gjasht\u00ebcep\u00ebsh\u201d q\u00eb n\u00eb veshjen e grave t\u00ebMedvegj\u00ebs e hasim tek jeleku, v\u00ebrejm\u00eb se\u00a0\u00a0kemi nj\u00eb yll te formuar nga dy trek\u00ebnd\u00ebsha t\u00eb rrethuar me pikat, dhe te ndodhur ne mes te dy gjysm\u00ebh\u00ebnave, shpreh tre fazat e h\u00ebn\u00ebs, ku h\u00ebna e plote e shprehur me lulen e formuar nga dy trek\u00ebnd\u00ebshat ylli gjasht\u00ebcep\u00ebsh dhe dy h\u00ebnat vetullore. \u00cbsht\u00eb interesant fakti q brenda lules se dy trek\u00ebnd\u00ebshve, ndodhet nj\u00eb rreth i vog\u00ebl q\u00eb ka brenda nj\u00eb lule tjet\u00ebr, shpreh krijuesin (lulja e vog\u00ebl) te besimit h\u00ebnor te periudh\u00ebs se matriarkatit (dy trek\u00ebnd\u00ebsha t\u00ebkryq\u00ebzuar).<\/p>\n<p>Rrethi apo lulja e vog\u00ebl, e cila ndodhet brenda lules s\u00eb dy trek\u00ebnd\u00ebshave, mendoj se e shpreh besimin e Zotit.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9443 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje7.jpg?resize=696%2C659&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"659\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Simbolet qe gjenden ne tradit\u00ebn Ilir\u00ebve e Arb\u00ebrve i p\u00ebrkasinperiudh\u00ebs se krijimit te besimit n\u00eb lasht\u00ebsi, gj\u00eb q\u00ebd\u00ebshmon se jan\u00eb, jo vet\u00ebm autokton, por ndoshta dhe nd\u00ebr autoret e par\u00eb t\u00eb krijimit te teologjis\u00eb s\u00eb besimit ne lasht\u00ebsi.<\/p>\n<p>Punimi i Jelekut n\u00eb kultur\u00ebn popullore shqiptare i kushtohej r\u00ebnd\u00ebsi shum\u00eb t\u00eb madhe. Jeleku q\u00ebndisej me simbole dhe dekorime t\u00eb\u00e7mueshme, p\u00ebr t\u00eb treguar vler\u00ebn e bart\u00ebsit t\u00eb tij. Jeleku i burrave t\u00eb k\u00ebsaj treve po ashtu punohej me stil sa m\u00eb t\u00eb lart\u00eb, sepse p\u00ebrmes jelekut mashkulli tregonte fisnik\u00ebrin\u00eb, besnik\u00ebrin\u00eb, tradit\u00ebn, kultur\u00ebn dhe pasurin\u00eb e tij. Mendoj se te shqiptar\u00ebt edhe em\u00ebrtimi Jelek, ka kuptimin je i pasur, ke lek\u00eb, ke karakter t\u00eb fort\u00eb, ke vler\u00ebparash.<\/p>\n<p>Te p\u00ebshtjellaku te moshat e reja para martese e gjejm\u00eb t\u00eb q\u00ebndisur yllin gjasht\u00ebcep\u00ebsh nj\u00ebngjyr\u00ebsh. P\u00ebshtjellak\u00ebt e p\u00ebrcaktojn\u00eb mosh\u00ebn dhe statusin e femrave t\u00eb k\u00ebsaj ane.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"9444\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/serbet-e-shohin-takimin-trump-putin-si-rast-te-mire-per-zgjidhjen-e-ceshtjes-se-kosoves\/trump-putin-780x439\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/trump-putin-780x439.jpg?fit=780%2C439&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"780,439\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"trump-putin-780&#215;439\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/trump-putin-780x439.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/trump-putin-780x439.jpg?fit=780%2C439&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-9444 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje8.jpg?resize=696%2C373&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"373\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Simbolin e s\u00ebpat\u00ebs q\u00eb e hasim te p\u00ebshtjellaku i grave t\u00eb martuara, e t\u00eb cilat jan\u00eb n\u00eb mosh\u00eb q\u00eb e kryejn\u00eb procesin e lindjeve, mendoj se shpreh simbolin e s\u00ebpat\u00ebs dy tehesh, q\u00eb e gjejm\u00eb edhe n\u00eb objektet arkeologjike.<\/p>\n<p>S\u00ebpatat dy tehesh, jan\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb lasht\u00ebsi p\u00ebr flijime, dhe shiheshin si simbole t\u00eb rrufeve dhe stuhis\u00eb.\u00a0<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn19\" rel=\"noopener noreferrer\">[19]<\/a>\u00a0Disa studiues s\u00ebpat\u00ebn dy tehesh e shohin edhe si simbol t\u00eb pleshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>S\u00ebpatat jan\u00eb objekte q\u00eb kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim q\u00eb nga epoka e gurit, p\u00ebr t\u00eb cilat mendohet se p\u00ebrve\u00e7 p\u00ebrdorimit si mjet pune, ato kishin edhe motive t\u00eb kultit ose magjis\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb von\u00eb s\u00ebpatat jan\u00eb punuar nga metalet e ndryshme dhe jan\u00eb konsideruar si almuset m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme sht\u00ebpiake.<\/p>\n<p>S\u00ebpat\u00ebs s\u00eb dyfisht\u00eb (Labrys), r\u00ebnd\u00ebsi t\u00ebve\u00e7ant\u00eb i kushtohej n\u00eb Kret\u00ebe cila lidhej me kultin e N\u00ebn\u00ebs s\u00eb Madhe. S\u00ebpata \u00ebsht\u00ebsimbol i N\u00ebn\u00ebs Hyjnesh\u00eb, dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht simbol lunar, dhe simbol i rrufes\u00eb dhe vet\u00ebtim\u00ebs.<\/p>\n<p>Te shum\u00ebstudiuesmbizot\u00ebron mendimi se s\u00ebpata \u00ebsht\u00ebsimbol i plleshm\u00ebris\u00eb q\u00eb lidhet me jet\u00ebn dhe rip\u00ebrt\u00ebritjen e natyr\u00ebs. P\u00ebr p\u00ebrdorimin e k\u00ebtij simboli n\u00eb luginat e lumenjve Vardar, Morav\u00eb e Danub, ka shkruar H.G. Buchoolz, i cili n\u00eb librin e tij pohon se kjo kultur\u00eb p\u00ebrmes k\u00ebtyre lumenjvedep\u00ebrtoi n\u00eb Evrop\u00ebn Qendrore dhe veriore.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn20\" rel=\"noopener noreferrer\">[20]<\/a><\/p>\n<p>P\u00ebrpar\u00ebsja n\u00eb foton e paraqitur n\u00eb vijim, \u00ebsht\u00eb punim dore me vjet\u00ebrsi mbi 100 vje\u00e7are, e trash\u00ebguar nga brezat e m\u00ebparsh\u00ebm n\u00eb familjen Berisha n\u00eb fshatin Sfirc\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo p\u00ebrpar\u00ebse\u00ebsht\u00eb bartur mbi k\u00ebmish\u00ebn e gjat\u00eb, t\u00eb q\u00ebndisur me ornamente t\u00eb kultit dhe florale. Mbi p\u00ebrpares jan\u00eb bartur tre mindila, t\u00eb q\u00ebndisur, po ashtu me plot\u00eb ornamente t\u00eb kultit, q\u00eb jan\u00eb punuar duke i dh\u00ebn\u00eb veshjes bot\u00ebkuptime religjioze, dhe estetike pasi q\u00eb jan\u00ebrenditur me shije.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9445 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje9.jpg?resize=696%2C262&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"262\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Te kjo veshje, mjaft\u00eb e pasur \u00ebsht\u00eb edhe pjesa e stolisjes me punime p\u00ebr \u00e7do pjes\u00eb t\u00eb trupit. N\u00eb foton n\u00eb vijim ofrojm\u00eb zbukurime qaf\u00eb, dore, beli dhe krahu, t\u00eb punuara me dor\u00eb, me rruza dhe me plot\u00eb simbole t\u00eb kultit.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9446 jetpack-lazy-image jetpack-lazy-image--handled td-animation-stack-type0-2\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje10.jpg?resize=696%2C304&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"304\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Prej materialit etnografik t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb komb\u00ebtar\u00eb t\u00eb shqiptar\u00ebve, mund t\u00eb nxirren shum\u00eb simbole t\u00eb kultit, t\u00eb cilat na mund\u00ebsojn\u00eb studimet m\u00eb t\u00eb thella n\u00eb disiplinat shkencore, t\u00eb antropologjis\u00eb, arkeologjis\u00eb dhe fushave tjera t\u00eb historis\u00eb.<\/p>\n<p>Po ashtu n\u00eb vijim ofrojm\u00eb fotot, ku dy fotot e paraqitura n\u00eb rendin e par\u00eb, jan\u00eb zbukurime q\u00eb barten rreth beli, nd\u00ebrsa fotot n\u00eb rendin e dyt\u00eb, jan\u00eb amulete me motive kulti e magje, t\u00eb cilat barten n\u00eb trup dhe n\u00eb kok\u00eb.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9447 jetpack-lazy-image td-animation-stack-type0-1 jetpack-lazy-image--handled\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje11.jpg?resize=696%2C278&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"278\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Mjaft\u00eb e pasur me ornamente kulti dhe zbukurime \u00ebsht\u00eb edhe veshja e burrave n\u00eb rajonin e Medvegj\u00ebs. Me simbole t\u00eb kultit \u00ebsht\u00eb punuar edhe Qosteku (\u00e7ant\u00eb), p\u00ebr mbajtjen e or\u00ebs s\u00eb xhepit.<\/p>\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"9448\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/deshmi-e-lashtesise-e-gjuhes-shqipe-diskutim\/ilir-mati-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ilir-Mati-Copy.jpg?fit=850%2C566&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"850,566\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Ilir Mati &#8211; Copy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ilir-Mati-Copy.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ilir-Mati-Copy.jpg?fit=850%2C566&amp;ssl=1\" class=\"wp-image-9448 jetpack-lazy-image td-animation-stack-type0-1 jetpack-lazy-image--handled\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/lajmial.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/u6_Veshja-Medvegje12.jpg?resize=696%2C469&amp;ssl=1\" width=\"696\" height=\"469\" data-recalc-dims=\"1\" data-lazy-loaded=\"1\" \/><\/figure>\n<p>Veshja e burrave kryesisht p\u00ebrb\u00ebhet nga k\u00ebto pjes\u00eb: Plisi, Marama, Mitani ( i Ver\u00ebs dhe i Dimrit), Jeleku, Gjurdia, Guna, Shoka, Tirqit,\u00a0\u00a0Tlinat, \u00c7orap\u00ebt, Shputat, Opingat etj. Familjet e pasura bartnin edhe Qyrkun,Xhamadanin, Fremgjymlekun, Gjyben e veshje tjera t\u00eb qepura prej cohe.<a target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.zemrashqiptare.net\/#_ftn21\" rel=\"noopener noreferrer\">[21]<\/a><\/p>\n<p>Meqen\u00ebse kjo veshje e jona komb\u00ebtare, i ka ruajtur t\u00eb gjitha k\u00ebto tipare dhe vlera kulturore, \u00ebsht\u00eb interes i yni komb\u00ebtar, q\u00ebkjo veshje t\u00ebprezantohet sa m\u00eb shum\u00eb n\u00eb muzet\u00eb tona popullore, dhe t\u00eb stimulohet tradita e punimit t\u00eb saj, si relikt irrall\u00eb dhe me shum\u00eb vlera t\u00eb larta t\u00eb kultur\u00ebs dhe artit ton\u00eb popullor\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo popullat\u00eb autoktone shqiptare, p\u00ebrmes artit t\u00eb shprehur n\u00eb kultur\u00ebn e tyre,\u00a0\u00a0ruajti edhe kultur\u00ebn e lasht\u00eb t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor, andaj mendoj se kjo veshje si relikt i rrall\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, e meriton q\u00eb t\u00eb ket\u00eb edhe mbrojtjen nga UNESCO.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>5 Shtator 2023 Nga\u00a0Dr. Qazim Namani\u00a0\u2013 Arkeologji\/Trash\u00ebgimi Kulturore Dr. Qazim Namani Tradita e artit dardan, e kultivuar, me shekuj n\u00eb kultur\u00ebn materiale, \u00ebsht\u00eb kultur\u00eb mij\u00ebravje\u00e7are, origjinale, autentike e krijuar nga fiset e lashta me origjin\u00eb e me etni iliro-dardane e k\u00ebsaj treve. Arti dardan u ruajt dhe u zhvillua mjaft\u00eb shum\u00eb gjat\u00eb periudh\u00ebs romake, dhe [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":74008,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[87,85,10,35,86],"tags":[],"class_list":["post-74007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arte","category-histori","category-kultura","category-shoqerore","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/auto_veshja_3medv1636463711.jpg?fit=850%2C586&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-jfF","jetpack-related-posts":[{"id":87776,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/biznesi-dhe-mikpritja-ne-mbreterine-e-dardanise\/","url_meta":{"origin":74007,"position":0},"title":"Biznesi dhe mikpritja n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Dardanis\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"December 24, 2024","format":false,"excerpt":"Nga\u00a0Dr.\u00a0Qazim Namani Gjurm\u00ebt e gdhendjes n\u00eb k\u00ebt\u00eb gur, t\u00eb zbuluar pran\u00eb Kulin\u00ebs n\u00eb Dardan\u00eb (Kamenic\u00eb), bri rrug\u00ebs m\u00eb t\u00eb shkurt\u00eb t\u00eb antikitetit Nish-Shkup, \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmia e par\u00eb e reklamimit t\u00eb Bujtin\u00ebs (Biznesit publik), t\u00eb zbuluar deri m\u00eb tani n\u00eb territorin e Kosov\u00ebs s\u00eb sotme. Kjo gjetje arkeologjike e d\u00ebshmon bujtin\u00ebn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/u6_Mikpritja-Dardane.jpg?fit=578%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/u6_Mikpritja-Dardane.jpg?fit=578%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/u6_Mikpritja-Dardane.jpg?fit=578%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":94495,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pensionohet-prof-qazim-namani-jete-te-mbushur-me-pune-dije-e-perkushtim\/","url_meta":{"origin":74007,"position":1},"title":"Pensionohet Prof. Qazim Namani &#8211; jete t\u00eb mbushur me pun\u00eb, dije e p\u00ebrkushtim.","author":"Kurt Farka","date":"October 30, 2025","format":false,"excerpt":"31 Tetor 2025 Sot dua ta ndaj me miqt\u00eb e mi nj\u00eb kujtim e nj\u00eb ndjenj\u00eb mir\u00ebnjohjeje p\u00ebr nj\u00eb njeri t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb \u2013 mikun, kolegun dhe bashk\u00ebpun\u00ebtorin tim t\u00eb dashur Dr. Sc. Qazim Namanin. Rrug\u00ebt tona u kryq\u00ebzuan p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb n\u00eb vitin 2005, gjat\u00eb studimeve t\u00eb Masterit, dhe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/Prof.-Qazim-Namani-2.jpg?fit=475%2C419&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":27064,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dekoracione-kulti-me-gdhendje-guri-ne-arkitekturen-e-nje-kishe-mesjetare-arbere-te-kosoves\/","url_meta":{"origin":74007,"position":2},"title":"Dekoracione kulti me gdhendje guri ne arkitekturen\u00a0 e nje\u00a0 Kishe Mesjetare\u00a0 Arbere te Kosoves. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"October 17, 2019","format":false,"excerpt":"Dekoracione kulti me gdhendje guri ne arkitekturen\u00a0 e nje\u00a0 Kishe Mesjetare\u00a0 Arbere te Kosoves. Fotot jane nga Kisha e Berivojces, Dardane-Kosove, botuar ne Librin Gjurmues-Sudimor: \u201cPernjohja e Trashegimise Kulturore \u00a0ne brezin Veri-Lindor te Kosoves\u201d ne vitin 2013. Botimi me karakter studimor- shkencor eshte pergatiturnga autoret: Dr. Qazim Namani, Prof. Emin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Kisha-e-Berivojces-Dardane-Kosove-2.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Kisha-e-Berivojces-Dardane-Kosove-2.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Kisha-e-Berivojces-Dardane-Kosove-2.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Kisha-e-Berivojces-Dardane-Kosove-2.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Kisha-e-Berivojces-Dardane-Kosove-2.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":5076,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/objekte-interes-per-arkeologjine-dhe-kulturen-kosoves\/","url_meta":{"origin":74007,"position":3},"title":"Objekte me interes per arkeologjine dhe kulturen e Kosoves. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"March 17, 2018","format":false,"excerpt":"Nga Qazim Namani. \u2013 Eksponat me vlera shume te larta per trashegimine kulturore te Kosoves. Ne, ekipi i IKMM falenderojme Naser Selmanin nga fshati Pogragje kamuna e Gjilanit qe i dha dhurate per Muzeun e Kosoves edhe shume eksponate tjera me vlera te larta per historine dhe civilizimin e trojeve\u2026","rel":"","context":"In &quot;Trashegimi Kulturore&quot;","block_context":{"text":"Trashegimi Kulturore","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/trashegimi-kulturore\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/11046473_1004194712942021_701302875353176292_n-Copy.jpg?fit=584%2C448&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/11046473_1004194712942021_701302875353176292_n-Copy.jpg?fit=584%2C448&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/11046473_1004194712942021_701302875353176292_n-Copy.jpg?fit=584%2C448&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":10509,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-nje-vendbanim-dardan-i-periudhes-se-vone-te-bronzit-kosove\/","url_meta":{"origin":74007,"position":4},"title":"Zbulohet nje vendbanim dardan i periudhes se vone te bronzit, Kosove.  &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"August 2, 2018","format":false,"excerpt":"Zbulohet nje vendbanim dardan i periudhes se vone te bronzit.Kosove.\u00a0 - . Vendbanimi parahistorik n\u00eb Mal\u00ebsin\u00eb e Gollakut ngrihej mbi nj\u00eb kod\u00ebr t\u00eb but\u00eb n\u00eb an\u00ebn e majt\u00eb t\u00eb bregut t\u00eb lagj\u00ebs s\u00eb Ka\u00e7ot\u00ebve, rreth 300 metra n\u00eb jug t\u00eb varrez\u00ebs dardane t\u00eb gjurmuar gjat\u00eb viteve 2000 \u2013 2005 po\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/37526137_631892560530167_9053700930079293440_n.jpg?fit=410%2C289&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9745,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ulpiana-eshte-nje-monument-i-trashegimise-kulturore\/","url_meta":{"origin":74007,"position":5},"title":"Ulpiana monument i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"July 16, 2018","format":false,"excerpt":"Ulpiana Ulpiana \u00ebsht\u00eb nj\u00eb monument i trash\u00ebgimis\u00eb kulturore n\u00eb Gra\u00e7anic\u00eb, Kosov\u00eb, nj\u00eb qytet romak i themeluar n\u00eb fillim t\u00eb shekullit II nga perandori Trajan. G\u00ebrmimet arkeologjike kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb jet\u00ebs pararomake, por jo aq sa p\u00ebr t\u00eb th\u00ebn\u00eb se Ulpiana \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qytet ilir. Ulpiana \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vazhdim\u00ebsi e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ulpiana.jpg?fit=822%2C471&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ulpiana.jpg?fit=822%2C471&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ulpiana.jpg?fit=822%2C471&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Ulpiana.jpg?fit=822%2C471&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74007"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74010,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74007\/revisions\/74010"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}