{"id":6682,"date":"2018-04-19T19:14:30","date_gmt":"2018-04-19T19:14:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=6682"},"modified":"2018-04-19T19:14:30","modified_gmt":"2018-04-19T19:14:30","slug":"ismail-kadare-gjuha-shqipe-nje-nga-makinat-me-te-persosura-te-europes-interviste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ismail-kadare-gjuha-shqipe-nje-nga-makinat-me-te-persosura-te-europes-interviste\/","title":{"rendered":"Ismail Kadare: Gjuha shqipe, nj\u00eb nga makinat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosura t\u00eb Europ\u00ebs (interviste). &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"6683\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ismail-kadare-gjuha-shqipe-nje-nga-makinat-me-te-persosura-te-europes-interviste\/ismail-kadare1-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy.jpg?fit=454%2C337&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"454,337\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"ismail-kadare1 &#8211; Copy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy.jpg?fit=300%2C223&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy.jpg?fit=454%2C337&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-medium wp-image-6683\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy-300x223.jpg?resize=300%2C223\" width=\"300\" height=\"223\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy.jpg?resize=300%2C223&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy.jpg?w=454&amp;ssl=1 454w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a0(Me rastin e 45 vjetorit t\u00eb Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit\u00a0 t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe)<\/em><\/p>\n<p>Kongresi i Drejtshkrimit nuk \u00ebsht\u00eb as nj\u00eb gj\u00eb p\u00ebr t\u2019i ngritur monument, p\u00ebr ta glorifikuar, por nuk \u00ebsht\u00eb as edhe nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb duhet mallkuar, q\u00eb duhet rr\u00ebzuar.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>Zoti Kadare, \u00e7far\u00eb vlere ka p\u00ebr ju sot Kongresi i Drejtshkrimit t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe? Sipas jush, cili ka qen\u00eb roli i tij n\u00eb historin\u00eb e gjuh\u00ebs shqipe?\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0Mendoj se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb kongres po b\u00ebhen shum\u00eb spekulime. Nga nj\u00ebra an\u00eb, sigurisht, ka qen\u00eb rritja e r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij ose glorifikimi i tij nga pushteti, nga regjimi komunist n\u00eb Shqip\u00ebri. Nga ana tjet\u00ebr, ka qen\u00eb nj\u00eb mohim i tij total, duke e quajtur si nj\u00eb manipulim t\u00eb regjimit. Mendoj se e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb midis t\u00eb dyjave. Kongresi i Drejtshkrimit nuk \u00ebsht\u00eb as nj\u00eb gj\u00eb p\u00ebr t\u2019i ngritur monument, p\u00ebr ta glorifikuar, por nuk \u00ebsht\u00eb as edhe nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb duhet mallkuar, q\u00eb duhet rr\u00ebzuar.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>A mendoni se Kongresi ka vendosur kufizime p\u00ebr ndonj\u00ebrin nga dialektet?\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0Besoj se nuk mund t\u00eb flitet me terma kaq t\u00eb prera. Kongresi, si\u00e7 thash\u00eb, \u00ebsht\u00eb n\u00eb vazhdim t\u00eb nj\u00eb prirje t\u00eb vjet\u00ebr, gati shekullore, q\u00eb gjuha shqipe, ashtu si gjuh\u00ebt e tjera europiane, t\u00eb shkoj\u00eb drejt nj\u00ebsimit. Pra, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aspirat\u00eb e vjet\u00ebr, e natyrshme, n\u00eb harmoni, e detyrueshme e nj\u00eb kulture. N\u00eb Shqip\u00ebri nuk u b\u00eb asgj\u00eb e jasht\u00ebzakonshme. P\u00ebrkundrazi, u b\u00eb ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha vendet europiane. Pra, Kongresi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga forumet q\u00eb ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Partia Komuniste donte t\u00eb merrte patronazhin e saj, t\u00eb merrte lavdin\u00eb, se \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb e krijoi Gjuh\u00ebn e Nj\u00ebsuar Shqipe, gj\u00eb q\u00eb s\u2019\u00ebsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Sepse gjuh\u00ebn e nj\u00ebsuar nuk e krijon kurr\u00eb nj\u00eb regjim politik, nj\u00eb parti ose nj\u00eb diktatur\u00eb. Por ajo e mori n\u00eb patronazh dhe u sugjestionuan t\u00eb gjith\u00eb, duke e pranuar k\u00ebt\u00eb mashtrim. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, duke qen\u00eb n\u00eb ndikim t\u00eb regjimit, n\u00eb Kongres u b\u00ebn\u00eb edhe gabime, por jo t\u00eb asaj natyre dramatike ose tragjike sa p\u00ebr t\u00eb mohuar at\u00eb dhe p\u00ebr ta rikthyer procesin gjuh\u00ebsor 30 e sa vjet prapa, sepse kjo do t\u00eb ishte nj\u00eb humbje e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr kultur\u00ebn shqiptare. Gabimet q\u00eb u b\u00ebn\u00eb, pra, nuk jan\u00eb t\u00eb asaj peshe q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrligjin nj\u00eb kthim prapa. Kthimi prapa do t\u00eb ishte v\u00ebrtet nj\u00eb dram\u00eb e r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr kultur\u00ebn shqiptare, do t\u00eb krijonte probleme t\u00eb jasht\u00ebzakonshme t\u00eb cilat do t\u00eb donin edhe gjysm\u00eb shekulli tjet\u00ebr p\u00ebr t\u2019u zgjidhur.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>Cilat jan\u00eb ato gabime q\u00eb u b\u00ebn\u00eb n\u00eb Kongres p\u00ebr t\u00eb cilat po flisni, zoti Kadare?\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0Gabimet q\u00eb u b\u00ebn\u00eb n\u00eb Kongres kan\u00eb qen\u00eb se nj\u00eb grup shkenc\u00ebtar\u00ebsh stalinist\u00eb, gjuh\u00ebtar\u00eb stalinist\u00eb, p\u00ebr fat t\u00eb keq, ka pasur t\u00eb till\u00eb, u p\u00ebrpoq\u00ebn aq sa mund\u00ebn t\u00eb ndikonin n\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ta n\u00ebnvleft\u00ebsonin fondin, pasurin\u00eb e fjalorit, t\u00eb nj\u00ebrit prej dy dialekteve kryesore, at\u00eb t\u00eb geg\u00ebrishtes. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb gati tin\u00ebzare , duke b\u00ebr\u00eb sikur harruan, duke b\u00ebr\u00eb sikur iu shp\u00ebtoi, duke b\u00ebr\u00eb sikur nuk iu ra n\u00eb sy, lan\u00eb jasht\u00eb fjalorit q\u00eb u hartua fill pas Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit, nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb pasuris\u00eb gjuh\u00ebsore. Kurse n\u00eb sistemin sintaksor, n\u00eb bazat e struktur\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs, nuk besoj se u b\u00ebn\u00eb gabime dramatike.<\/p>\n<p>Natyrisht kan\u00eb kaluar 30 vjet dhe ka gj\u00ebra p\u00ebr t\u2019u korrigjuar. Bashk\u00eb me qortimin e k\u00ebtyre, do t\u00eb qortohej edhe ajo ana meskine, sepse n\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb u p\u00ebrpoq\u00ebn ta denigronin pasurin\u00eb, sidomos t\u00eb shkrimtar\u00ebve katolik\u00eb t\u00eb veriut. Pra, bashk\u00eb me k\u00ebt\u00eb korrigjim, p\u00ebr t\u00eb cilin un\u00eb mendoj se \u00ebsht\u00eb korrigjim themelor q\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb, mund t\u00eb rishikohen disa nga rregullat t\u00eb cilat jan\u00eb vendosur ndoshta jo drejt. Kjo gj\u00eb mund t\u00eb b\u00ebhet dhe duhet t\u00eb b\u00ebhet. \u00cbsht\u00eb gj\u00eb e natyrshme. N\u00eb \u00e7do vend, n\u00eb Greqi, p\u00ebr shembull, pas Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb reforma gjuh\u00ebsore. Dy vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb Gjermani u rishikuan disa rregulla ortografike pas nj\u00eb polemike 10-vje\u00e7are. Nj\u00eb gjuh\u00eb e madhe si gjermanishtja, e kristalizuar gjat\u00eb shekujve, p\u00ebrs\u00ebri, her\u00eb pas here, e lyp nevoja dhe di\u00e7ka ndryshohet. S\u2019ka asgj\u00eb t\u00eb panatyrshme n\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb. Por n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, n\u00eb baz\u00ebn e saj nuk ka gj\u00ebra themelore p\u00ebr t\u2019u rishikuar. Gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb baz\u00eb e strukturuar q\u00eb askush nuk mund t\u2019i prish\u00eb natyr\u00ebn e saj.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>Ju jeni nj\u00ebri nga shkrimtar\u00ebt q\u00eb keni ndikuar n\u00eb pasurimin e leksikut t\u00eb shqipes me fjal\u00eb e forma t\u00eb reja dhe k\u00ebt\u00eb e keni b\u00ebr\u00eb edhe n\u00eb koh\u00ebn e regjimit komunist. N\u00eb \u00e7\u2019form\u00eb \u00ebsht\u00eb pasqyruar ndikimi i politik\u00ebs zyrtare t\u00eb asaj kohe n\u00eb politik\u00ebn gjuh\u00ebsore dhe n\u00eb at\u00eb letrare?<\/em><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0Un\u00eb mendoj se te gjuha e shkrimtar\u00ebve regjimi nuk duhet t\u00eb lozte asnj\u00eb rol. Nuk mund t\u00eb justifikohen shkrimtar\u00ebt shqiptar\u00eb e t\u00eb thon\u00eb: un\u00eb pata gjuh\u00eb t\u00eb varf\u00ebr sepse m\u00eb varf\u00ebroi regjimi. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mashtrim, nj\u00eb sharlataniz\u00ebm. Ne shkrimtar\u00ebt kemi p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr gj\u00ebrat tona, regjimi ka p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr gj\u00ebrat e veta. Ne nuk mund t\u00eb ankohemi se regjimi na prishi gjuh\u00ebn. Lidhur me at\u00eb se atij iu ndalua nj\u00ebri dialekt, ai i geg\u00ebrishtes n\u00eb koh\u00ebn e komunizmit, kjo ka qen\u00eb m\u00eb tep\u00ebr dinake, sepse stimulohej n\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb mir\u00eb t\u00eb shkruhet me k\u00ebt\u00eb tjetrin dialekt nga shkrimtar\u00ebt, kurse p\u00ebr t\u2019u ndaluar, nuk \u00ebsht\u00eb ndaluar asnj\u00ebher\u00eb. Un\u00eb di disa shkrimtar\u00eb t\u00eb veriut q\u00eb kan\u00eb vazhduar me kok\u00ebfort\u00ebsi t\u00eb shkruanin n\u00eb dialektin e tyre deri sa vdiq\u00ebn. Por, natyrisht, kur ka nj\u00eb gjuh\u00eb standarde, asnj\u00eb vend n\u00eb bot\u00eb nuk lejon q\u00eb n\u00eb shkolla, n\u00eb shtyp, n\u00eb radio, televizion t\u00eb ket\u00eb dy gjuh\u00eb. \u00cbsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00ebra q\u00eb sundon. Kurse \u00e7do shkrimtar ka t\u00eb drejt\u00ebn e tij t\u00eb krijimit ta b\u00ebj\u00eb gjuh\u00ebn si t\u00eb doj\u00eb ai, ta kthej\u00eb kok\u00ebposht\u00eb, po deshi, \u00ebsht\u00eb e drejta e tij private. K\u00ebtu ngat\u00ebrrohen shum\u00eb njer\u00ebz, sepse harrojn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb q\u00eb ka shkrimtari dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb q\u00eb ka shteti ose qeveria. Po them, q\u00eb shkrimtari mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb doj\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>Nd\u00ebrkoh\u00eb, shum\u00eb intelektual\u00eb\u00a0 n\u00eb vitet 90\u00b4\u2019dal\u00ebn me hipoteza se gjuha e nj\u00ebsuar shqipe favorizoi nj\u00eb dialekt duke denigruar tjetrin dhe gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebsaj kohe \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmuar se ajo nuk u familjarizua me pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb atyre q\u00eb shqipen e quajn\u00eb gjuh\u00eb amtare\u2026\u00a0<\/em><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"6684\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ismail-kadare-gjuha-shqipe-nje-nga-makinat-me-te-persosura-te-europes-interviste\/ismail-kadare1\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1.jpg?fit=655%2C356&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"655,356\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"ismail-kadare1\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1.jpg?fit=300%2C163&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1.jpg?fit=655%2C356&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-6684\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-300x163.jpg?resize=729%2C396\" width=\"729\" height=\"396\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1.jpg?resize=300%2C163&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1.jpg?w=655&amp;ssl=1 655w\" sizes=\"auto, (max-width: 729px) 100vw, 729px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0Nuk ka askund q\u00eb dy dialekte t\u00eb ecin paralelisht. Nj\u00ebri do t\u00eb jet\u00eb gjuh\u00eb standarde, tjetri mund\u00ebsisht t\u00eb ndihmoj\u00eb me pasurimin e tij. Nuk mund t\u00eb ket\u00eb dy gjuh\u00eb shqipe. Kjo \u00ebsht\u00eb naive nga ana shkencore ta mendosh, sepse n\u00eb t\u00eb gjitha vendet e bot\u00ebs ka pasur disa dialekte dhe nj\u00ebri prej tyre, p\u00ebr nj\u00eb arsye ose tjet\u00ebr, dialekti i nj\u00eb zone, i nj\u00eb qyteti, bile edhe i nj\u00eb njeriu \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb gjuh\u00eb standarde. Q\u00eb Shqip\u00ebria t\u00eb b\u00ebj\u00eb p\u00ebrjashtim e t\u00eb ket\u00eb dy gjuh\u00eb, k\u00ebto m\u00eb duken versione t\u00eb sugjerimeve q\u00eb i b\u00ebhen kombit shqiptar p\u00ebr t\u2019u p\u00ebr\u00e7ar\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb: ka mund\u00ebsi t\u00eb ndahen ve\u00e7 geg\u00eb e tosk\u00eb , t\u00eb ndahen ve\u00e7 katolik\u00eb, ortodoks\u00eb e mysliman\u00eb!!! Jan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebto marifete n\u00eb Shqip\u00ebri, jan\u00eb b\u00ebr\u00eb k\u00ebto sugjerime t\u00eb mbrapshta antishqiptare. Nuk ka pse Shqip\u00ebria t\u00eb b\u00ebj\u00eb dallim dhe ndryshe nga Gjermania, e cila, gjithashtu, ka pasur dhe ka ende shum\u00eb dialekte, ose nga Franca apo Italia. Nuk ka pse Shqip\u00ebria t\u00eb dal\u00eb tashti me dy gjuh\u00eb. K\u00ebto jan\u00eb marr\u00ebzit\u00eb tona q\u00eb vijn\u00eb ose nga injoranca, ose nga burime krejt t\u00eb dyshimta. \u00cbsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb programi shum\u00eb k\u00ebmb\u00ebngul\u00ebs p\u00ebr t\u00eb mbjell\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr\u00e7arje me \u00e7do kusht.<\/p>\n<p>Shkenc\u00ebtar\u00ebt e intelektual\u00ebt tan\u00eb kan\u00eb p\u00ebr detyr\u00eb morale nj\u00eb mision para popullit shqiptar; t\u00eb sqarojn\u00eb se si ndodh q\u00eb nj\u00eb dialekt t\u00eb b\u00ebhet zot\u00ebrues n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb. Q\u00eb u b\u00eb nj\u00ebri nga dy dialektet \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb krejt normale. Mund t\u00eb b\u00ebhej dialekti i veriut, mund t\u00eb b\u00ebhej ai i jugut. Natyrisht politika shqiptare diktatoriale donte n\u00eb \u00e7do m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb b\u00ebhej dialekti i jugut p\u00ebr arsye q\u00eb i dim\u00eb, p\u00ebr arsyet e armiq\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre, instiktive gati, p\u00ebr kultur\u00ebn veriore t\u00eb shqiptar\u00ebve t\u00eb veriut, sidomos kultur\u00ebn katolike. Por kjo nuk mund t\u00eb b\u00ebhej me kok\u00ebfort\u00ebsi kund\u00ebr rregullave t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb kultur\u00ebs. Gjuha shqipe nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb indigjen\u00ebsh q\u00eb mund t\u00eb merrej n\u00ebp\u00ebr k\u00ebmb\u00eb nga nj\u00eb byro politike e cila p\u00ebrb\u00ebhej kryesisht nga injorant\u00eb. Gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb kaq e formuar sa q\u00eb kurrsesi nuk mund t\u00eb deformohej n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>N\u00eb qoft\u00eb se kemi parasysh q\u00eb koh\u00ebve t\u00eb fundit po shkruhet edhe nj\u00eb gjuh\u00eb letrare dhe n\u00eb dialektin geg\u00eb, kujt i sh\u00ebrben kjo, zoti Kadare?<\/em><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0Mua m\u00eb duket krejt\u00ebsisht normale q\u00eb shkrimtar\u00ebt t\u00eb shkruajn\u00eb si t\u00eb duan. Nuk ka asgj\u00eb t\u00eb keqe. N\u00eb gjuh\u00ebn standard, nd\u00ebrkaq kjo \u00ebsht\u00eb e palejueshme. N\u00eb Franc\u00eb, p\u00ebr shembull, \u00ebsht\u00eb ndaluar me ligj p\u00ebrdorimi n\u00eb gjuh\u00ebn standard i fjal\u00ebve q\u00eb nuk i ka aprovuar akademia. N\u00eb \u00e7do vit del nj\u00eb num\u00ebr fjal\u00ebsh 20 deri n\u00eb 30 q\u00eb aprovohen. Ndryshe, \u00ebsht\u00eb e ndaluar me ligj dhe d\u00ebnohen ata q\u00eb i p\u00ebrdorin. Kurse shkrimtar\u00ebt mund t\u00eb shkruajn\u00eb secili si t\u00eb doj\u00eb; ajo \u00ebsht\u00eb gjuha private e tyre n\u00eb krijimtarin\u00eb letrare.<\/p>\n<p><strong>Pyetje:<\/strong>\u00a0<em>Rrethanat e reja politike sociale p\u00ebr shqiptar\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb reagime t\u00eb shpejta nga gjuha dhe gjuh\u00ebtar\u00ebt. Cila do t\u00eb jet\u00eb strategjia e re gjuh\u00ebsore n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb dhe rrug\u00ebt p\u00ebr pasurimin e gjuh\u00ebs shqipe?<\/em><\/p>\n<p><strong>Ismail Kadare:<\/strong>\u00a0N\u00eb procesin e nj\u00eb gjuhe lozin nj\u00eb rol shum\u00eb t\u00eb madh njer\u00ebzit q\u00eb jan\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb publik. Por kush jan\u00eb ata? Dy jan\u00eb kategori e njer\u00ebzve q\u00eb lozin rol n\u00eb gjuh\u00eb p\u00ebr t\u2019u imituar nga t\u00eb tjer\u00ebt; n\u00eb gjuh\u00ebn e p\u00ebrditshme jan\u00eb politikan\u00ebt dhe aktor\u00ebt. Tani politikan\u00ebt, p\u00ebr fat t\u00eb keq, p\u00ebr shkak t\u00eb injoranc\u00ebs p\u00ebrdorin jasht\u00ebzakonisht fjal\u00eb t\u00eb huaja p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb vetes autoritet duke e shkat\u00ebrruar k\u00ebshtu nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs, gazetar\u00ebt injorant\u00eb q\u00eb, gjithashtu, shkojn\u00eb pas tyre ose edhe nj\u00eb pjes\u00eb aktor\u00ebsh q\u00eb p\u00ebrdorin t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gjuh\u00eb. Kjo ka sjell\u00eb probleme t\u00eb r\u00ebnda n\u00eb Shqip\u00ebri. Detyra urgjente \u00ebsht\u00eb ruajtja e pasuris\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, jo p\u00ebr t\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb puritaniz\u00ebm. Ruajtja e pasuris\u00eb s\u00eb nj\u00eb gjuhe \u00ebsht\u00eb detyr\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e sh\u00ebndetshme n\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb. Ne jemi t\u00eb detyruar t\u00eb ruajm\u00eb identitetin e gjuh\u00ebs shqipe, e cila nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb mbulohet nga nj\u00eb mori fjal\u00ebsh t\u00eb huaja t\u00eb panevojshme. Gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb makin\u00eb e mrekullueshme e t\u00eb shprehurit, nj\u00eb nga makinat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrsosura t\u00eb Europ\u00ebs, nga ana e mund\u00ebsive t\u00eb shprehjes. Prandaj, ne s\u2019kemi pse ta prishim k\u00ebt\u00eb makin\u00eb p\u00ebr t\u2019u dukur q\u00eb dim\u00eb anglisht, italisht fr\u00ebngjisht. Ruajtja e past\u00ebrtis\u00eb s\u00eb gjuh\u00ebs q\u00eb shoq\u00ebrohet me procesin e pasurimit tregon mjesht\u00ebrin\u00eb e lart\u00eb dhe moralitetin e nj\u00eb kulture.<\/p>\n<p><strong>Bisedoi Mimoza Kelmendi<\/strong><\/p>\n<p>(<em>\u2013 Intervista me Ismail Kadaren\u00eb u b\u00eb n\u00eb prag t\u00eb 30 vjetorit t\u00eb Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe, botuar n\u00eb librin \u201cKadare ndryshe\u201d)\u00a0<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0(Me rastin e 45 vjetorit t\u00eb Kongresit t\u00eb Drejtshkrimit\u00a0 t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe) Kongresi i Drejtshkrimit nuk \u00ebsht\u00eb as nj\u00eb gj\u00eb p\u00ebr t\u2019i ngritur monument, p\u00ebr ta glorifikuar, por nuk \u00ebsht\u00eb as edhe nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb duhet mallkuar, q\u00eb duhet rr\u00ebzuar. Pyetje:\u00a0Zoti Kadare, \u00e7far\u00eb vlere ka p\u00ebr ju sot Kongresi i Drejtshkrimit t\u00eb Gjuh\u00ebs Shqipe? Sipas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":6683,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10],"tags":[],"class_list":["post-6682","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/ismail-kadare1-Copy.jpg?fit=454%2C337&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-1JM","jetpack-related-posts":[{"id":100318,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/u-propozua-si-ambasador-i-shba-ne-shqiperi-shkrimi-i-kostelancik-rama-mbrojti-aleaten-e-tij-balluku-ne-kuvend-lufta-antikorrupsion-ka-deshtuar\/","url_meta":{"origin":6682,"position":0},"title":"U propozua si ambasador i SHBA n\u00eb Shqip\u00ebri, shkrimi i Kostelancik: &#8211; Rama mbrojti aleaten e tij Balluku n\u00eb Kuvend, lufta antikorrupsion ka d\u00ebshtuar","author":"Kurt Farka","date":"May 15, 2026","format":false,"excerpt":"15 Maji 2026 Diplomati David J. Kostelancik, i cili u propozua nga Joe Biden n\u00eb koh\u00ebn kur ishte president i SHBA-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb ambasadori amerikan n\u00eb vendin ton\u00eb, por u refuzua nga Kongresi, i ka kushtuar nj\u00eb shkrim t\u00eb gjat\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Kostelancik, n\u00eb shkrimin e tij bashk\u00eb me autorin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Politika&quot;","block_context":{"text":"Politika","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/politika\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-david-j-kostelancik-1704393273.jpg?fit=544%2C426&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-david-j-kostelancik-1704393273.jpg?fit=544%2C426&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-david-j-kostelancik-1704393273.jpg?fit=544%2C426&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100358,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ketu-ka-vetem-maqedoni-le-ta-mesojne-te-gjithe-forcat-e-rmv-provokojne-para-protestes-per-gjuhen-shqipe-studenti-organizator-rastesi-apo-paralajmerim\/","url_meta":{"origin":6682,"position":1},"title":"\u201cK\u00ebtu ka vet\u00ebm Maqedoni, le ta m\u00ebsojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb\u201d\/ Forcat e RMV provokojn\u00eb para protest\u00ebs p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe, studenti organizator: &#8211; Rast\u00ebsi apo paralajm\u00ebrim?","author":"Kurt Farka","date":"May 16, 2026","format":false,"excerpt":"16 Maji 2026 \u00c7lirim Iseni, student dhe nj\u00eb nga organizator\u00ebt e protest\u00ebs s\u00eb paralajm\u00ebruar p\u00ebr t\u00eb drejt\u00ebn e p\u00ebrdorimit t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb Maqedonin\u00eb e Veriut, ka reaguar pas pamjeve q\u00eb tregojn\u00eb nj\u00eb parad\u00eb t\u00eb nj\u00eb formacioni t\u00eb policis\u00eb speciale n\u00eb lagjet urbane t\u00eb Kumanov\u00ebs, vet\u00ebm dy dit\u00eb para protest\u00ebs\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/MixCollage-16-May-2026-03-20-PM-9496-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/MixCollage-16-May-2026-03-20-PM-9496-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/MixCollage-16-May-2026-03-20-PM-9496-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/MixCollage-16-May-2026-03-20-PM-9496-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100635,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zgjedhjet-ne-pd-ishin-votebesim-per-berishen-me-emra-anonime-do-te-ishte-varianti-i-ramiz-alise-ne-91\/","url_meta":{"origin":6682,"position":2},"title":"\u201cZgjedhjet n\u00eb PD ishin vot\u00ebbesim p\u00ebr Berish\u00ebn\u201d. &#8211; Me emra anonim\u00eb, do t\u00eb ishte varianti i Ramiz Alis\u00eb n\u00eb \u201891","author":"Kurt Farka","date":"May 25, 2026","format":false,"excerpt":"25 Maji 2026 Ish deputeti i Partis\u00eb Demokratike, Myslim Murrizi thot\u00eb se t\u00eb shtun\u00ebn e 23 majit, demokrat\u00ebt zhvilluan nj\u00eb proces vot\u00ebbesimi p\u00ebr Sali Berish\u00ebn. Sipas tij, procesi nuk ishte nj\u00eb referendum, si\u00e7 e ka cil\u00ebsuar selia blu. I ftuar n\u00eb News24, ai theksoi se kandidaturat q\u00eb nuk u lejuan\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/murrizi.jpg?fit=1176%2C694&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/murrizi.jpg?fit=1176%2C694&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/murrizi.jpg?fit=1176%2C694&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/murrizi.jpg?fit=1176%2C694&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/murrizi.jpg?fit=1176%2C694&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100557,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ish-kreu-i-policise-ka-takuar-jeton-lamin-ne-paraburgim-lala-zbulon-detajet-ka-mesuar-te-dhena-mbi-fatin-e-martinajt\/","url_meta":{"origin":6682,"position":3},"title":"\u201cIsh kreu i Policis\u00eb ka takuar Jeton Lamin n\u00eb paraburgim\u201d\/Lala zbulon detajet: &#8211; Ka m\u00ebsuar t\u00eb dh\u00ebna mbi fatin e Martinajt","author":"Kurt Farka","date":"May 22, 2026","format":false,"excerpt":"22 Maji 2026 Gazetarja Klodiana Lala ka folur mbi d\u00ebshmin\u00eb e Mustafa Martinajt, babai t\u00eb Ervis Martinajt n\u00eb gjykat\u00eb. Gazetarja \u00ebsht\u00eb shprehur se thirrja e tij p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshmuar ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me pasurit\u00eb e skuestruara ku ai ka pretenduar se rrjedhin nga burime t\u00eb ligjshme. E ftuar n\u00eb nj\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Klodiana-Lala.jpg?fit=640%2C413&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Klodiana-Lala.jpg?fit=640%2C413&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Klodiana-Lala.jpg?fit=640%2C413&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100554,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fati-i-martinajt-gazetari-ata-qe-organizuan-rrembimin-e-tij-ishin-aq-shume-sa-mund-te-pushtonin-parlamentin\/","url_meta":{"origin":6682,"position":4},"title":"Fati i Martinajt\/ Gazetari: &#8211; Ata q\u00eb organizuan rr\u00ebmbimin e tij ishin aq shum\u00eb sa mund t\u00eb pushtonin parlamentin\u2026","author":"Kurt Farka","date":"May 22, 2026","format":false,"excerpt":"22 Maji 2026 Gazetari Ferdinand Dervishi ka folur p\u00ebr zhdukjen e Ervis Martinajt. Sipas gazetarit ka nj\u00eb sabotim t\u00eb mir\u00eborganizuar q\u00eb ngjarja t\u00eb mbetet n\u00eb err\u00ebsir\u00eb. Gazetari ka deklaruar se n\u00eb rr\u00ebmbimin e Ervis Martinajt nuk kan\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb nj\u00eb apo 2 persona por mund t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb 100 apo\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ferdinand-Dervishi.jpg?fit=640%2C444&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ferdinand-Dervishi.jpg?fit=640%2C444&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ferdinand-Dervishi.jpg?fit=640%2C444&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100514,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/na-duan-te-vdekur-kim-mehmeti-ngre-tonet-ne-top-story-nese-ambasadori-i-shqiperise-meidani-largohet-i-jepet-zemer-grupeve-anti-shqiptare-ne-rmv\/","url_meta":{"origin":6682,"position":5},"title":"\u201cNa duan t\u00eb vdekur\u201d, Kim Mehmeti ngre tonet n\u00eb \u2018Top Story\u2019: &#8211; N\u00ebse ambasadori i Shqiperise Meidani largohet, i jepet zem\u00ebr grupeve anti-shqiptare n\u00eb RMV","author":"Kurt Farka","date":"May 21, 2026","format":false,"excerpt":"21 Maji 2026 Analisti shqiptar nga Maqedonia e Veriut, Kim Mehmeti i ftuar mbr\u00ebmjen e sotme n\u00eb \u2018Top Story\u2019 nga Grida Duma foli p\u00ebr l\u00ebvizjen studentore t\u00eb student\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb Shkup p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe. Mehmeti shprehu se t\u00ebrheqja e ambasadorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Shkup, Denion Meidani do t\u00eb ishte turp\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6682","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6682"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6682\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6685,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6682\/revisions\/6685"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}