{"id":595,"date":"2018-01-07T21:48:22","date_gmt":"2018-01-07T21:48:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=595"},"modified":"2018-01-08T19:42:42","modified_gmt":"2018-01-08T19:42:42","slug":"nje-veshtrim-analitik-dhe-kritik-per-librin-vendbanimet-dhe-popullsia-albane-e-kosoves","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-veshtrim-analitik-dhe-kritik-per-librin-vendbanimet-dhe-popullsia-albane-e-kosoves\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb v\u00ebshtrim analitik dhe kritik p\u00ebr librin \u201dVendbanimet dhe popullsia albane e Kosov\u00ebs\u201d"},"content":{"rendered":"<p><span>Nga: <strong>Mehmet \u00c7unaku<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"594\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?attachment_id=594\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/index-1.jpg?fit=167%2C258&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"167,258\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"index\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/index-1.jpg?fit=167%2C258&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/index-1.jpg?fit=167%2C258&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-594\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/index-1.jpg?resize=251%2C388\" width=\"251\" height=\"388\" \/><\/p>\n<div class=\"main-paragraph\">\n<div class=\"fixed-moves\"><a class=\"links-top\">(Sipas Defter\u00ebve Osman\u00eb t\u00eb shekullit XV)<\/a><\/div>\n<div class=\"paragraph-holder vid-resp\">\n<p>P\u00ebr autorin\u00a0 Dr. Iljaz Rexha\u00a0 nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb\u00a0 q\u00eb del n\u00eb letrat tona\u00a0 me nj\u00eb studim\u00a0 t\u00eb thell\u00eb nga fushat e\u00a0 onomastik\u00ebs ,\u00a0 antropologjis\u00eb\u00a0 dhe\u00a0 t\u00eb fushave tjera shkencore, por jan\u00eb t\u00eb radhituur shum\u00eb\u00a0 tituj n\u00eb vazhdanin e\u00a0 pun\u00ebs s\u00eb tij shkencore, si:Lidhja shqiptare e Prizrenit n\u00eb dokumentet Osmane(1878-1881},\u201d Onomastika Mesjetare Arbane n\u00eb arealin e Dardanis\u00eb,\u201d\u201d Rexhistrimi i vendbanimeve dhe i ppullsis\u00eb s\u00eb Kazas\u00eb s\u00eb Novob\u00ebrd\u00ebs, sipas\u00a0defterit t\u00eb fundshekullit XV (vjetari, nr.x xvii-xxviii;Prishtin\u00eb,\u201d Shtrirja\u00a0 e Vendbanimeve Mesjetare\u00a0 mbi baz\u00ebn e etnonimit Arban-Alban n\u00eb Ballkan\u201d, Dardania Sakra, nr. 5 Prishtin\u00eb, 2003\u00a0\u00a0 e punime t\u00eb tjera shkencore , q\u00eb e b\u00ebn\u00eb t\u00eb njohur autorin si pun\u00ebtor shkencor, jo vet\u00ebm brenda\u00a0 territorit t\u00eb trojeve shqiptare, por edhe\u00a0 n\u00ebp\u00ebr opinione\u00a0 evropiane e bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>Me librin \u201cVENDBANIMET DHE POPULLSIA ALBANE\u00a0 E KOSOV\u00cbS\u201d, q\u00eb u botua m\u00eb 2016, autori zbardhi autoktonin\u00eb\u00a0 dhe pranin\u00eb e popullsis\u00eb Albane\u00a0 n\u00eb trojet e Dardanis\u00eb dhe t\u00eb Maqedonis\u00eb Veriperwndimore, duke u bazuar edhe n\u00eb\u00a0 burimet sllave, por, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Defter\u00ebt Osman\u00eb t\u00eb shekullit XV. Nj\u00ebherit autori\u00a0 mb\u00ebshteti edhe dokumentet e gjetura p\u00ebr l\u00ebmin e tij shkencor n\u00eb Arkivin e Raguz\u00ebs ( 1411- 1438).<\/p>\n<p>Q\u00ebllimi kryesor i k\u00ebtij studimi \u00ebsht\u00eb, sipas autorit \u201c t\u00eb analizoj\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb fetare dhe etnike t\u00eb kryfamiljar\u00ebve, q\u00eb mbanin antroponime dhe patronime karakteristike dhe tradicionale\u00a0 shqiptare, me forma t\u00eb shqipes, q\u00eb ishn\u00a0 n\u00eb simbioz\u00eb me emra sllav\u00eb, si pasoj\u00eb e sllavizimit t\u00eb patronimis\u00eb\u00a0 s\u00eb tyre gjat\u00eb sundimit mesjetar sllavo-bullgar dhe sllavo-serb n\u00eb Kosov\u00eb\u201d( f.7) P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj\u00a0 autori me k\u00ebt\u00eb\u00a0 studim ka realizuar nj\u00eb q\u00ebllim, duke zbardhur t\u00eb dh\u00ebnat onomastike dhe toponomastike, q\u00eb jan\u00eb me interes shkencor p\u00ebr studimin e an\u00ebs linguistike t\u00eb\u00a0 Gjuh\u00ebsis\u00eb s\u00eb Ballkanit, e posa\u00e7\u00ebrisht ato elemente,q\u00eb dominojn\u00eb n\u00eb p\u00ebrballjen me pseudoshkenc\u00ebn sllave p\u00ebr q\u00ebndres\u00ebn q\u00eb i b\u00ebn\u00eb ball\u00eb shkrirjes n\u00eb gjuh\u00ebt e pushtuesve: t\u00eb Bizantit dhe t\u00eb sllav\u00ebve .<\/p>\n<p>Por q\u00ebllim primar i autorit n\u00eb k\u00ebt\u00eb studim mbetet\u00a0 t`i\u00a0 paralizoj\u00eb ato \u00a0shkrime t\u00eb pseudoshkenc\u00ebtar\u00ebve serb\u00eb e t\u00eb tjer\u00eb ,q\u00eb jan\u00eb m\u00ebqakur ta hibrdizojn\u00eb shqiptarin autokton n\u00eb Ballkan dhe ta l\u00ebn\u00eb\u00a0 pa troll e pa plang, madje\u00a0 edhe\u00a0 pa rr\u00ebnj\u00eb \u2013pa\u00a0 rac\u00eb; nd\u00ebrsa shqiptari (arb\u00ebri) ishte n\u00eb Ballkan me loz\u00eb pellazge\u00a0 12 mij\u00eb vje\u00e7are. K\u00ebta pseudoshkenc\u00ebtar\u00eb\u00a0 m\u00eb t\u00eb z\u00ebsh\u00ebm dhe\u00a0 m\u00eb shum\u00eb n\u00eb num\u00ebr jan\u00eb nga\u00a0 pseudoshkenca\u00a0 serbe, si : Gjogjevi\u00e7, Qosi\u00e7 e t\u00eb tjer\u00eb. Por edhe nga \u00a0akademit\u00eb tjera , si nga ajo ruse e bullgare, q\u00eb ksishte t\u00eb till\u00eb,por jo edhe me at\u00eb arsenal\u00a0 si ata t\u00eb ASHAS , madje edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme, si\u00a0 pohon vet\u00eb Dobrica Qosi\u00e7,\u201d babai i Serbis\u00eb:\u201dKur di\u00e7ka \u00ebsht\u00eb me interes t\u00eb popullit serb, at\u00ebher\u00eb edhe g\u00ebnjeshtra \u00ebsht\u00eb n\u00eb funksion t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs\u00a0 p\u00ebr ta realizuar q\u00ebllimin e tij\u201d(f10,11&#8230;.) Pra,mu n\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrballje kund\u00ebr shkenc\u00ebtar\u00ebve me g\u00ebnjeshtra\u00a0 t\u00eb pushtuesve sllav\u00eb\u00a0 u gjend pun\u00ebtori yn\u00eb shkencor, i rryer, Iljaz Rexha, dhe\u00a0 ngadh\u00ebnjeu me\u00a0 pun\u00ebn e tij shkencore duke zbardhur\u00a0 t\u00eb dh\u00ebna shkencore p\u00ebr antrponimin\u00eb e alban\u00ebve, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb shqiptar\u00ebve , q\u00eb gjalluan n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriper\u00ebndimore. Por edhe u nxor\u00ebn n\u00eb drit\u00eb shum\u00eb mikrotoponome e toponime t\u00eb em\u00ebrtuara para mij\u00ebra vitesh me gjuh\u00ebn e\u00a0 anasve alban\u00eb. p\u00ebrkat\u00ebsisht shqiptar\u00eb, e\u00a0 q\u00eb\u00a0 u falsifikuan\u00a0 nga ana e administrat\u00ebs s\u00eb pushtuesve dhe t\u00eb klerit\u00a0 pravosllav(serb e bullgar), ku\u00a0 p\u00ebr k\u00ebt\u00eb njoll\u00eb\u00a0 gjenocidiale prijn\u00eb prift\u00ebrinjt\u00eb serb\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna dokumentare historike u falsifikuan nga prift\u00ebrnjt\u00eb e ritit orthodoks pravosllav\u00eb,q\u00eb i konvertuan me dhun\u00eb gjenocidiale alban\u00ebt ,arbanasit, shqiptar\u00ebt dhe i pag\u00ebzuan f\u00ebmij\u00ebt e tyre me emra sllav\u00eb. Nj\u00ebherit kishat e arbanasve,albane, me stilin e tyre t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, administrata e pushtuesve sllav\u00eb me prift\u00ebrinjt\u00eb e kish\u00ebs s\u00eb tyre ia p\u00ebrshtat\u00ebn stilit t\u00eb ritit pravosllav. K\u00ebshtu popullsia albane e Kosov\u00ebs dhe e Maqedonis\u00eb Veriper\u00ebndimore ishte n\u00eb mes t\u00eb kull\u00ebs e t\u00eb \u00e7ekanit, me q\u00eb\u00a0 administrata e\u00a0 pushtuesit sllav ,bashk\u00eb me kish\u00ebn pravosllave nuk mbet\u00ebn vet\u00ebm me konvertimin dhe me pag\u00ebzimin e f\u00ebmij\u00ebve e t\u00eb adaptimit t\u00eb kishave\u00a0 n\u00eb ritin e pushtetar\u00ebve pushtues, po shkuan edhe m\u00eb larg: Arbanasit e konvertuar n\u00eb ritin pravoslav ishin t\u00eb detyruar t\u00eb zhveshen edhe nga tradita e popullore albane, nga komuniteti i Arb\u00ebrit dhe t\u00eb\u00a0 regjistrohen bullgar\u00eb, ose serb\u00eb. Stoik\u00ebt alban\u00eb ,q\u00eb nuk pranonin dhun\u00ebn e regjimit e t\u00eb popave sllav\u00eb, nd\u00ebshkoheshin me\u00a0 damkosje t\u00eb gjymtyr\u00ebve t\u00eb trupit, madje me hekur t\u00eb skuqur!Kjo sfid\u00eb nuk ishte vet\u00ebm p\u00ebr pjes\u00ebtar\u00ebt e religjionit ortodoks alban\u00eb,por edhe p\u00ebr ata me p\u00ebrkat\u00ebsi t\u00eb fes\u00eb krishtere katolike. Madje t\u00eb till\u00ebt edhe quheshin heretik\u00eb nga kisha orthodokse sllave. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb dukuri nuk shkruan vet\u00ebm autori i k\u00ebtij\u00a0 libri, q\u00eb e paraqet periudh\u00ebn m\u00eb t\u00eb err\u00ebt e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00ebn p\u00ebr shqiptar\u00ebt e t\u00eb gjitha koh\u00ebrave. N\u00eb librin \u201c Nga Tradita\u201d Mark Krasniqi na e p\u00ebrshkruan raportin e misionar\u00ebve katolik\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ishin me mision nga Papa p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar pun\u00ebn dhe\u00a0 veprimtarin\u00eb e kishave katolike\u00a0 n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00eb raport t\u00eb atyre misionar\u00ebve e njoftonin Pap\u00ebn se ishin d\u00ebshmitar\u00eb dhe prezent\u00eb n\u00eb Kish\u00ebn Orthodok\u00ebse sllave-serbe n\u00eb Gra\u00e7anic\u00eb, kur popat serb\u00eb i kishin sjell\u00eb disa shqiptar\u00eb katolik\u00eb para kishe dhe ,me thika n\u00eb dor\u00eb, iu kishin k\u00ebrc\u00ebnuar se,po qe se nuk pranojn\u00eb konvertimin nga feja katolike n\u00eb at\u00eb orthodok\u00ebse \u2013sllave \u2013serbe, do t\u00eb gjymtoheshin (f.11&#8230;.)\u00a0 Prandaj i shkruajn\u00eb Pap\u00ebs misionar\u00ebt se m\u00eb armiq i kemi popat serb\u00eb se sa turqit qindra her\u00eb(f..11&#8230;&#8230;).<\/p>\n<p>Krejt kjo q\u00eb e tham\u00eb lart ishte e njohur p\u00ebr ata q\u00eb kishin qen\u00eb viktima t\u00eb sllavizimit dhe p\u00ebr arsenalin e\u00a0 sllavizmit, ku b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb kisha sllave serbe dhe t\u00eb gjitha administratat sllave serbe e bullgare, q\u00eb ishin\u00a0 shtyt\u00ebs p\u00ebr t\u00eb vepruar ashtu: p\u00ebr t`i\u00a0 sllavizuar popullsin\u00eb albane dhe at\u00eb vllehe. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen barbar kan\u00eb shkruar edhe ca nga historian\u00ebt shqiptar\u00eb e bot\u00ebror\u00eb, por n\u00eb k\u00ebto periudha\u00a0 si m\u00eb i z\u00ebshmi \u00ebsht\u00eb Iljaz Rexha me librat e tij \u201cVendbanimet dhe popullsia Albane e Kosov\u00ebs\u201d dhe \u201cOnomastika Mesjetare Arbane n\u00eb Arealin e Dardanis\u00eb\u201d, Europrinti, Prishtin\u00eb, 2005,si dhe n\u00eb studime tjera.<\/p>\n<p>P\u00ebr ta p\u00ebrshkruar k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb kohore dhe\u00a0 p\u00ebr ta gjykuar drejt at\u00eb dram\u00eb t\u00eb luft\u00ebs psikologjike t\u00eb shqipar\u00ebve para 600 vitesh pati vullnet e elan intelektual e shkencor\u00a0 Dr. Iljaz Rexha.\u00a0 Pra, autori i k\u00ebtij libri, me intuit\u00ebn e tij dhe me p\u00ebrgaditjen profesionale paleografike, studjoi\u00a0 Defter\u00ebt Osman\u00eb, nga edhe rezultoi p\u00ebr shum\u00eb t\u00eb dh\u00ebna,deri tash t\u00eb panjohura, q\u00eb \u201cshkenca\u201d dhe \u201cshkenc\u00ebtar\u00ebt\u201d\u00a0 serb\u00eb shtremb\u00ebruan t\u00eb dh\u00ebnat historike me q\u00ebllim t\u00eb rr\u00ebzimit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb autoktone albane, q\u00eb ishin t\u00eb vetmit banor\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriper\u00ebndimore.Nd\u00ebrsa historian\u00ebt serb\u00eb desh\u00ebn\u00a0 p\u00ebr ta paraqitur rac\u00ebn shqiptare pa trung,pa plang e pa troll, ve\u00e7 si nomad\u00eb. Mir\u00ebpo, si u tha edhe m\u00eb lart, kjo m\u00ebqakje e pseudoshkenc\u00ebtar\u00ebve sllav\u00eb, q\u00eb desh\u00ebn ta ndryshojn\u00eb antrponomin\u00eb albane( shqiptare) mij\u00ebvje\u00e7are, gjat\u00eb shekujve\u00a0 XIII e XIV, n\u00ebn sundimin e adminitrat\u00ebs sllave, me librin\u201d VENBANIMET\u00a0 DHE\u00a0 POPULLSIA ALBANE\u00a0 E\u00a0 KOSOV\u00cbS\u201d, studijuesi i rryer shum\u00ebvje\u00e7ar, ljaz\u00a0 Rexha, me pun\u00eb vet\u00ebmohuese nxori n\u00eb drit\u00eb faktet antroponomike, duke elaboruar trungun gjenealogjik t\u00eb alban\u00ebve,t\u00eb cil\u00ebt me dhun\u00ebn q\u00eb kishte ushtruar kisha pravosllave dhe administrata e pushtuesit\u00a0 serb, apo bullgar, kishin veshur\u00a0 petkun antroponomik sllav. Nga po k\u00ebto institucione gjenocidiale Arb\u00ebri i shekujve XI, XIII e XIV, gjykohej ta harroj\u00eb trungun gjenealogjik,q\u00eb kishte rr\u00ebnj\u00eb albane. I k\u00ebtill\u00eb ishte rasti me trungun familjar t\u00eb Prodanit n\u00eb Barilev\u00eb, komuna e Prishtin\u00ebs: Prodani( gjyshi); Dushmani(djali i Prodanit); nd\u00ebrsa Radica(djali i Dushmanit, nipi i Prodanit),q\u00eb dmth. gjyshi me emrin e arb\u00ebrit, t\u00eb albanit, si edhe Dushmani, babai i Radic\u00ebs; por Radica, djali i Dushmanit, e nipi i Prodanit, pag\u00ebzuar me dhun\u00eb nga popat e kish\u00ebs pravosllave me em\u00ebr sllav). Po ashtu n\u00eb\u00a0 katundin Breznic\u00eb, q\u00eb n\u00eb defterin Osman figuron me emrin Bresni\u00e7( Fusnota: Vilayeti Vlk.OB-1, f.65 OB-2, f.48, sot vend\u00ebbanimi Breznic\u00eb, komuna e Kastriotit (Obiliqi), hasim n\u00eb k\u00ebt\u00eb trung famijar: Bozhidar, i biri i Balsha-s; Jovan ,i biri i Guros-it( Fusnota: e njejt\u00eb, faqe 131). Ndwrsa n\u00eb sPodjev\u00eb,( sot qyteti Besiana, qend\u00ebr komunale e krahin\u00ebs s\u00eb Llapit) hasim k\u00ebt\u00eb trung gjenealogjik\u00a0 familjar: Bogosav, i biri Gjeshe-s, Kostadin, i biri i tij ;Alan , i biri i Don-ko-s; Asen, i v\u00ebllaii tij.<\/p>\n<p>(Fusnota: Vilayeti Vlk, O.B. f. 241, OB-2 f 168-169, Qendra komunale Besijana- Podjev\u00eb,f,165.<\/p>\n<p>Prandaj t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tilla nga Defter\u00ebt Osman\u00eb\u201d demantojn\u00eb pohimet e autor\u00ebve sllav\u00eb me konotacion politik t\u00eb paargumentuar dhe, si t\u00eb tilla, jan\u00eb t\u00eb pabaza dhe t\u00eb paq\u00ebndrueshme\u201d(f12&#8230;.)<\/p>\n<p>Por,fatkeqs\u00ebsisht, p\u00ebrpos autor\u00ebve sllav\u00eb , hasim edhe nga shkenc\u00ebtar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb,megjith\u00ebse \u00a0t\u00eb rrall\u00eb, q\u00eb skishin\u00a0 marr\u00eb nj\u00eb parrug\u00eb shkencore , si ishte Oliver Shmit, q\u00eb\u00a0 kishte rezymua p\u00ebr antronimin\u00eb e autokton\u00ebve mij\u00ebvje\u00e7ar\u00eb alban\u00eb, arb\u00ebr, arbanas n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriper\u00ebndimore:<\/p>\n<p>\u201cToponimet sllave, ndikimet e fuqishme gjuh\u00ebsore sllave ndaj shqipes, mbishtresimi i duksh\u00ebm kulturo-serb ndaj shsqiptar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00ebn e Mesjet\u00ebs s\u00eb vonshme nuk lejon p\u00ebrfundim tjet\u00ebr , p\u00ebrve\u00e7 se serb\u00ebt p\u00ebrb\u00ebnin shumic\u00ebn e popullsis\u00eb.\u201d (f. 11) Por ai shton se kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se n\u00eb Kosov\u00eb nuk ka pasur shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrkund\u00ebr shum\u00eb gjykimeve p\u00ebr shkenc\u00ebtar\u00ebt sllav\u00eb,autori i librit,I.Rexha, vuri n\u00eb shesh edhe ca prej tyre, q\u00eb nuk mor\u00ebn parrug\u00ebn n\u00eb shkenc\u00ebn historike sikurse bashk\u00ebkombasit e tyre p\u00ebr\u00a0 shtremb\u00ebrimin e rrjedhave historike n\u00eb Ballkan ,e v\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr shqiptar\u00ebt. Nd\u00ebr ata studijues serb\u00eb, kroat\u00eb, \u00e7ek\u00eb e studijues t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb peshuan fjal\u00ebn e gjykimin n\u00eb rabush me shkenc\u00ebn e mir\u00ebfillt\u00eb, ishin: K. Jire\u00e7ek, M. Shuflaj,M. Dimiq, R.Kati\u00e7iq, Fanulla Papazogllu e t\u00eb tjer\u00eb. Mir\u00ebpo, pas viitit 1980, kur nacionalizmi serb filloi t\u00eb marr\u00eb hov, dy studijues serb\u00eb u detyruan t\u00eb korrigjojn\u00eb pohimet e tyre dhe ta demantojn\u00eb pun\u00ebn e vet\u00eb t\u00eb m\u00ebparshme, po tani shkruan\u00a0 se\u201d shqiptar\u00ebt nuk ishin pasardh\u00ebs t\u00eb ilir\u00ebve\u201d.( f.10). K\u00ebt\u00eb mohim t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb vet\u00eb, n\u00eb stilin e Galileut, e b\u00ebn\u00eb\u00a0 Fanulla Pazogllu dhe Ilia Garashanin, me q\u00eb sigurisht, nuk desh\u00ebn\u00a0 t\u2019i\u00a0 pres\u00eb fati dhe pusia sikurse Millan Shuflajn&#8230; N\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb t\u00eb historis\u00eb , v\u00e7an\u00ebrisht u mor\u00ebn me toponimet parasllave, si ilire romane e bizantine studjuesit shqiptar\u00eb: Zef Mirdita, Selman Riza, Jahja Dran\u00e7olli, Sk\u00ebner Gashi, e ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb historike u rrek me studimin e toponimeve, antroponimeve dhe sllavizimin e\u00a0 alban\u00ebve (shiptar\u00ebve) studjuesi Iljaz Rexha. K\u00ebta studjues shqiptar\u00eb t\u00eb gjjith\u00eb pohuan n\u00eb tezat e tyre historike se shqiptar\u00ebt jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb ilir\u00ebve, e ata nga Kosova e MaqedoniaVeriper\u00ebndimore \u2013Dardania jan\u00eb ,pra pasardh\u00ebs t\u00eb fisit ilir Dardan.<\/p>\n<p>Studjuesi\u00a0 Iljaz Rexha me veprimtarin\u00eb e tij prej shkenc\u00ebtari t\u00eb rryer hulumtoi n\u00eb arkivat e Stambollit dhe n\u00eb metropole Evropiane.Por materialin m\u00eb t\u00eb vler\u00ebsh\u00ebm q\u00eb hasi n\u00eb arkiva ishin Defter\u00ebt Osman\u00eb n\u00eb Arkivat e Stambollit, t\u00eb cil\u00ebt ai i deshifroi dhe zbardhi shum\u00eb EUREKA! q\u00eb i kishte mbuluar pluhuri i hilexhinjve ardhacak\u00eb sllav\u00eb, duke shpikur g\u00ebnjeshtra p\u00ebr alban\u00ebt, arb\u00ebrit, arbanasit, si quheshin nga sllav\u00ebt, si nomad\u00eb, si barinj t\u00eb p\u00ebrkohsh\u00ebm n\u00eb Kosov\u00eb, si primitiv\u00eb, e duke fshehur t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn q\u00eb \u00ebsht\u00eb mij\u00ebvje\u00e7are p\u00ebr alban\u00ebt, st\u00ebrnip\u00ebr t\u00eb pellazg\u00ebve, t\u00eb ilir\u00ebve\u00a0 dhe\u00a0 autokton\u00eb 12 mij\u00eb vjet( v\u00ebrejtje nga M\u00c7) n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriper\u00ebndimore. Mu n\u00eb k\u00ebta dokumenta (Defter\u00ebt Osman\u00eb) del edhe e dh\u00ebna aksiomatike p\u00ebr sllavizimin e shqiptar\u00ebve dhe\u00a0 t\u00eb josllav\u00ebve tjer\u00eb. P\u00ebr sllavizimin e shqiptar\u00ebve \u00a0n\u00eb\u00a0 Defter\u00ebt Osman\u00eb del\u00a0 n\u00eb shesh ky proces, kur deshifrohen emrat n\u00eb trungun gjenealogjik t\u00eb kryefamiljar\u00ebve alban\u00eb (shqiptar\u00eb), ku jan\u00eb regjistruar nga asdministrata osmane me q\u00ebllim t\u00eb tagrave t\u00eb ngarkuara nga ana e pushtetit.N\u00eb k\u00ebta dokumenta (defter\u00eb) ku ishin kryefamiljar\u00ebt, \u00a0t\u00eb krishter\u00eb shqiptar\u00eb, gjyshi ishte me em\u00ebr t\u00eb past\u00ebr arb\u00ebr \u2013alban, djali gjithashtu me em\u00ebr shqiptar, arbanas, si ishin n\u00eb administrat\u00ebn sllave, nd\u00ebrsa nipi me em\u00ebr\u00a0 sllav, i pag\u00ebzuar nga prift\u00ebrinj t\u00eb ritit othodoks pravosllav me dhun\u00eb n\u00eb forma t\u00eb ndryshme, si:Stepan,i biri i Lulko-s,Bozhidar, i biri Pulash-it, Mihal,i biri i Petros n\u00eb katundin Babnos( Babimofc-M\u00c7,katun i komun\u00ebs s\u00eb Kastriotit- Obiliqit),f.138.<\/p>\n<p>DOKUMENTET\u00a0 E\u00a0PERIUDH\u00cbS\u00a0MESJETARE\u00a0T\u00cb\u00a0SUNDIMIT T\u00cb BIZANTIT DHE\u00a0T\u00cb SUNDIMIT\u00a0T\u00cb\u00a0MBRET\u00cbRVE\u00a0SLLAV\u00cb\u00a0(SIPAS\u00a0KRISOBULAVE\u00a0SLLAVO-SERBE)<\/p>\n<p>Gjat\u00eb sundimit t\u00eb Bizantit(shek.V-XI), si dhe gjat\u00eb sundimit t\u00eb Administrat\u00ebs Sllave-Bullgare<\/p>\n<p>(shek (XI-XII), n\u00eb\u00a0 Kosov\u00eb dhe n\u00eb Maqedonin\u00eb VP, si dhe n\u00eb t\u00ebr\u00eb Ballkanin, nuk gj\u00ebnden dokumente zyrtare t\u00eb k\u00ebtyre administratave pushtuese n\u00ebp\u00ebr arkiva p\u00ebr shkak se mungojn\u00eb t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr regjistrimin e popullsis\u00eb s\u00eb vendit nga k\u00ebto administrata. Nd\u00ebrsa p\u00ebr periudh\u00ebn historike mesjetare (shek.XII-XIII), gjat\u00eb sundimit slllavo-serb, t\u00eb sundimtar\u00ebve serb\u00eb \u2013Nemanjiqve, ekzistojn\u00eb disa dokumente zyrtare n\u00eb form\u00eb aktdhurata t\u00eb mbret\u00ebrve, q\u00eb u gjenden n\u00eb krisobula.<\/p>\n<p>P\u00ebr k\u00ebt\u00eb\u00a0 shkroi paleografi rus Vlladimir Moshin. Ky studjues pohonte se\u00a0 ato krisobula nuk ishin mjaft t\u00eb besueshme, sepse, sipas tij, krisobulat jan\u00eb t\u00eb cunguara dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuara disa her\u00eb nga prift\u00ebrinjt\u00eb e kishave dhe t\u00eb manastireve sllave.( \u201cVendbanimet dhe Poullsia Albane n\u00eb Kosov\u00eb\u201d\u00a0\u00a0 f.31). Lidhur me k\u00ebt\u00eb\u00a0 cekim nj\u00eb dokument t\u00eb till\u00eb t\u00eb vitit\u00a0 1348 n\u00eb nj\u00eb krisobul\u00eb t\u00eb mbretit Dushan, ku p\u00ebrmenden edhe katunde shqiptare n\u00eb veri t\u00eb Prizrenit, t\u00eb em\u00ebruara n\u00eb gjuh\u00ebn sllave, me etnonimin\u00eb popullore Katundet Arbane(arbanshki katuni),q\u00eb mbreti ia kishte dhuruar Manastirit t\u00eb Sh\u00ebn Mihalit dhe t\u00eb Gavrillit(f.31).Edhe n\u00eb Arkivin e Vatikanit gj\u00ebnden dokumente zyrtare, q\u00eb i ka studjuar Dr. Gasp\u00ebr Gjini. N\u00eb K\u00ebto studime paraqiten t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr kishat katolike, q\u00eb ishin uzurpuar nga kishat sllave dhe q\u00eb ishin shnd\u00ebrruar n\u00eb kisha ortodokse t\u00eb ritit pravosllav. Ky proces i uzurpimit t\u00eb kishave katolike dhe t\u00eb atyre ortodokse me stilin arban, pati efekt n\u00eb sllavizimin e popullsis\u00eb albane nga admnisttratat e mbret\u00ebrve serb\u00eb t\u00eb shekujve XII-XIII.<\/p>\n<p>Pra kjo periudh\u00eb kohore p\u00ebr popullsin\u00eb albane(shqiptare) ishte m\u00eb e errta, ku vet\u00ebm ata martir\u00eb\u00a0m\u00eb stoik\u00eb, shqiptar\u00eb, me nj\u00eb fanatiz\u00ebm t\u00eb rrall\u00eb, ruajt\u00ebn antroponimin\u00eb, patronimet karakteristike t\u00eb st\u00ebrgjysh\u00ebrve dhe fiseve t \u00eb tyre.<\/p>\n<p>Antroponimia e banor\u00ebve t\u00eb vendbanimeve me popullsi albane (shqiptare), q\u00eb i hasim t\u00eb sh\u00ebnuara n\u00eb krisobulat e atyre periudhave ishte me nj\u00eb onomastikon sllav.Mir\u00ebpo, po t\u00eb analizohen edhe nga ana gjuh\u00ebsore, si e gjejm\u00eb n\u00eb studimin e autorit t\u00eb librit t\u00eb Iljaz Rexh\u00ebss, do t\u00eb v\u00ebrejm\u00eb se nj\u00eb pjes\u00eb ishte me origjin\u00eb shqiptare,por me mbaresa sllave:-i\u00e7 dhe-ovi\u00e7, si :Radosav Gjono-vi\u00e7,<\/p>\n<p>(Gjoni); Bogdan Llesh-ovi\u00e7 (Lleshi);Hlapi Guribard\u2014i\u00e7,(Gurabardhi- I.R.) (f.32). Me k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna autori na b\u00ebn me dije se nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e popullsis\u00eb albane(shqiptare) t\u00eb ritit ortodoks, po edhe katolik nga Kosova dhe nga Maqedonia VP u sllavizua n\u00eb periudh\u00ebn kohore t\u00eb shekujve XII e XIII. Nj\u00ebherit n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb u emruan edhe shum\u00eb vendbanime (katunde) me emra n\u00eb gjuh\u00ebn sllave-serbe e bullgare dhe jo n\u00eb gjuh\u00ebn e autokton\u00ebve-shqiptar\u00ebve, q\u00eb jetuan me shekuj para sllav\u00ebve n\u00eb Ballkan, e me shumic\u00eb edhe n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedonin\u00eb VP. N\u00eb k\u00ebto tekste t\u00eb krisobulave n\u00eb manastiret\u00a0 sallve-serbe hasim k\u00ebt\u00eb konstatim: \u201cKonstatohet se\u00a0 nuk ishte e pranishme popullsia albane n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriper\u00ebndimore deri n\u00eb shek. XVII\u201d.\u00a0\u00a0\u00a0 (\u201cVendbanimet dhe Popullsia aslbane dhe popullsia e Kosov\u00ebs\u201d f.32). Me k\u00ebto \u201ct\u00eb dh\u00ebna\u201d t\u00eb filozofis\u00eb e t\u00eb historis\u00eb serbe pseudoshkenc\u00ebtar\u00ebt sllav\u00eb m\u00ebqaken t`i fshehin t\u00eb dh\u00ebnat dokumentare historike p\u00ebr shqiptar\u00ebt. Dhe si mb\u00ebshtetje p\u00ebr k\u00ebt\u00eb tez\u00eb t\u00eb pabaz\u00eb shkencore kan\u00eb petkun sllav p\u00ebr alban\u00ebt e Kosov\u00ebs e t\u00eb Maqedonis\u00eb VP, t\u00eb cilin petk alban\u00ebt(shqiptar\u00ebt) e\u00a0 veshens me dhun\u00eb nga religjioni pravosllav dhe nga administratat sllave gjenocidiale.<\/p>\n<p>Gjithashtu dokumenetet e hershme na bindin se k\u00ebto terrene t\u00eb Dardanis\u00eb Antike, Kosova dhe Maqedonia e sotme, kan\u00eb ekzistuar me toponime dhe mikrotoponime\u00a0 me rrjedh\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs albane. K\u00ebshtu edhe gjat\u00eb shekullit t\u00eb II-t\u00eb t\u00eb er\u00ebs s\u00eb re flasin nga ana e gjeografit Klaudi Ptolemeos,sipas Qemajl Muratit( libri \u201cShqiptar\u00ebt dhe Ballkani Ilirik n\u00eb drit\u00ebn e emrave t\u00eb vendeve dhe t\u00eb familjeve \u201c, Tetov\u00eb, 1999,fq.31, 32). K\u00ebtu autori i p\u00ebrmendur na njofton p\u00ebr zbulime arkeologjike t\u00eb nj\u00eb varreze\u00a0 Flavio Albano, t\u00eb birit t\u00eb vet me Emilianos Albanos p\u00ebr p\u00ebrkujtim. Njoftimet e para p\u00ebr k\u00ebt\u00eb varrez\u00eb antike, si zbulim arkelologjik i zbuloi Gordana Spasovska-Dimitrovska( Grobot na pisarot od Stobi, \u201cMacedoniae Acta arheologica \u201c ,nr.14,Skopje 1996). Nd\u00ebrsa sipas autorit Iljaz Rexha: \u201cT\u00eb gjitha toponimet q\u00eb na dalin me baz\u00ebn e\u00a0 etnonimit: Alban-Arban dhe Arvan jan\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs romake dhe bizantine, pra, parasllave, shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vjetra se sa na dalin n\u00eb shkrimet dhe burimet mesjetare \u201c(Po aty, fq.56). Nj\u00ebherit p\u00ebrmendim edhe k\u00ebt\u00eb fush\u00eb t\u00eb onomastik\u00ebs,ku autori ka shfryt\u00ebzuar regjistrat kadastral\u00eb osman\u00eb t\u00eb shekullit XV, ku n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb qart\u00eb jan\u00eb regjistruar disa vend\u00ebbanime mesjetare albane mbi substratin iliro-arban t\u00eb protoshqipes dhe me etnonimin popullor Arban-Alban. Toponimet e para me k\u00ebt\u00eb etnonim p\u00ebrmenden n\u00eb dokumentet sllave me form\u00ebn sllave Arbanashki Potok( (Lugu i Arbneshit-I.R),( fusnota:St.Stojanoviq: \u201cStari srbski hrisovuli, ljetopisi rodoslovi, spomenik III, Beograd,1980, fq.9). N\u00eb Kosov\u00eb\u00a0 n\u00eb vitin 1253-1254 n\u00eb hart\u00ebn e Knez Miroslavit, pastaj vend\u00ebbanimi Arbanashka e Kumanov\u00ebs dhe Arbanasi i\u00a0 Shtipit ,t\u00eb sh\u00ebnuara n\u00eb diplom\u00ebn e Mbretit serb Millutin nga viti 1330.E k\u00ebto vendbanime p\u00ebrmenden gjithashtu n\u00eb defter\u00ebt kadastral\u00eb Osman\u00eb p\u00ebr Sanxahkun e Qystendilit t\u00eb shek. XV dhe t\u00eb atij XVI. Ky vendbanim \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar me trajt\u00ebn e hershme bullgaro-sllave: Arbanashka dhe Arbanashko, formantet e demunitivit sllav-ka-ko, me kuptim fshati i Alban\u00ebve. K\u00ebto trajta sllave administrata osmane i regjistroi\u00a0 pa ndryshime nga format e gjuh\u00ebs sllave.Gjithashtu edhe faltoret jo vet\u00ebm t\u00eb ritit orthodoks, por edhe ato t\u00eb besimit katolik ishin sh\u00ebnuar me t\u00eb njejtin em\u00ebr, si katoli\u00e7ka crkva, edhe kisha e Sh\u00ebn M\u00ebris\u00eb n\u00eb Oh\u00ebr, e cila m\u00eb par\u00eb\u00a0 ishte quajtur kisha e Sh\u00ebn Klimentit, e nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 1295 nga Progon Zguri.(fusnota J.Janov: \u201cBllgarski Starini iz Makedonija\u201d, Sofija.1931,f.38.)<\/p>\n<p>ISLAMIZIMI I SHQIPTAR\u00cbVE-AN\u00cbT POZITIVE DHE NEGATIVE<\/p>\n<p>Shqiptar\u00ebt gjat\u00eb sundimit sllav, serb, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebn sundimin e mbret Dushanit me Zakonikun e tij, p\u00ebsuan m\u00eb shum\u00eb se sa n\u00eb t\u00ebr\u00eb vazhdanin e rob\u00ebris\u00eb\u00a0 n\u00ebn sundime tjera t\u00eb pushtuesve t\u00eb Kosov\u00ebs\u00a0 dhe t\u00eb Maqedonis\u00eb Veriperndimore.P\u00ebrpos tagrave t\u00eb r\u00ebnda shtet\u00ebrore shqiptar\u00ebt ortodoks dhe katolik\u00eb ishin sikur n\u00ebn kull\u00eb e n\u00ebn \u00e7ekan nga administata sllave-serbe dhe kisha orthodokse pravosllave, q\u00eb i konvertuan shqiptar\u00ebt me dhun\u00eb,madje edhe me nd\u00ebshkime dhe damkosje me hekur t\u00eb skuqur n\u00eb trupin e tyre.P\u00ebrpos k\u00ebsaj ishin t\u00eb detyruar q\u00eb pag\u00ebzimin e f\u00ebmij\u00ebve ta b\u00ebjn\u00eb sipas emrave sllav\u00eb t\u00eb ritit pravosllav. Prandaj, me vendosjen e administatrat\u00ebs s\u00eb Perandoris\u00eb Osmane n\u00eb Kosov\u00eb dhe n\u00eb Maqedonin\u00eb Veriperendimore, shqiptar\u00ebt filluan me nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl t\u00eb konvertohen \u00a0n\u00eb fen\u00eb Islame, e jo me shumic\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb pushtimit t\u00eb Kosov\u00ebs e t\u00eb Maqedonis\u00eb. Ky proces u zhvillua me d\u00ebshir\u00eb nga ana e shqiptar\u00ebve, jo pse desh\u00ebn ta flakin religjionin shum\u00eb shekullor krishter\u00eb, por pse gjat\u00eb shekujve t\u00eb kaluar n\u00ebn rob\u00ebrin\u00eb sllave, p\u00ebsuan pse tradit\u00ebn e mo\u00e7me etnike arb\u00ebrore, me sllavizimin e shqiptar\u00ebve, duhej flakur.Nd\u00ebrsa legjislatura osmane n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje kishte qen\u00eb m\u00eb tolerante ndaj etnive jo osman\u00eb-jo turq.Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb n\u00eb nj\u00eb an\u00eb kjo administrat\u00eb ishte negative sa i p\u00ebrket ligjeve osmane, pse kisha pravosllave serbe pati t\u00eb drejta gati gjys\u00ebm legale shtet\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb vepruar me pjes\u00ebtar\u00ebt e fes\u00eb krishtere, si ortodoks, ashtu edhe katolik\u00eb. E n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast shqiptar\u00ebt e krishter\u00eb, ishin t\u00eb detyruar t`i perfillin normativat e Patrikan\u00ebs s\u00eb Pej\u00ebs, q\u00eb kishte t\u00eb drejt\u00eb, si nj\u00eb administrat\u00eb shtet\u00ebrore,q\u00eb do t\u00eb ket\u00eb pushtet mbi t\u00eb krishter\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt me dhun\u00eb i konvertonte n\u00eb ritin pravosllav serb. M\u00eb tutje cekim se Patrikana e Pej\u00ebs kishte kompetenca t\u00eb ket\u00eb edhe gjyqin e vet dhe policin\u00eb kishtare. Prandaj shum\u00eb shqiptar\u00eb krishter\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, n\u00ebn sundimin e Perandoris\u00eb Osmane, u sllavizuan dhe humb\u00ebn tradit\u00ebn komb\u00ebtare.Nj\u00eb prej vend\u00ebbanimeve,ku u sllavizuan shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb edhe popullata e\u00a0 Bernic\u00ebs s\u00eb Poshtme,katund af\u00ebr Prishtin\u00ebs.( Sh\u00ebnim n\u00eb terren nga Abdyl Reka, 78 vje\u00e7ar, informator n\u00eb terren p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb sh\u00ebnime p\u00ebr librin \u201cVeriu i Prishtin\u00ebs\u201d,grup autor\u00ebsh:R.Osmani, M.\u00c7unaku, M.Re\u00e7ica,\u00a0 m\u00eb 2010).<\/p>\n<p>Islamizimi p\u00ebr shqiptar\u00ebt u b\u00eb jo me nj\u00eb intenzitet t\u00eb dalluar deri n\u00eb shekullin XVII (Dr.Iljaz Rexha:\u201dVendbanimet dhe popullsia Albane e Kosov\u00ebs\u201d f.37). Por, shqiptar\u00ebt e islamizuar n\u00eb baz\u00eb t\u00eb Ligjit t\u00eb Sulltanit, Sheriatit, nuk humb\u00ebn gjuh\u00ebn amtare,traditat, dhe p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb komb\u00ebtare.N\u00eb baz\u00eb t\u00eb dokumentave-defter\u00ebve osman\u00eb,\u00a0 sipas autorit, Doktor Iljaz Rexha,shqiptar\u00ebt u islamizuan pa presione, sepse ligji i shetit t\u00eb Perandoris\u00eb Osmane bazohej n\u00eb Kur? an: \u201dAsnj\u00eb individ nuk b\u00ebn t\u00eb konvertohet me dhun\u00eb \u00a0n\u00eb fen\u00eb Islame\u201d(\u201cVendbanimet dhe popullsia albane e Kosov\u00ebs\u201d-I.Rexha, f.38). P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebsaj kishte raste, ku krahinar\u00ebt administrator\u00eb ,pashallar\u00eb , sanxhakbej etj ,vepronin kund\u00ebr ligjit duke i islamizuar shqiptar\u00ebt e krishter\u00eb p\u00ebrmes presionit t\u00eb tagrave shtetrore, ose p\u00ebrmes joshjes s\u00eb titujve administrativ\u00eb shtet\u00ebror\u00eb. Por pushtetar\u00ebt e till\u00eb, sapo zbuloheshin p\u00ebr k\u00ebto veprimtari antiligjore osmane dhe anti Islame,denoncoheshin,duke i shkarkuar nga posti, duke i internuar nga ven\u00ebbanimi, madje edhe,kishte raste: duke u denuar me burg.<\/p>\n<p>N\u00eb procesin e islamizimit t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Ballkan ndikuan faktor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm, q\u00eb ishin: politik\u00eb, social\u00eb ekonomik\u00eb,psikologjik\u00eb e t\u00eb tjer\u00eb. Procesi i islamizimit t\u00eb shqiptar\u00ebve kishte zgjatur m\u00eb se dy shekuj,\u201d \u00e7ka d\u00ebshmon se nuk \u00ebsht\u00eb zhvilluar me metoda t\u00eb dhunshme administrative, si\u00e7 ka ndodhur me procesin e ortodoksizmit t\u00eb dhunsh\u00ebm t\u00eb tyre, sidomos gjat\u00eb sundimit mesjetar sllav.\u201d(f.38)<\/p>\n<p>Shiptar\u00ebt e islamizuar i q\u00ebndruan besnik\u00eb tradit\u00ebs komb\u00ebtare shekuj me radh\u00eb,por m\u00eb shum\u00eb ata q\u00eb q\u00ebndruan n\u00eb vend\u00ebbanime t\u00eb terreneve t\u00eb p\u00ebrthyera malore,si Rugova, Shala e Bajgor\u00ebs, Drenic\u00eb, Llapi, Gallapi etj. P\u00ebr islamizimin e shqiptar\u00ebve n\u00eb Ballkan shkroi edhe historiani turk me fam\u00eb bot\u00ebrore Halil Inacek, i cili thot\u00eb : \u201c Procesi i p\u00ebrhapjes s\u00eb Islamit n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedoni erdhi n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb, kur popullsis\u00eb shqiptare i kanosej rreziku nga asimilimi i t\u00ebr\u00ebsish\u00ebm. Dep\u00ebrtimi i osmanlinjve gradualisht e ka nd\u00ebrper\u00eb sllavizimin n\u00eb Kosov\u00eb e n\u00eb Maqedoni, nd\u00ebrsa n\u00eb jug t\u00eb Arb\u00ebris\u00eb Mesjetare, greqizimin e tyre \u201c(fq. 38, 39).K\u00ebt\u00eb proces t\u00eb islamizimit t\u00eb shqiptar\u00ebve e p\u00ebrimtojn\u00eb edhe historian\u00ebt shqiptar\u00eb S.Pulaha,S. Rizaj, M.Terrnava, I. Rexha etj. Por fenomeni i islamizimt t\u00eb shqptar\u00ebve t\u00eb Kosov\u00ebs dhe t\u00eb Maqedonis\u00eb Veriper\u00ebndimoreMesjetare u b\u00eb me nj\u00eb tempo m\u00eb t\u00eb shpejt nga islamizimi i shqiptar\u00ebve t\u00ebArb\u00ebris\u00ebMesjetare.<\/p>\n<p>E ky intenzitet m\u00eb i ngadalsh\u00ebm u zhvillua p\u00ebr shkak se shqiptar\u00ebt e Kosov\u00ebs e t\u00eb Maqedonis\u00eb VP kishin qen\u00eb t\u00eb shpron\u00ebsuar nga administrate sllave dhe nuk kishin se \u00e7ka t\u00eb humbin.Prandaj shpejt u inkuadruan n\u00eb sistemin e ri shoq\u00ebror Osman, n\u00eb klas\u00ebn sunduese feudalo-ushtarake. K\u00ebta nuk e rezistuan pushtetin\u00a0 osman sikurse fisnik\u00ebt e principatave mesjetare shqiptare n\u00eb Arb\u00ebrin\u00eb Qendrore, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb vitin 1043 kishin aritur t\u00eb shk\u00ebputen nga Bizanti, duke qeverisur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga: Mehmet \u00c7unaku (Sipas Defter\u00ebve Osman\u00eb t\u00eb shekullit XV) P\u00ebr autorin\u00a0 Dr. Iljaz Rexha\u00a0 nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb\u00a0 q\u00eb del n\u00eb letrat tona\u00a0 me nj\u00eb studim\u00a0 t\u00eb thell\u00eb nga fushat e\u00a0 onomastik\u00ebs ,\u00a0 antropologjis\u00eb\u00a0 dhe\u00a0 t\u00eb fushave tjera shkencore, por jan\u00eb t\u00eb radhituur shum\u00eb\u00a0 tituj n\u00eb vazhdanin e\u00a0 pun\u00ebs s\u00eb tij shkencore, si:Lidhja shqiptare [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":594,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-595","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-njoftime-shtypi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/index-1.jpg?fit=167%2C258&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-9B","jetpack-related-posts":[{"id":100164,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/alarm-apo-histori-e-harruar-rasti-i-pare-i-hantavirus-ne-shqiperi\/","url_meta":{"origin":595,"position":0},"title":"Alarm apo histori e harruar? &#8211; Rasti i par\u00eb i Hantavirus n\u00eb Shqip\u00ebri","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 Nj\u00eb rast i Hantavirus \u00ebsht\u00eb identifikuar n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb rreth kat\u00ebr dekada m\u00eb par\u00eb, duke treguar se prania e k\u00ebtij virusi n\u00eb vend nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen i ri, por nj\u00eb realitet i dokumentuar q\u00eb prej viteve \u201980. Referuar nj\u00eb publikimi n\u00eb revist\u00ebn prestigjioze The Lancet, rasti\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-5f86265b9546d1befb9e98e9744fc0c5-1.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-5f86265b9546d1befb9e98e9744fc0c5-1.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-5f86265b9546d1befb9e98e9744fc0c5-1.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100123,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fundi-i-nje-perandorie-roma-nuk-u-shkaterrua-nga-barbaret-thone-te-dhenat-nga-antropologjia-molekulare\/","url_meta":{"origin":595,"position":1},"title":"Fundi i nj\u00eb Perandorie &#8211; Roma nuk u shkat\u00ebrrua nga barbar\u00ebt, thon\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat nga antropologjia molekulare","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Fundi i Perandoris\u00eb Romake t\u00eb Per\u00ebndimit u verifikua n\u00eb vitin 476 dhe gjithnj\u00eb \u00ebsht\u00eb lidhur me migrimet n\u00eb mas\u00eb t\u00eb popullsive t\u00eb evrop\u00ebs veriore. Pushtimet barbare dhe momenti i mb\u00ebrritjes s\u00eb klaneve sh\u00ebnoi fundin e dominimit romak duke ndryshuar asetet shoq\u00ebrore dhe demografike t\u00eb gjith\u00eb konintentit. Por\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100198,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/tempulli-2600-vjecar-zbulohet-nen-delten-e-nilit\/","url_meta":{"origin":595,"position":2},"title":"Tempulli 2600 vje\u00e7ar zbulohet n\u00ebn delt\u00ebn e Nilit","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2026","format":false,"excerpt":"13 Maji 2026 Radar\u00ebt satelitor\u00eb nxjerrin n\u00eb drit\u00eb nj\u00eb tempull t\u00eb humbur n\u00eb Egjipt Teknologjia satelitore zbulon n\u00ebn delt\u00ebn e Nilit nj\u00eb tembull 2600 vje\u00e7ar. Arkeolog\u00ebt zbuluan faltoren misterioze 6 metra n\u00ebn tok\u00eb i cili mendohet se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tempull i humbur i Egjiptit t\u00eb Lasht\u00eb. Zbulohet nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb fetare\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/tempull-ne-Egjypt.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100042,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/opsionet-qe-duhen-hedhur-ne-tryeze-jane-zgjedhjet-e-parakohshme\/","url_meta":{"origin":595,"position":3},"title":"Opsionet qe duhen hedhur n\u00eb tryez\u00eb jan\u00eb: &#8211; Zgjedhjet e parakohshme","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Analisti Genc Burimi argumenton se protestat e vazhdueshme t\u00eb opozit\u00ebs nuk jan\u00eb thjesht nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e brendshme, por nj\u00eb mesazh i qart\u00eb drejtuar partner\u00ebve europian\u00eb mbi kriz\u00ebn e thell\u00eb politike n\u00eb vend. Sipas tij, partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb e shohin si t\u00eb pamundur q\u00eb klima aktuale politike, e karakterizuar\u2026","rel":"","context":"In &quot;Politika&quot;","block_context":{"text":"Politika","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/politika\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Genc-Burimi.jpg?fit=662%2C411&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Genc-Burimi.jpg?fit=662%2C411&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Genc-Burimi.jpg?fit=662%2C411&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100111,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-shnderroi-shtepine-ne-berat-ne-muze-artizania-tefta-qose-500-kostume-popullore-puna-e-nje-jete\/","url_meta":{"origin":595,"position":4},"title":"E shnd\u00ebrroi sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb Berat n\u00eb muze, artizania Tefta Qose: &#8211; 500 kostume popullore, puna e nj\u00eb jete","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb tradita rrezikojn\u00eb t\u00eb harrohen, Tefta Qose vazhdon t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb artin e krijimit t\u00eb veshjeve popullore. Prej disa vitesh, ajo e ka shnd\u00ebrruar sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb lagjen \u201cBarrikad\u00eb\u201d n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u00e7do cep rr\u00ebfen histori, nd\u00ebrsa \u00e7do veshje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100023,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pas-ballukut-anila-denaj-vihet-ne-rresht-detyroi-doganat-te-ndalin-veprimet-ndaj-bankers-petroleum\/","url_meta":{"origin":595,"position":5},"title":"Pas Ballukut, Anila Denaj \u2018vihet n\u00eb rresht\u2019, detyroi doganat t\u00eb ndalin veprimet ndaj Bankers Petroleum","author":"Kurt Farka","date":"May 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Maji 2026 Pasi Belinda Balluku, kreu detyr\u00ebn e saj, duke b\u00ebr\u00eb eksperten e naft\u00ebs dhe ligjeve fiskale, tashm\u00eb brenda s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs dit\u00eb edhe Ministrja Anila Denaj arrin t\u00eb analizoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb parashtrimet e Ballukut dhe t\u00eb abuzoj\u00eb me detyr\u00ebn e saj duke iu drejtuar Doganave q\u00eb t\u00eb ndalin \u00e7do\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=595"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":596,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/595\/revisions\/596"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}