{"id":60336,"date":"2022-07-31T09:41:02","date_gmt":"2022-07-31T09:41:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=60336"},"modified":"2022-07-31T09:41:02","modified_gmt":"2022-07-31T09:41:02","slug":"shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte\/","title":{"rendered":"Shtat\u00eb mumjet e famshme, dhe sekretet q\u00eb na kan\u00eb zbuluar p\u00ebr bot\u00ebn e lasht\u00eb"},"content":{"rendered":"<div style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 15px;color: #000000;font-family: MontRegular;background-color: #f6f6f6\" class=\"content-title\">\n<div style=\"padding: 0px 60px 0px 0px;margin: 0px\" class=\"content-title-bottom\">\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px;width: 800px;justify-content: space-between;align-items: flex-end\" class=\"c-flexy\">\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px\" class=\"art_about\">\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 0px 16px;flex-direction: column;justify-content: center\" class=\"writer_content\"><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px\" class=\"addthis-blck\">\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px;clear: both\" class=\"addthis_inline_share_toolbox\" data-url=\"https:\/\/alfapress.al\/mistere-kuriozitete\/shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per--i27826\" data-title=\"Shtat\u00eb mumjet e famshme, dhe sekretet q\u00eb na kan\u00eb zbuluar p\u00ebr bot\u00ebn e lasht\u00eb\" data-description=\"Njer\u00ebzit kan\u00eb\u00a0besuar\u00a0prej koh\u00ebsh\u00a0tek\u00a0vazhdimi\u00a0i\u00a0jet\u00ebs\u00a0edhe\u00a0pas vdekjes\u00a0fizike\">\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-size: 0px;line-height: 0\" class=\"at-resp-share-element at-style-responsive addthis-smartlayers addthis-animated at4-show\" id=\"atstbx\" aria-labelledby=\"at-a3a1856c-dded-4aea-adb7-7e45c907fb23\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;border: 0px;overflow: hidden\" class=\"at4-visually-hidden\" id=\"at-a3a1856c-dded-4aea-adb7-7e45c907fb23\"><\/span><\/p>\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px\" class=\"at-share-btn-elements\"><a style=\"padding: 5px;margin: 0px 2px 5px;background-color: #222222;overflow: hidden;line-height: 0;color: #ffffff;cursor: pointer;border: 0px;font-family: 'helvetica neue', helvetica, arial, sans-serif;border-radius: 0px\" class=\"at-icon-wrapper at-share-btn at-svc-facebook\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;border: 0px;overflow: hidden\" class=\"at4-visually-hidden\"><\/span><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;overflow: hidden;cursor: pointer;float: left;line-height: 32px;height: 32px;width: 32px\" class=\"at-icon-wrapper\"><\/span><\/a><a style=\"padding: 5px;margin: 0px 2px 5px;background-color: #222222;overflow: hidden;line-height: 0;color: #ffffff;cursor: pointer;border: 0px;font-family: 'helvetica neue', helvetica, arial, sans-serif;border-radius: 0px\" class=\"at-icon-wrapper at-share-btn at-svc-whatsapp\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;border: 0px;overflow: hidden\" class=\"at4-visually-hidden\"><\/span><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;overflow: hidden;cursor: pointer;float: left;line-height: 32px;height: 32px;width: 32px\" class=\"at-icon-wrapper\"><\/span><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"padding: 0px;margin: 0px;color: #000000;font-family: MontRegular;background-color: #f6f6f6\" class=\"c-flexy\">\n<div style=\"padding: 0px 60px 0px 0px;margin: 0px\" class=\"content-col\">\n<div id=\"attachment_60337\" style=\"width: 576px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-60337\" data-attachment-id=\"60337\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte\/shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?fit=640%2C380&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"640,380\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Shtat\u00eb mumjet e famshme, dhe sekretet q\u00eb na kan\u00eb zbuluar p\u00ebr bot\u00ebn e lasht\u00eb\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Shtat\u00eb mumjet e famshme, dhe sekretet q\u00eb na kan\u00eb zbuluar p\u00ebr bot\u00ebn e lasht\u00eb&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?fit=300%2C178&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?fit=640%2C380&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-60337\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?resize=566%2C336&#038;ssl=1\" width=\"566\" height=\"336\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?resize=300%2C178&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?resize=450%2C267&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?resize=600%2C356&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?resize=400%2C238&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?w=640&amp;ssl=1 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 566px) 100vw, 566px\" \/><p id=\"caption-attachment-60337\" class=\"wp-caption-text\">Shtat\u00eb mumjet e famshme, dhe sekretet q\u00eb na kan\u00eb zbuluar p\u00ebr bot\u00ebn e lasht\u00eb<\/p><\/div>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Korrik 2022<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Njer\u00ebzit kan\u00eb besuar prej koh\u00ebsh tek vazhdimi i jet\u00ebs edhe pas vdekjes fizike. P\u00ebr shembull egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb, jan\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm p\u00ebr ritualet e tyre t\u00eb sofistikuara t\u00eb funeraleve dhe besimin mbi jet\u00ebn e p\u00ebrtejme. Por praktika e ruajtjes s\u00eb q\u00ebllimshme t\u00eb trupave, shtrihet ndoshta 3500 vjet m\u00eb her\u00ebt sesa mumiet e Egjiptit t\u00eb lasht\u00eb. Mumiet e varrosura me pasuri dhe objekte personale, gjenden n\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. Ato zbulojn\u00eb at\u00eb q\u00eb njer\u00ebzit e konsideronin t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, simbolet e tyre shpirt\u00ebrore dhe at\u00eb q\u00eb ata besonin se ndodh pas vdekjes.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">\u00d6tzi,\u00a0Njeriu i\u00a0Akullit<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Kur mumja e njohur tani si \u00d6tzi, Njeriu i Akullit,\u00a0u zbulua n\u00eb Alpe n\u00eb vitin 1991, autoritetet austriake menduan\u00a0fillimisht\u00a0se trupi i p\u00ebrkiste nj\u00eb alpinisti modern, sepse ishte shum\u00eb i ruajtur. Por\u00a0m\u00eb\u00a0von\u00eb\u00a0e\u00a0kuptuan se i\u00a0p\u00ebrkiste Epok\u00ebs\u00a0s\u00eb\u00a0Bakrit. \u00d6tzi u zbulua n\u00eb nj\u00eb kalim malor 3.210 metra mbi nivelin e detit, mbi lugin\u00ebn e af\u00ebrt \u00d6tztal\u00a0n\u00eb Austrin\u00eb\u00a0Per\u00ebndimore.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Ai jetoi 5300 vjet m\u00eb par\u00eb, n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Evropa po zhvillonte p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb hierarki komplekse sociale.\u00a0Sipas hulumtimit t\u00eb kryera\u00a0n\u00eb\u00a0vitin\u00a02013, vdekja e tij ishte e dhunshme: \u00d6tzi vdiq pasi u q\u00ebllua me nj\u00eb shigjet\u00eb,\u00a0dhe p\u00ebsoi nj\u00eb l\u00ebndim n\u00eb kok\u00eb n\u00eb momentet e tij t\u00eb fundit.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Mumja e\u00a0tij\u00a0ka zbuluar\u00a0shum\u00eb\u00a0t\u00eb\u00a0dh\u00ebna\u00a0p\u00ebr jet\u00ebn n\u00eb Evrop\u00ebn e Epok\u00ebs s\u00eb Bakrit. Gjenet e tij tregojn\u00eb se ishte nj\u00eb vendas i Evrop\u00ebs Qendrore, dhe p\u00ebrmbajtja e\u00a0gjetur n\u00eb\u00a0stomak tregon se kishte\u00a0ngr\u00ebn\u00eb mish dhie. Ai ishte n\u00eb mesin e t\u00eb 40-ave,\u00a0vuante nga\u00a0artriti,\u00a0kishte\u00a0ngushtim t\u00eb arterieve dhe parazit\u00eb\u00a0n\u00eb zorr\u00eb. Por\u00a0ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorte akupunktur\u00eb dhe bar\u00ebra medicinale p\u00ebr t\u00eb trajtuar dhimbjen e tij.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">Njeriu i\u00a0Tollundit<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Nj\u00eb\u00a0trup i\u00a0pajet\u00eb\u00a0i\u00a0gjetur n\u00eb Danimark\u00eb n\u00eb vitin 1940, mund t\u00eb jet\u00eb d\u00ebshmi e sakrific\u00ebs njer\u00ebzore. Mumja e ruajtur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer,\u00a0i p\u00ebrket nj\u00eb njeriu q\u00eb jetoi gjat\u00eb\u00a0Epok\u00ebs\u00a0s\u00eb\u00a0Hekurit, midis\u00a0viteve\u00a0405\u2013380\u00a0Para Er\u00ebs Son\u00eb. Dit\u00ebn e\u00a0fundit\u00a0t\u00eb\u00a0jet\u00ebs,\u00a0ai h\u00ebngri nj\u00eb\u00a0vakt\u00a0me\u00a0qull elbi dhe peshk,\u00a0dhe m\u00eb pas u var deri sa u mbyt.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Studiuesit dyshojn\u00eb se vdekja e tij ishte pjes\u00eb e nj\u00eb sakrifice rituale,\u00a0pasi Njeriu i\u00a0Tollundit\u00a0u gjet i\u00a0shtrir\u00eb\u00a0n\u00eb nj\u00eb pozicion fetusi, me syt\u00eb dhe goj\u00ebn e tij t\u00eb mbyllura me kujdes.\u00a0Sipas Muzeut Silkeborg, ku\u00a0ndodhet sot\u00a0mumja,\u00a0Njeriu i\u00a0Tolundit\u00a0ishte midis 30\u201340 vje\u00e7 kur vdiqdhe ishte\u00a0t\u00eb\u00a0pakt\u00ebn\u00a0163 centimetra i gjat\u00eb. Ai kishte veshur nj\u00eb\u00a0jelek prej\u00a0l\u00ebkure deleje,\u00a0nj\u00eb rrip l\u00ebkure,\u00a0dhe ende e kishte litarin q\u00eb p\u00ebrdorej p\u00ebr ta varur t\u00eb lidhur n\u00eb qaf\u00eb.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">Mbreti Tutankhamun<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Ndoshta asnj\u00eb mumje nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb e famshme se ajo e\u00a0faraonit\u00a0Tut.\u00a0Mbreti\u00a0i ri vdiq m\u00eb shum\u00eb se 3000 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn 19-vje\u00e7are. Hapja e varrit t\u00eb tij n\u00eb vitin 1922\u00a0b\u00ebri buj\u00ebn\u00eb\u00a0mbar\u00eb\u00a0bot\u00ebn,\u00a0pasi n\u00eb\u00a0dallim\u00a0nga shum\u00eb varre mbret\u00ebrore, ai nuk ishte grabitur.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Mumja e faraonit adoleshent\u00a0u gjet\u00a0e vendosur brenda tre arkivoleve,\u00a0ku nj\u00ebri\u00a0ishte\u00a0prej ari.Mumja e tij hodhi drit\u00eb mbi praktikat dhe ndryshimet kulturore rreth koh\u00ebs kur ai vdiq n\u00eb rreth\u00a0vitit\u00a01324\u00a0Para Krishtit.\u00a0Duke p\u00ebrdorur analiz\u00ebn e ADN-s\u00eb, shkenc\u00ebtar\u00ebt identifikuan<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">dy mumie q\u00eb mendohet t\u00eb jen\u00eb babai i Tutit, Akhenaten, dhe n\u00ebn\u00ebn\u00a0e tij, emri i s\u00eb cil\u00ebs nuk dihet. Mumja zbuloi gjithashtu se faraoni\u00a0vuante nga\u00a0malaria,\u00a0dhe nj\u00eb \u00e7rregullim t\u00eb rrall\u00eb kockor t\u00eb k\u00ebmb\u00ebs q\u00eb mund t\u2019ia\u00a0ket\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsuar\u00a0ecjen.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">Xin Zhui<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">E\u00a0njohur edhe si\u00a0\u201cZonja Dai\u201d, kjo grua\u00a0e pasur q\u00eb jetoi gjat\u00eb dinastis\u00eb Han n\u00eb Kin\u00eb u zbulua n\u00eb vitin 1971 n\u00eb nj\u00eb varr t\u00eb p\u00ebrpunuar\u00a0dhe\u00a0t\u00eb vulosur me argjil\u00eb.\u00a0Arkivoli i\u00a0saj\u00a0u mbush me l\u00ebng balsami\u00a0p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb ruajtjen e trupit,\u00a0e cila u gjet\u00a0n\u00eb\u00a0nj\u00eb\u00a0gjendje shum\u00eb\u00a0t\u00eb\u00a0mir\u00eb.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Gjymtyr\u00ebt e saj ishin ende fleksib\u00ebl, l\u00ebkura e saj ishte e but\u00eb, dhe n\u00eb\u00a0kok\u00eb\u00a0kishte\u00a0shum\u00eb\u00a0flok\u00eb. Mumja, e cila daton n\u00eb vitin 168\u00a0Para Krishtit,\u00a0ndodhet sot\u00a0n\u00eb\u00a0Muzeu Hunan n\u00eb Kin\u00eb, s\u00eb bashku me qindra sende q\u00eb u varros\u00ebn me trupin e saj, si\u00a0komplete t\u00eb shtrenjta en\u00ebsh, instrumente muzikore dhe m\u00ebndafshe\u00a0t\u00eb pikturuara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Nga t\u00eb dh\u00ebnat n\u00eb varr,\u00a0rezulton se\u00a0Xin Zhui ishte gruaja e markezit t\u00eb Dai, Li Cang, q\u00eb\u00a0u varros aty pran\u00eb.\u00a0Shkenc\u00ebtar\u00ebt ishin n\u00eb gjendje t\u00eb kryenin nj\u00eb autopsi t\u00eb plot\u00eb\u00a0t\u00eb mumjes\u00a0s\u00ebXin Zhui.\u00a0Ekzaminimi\u00a0zbuloi\u00a0se ajo vdiq rreth mosh\u00ebs 50-vje\u00e7are nga nj\u00eb atak n\u00eb zem\u00ebr.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">Mumiet\u00a0\u00c7in\u00e7orro<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Mumiet\u00a0\u00c7in\u00e7orro, t\u00eb gjetura n\u00eb Kilin e sot\u00ebm, jan\u00eb nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb\u00a0gjetura deri m\u00eb\u00a0sot. Ato\u00a0datojn\u00eb\u00a07000 vjet m\u00eb par\u00eb, ose\u00a02000 vjet m\u00eb\u00a0her\u00ebt\u00a0se mumiet m\u00eb t\u00eb vjetra egjiptiane.\u00a0Ishin\u00a0p\u00ebrgatitur me kujdes si\u00a0mumjet\u00a0e\u00a0\u00e7do mbreti\u00a0n\u00eb Egjiptin e lasht\u00eb. Organet e tyre u\u00a0hoq\u00ebn dhe muskujt\u00a0ishin ndar\u00eb\u00a0nga kockat.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Trupat u ri\u2013montuan m\u00eb pas me kallamishte, l\u00ebnd\u00eb bimore dhe argjil\u00eb p\u00ebr t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar pjes\u00ebt e brendshme t\u00eb hequra. L\u00ebkura\u00a0u\u00a0lye me\u00a0zez\u00eb ose t\u00eb kuqe.\u00a0N\u00eb\u00a0fund u\u00a0shtuan paruke\u00a0me flok\u00eb njeriu dhe maska \u200b\u200bt\u00eb skalitura prej balte. Njer\u00ebzit\u00a0\u00c7in\u00e7orro q\u00eb i b\u00ebn\u00eb k\u00ebto mumie jetonin n\u00eb shkret\u00ebtir\u00ebn\u00a0e\u00a0Atakam\u00ebs\u00a0dhe nuk lan\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb shkruara.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Ndaj\u00a0t\u00eb vdekurit\u00a0na japin t\u00eb\u00a0dh\u00ebna mbi\u00a0besimet dhe kultur\u00ebn e tyre.\u00a0Ky popull\u00a0i mumifikontet\u00eb gjith\u00eb, pavar\u00ebsisht grad\u00ebs, madje edhe f\u00ebmij\u00ebt.\u00a0Pra\u00a0nderonin\u00a0t\u00eb gjitha qeniet njer\u00ebzore, pavar\u00ebsisht n\u00ebse ata kontribuan n\u00eb shoq\u00ebri apo jo, duke i kushtuar v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb atyre q\u00eb nuk e arrit\u00ebn kurr\u00eb potencialin e tyre. N\u00eb mendjet e\u00a0\u00c7in\u00e7orro, jeta si mumje mund t\u00eb jet\u00eb par\u00eb si nj\u00eb shans i dyt\u00eb.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">Ramses II<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">I\u00a0njohur\u00a0edhe\u00a0si Ramsesi\u00a0i Madh,\u00a0faraoni e\u00a0sundoi Egjiptin p\u00ebr 68 vjet. Gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb\u00a0tij\u00a0gati 90-vje\u00e7are\u00a0faraoni\u00a0drejtoi shum\u00eb\u00a0fushata ushtarake p\u00ebr t\u00eb siguruar territore\u00a0t\u00eb reja,\u00a0dhe financoi projekte t\u00eb\u00a0m\u00ebdha infrastrukturore\u00a0p\u00ebrgjat\u00eb Nilit, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb kompleks t\u00eb madh tempujsh t\u00eb njohur tani si Ramesseum. Shum\u00eb objekte t\u00eb mbret\u00ebrimit t\u00eb Ramsesit\u00a0ekzistojn\u00eb ende sot, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb statuj\u00eb graniti prej 83 ton\u00ebsh t\u00eb\u00a0vet\u00eb\u00a0mbretit.\u00a0Mumja\u00a0e tij\u00a0ndodhet n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Qytet\u00ebrimit Egjiptian.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\"><span style=\"padding: 0px;margin: 0px;font-weight: bolder\">Vajza e Akullt e Siberis\u00eb<\/span><\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Ajo\u00a0ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb ishte nj\u00eb grua e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb koh\u00ebn\u00a0q\u00eb\u00a0jetoi.\u00a0Pasi ishte\u00a0an\u00ebtare e kultur\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb Pazirik,\u00a0dhe kultur\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe\u00a0Skithiane n\u00eb\u00a0Siberi,\u00a0dhe jetoi n\u00eb shekullin\u00a0V\u00a0Para Krishtit. Varri i saj u zbulua n\u00eb vitin 1993 n\u00eb Republik\u00ebn Ruse t\u00eb Altait,\u00a0dhe u gjet e varrosur n\u00eb nj\u00eb arkivol t\u00eb madh\u00a0bashk\u00eb\u00a0me 6\u00a0gjasht\u00eb kuaj.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">E\u00a0njohur\u00a0edhe\u00a0si\u00a0Princesha Ukok,\u00a0vajza\u00a0ishte ndoshta rreth 25 vje\u00e7e\u00a0kur vdiq. Ajo ishte balsamosur me torf\u00eb, truri dhe syt\u00eb i ishin hequr dhe gropat e syve\u00a0ishin mbushur me lesh kafsh\u00ebsh. Trupi i saj ishte zbukuruar me nj\u00eb mbules\u00eb\u00a0t\u00eb zbukuruar me ar.<\/p>\n<p style=\"padding: 0px;margin: 0px 0px 30px;font-family: Roboto;font-size: 1.125rem;line-height: 1.7em\">Ndoshta detajet m\u00eb t\u00eb pabesueshme jan\u00eb tatuazhet e\u00a0saj, t\u00eb cilat\u00a0p\u00ebrshkruajn\u00eb\u00a0kok\u00ebn e nj\u00eb dreri, nj\u00eb panter\u00eb,\u00a0nj\u00eb dre,\u00a0dhe brir\u00eb q\u00eb deg\u00ebzohen n\u00eb forma lulesh. Mumja zbuloi sekrete befasuese\u00a0mbi\u00a0popullin Pazirik,\u00a0q\u00eb\u00a0jetoi midis shekujve\u00a0VI\u00a0dhe\u00a0III Para Er\u00ebs Son\u00eb. P\u00ebr\u00a0shembull, bluza e saj ishte prej m\u00ebndafshi t\u00eb eg\u00ebr,\u00a0q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb ardhur nga India, duke treguar\u00a0ekzistenc\u00ebn e\u00a0rrug\u00ebve\u00a0tregtare n\u00eb distanca t\u00eb gjata n\u00eb rajon\u00a0edhe\u00a02400 vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Nga Alfapress<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Korrik 2022 Njer\u00ebzit kan\u00eb besuar prej koh\u00ebsh tek vazhdimi i jet\u00ebs edhe pas vdekjes fizike. P\u00ebr shembull egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb, jan\u00eb t\u00eb famsh\u00ebm p\u00ebr ritualet e tyre t\u00eb sofistikuara t\u00eb funeraleve dhe besimin mbi jet\u00ebn e p\u00ebrtejme. Por praktika e ruajtjes s\u00eb q\u00ebllimshme t\u00eb trupave, shtrihet ndoshta 3500 vjet m\u00eb her\u00ebt sesa mumiet e Egjiptit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":60337,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-60336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Shtate-mumjet-e-famshme-dhe-sekretet-qe-na-kane-zbuluar-per-boten-e-lashte.jpeg?fit=640%2C380&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-fHa","jetpack-related-posts":[{"id":54366,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkeologet-prezantojne-mumjet-para-kolumbiane-te-femijeve-te-flijuar-ne-peru\/","url_meta":{"origin":60336,"position":0},"title":"Arkeolog\u00ebt prezantojn\u00eb mumjet para-kolumbiane t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb flijuar n\u00eb Peru","author":"Kurt Farka","date":"February 23, 2022","format":false,"excerpt":"Arkeolog\u00ebt prezantojn\u00eb mumjet para-kolumbiane t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb flijuar n\u00eb Peru 23 Shkurt 2022 Arkeolog\u00ebt n\u00eb Peru kan\u00eb zbuluar 20 mumje prehispanike, mes tyre edhe f\u00ebmij\u00eb, q\u00eb besohet se jan\u00eb flijuar p\u00ebr nj\u00eb figur\u00eb elitare, n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb af\u00ebr qytetit t\u00eb Lim\u00ebs. K\u00ebto gjetje zbulojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb rreth praktikave funerale dhe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/640-0-gettyimages-1238450319-1645605814.jpg?fit=640%2C336&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/640-0-gettyimages-1238450319-1645605814.jpg?fit=640%2C336&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/640-0-gettyimages-1238450319-1645605814.jpg?fit=640%2C336&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":48036,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/misteri-i-stonehege-ne-gjermani-eshtrat-e-femijeve-e-grave-qe-ruajne-sekretet-e-ritualeve-te-erreta\/","url_meta":{"origin":60336,"position":1},"title":"Misteri i Stonehege n\u00eb Gjermani: &#8211; Eshtrat e f\u00ebmij\u00ebve e grave q\u00eb ruajn\u00eb sekretet e ritualeve t\u00eb err\u00ebta.","author":"Kurt Farka","date":"June 21, 2021","format":false,"excerpt":"Misteri i Stonehege n\u00eb Gjermani: - Eshtrat e f\u00ebmij\u00ebve e grave q\u00eb ruajn\u00eb sekretet e ritualeve t\u00eb err\u00ebta. 21 QERSHOR 2021 Mbetjet e lashta t\u00eb grash dhe f\u00ebmij\u00ebsh t\u00eb vrar\u00eb, jan\u00eb gjetur n\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb njohur si \u201cStonehenge gjerman\u201d. Eshtra, brinj\u00eb dhe kafka t\u00eb thyera jan\u00eb gjetur n\u00eb nj\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Misteri-i-Stonehege-ne-Gjermani-2.jpg?fit=640%2C348&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Misteri-i-Stonehege-ne-Gjermani-2.jpg?fit=640%2C348&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Misteri-i-Stonehege-ne-Gjermani-2.jpg?fit=640%2C348&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":66641,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/eshte-zbuluar-nje-papirus-52-metra-i-gjate-qe-permban-librin-e-lashte-egjiptian-te-te-vdekurve\/","url_meta":{"origin":60336,"position":2},"title":"\u00cbsht\u00eb zbuluar nj\u00eb papirus 52 metra i gjat\u00eb q\u00eb p\u00ebrmban Librin e lasht\u00eb Egjiptian t\u00eb t\u00eb Vdekurve","author":"Kurt Farka","date":"January 23, 2023","format":false,"excerpt":"23 Janar 2023 Arkeolog\u00ebt egjiptian\u00eb kan\u00eb zbuluar nj\u00eb papirus t\u00eb lasht\u00eb t\u00eb paprekur, n\u00eb at\u00eb q\u00eb ekspert\u00ebt n\u00eb vend po e quajn\u00eb zbulimi i par\u00eb i k\u00ebtij lloji n\u00eb nj\u00eb shekull. Nj\u00eb papirus 52 metra i gjat\u00eb u gjet n\u00eb zon\u00ebn arkeologjike t\u00eb Saqqara. Artifakti i lasht\u00eb p\u00ebrmban pjes\u00eb t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/2anubi10-300x200.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":96213,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ekspozite-kostumografike-ne-korce-na-ishte-dikur-sjell-veshjet-tradicionale-te-juglindjes\/","url_meta":{"origin":60336,"position":3},"title":"Ekspozit\u00eb kostumografike n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, \u201cNa ishte dikur\u201d sjell veshjet tradicionale t\u00eb juglindjes","author":"Kurt Farka","date":"December 29, 2025","format":false,"excerpt":"29 Dhjetor 2025 N\u00eb qytetin e Kor\u00e7\u00ebs para disa ditesh \u00ebsht\u00eb \u00e7elur ekspozita kostumografike \u201cNa ishte dikur\u201d, nisma e dyt\u00eb artistike e Lirika Pojanit, realizuar n\u00eb bashk\u00ebpunim me Vasil Mihon. P\u00ebrmes butaforis\u00eb dhe pun\u00ebs s\u00eb kujdesshme artizanale, autor\u00ebt kan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb jet\u00eb figurat historike t\u00eb Themistokli G\u00ebrmenjit dhe komandantit francez\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Screenshot_27-720x400-1.jpg?fit=720%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Screenshot_27-720x400-1.jpg?fit=720%2C400&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Screenshot_27-720x400-1.jpg?fit=720%2C400&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Screenshot_27-720x400-1.jpg?fit=720%2C400&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":87413,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-tempulli-i-fshehur\/","url_meta":{"origin":60336,"position":4},"title":"Zbulohet tempulli i fshehur.","author":"Kurt Farka","date":"December 14, 2024","format":false,"excerpt":"14 Dhjetor 2024 Shk\u00ebmbinjt\u00eb e Athribis n\u00eb Egjipt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb mrekulli t\u00eb lasht\u00eb; nj\u00eb tempull t\u00eb fshehur. Ky zbulim i fundit \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb g\u00ebrmimi n\u00eb vazhdim t\u00eb personelit t\u00eb ekspert\u00ebve nga Universiteti i Tubingen dhe Ministria Egjiptiane e Turizmit dhe Antikiteteve, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb punuar q\u00eb nga\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/640-0-b675c12a79014080aa44cb27358b9e46.jpg?fit=640%2C363&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/640-0-b675c12a79014080aa44cb27358b9e46.jpg?fit=640%2C363&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/640-0-b675c12a79014080aa44cb27358b9e46.jpg?fit=640%2C363&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":90669,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/qyteterim-poshte-piramidave-te-gizes-arkeologet-bejne-zbulimin-e-radhes\/","url_meta":{"origin":60336,"position":5},"title":"Qytet\u00ebrim posht\u00eb Piramidave t\u00eb Giz\u00ebs? &#8211; Arkeolog\u00ebt b\u00ebjn\u00eb zbulimin e radh\u00ebs","author":"Kurt Farka","date":"March 23, 2025","format":false,"excerpt":"23 Mars 2025 Nj\u00eb teori e re e arkeolog\u00ebve po trondit bot\u00ebn. Nj\u00eb grup studiuesish nga Italia dhe Skocia pretendojn\u00eb se kan\u00eb zbuluar nj\u00eb qytet t\u00eb madh n\u00ebntok\u00ebsor, i cili shtrihet posht\u00eb Piramidave t\u00eb Giz\u00ebs dhe mendohet se mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i madh se sa vet\u00eb sip\u00ebrfaqja e piramidave.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/640-0-2f24eb1c55918e2d2afac2b46c9e6023.png?fit=640%2C342&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/640-0-2f24eb1c55918e2d2afac2b46c9e6023.png?fit=640%2C342&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/640-0-2f24eb1c55918e2d2afac2b46c9e6023.png?fit=640%2C342&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60336"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60336\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60338,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60336\/revisions\/60338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}