{"id":65842,"date":"2022-12-30T12:59:31","date_gmt":"2022-12-30T12:59:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=65842"},"modified":"2022-12-30T13:00:55","modified_gmt":"2022-12-30T13:00:55","slug":"national-geographic-afresket-e-mrekullueshme-te-voskopojes-parisit-te-ballkanit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/national-geographic-afresket-e-mrekullueshme-te-voskopojes-parisit-te-ballkanit\/","title":{"rendered":"\u201dNational Geographic\u201d: &#8211; Afresket e mrekullueshme t\u00eb Voskopoj\u00ebs, Parisit t\u00eb Ballkanit"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"65844\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/national-geographic-afresket-e-mrekullueshme-te-voskopojes-parisit-te-ballkanit\/voskopoja9\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=696%2C418&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"696,418\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1671870533&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"voskopoja9\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=300%2C180&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=696%2C418&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-65844\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?resize=505%2C303&#038;ssl=1\" width=\"505\" height=\"303\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?resize=300%2C180&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?resize=450%2C270&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?resize=600%2C360&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?resize=400%2C240&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?w=696&amp;ssl=1 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 505px) 100vw, 505px\" \/><\/p>\n<p>30 Dhjetor 2022<\/p>\n<p>Disa nga afresket m\u00eb t\u00eb mrekullueshme mund t\u00eb gjenden n\u00eb Voskopoj\u00eb, q\u00eb \u201dNational Geographic\u201d e konsideron edhe si \u201cParisin e Ballkanit\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e ruajtjes s\u00eb veprave t\u00eb artit n\u00eb Voskopoj\u00eb po garojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar qindra kryevepra ortodokse t\u00eb shekullit XVIII n\u00eb kishat e degraduara nga koha.<\/p>\n<p>N\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Juglindore, n\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb vog\u00ebl ndodhen pes\u00eb kisha, q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb nga elementet m\u00eb madh\u00ebshtore t\u00eb artit t\u00eb afreskut t\u00eb krishter\u00eb ortodoks n\u00eb bot\u00eb, thot\u00eb \u201cNational Geographic\u201d.<\/p>\n<p>Nga jasht\u00eb, kishat n\u00eb Voskopoj\u00eb ngjajn\u00eb me hambar\u00eb prej guri, nj\u00eb pasqyrim i trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb shekullit XVIII si vende grumbullimi t\u00eb krishter\u00eb, n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane. Brenda, ato zbulojn\u00eb kryevepra t\u00eb pikturuara n\u00eb ngjyr\u00ebn blu, t\u00eb kuqe dhe t\u00eb verdh\u00eb brilante q\u00eb shfaqin tematika t\u00eb mrekullueshme, (Krishti i Plotfuqish\u00ebm ose Pantokrator) dhe t\u00eb \u00e7uditshme (Sh\u00ebn Nikolla tejkalon per\u00ebndesh\u00ebn Artemis).<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebr ne \u00ebsht\u00eb si Luvri\u201d, thot\u00eb ministrja e Kultur\u00ebs, Elva Margariti. Nuk ka objekte t\u00eb tjera n\u00eb Shqip\u00ebri apo n\u00eb bot\u00eb si kishat e Voskopoj\u00ebs dhe afresket e tyre 43 000 metra katrore. Qeveria i ka cil\u00ebsuar ato si Monumente Kulture, dhe n\u00eb vitin 2020 njohu qendr\u00ebn e fshatit ku ndodhen shumica e tyre si Ansamb\u00ebl Historik. Afresket jan\u00eb nj\u00eb artefakt mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs ku Lindja takon Per\u00ebndimin, dhe shfaqin nj\u00eb identitet multikulturor dhe multifetar shqiptar. Shum\u00eb prej ekspert\u00ebve kishin frik\u00eb se ekzistenca e tyre do t\u00eb shuhej n\u00ebn regjimin e m\u00ebparsh\u00ebm komunist.<\/p>\n<div class=\"galery-slider\">\n<ul class=\"slides\">\n<li class=\"flex-slider-item\" data-thumb-alt=\"\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" alt=\"foto galeri \" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja.jpg?ssl=1\" \/><\/a><\/li>\n<li class=\"flex-slider-item flex-active-slide\" data-thumb-alt=\"\"><a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?ssl=1\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" alt=\"foto galeri \" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.balkanweb.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?ssl=1\" \/><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<ol class=\"flex-control-nav flex-control-paging\"><\/ol>\n<ul class=\"flex-direction-nav\"><\/ul>\n<\/div>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb mrekulli q\u00eb disa afreske kan\u00eb mbijetuar.<\/p>\n<p>Duke filluar nga fundi i shekullit XVIII, Voskopoja u pla\u00e7kit dhe u shkat\u00ebrrua tre her\u00eb n\u00eb 20 vjet. Ajo u dogj gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore dhe u bombardua n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Nga m\u00eb shum\u00eb se 20 kisha q\u00eb ishin dikur n\u00eb fshat, vet\u00ebm gjasht\u00eb kan\u00eb mbetur, duke p\u00ebrfshir\u00eb pes\u00eb kishat me afreske.<\/p>\n<p>N\u00eb dekadat e fundit, k\u00ebto thesare arkitekturore dhe artistike jan\u00eb shkat\u00ebrruar. Nj\u00eb kish\u00eb, p\u00ebsoi at\u00eb q\u00eb nj\u00eb autoritet rajonal e quajti, d\u00ebmtim t\u00eb nivelit SOS, pas reshjeve t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb shiut n\u00eb vitin 2021, kur \u00e7atia e saj u shemb pjes\u00ebrisht. Nj\u00eb tjet\u00ebr u deklarua n\u00eb gjendje kritike, nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb.<\/p>\n<p>Aktualisht, nd\u00ebrsa turizmi n\u00eb zon\u00eb po rritet, nj\u00eb grup studiuesish dhe restauruesish t\u00eb p\u00ebrkushtuar po garojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar kishat. N\u00eb n\u00ebntor, Ministria e Kultur\u00ebs zbuloi nj\u00eb propozim ambicioz, q\u00eb do t\u2019i sillte ekspert\u00ebt e ruajtjes s\u00eb veprave t\u00eb artit nga e gjith\u00eb Evropa, dhe arkitekt\u00ebt e konservimit, p\u00ebr t\u2019i restauruar ato p\u00ebrpara se t\u00eb ishte tep\u00ebr von\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cParisi i Ballkanit\u201d<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ka nj\u00eb histori t\u00eb trazuar. Gjat\u00eb mij\u00ebra viteve, vendi u pushtua nga disa perandori, nga ato romake deri te ato bizantine dhe otomane.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb vitin 1760, Voskopoja lul\u00ebzoi, duke u b\u00ebr\u00eb Parisi i Ballkanit n\u00eb vitin 1760\u201d, shkruajn\u00eb v\u00ebzhguesit.<\/p>\n<p>Voskopoja kontrollonte rrug\u00ebt tregtare tok\u00ebsore midis Adriatikut dhe Stambollit, duke lidhur osman\u00ebt me doxh\u00ebt n\u00eb Venecia, Habsburg\u00ebt n\u00eb Vjen\u00eb dhe m\u00eb gjer\u00eb. N\u00eb kulmin e saj, funksiononin rreth 50 esnafe artizanale, duke t\u00ebrhequr dhe trajnuar artizan\u00eb si rrobaqep\u00ebs, argjendar\u00eb dhe arm\u00ebpunues. P\u00ebr nj\u00ebfar\u00eb kohe, qyteti kishte t\u00eb vetmen shtypshkronj\u00eb n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane, e themeluar n\u00eb 1744, q\u00eb drejtohej nga \u201dAkademia e Re\u201d dhe q\u00eb ushqente ide iluministe .<\/p>\n<p>Aft\u00ebsia ekonomike e qytetit, i mund\u00ebsoi atij t\u00eb lul\u00ebzonte si nj\u00eb qend\u00ebr e besimit dhe artit t\u00eb krishter\u00eb ortodoks, n\u00eb perandorin\u00eb e dominuar nga Islami, duke \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb lul\u00ebzim n\u00eb nd\u00ebrtimin e kishave. Por duke filluar nga fundi i shekullit XVIII, qyteti filloi t\u00eb bjer\u00eb. N\u00eb vitin 1769 grabit\u00ebsit, me gjas\u00eb nga rajoni p\u00ebrreth, pla\u00e7kit\u00ebn Voskopoj\u00ebn. Banor\u00ebt ik\u00ebn dhe qyteti dikur madh\u00ebshtor u reduktua n\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb vog\u00ebl.<\/p>\n<p>Pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, diktatori Enver Hoxha konsolidoi sundimin e tij mbi Shqip\u00ebrin\u00eb, duke zbatuar ateizmin n\u00ebn regjimin e tij komunist. Kishat e mbijetuara t\u00eb Voskopoj\u00ebs, u lan\u00eb pas dore, u p\u00ebrdor\u00ebn si magazina dhe depo. Kishat e tjera u shkat\u00ebrruan. Besimtar\u00ebt, fsheh\u00ebn fshehurazi, ikona fetare n\u00ebn d\u00ebrrasat e dyshemes\u00eb n\u00eb banesat e tyre. Prift\u00ebrinjt\u00eb, si dhe imam\u00ebt dhe klerik\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, u ekzekutuan ose u d\u00ebrguan n\u00eb kampet e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cMendoj se \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb f\u00ebmij\u00ebt e sot\u00ebm, t\u00eb din\u00eb se \u00e7far\u00eb besonin paraardh\u00ebsit e tyre, \u00e7far\u00eb sakrifikuan p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar\u201d, tha Fjoralba Prifti, drejtoresh\u00eb n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Artit Mesjetar, n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, i cili ruan 6 400 ikona, p\u00ebrfshir\u00eb edhe shum\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb shp\u00ebtuara nga kishat e Voskopoj\u00ebs.<\/p>\n<p>\u201cKur regjimi ra n\u00eb vitin 1991, fshatar\u00ebt u mblodh\u00ebn n\u00eb Sh\u00ebn Nikoll\u00eb. \u201cEdhe pse kishin frik\u00eb, kishin nj\u00ebri-tjetrin. Per\u00ebndia gjithmon\u00eb na ka th\u00ebn\u00eb: Un\u00eb jam brenda jush\u201d, kujton at Thoma Samaraj, kryeprift i kishave t\u00eb Voskopoj\u00ebs.<\/p>\n<p>Koha ka vazhduar t\u00eb degradoj\u00eb kishat. N\u00eb vitin 2002 dhe 2004, ata fituan njohje t\u00eb dyshimt\u00eb n\u00eb list\u00ebn e \u201cv\u00ebzhgimit\u201d t\u00eb Fondit Bot\u00ebror t\u00eb Monumenteve t\u00eb vendeve t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb n\u00eb rrezik.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2018, ata hyn\u00eb n\u00eb list\u00ebn e \u201c7 m\u00eb t\u00eb rrezikuarve\u201d t\u00eb Europa Nostra.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb vend ku kryhen nd\u00ebrhyrje t\u00eb vazhdueshme, i gjith\u00eb fshati. Kjo \u00ebsht\u00eb fryma e shqiptar\u00ebve, duke rezistuar dhe duke treguar gjithmon\u00eb se mund t\u00eb vazhdojn\u00eb te ruajn\u00eb artin, trash\u00ebgimin\u00eb e tyre kulturore, nd\u00ebr vite\u201d, tha Margariti.<\/p>\n<p>Plag\u00ebt nga historia jan\u00eb ende t\u00eb dukshme n\u00eb nj\u00eb inspektim t\u00eb fundit, n\u00eb Kish\u00ebn e Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb, s\u00eb bashku me Anxhela Zguri, docente n\u00eb Institutin e Monumenteve t\u00eb Kultur\u00ebs t\u00eb qeveris\u00eb dhe pronare e bujtin\u00ebs \u201cBujtina Liana\u201d. Narteksi u shkat\u00ebrrua dhe naosi u rr\u00ebnua pjes\u00ebrisht nga bombardimet e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u201cT\u00eb degraduara nga kalimi i viteve, shumica e afreskeve nuk jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb mir\u00eb\u201d, tha ajo.<\/p>\n<p>E nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1699, kjo \u00ebsht\u00eb kisha m\u00eb e madhe dhe m\u00eb e vjet\u00ebr nga kat\u00ebr kishat me afreske q\u00eb ndodhen ende n\u00eb fshat. Tre t\u00eb tjerat u ngrit\u00ebn brenda disa dekadave dhe t\u00eb gjitha jan\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtuara af\u00ebrsisht n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin stil bazilik. I pesti \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb manastir n\u00eb nj\u00eb kod\u00ebr, me pamje nga fshati.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb e dallon secil\u00ebn prej tyre \u00ebsht\u00eb arti n\u00eb mure. Arti ortodoks duhej t\u2019u p\u00ebrmbahej disa parimeve t\u00eb ikonografis\u00eb fetare, dhe afresket duhej t\u2019i p\u00ebrcillnin historit\u00eb e Bibl\u00ebs dhe t\u00eb krishterimit t\u00eb hersh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb kongregacion analfabet. Pjesa tjet\u00ebr varej nga imagjinata e piktor\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb Kish\u00ebn e Sh\u00ebn Maris\u00eb, skenat e kryeengj\u00ebjve Mikael dhe Gabriel jan\u00eb pika kryesore;<\/p>\n<p>Nj\u00eb piktur\u00eb n\u00eb Kish\u00ebn e Sh\u00ebn Athanasiut p\u00ebrshkruan kullat e Babilonis\u00eb q\u00eb bien mbi banor\u00ebt e saj fatkeq, midis veprave t\u00eb tjera t\u00eb n\u00ebnshkruara nga v\u00ebllez\u00ebrit Kostandin dhe Athanas Zografi, artist\u00eb t\u00eb frytsh\u00ebm q\u00eb i shtuan stilin ortodoks n\u00eb shekullin e 18-t\u00eb.<\/p>\n<p>Pjesa qendrore e fshatit, Kisha e Sh\u00ebn Nikoll\u00ebs \u00ebsht\u00eb domeni i David Selenic\u00ebs, nj\u00eb mjesht\u00ebr portreti aktiv k\u00ebtu n\u00eb vitet 1720, i cili pikturoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb anekdotike fytyrat e fshatar\u00ebve mbi trupat e shenjtor\u00ebve. N\u00eb nj\u00eb panel, Sh\u00ebn Nikolla lutet mbi trupin e nj\u00eb marinari, nd\u00ebrsa dallg\u00ebt e nj\u00eb stuhie t\u00eb frikshme trondisin anijen e tij. Muralisti zgjodhi ta vendoste shenjtorin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb anakronike mbi nj\u00eb galion me kat\u00ebr direk\u00eb, t\u00eb zbukuruar me top.<\/p>\n<p>L\u00ebvizja e ringjalljes<\/p>\n<p>Ka shpres\u00eb p\u00ebr kishat e mbetura t\u00eb Voskopoj\u00ebs. T\u00eb inkurajuar nga rritja e turizmit, vendasit po hedhin drit\u00eb mbi strukturat, fshatin dhe historin\u00eb e tyre. N\u00eb n\u00ebntor, Ministria e Kultur\u00ebs shpalli nj\u00eb plan ambicioz p\u00ebr restaurimin dhe zhvillimin e qytetit.<\/p>\n<p>Plani p\u00ebrfshin fortifikimin e muratur\u00ebs dhe \u00e7atit\u00eb e varura t\u00eb tre kishave. Afresket do t\u00eb restaurohen jo vet\u00ebm nga mjesht\u00ebrit e vjet\u00ebr t\u00eb teknik\u00ebs, por edhe nga profesor\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb dhe student\u00eb t\u00eb ruajtjes s\u00eb artit, n\u00eb terren. Gjithashtu n\u00eb list\u00ebn e d\u00ebshirave p\u00ebrfshihen, ndri\u00e7im i ri p\u00ebr nj\u00eb eksperienc\u00eb muzeale, guida audio, dhe turne virtuale.<\/p>\n<p>Ministria ka dor\u00ebzuar propozimin n\u00eb Bank\u00ebn Evropiane p\u00ebr Rind\u00ebrtim dhe Zhvillim p\u00ebr financimin e tij, i cili sipas Margariti mund t\u00eb arrij\u00eb rreth dy milion\u00eb euro (2,1 milion\u00eb dollar\u00eb). Projektet e rehabilitimit do t\u00eb zgjasin t\u00eb pakt\u00ebn dy vjet.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, mjesht\u00ebrit kan\u00eb nisur tashm\u00eb pun\u00ebn p\u00ebr restaurimin e afreskeve t\u00eb Sh\u00ebn Nikoll\u00ebs. Pas gjasht\u00eb muajsh jan\u00eb p\u00ebrfunduar dy panele. Diku tjet\u00ebr n\u00eb qytet, udh\u00ebtar\u00ebt mund t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb pallate historike t\u00eb rinovuara dhe t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr lavdin\u00eb e dikurshme t\u00eb Voskopoj\u00ebs. N\u00eb nj\u00eb fush\u00eb, p\u00ebrtej fshatit ekzistues, disa shenja zbulojn\u00eb vendin ku dikur q\u00ebndronin, akademia e madhe, biblioteka dhe shtypshkronja.<\/p>\n<p>N\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Artit Mesjetar, i cili u vizitua nga nj\u00eb num\u00ebr rekord turist\u00ebsh, k\u00ebt\u00eb vit (27 000), ofron dhjet\u00ebra ikona t\u00eb Zografit dhe nj\u00eb Selenic\u00eb t\u00eb rrall\u00eb, s\u00eb bashku me pikturat e bashk\u00ebkoh\u00ebsve t\u00eb tyre, gdhendje n\u00eb dru dhe punime metalike.<\/p>\n<p>Ballkanweb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>30 Dhjetor 2022 Disa nga afresket m\u00eb t\u00eb mrekullueshme mund t\u00eb gjenden n\u00eb Voskopoj\u00eb, q\u00eb \u201dNational Geographic\u201d e konsideron edhe si \u201cParisin e Ballkanit\u201d. Ekspert\u00ebt e ruajtjes s\u00eb veprave t\u00eb artit n\u00eb Voskopoj\u00eb po garojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar qindra kryevepra ortodokse t\u00eb shekullit XVIII n\u00eb kishat e degraduara nga koha. N\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Juglindore, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":65844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10,35,86],"tags":[],"class_list":["post-65842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura","category-shoqerore","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=696%2C418&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-h7Y","jetpack-related-posts":[{"id":100439,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjigantet-qe-rikthyen-grafiken-me-ekspozite-te-vecante\/","url_meta":{"origin":65842,"position":0},"title":"Gjigant\u00ebt q\u00eb rikthyen grafiken me ekspozit\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 19, 2026","format":false,"excerpt":"19 Maji 2026 Ata njihen m\u00eb s\u00eb shumti p\u00ebr pikturat e tyre t\u00eb gjalla me vaj n\u00eb p\u00eblhur\u00eb, por nj\u00eb ekspozit\u00eb q\u00eb hapet n\u00eb jugper\u00ebndim t\u00eb Anglis\u00eb po fokusohet n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj te aft\u00ebsit\u00eb e holla t\u00eb grafik\u00ebs (printimit artistik) t\u00eb artist\u00ebve si \u00c9douard Manet, Vincent van Gogh dhe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/535cb01a-c31a-4a95-a760-a2302d52e457.webp?fit=1200%2C852&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/535cb01a-c31a-4a95-a760-a2302d52e457.webp?fit=1200%2C852&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/535cb01a-c31a-4a95-a760-a2302d52e457.webp?fit=1200%2C852&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/535cb01a-c31a-4a95-a760-a2302d52e457.webp?fit=1200%2C852&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/535cb01a-c31a-4a95-a760-a2302d52e457.webp?fit=1200%2C852&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":103714,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/koleksioni-misterioz-qe-nisi-nga-nje-sy-i-pikturuar\/","url_meta":{"origin":65842,"position":1},"title":"Koleksioni misterioz q\u00eb nisi nga nj\u00eb sy i pikturuar","author":"Kurt Farka","date":"August 3, 2026","format":false,"excerpt":"3 Gusht 2026 Ajo q\u00eb nisi si nj\u00eb blerje e rast\u00ebsishme n\u00eb nj\u00eb panair antikesh n\u00eb Boston, u shnd\u00ebrrua n\u00eb nj\u00eb pasion q\u00eb zgjati prej m\u00eb shum\u00eb se kat\u00ebr dekadash. David dhe Nan Skier, nj\u00eb \u00e7ift nga Alabama e SHBA-ve, kan\u00eb krijuar at\u00eb q\u00eb konsiderohet koleksioni m\u00eb i madh n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/image-30-1024x683-1.png?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":102912,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zonjushet-e-avinjonit-kryevepra-e-picasso-s-qe-u-mbajt-e-fshehur-per-9-vjet\/","url_meta":{"origin":65842,"position":2},"title":"\u201cZonjushet e Avinjonit\u201d, kryevepra e Picasso-s q\u00eb u mbajt e fshehur p\u00ebr 9 vjet","author":"Kurt Farka","date":"July 19, 2026","format":false,"excerpt":"19 Korrik 2026 Pablo Picasso krijoi n\u00eb vitin 1907 nj\u00eb nga veprat m\u00eb t\u00eb famshme dhe m\u00eb t\u00eb debatueshme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb artit: \u201cZonjushet e Avinjonit\u201d (Les Demoiselles d\u2019Avignon). Piktura, e cila n\u00eb fillim shkaktoi tronditje dhe refuzim nga artist\u00ebt e koh\u00ebs, m\u00eb von\u00eb u konsiderua nj\u00eb vep\u00ebr themelore, q\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/640-0-pikajpg-1784381262.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/640-0-pikajpg-1784381262.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/640-0-pikajpg-1784381262.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100388,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pse-kurani-ishte-nder-librat-me-te-shitur-mes-te-krishtereve-ne-ameriken-e-shekullit-xviii\/","url_meta":{"origin":65842,"position":3},"title":"Pse Kurani ishte nd\u00ebr librat m\u00eb t\u00eb shitur mes t\u00eb krishter\u00ebve n\u00eb Amerik\u00ebn e shekullit XVIII","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 Islami ka ekzistuar n\u00eb Amerik\u00ebn e Veriut prej qindra vitesh, q\u00eb kur njer\u00ebzit e skllav\u00ebruar t\u00eb sjell\u00eb me forc\u00eb nga Afrika soll\u00ebn me vete edhe fen\u00eb e tyre. N\u00eb vitet 1700, nj\u00eb p\u00ebrkthim anglisht i Kuranit u b\u00eb madje nd\u00ebr librat m\u00eb t\u00eb shitur mes protestant\u00ebve n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-kurani-1778963834-1.jpeg?fit=640%2C320&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-kurani-1778963834-1.jpeg?fit=640%2C320&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-kurani-1778963834-1.jpeg?fit=640%2C320&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100303,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/amedeo-modigliani-vjen-ne-tirane\/","url_meta":{"origin":65842,"position":4},"title":"Amedeo Modigliani vjen ne Tiran\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 15, 2026","format":false,"excerpt":"15 Maji 2026 Ekspozita e mb\u00ebshtetur nga \u201cLuarasi\u201d sjell artin e shek.XX p\u00ebr shqiptar\u00ebt Amedeo Modigliani, nj\u00eb figur\u00eb emblematike e artit t\u00eb shekullit t\u00eb 20-t\u00eb vjen n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebrmes veprave t\u00eb tij. N\u00eb galerin\u00eb Kalo, nj\u00eb ekspozit\u00eb e mb\u00ebshtetur nga Universiteti Luarasi, u \u00e7el n\u00eb nj\u00eb mbr\u00ebmje t\u00eb rezervuar p\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Amedeo-Modigliani-2.jpg?fit=1200%2C750&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Amedeo-Modigliani-2.jpg?fit=1200%2C750&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Amedeo-Modigliani-2.jpg?fit=1200%2C750&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Amedeo-Modigliani-2.jpg?fit=1200%2C750&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Amedeo-Modigliani-2.jpg?fit=1200%2C750&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":103375,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-shekull-ne-arrati-si-u-rikthye-ne-itali-koka-e-aleksandrit-te-madh\/","url_meta":{"origin":65842,"position":5},"title":"Nj\u00eb shekull n\u00eb \u201carrati\u201d, si u rikthye n\u00eb Itali koka e Aleksandrit t\u00eb Madh","author":"Kurt Farka","date":"July 29, 2026","format":false,"excerpt":"29 Korrik 2026 Arkeologu q\u00eb e nxori nga toka, hajdut\u00ebt dhe kontrabandist\u00ebt q\u00eb e larguan fshehurazi, nj\u00eb tregtar armen arti, nj\u00eb profesor grek i arkeologjis\u00eb dhe nx\u00ebn\u00ebsi i tij, nj\u00eb sheik nga Katari dhe nj\u00eb galerist n\u00eb Manhattan. Jan\u00eb t\u00eb shumta duart q\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekulli, mbajt\u00ebn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Aleksandri-i-Madh.jpg?fit=1024%2C577&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Aleksandri-i-Madh.jpg?fit=1024%2C577&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Aleksandri-i-Madh.jpg?fit=1024%2C577&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Aleksandri-i-Madh.jpg?fit=1024%2C577&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65842"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65845,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65842\/revisions\/65845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}