![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/274708233_3241463059410308_3691097177538212556_n.jpg?resize=613%2C325&ssl=1\")
<\/p>\n<\/p>\n
Rama e quajti \u201ccopy-paste\u201d. – \u00a0Ambasada amerikane publikon t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip raportin q\u00eb nxin Qeverin\u00eb Shqiptare<\/p>\n
– 16 Prill 2022<\/p>\n
Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb Departamenti Amerikan i Shtetit publikoi raportin p\u00ebr vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor. Mes tyre p\u00ebrmendet edhe Shqip\u00ebria. N\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb situat\u00ebs n\u00eb vend, raporti p\u00ebrmend edhe nj\u00eb fakt alarmant. Ajo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me torturat n\u00ebp\u00ebr burgjet shqiptare. Edhe pse n\u00eb raport nuk p\u00ebrmenden detaje, vihen n\u00eb dukje disa fakte t\u00eb cilat e b\u00ebr\u00ebn Kryeministrin Edi Rama me dhimbje koke. Raporti i DASH sjell nj\u00eb rast nga Komiteti Shqiptar i Helsinkit, sipas t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb ushtruar dhun\u00eb ndaj nj\u00eb t\u00eb mituri n\u00eb ambientet e paraburgimit.<\/p>\n
Por p\u00ebr Kryeministrin e vendit Edi Rama, konkluzionet e k\u00ebtij raporti jan\u00eb \u201ccopy-paste\u201d t\u00eb vitit t\u00eb kaluar. Por e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb se korrupsioni n\u00eb \u00e7do nivel t\u00eb qeverisjes shqiptare, \u00ebsht\u00eb prezent dhe i institucionalizuar e fuqizuar, si struktur\u00eb funksionale e paprekshm\u00ebrie.<\/p>\n
Pushteti sot ka n\u00eb dor\u00eb si biznes privat jo vet\u00ebm fondet e pasurit\u00eb publike, por dhe te drejtat jetike e civile t\u00eb qytetar\u00ebve dhe bizneseve, si tender\u00ebt, pun\u00ebsimet n\u00eb administrat\u00eb, t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb zgjedhur e p\u00ebr t\u2019u zgjedhur, t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr drejt\u00ebsi e gjith\u00e7ka.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb fakt, q\u00eb qytetar\u00ebt q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn ligjore t\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbimi, gjenden p\u00ebrball\u00eb bllokazhit t\u00eb q\u00ebllimsh\u00ebm p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb ryshfet, ose nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pasuris\u00eb, sekserit t\u00eb kryeministrit, ministrit, kryetarit t\u00eb bashkis\u00eb, drejtorit t\u00eb tatimeve, doganave, policis\u00eb, sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb etj.<\/p>\n
Ambasada amerikane publikon raportin e plot\u00eb n\u00eb faqen e saj zyrtare<\/p>\n
Edhe pse Rama e quajti raportin e DASH \u2018copy-paste\u2019 nga viti i kaluar, nuk e stepi Ambasad\u00ebn e Shteteve t\u00eb Bashkuara q\u00eb ta publikoj\u00eb t\u00eb plot\u00eb raportin edhe n\u00eb faqen zyrtare t\u00eb saj n\u00eb Facebook. Kjo tregon se q\u00ebndrimet mes Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit dhe Ambasad\u00ebs s\u00eb saj n\u00eb Tiran\u00eb jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta. Ashtu edhe si\u00e7 e p\u00ebrcakton legjislacioni amerikan. Kjo pasi shpesh her\u00eb n\u00eb median shqiptare jan\u00eb artikuluar argumente kinse p\u00ebr nj\u00eb agjend\u00eb personale t\u00eb Yuri Kim kundrejt Edi Ram\u00ebs.<\/p>\n
A \u00ebsht\u00eb copy paste raporti i DASH?<\/p>\n
Kryeministri Rama quajti raportin vjetor t\u00eb Departamentit Amerikan t\u00eb Shtetit p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut p\u00ebr vitin 2021 si nj\u00eb \u2018copy-paste\u2019 i nj\u00eb viti m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n
Por nj\u00eb v\u00ebshtrim i shpejt\u00eb i dy raporteve d\u00ebshmon se nd\u00ebrsa struktura \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjt\u00eb, prej vitesh, ndryshimet jan\u00eb t\u00eb dukshme p\u00ebr shkak t\u00eb ngjarjeve dhe m\u00ebnyr\u00ebs si reagohet ndaj tyre.<\/p>\n
N\u00eb raportin e 2020 flitet p\u00ebr zgjedhjet parlamentare t\u00eb 2017 dhe n\u00eb raportin e 2021 flitet p\u00ebr zgjedhjet e viti t\u00eb kaluar dhe n\u00ebnvizohet se OSB ka sh\u00ebnuar disa defekte si blerja e vot\u00ebs, rrjedhja e t\u00eb dh\u00ebnave personale dhe avantazhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet.<\/p>\n
N\u00eb raportin e 2020 kryefjala ishte pand\u00ebshkueshm\u00ebria, nd\u00ebrsa n\u00eb raportin e 2021 p\u00ebrmendet bilanci i SPAK me hetimet, gjykimet dhe nd\u00ebshkimet e zyrtar\u00ebve dhe organizatave kriminale.<\/p>\n
Raporti i b\u00ebr\u00eb publik dje n\u00ebnvizon se p\u00ebr zgjedhjet \u201cPartia n\u00eb pushtet mori avantazhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, duke p\u00ebrfshir\u00eb kontrollin e saj mbi administratat lokale, dhe nga keqp\u00ebrdorimi i burimeve administrative. Kjo u p\u00ebrforcua nga pasqyrimi pozitiv i institucioneve shtet\u00ebrore n\u00eb media.\u201d<\/p>\n
N\u00eb rapotin e 2020, p\u00ebrmendet shkarazi vrasja e t\u00eb riut Rasha, nd\u00ebrsa raporti i b\u00ebr\u00eb publik dje jep holl\u00ebsi p\u00ebr \u00e7far\u00eb ndodhi m\u00eb pas si dhe i referohet edhe ndalimit t\u00eb 357 personave 126 prej tyre t\u00eb mitur pas protes\u00ebs q\u00eb pasoi vrasjen e t\u00eb riut nga policia.<\/p>\n
T\u00eb dy raportet si ai i 2020 ashtu edhe ai 2021 kan\u00eb nj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt: n\u00ebnvizimin e mos zbatimit t\u00eb vendimeve t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Strasburgut, por n\u00ebse n\u00eb vitin 2020 kishim 33 vendime t\u00eb pa zbatuara, ky num\u00ebr brenda nj\u00eb viti ka shkuar n\u00eb 66 dhe fatura \u00ebsht\u00eb miliona euro.<\/p>\n
Raporti i 2021 i kushton v\u00ebmendje edhe 900 mij\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb qytetar\u00ebve q\u00eb u b\u00ebn\u00eb publike para zgjedhjeve dhe n\u00ebnvizon faktin q\u00eb votuesit kan\u00eb qen\u00eb potencialisht n\u00ebn presion. Nj\u00eb hetim u nis nga SPAK (vitin tjet\u00ebr do t\u00eb sh\u00ebnohen rezultatet 0 t\u00eb k\u00ebtij hetimi).<\/p>\n
M\u00eb posht\u00eb raporti i plot\u00eb<\/p>\n
RAPORTI P\u00cbR T\u00cb DREJTAT E NJERIUT \u2013 SHQIP\u00cbRIA 2021<\/p>\n
P\u00cbRMBLEDHJE E P\u00cbRGJITHSHME<\/p>\n
Republika e Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb demokraci parlamentare. Kushtetuta ia njeh autoritetin legjislativ parlamentit me nj\u00eb dhom\u00eb (Kuvendit), i cili zgjedh si kryeministrin ashtu edhe presidentin. Kryeministri drejton qeverin\u00eb, nd\u00ebrsa presidenti ka pushtet ekzekutiv t\u00eb kufizuar. N\u00eb 25 prill, vendi zhvilloi zgjedhje parlamentare. Organizata p\u00ebr Siguri dhe Bashk\u00ebpunim n\u00eb Europ\u00eb (OSBE) raportoi se zgjedhjet ishin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb organizuara mir\u00eb, votuesit pat\u00ebn zgjedhje mes kandidat\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt mund\u00ebn t\u00eb b\u00ebnin fushat\u00eb lirisht dhe Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i p\u00ebrballoi mjaftuesh\u00ebm detyrimet q\u00eb kishte. Megjithat\u00eb, raporti i Organizat\u00ebs p\u00ebr Siguri dhe Bashk\u00ebpunim n\u00eb Europ\u00eb theksoi disa mang\u00ebsi, p\u00ebrshir\u00eb blerjen e votave, rrjedhjen e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb ndjeshme personale dhe avantazhin e konsideruesh\u00ebm t\u00eb fituar nga partia n\u00eb pushtet p\u00ebr shkak t\u00eb t\u00eb qenit n\u00eb pushtet.<\/p>\n
Ministria e Brendshme mbik\u00ebqyr Gard\u00ebn e Republik\u00ebs dhe Policin\u00eb e Shtetit, e cila p\u00ebrfshin Policin\u00eb e Kufirit dhe Migracionit. Policia e Shtetit ka si p\u00ebrgjegj\u00ebsi kryesore sigurin\u00eb e brendshme. Garda e Republik\u00ebs mbron zyrtar\u00ebt e lart\u00eb t\u00eb shtetit, autoritetet e huaja dhe disa prona t\u00eb shtetit. Ministria e Mbrojtjes mbik\u00ebqyr forcat e armatosura. Sh\u00ebrbimi Informativ Shtet\u00ebror i p\u00ebrgjigjet kryeministrit, mbledh informacione dhe kryen veprimtari t\u00eb zbulimit t\u00eb huaj dhe t\u00eb kund\u00ebrzbulimit. Autoritetet civile ruajt\u00ebn kontroll t\u00eb efektsh\u00ebm mbi forcat e siguris\u00eb. Pati disa raportime p\u00ebr abuzime nga punonj\u00ebs t\u00eb forcave t\u00eb siguris\u00eb.<\/p>\n
\u00c7\u00ebshtjet kryesore t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut p\u00ebrfshin\u00eb: problemet me pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit teksa ai vazhdonte t\u2019i n\u00ebnshtrohej vetingut; kufizimet ndaj shprehjes s\u00eb lir\u00eb dhe shtypit; dhe korrupsionin e p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjitha deg\u00ebt e qeveris\u00eb dhe institucionet bashkiake.<\/p>\n
Pand\u00ebshkueshm\u00ebria mbeti problem serioz megjith\u00ebse Struktura e Posa\u00e7me p\u00ebr Luft\u00ebn kund\u00ebr Korrupsionit dhe gjykatat kund\u00ebr korrupsionit p\u00ebrparuan duksh\u00ebm gjat\u00eb vitit n\u00eb hetimin, ndjekjen penale dhe d\u00ebnimin e zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb dhe kriminel\u00ebve t\u00eb organizuar.<\/p>\n
Seksioni 1. Respektimi i integritetit t\u00eb personit<\/p>\n
Privimi i jet\u00ebs n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare dhe vrasje t\u00eb tjera t\u00eb paligjshme apo me motiv politik<\/p>\n
N\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2020, Policia e Shtetit q\u00eblloi dhe vrau nj\u00eb burr\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb i cili kishte shkelur kufizimet e vendosura prej COVID-19. Punonj\u00ebsi i policis\u00eb i cili q\u00eblloi mbi t\u00eb u arrestua, u gjykua dhe u d\u00ebnua p\u00ebr vrasjen. Ministri i pun\u00ebve t\u00eb brendshme dha dor\u00ebheqjen pas protestave n\u00eb reagim t\u00eb k\u00ebsaj vrasjeje. Nuk pati raportime t\u00eb tjera q\u00eb qeveria apo agjent\u00ebt e saj t\u00eb kishin kryer vrasje n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare apo t\u00eb paligjshme. Autoritetet civile t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit, si p\u00ebr shembull Policia e Shtetit, hetuan n\u00ebse vrasjet nga forcat civile t\u00eb siguris\u00eb ishin t\u00eb justifikueshme dhe ndoq\u00ebn procedime p\u00ebr agjencit\u00eb civile. Zbatuesit ushtarak\u00eb t\u00eb ligjit kryen hetime p\u00ebr vrasje nga forcat e armatosura.<\/p>\n
Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit raportoi se numri i madh i personave t\u00eb ndaluar nga policia \u00e7oi n\u00eb mbipopullimin e mjediseve t\u00eb paraburgimit. P\u00ebr shembull, n\u00eb datat 9 dhe 13 dhjetor, policia ndaloi p\u00ebrkoh\u00ebsisht 357 persona, 126 prej t\u00eb cil\u00ebve t\u00eb mitur, gjat\u00eb protestave n\u00eb rrug\u00eb pas vrasjes nga policia t\u00eb nj\u00eb burri t\u00eb paarmatosur n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2020 n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kufizimeve t\u00eb orarit t\u00eb l\u00ebvizjen t\u00eb vendosura prej COVID.<\/p>\n
Nuk pati raportime n\u00eb lidhje me zhdukje nga autoritetet qeveritare apo n\u00eb em\u00ebr t\u00eb tyre.<\/p>\n
Tortura dhe trajtime ose nd\u00ebshkime t\u00eb tjera mizore, \u00e7njer\u00ebzore ose degraduese<\/p>\n
Ndon\u00ebse kushtetuta dhe ligji i ndalojn\u00eb veprime t\u00eb tilla, pati pretendime se policia disa her\u00eb abuzoi me t\u00eb dyshuarit dhe t\u00eb burgosurit. P\u00ebr shembull, Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KShH) raportoi nj\u00eb rast abuzimi fizik ndaj nj\u00eb t\u00eb mituri gjat\u00eb koh\u00ebs q\u00eb ai mbahej n\u00eb paraburgim n\u00eb polici. Stafi mjek\u00ebsor nuk e raportoi n\u00eb prokurori ekzaminimin fizik q\u00eb tregonte nxirje n\u00eb kok\u00eb dhe krah\u00eb. Si reagim ndaj incidentit, drejtori i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i policis\u00eb urdh\u00ebroi trajnime me theksin te t\u00eb drejtat penale procedurale t\u00eb t\u00eb miturve.<\/p>\n
Burgjet u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb greva urie n\u00eb disa raste n\u00eb vitin 2020 p\u00ebr t\u00eb protestuar ndaj kufizimeve t\u00eb vendosura prej COVID t\u00eb cilat u kufizonin kontaktet me vizitor\u00ebt e jasht\u00ebm, ndaj legjislacionit t\u00eb ri q\u00eb shtr\u00ebngonte privilegjet e t\u00eb burgosurve n\u00eb regjimet e siguris\u00eb s\u00eb lart\u00eb dhe me akuza korrupsioni lidhur me cil\u00ebsin\u00eb e ushqimit dhe mund\u00ebsin\u00eb e sigurimit t\u00eb medikamenteve.<\/p>\n
Sh\u00ebrbimi p\u00ebr \u00c7\u00ebshtjet e Brendshme dhe Ankesat (SH\u00c7BA) n\u00eb Ministrin\u00eb e Brendshme mori ankesa p\u00ebr abuzime t\u00eb policis\u00eb dhe p\u00ebr korrupsion, t\u00eb cilat \u00e7uan n\u00eb hetime t\u00eb veprimeve t\u00eb policis\u00eb. Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit, institucion i pavarur kushtetues q\u00eb sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb kontrolluar qeverin\u00eb, raportoi se shumica e rasteve t\u00eb akuzave p\u00ebr abuzim fizik apo psikologjik gjat\u00eb vitit ndodh\u00ebn gjat\u00eb arrestimit ose marrjes n\u00eb pyetje, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb raste proteste publike.<\/p>\n
Qeveria b\u00ebri p\u00ebrpjekje m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr t\u00eb trajtuar pand\u00ebshkueshm\u00ebrin\u00eb e policis\u00eb, m\u00eb duksh\u00ebm n\u00eb rastin e vet\u00ebm t\u00eb p\u00ebrdorimit me tepri t\u00eb forc\u00ebs vdekjeprur\u00ebse. SH\u00c7BA-ja regjistroi rritje t\u00eb numrit t\u00eb hetimeve, procedimeve dhe d\u00ebnimeve ndaj punonj\u00ebsve t\u00eb policis\u00eb p\u00ebr shkelje penale dhe administrative. Ngjarja e vrasjes n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2020 nga policia e nj\u00eb personi q\u00eb shkeli orarin e kufizimit prej COVID duke iu larguar thirrjes p\u00ebr ndalim \u00e7oi n\u00eb protesta t\u00eb shumta, disa prej t\u00eb cilave t\u00eb dhunshme. Punonj\u00ebsi i policis\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb u arrestua pak pasi q\u00eblloi dhe u d\u00ebnua p\u00ebr vrasje n\u00eb korrik, me d\u00ebnimin 10 vite burgim, i reduktuar nga 15 vite, pasi pranoi faj\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n
Kushtet n\u00eb burgje dhe n\u00eb qendra paraburgimi<\/p>\n
Kushtet e k\u00ebqija fizike n\u00eb disa burgje dhe mungesa e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, n\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr kushtet e sh\u00ebndetit mendor, mbet\u00ebn probleme serioze, ashtu si edhe korrupsioni. Kushtet mbet\u00ebn n\u00ebn standardin e duhur n\u00eb mjediset e paraburgimit n\u00eb disa rajone t\u00eb policis\u00eb n\u00eb zonat e thella.<\/p>\n
Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Burgjeve nxori disa vendime p\u00ebr t\u00eb menaxhuar p\u00ebrhapjen e COVID-19 brenda sistemit penitenciar. KShH-ja raportoi se nga muaji mars deri n\u00eb maj t\u00eb vitit 2020, autoritetet identifikuan 21 raste infektimi pozitiv n\u00eb burgje, nd\u00ebrsa nga muaji korrik 2020 deri n\u00eb shkurt 2021, u raportuan 140 raste. Vet\u00ebm pes\u00eb raste u trajtuan n\u00eb spitalet civile p\u00ebr trajtimin e COVID, Covid 1 dhe Covid 2. Burgu i Sh\u00ebn Kollit n\u00eb Lezh\u00eb dhe Spitali i Burgut n\u00eb Tiran\u00eb p\u00ebrshtat\u00ebn mjediset e tyre p\u00ebr t\u00eb trajtuar vet\u00ebm pacient\u00eb me COVID-19. Autoritetet vazhduan t\u00eb ndalonin takimet me familjar\u00ebt. N\u00eb tetor t\u00eb vitit 2020, t\u00eb d\u00ebnuarit n\u00eb burgjet e Peqinit dhe Sh\u00ebn Kollit dhe familjet e tyre protestuan p\u00ebr kufizimet e vizitave.<\/p>\n
Kushtet fizike: Ndon\u00ebse mbipopullimi nuk ishte problem n\u00eb shumic\u00ebn e mjediseve, Komiteti Shqiptar i Helsinkit (KShH) dhe Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit raportuan mbipopullimin n\u00eb burgun e Zaharis\u00eb n\u00eb Kruj\u00eb, n\u00eb Burgun \u201cJordan Misja\u201d dhe n\u00eb Burgun e Durr\u00ebsit. Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Burgjeve raportoi mbipopullim sporadik n\u00eb disa burgje t\u00eb tjera sipas luhatjeve t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb to. Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit dhe KShH-ja raportuan se Mjediset e burgjeve n\u00eb Kruj\u00eb, Durr\u00ebs, Rrogozhin\u00eb, Sarand\u00eb, Lezh\u00eb, Kuk\u00ebs, Ali Demi dhe Tepelen\u00eb kan\u00eb probleme urgjente n\u00eb infrastruktur\u00eb.<\/p>\n
Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit dhe organizata joqeveritare (OJQ) vazhdonin t\u00eb raportonin se autoritetet i mbanin t\u00eb burgosurit me probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor n\u00eb burgje normale, ku nuk kishte mund\u00ebsi t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr kujdesin e sh\u00ebndetit mendor. Q\u00eb nga viti 2018, Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb dhe Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb jan\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb sistemojn\u00eb t\u00eb burgosurit dhe paraburgosurit e burgut Zaharia n\u00eb burgun e Lezh\u00ebs. KShH-ja dhe Avokati i Popullit raportuan se qeveria nuk kishte p\u00ebrfunduar kthimin e nd\u00ebrtesave t\u00eb planifikuara n\u00eb burgun e Lezh\u00ebs n\u00eb institucion t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb mjek\u00ebsor ku t\u00eb mund t\u00eb transferoheshin t\u00eb burgosurit e Zaharis\u00eb, pjes\u00ebrisht p\u00ebr shkak t\u00eb kufizimeve t\u00eb vendosura ndaj COVID. N\u00eb n\u00ebntor t\u00eb vitit 2020, Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb njoftoi se po nd\u00ebrtonte nj\u00eb burg p\u00ebr t\u00eb d\u00ebnuarit mbi 60 vje\u00e7, me nj\u00eb kapacitet prej 120 shtret\u00ebrish, i cili planifikohet t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb n\u00eb vitin 2022. Komiteti i K\u00ebshillit t\u00eb Europ\u00ebs p\u00ebr Parandalimin e Tortur\u00ebs b\u00ebri nj\u00eb vizit\u00eb n\u00eb vend n\u00eb datat 23-26 n\u00ebntor p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar p\u00ebrparimin e b\u00ebr\u00eb p\u00ebr mbylljen e mjediseve t\u00eb Zaharis\u00eb dhe transferimin e pacient\u00ebve t\u00eb psikiatris\u00eb ligjore n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb specializuar p\u00ebr psikiatri ligjore. N\u00eb vijim t\u00eb vizit\u00ebs, ministri i drejt\u00ebsis\u00eb<\/p>\n
njoftoi se qeveria kishte mbyllur burgun e Zaharis\u00eb dhe se t\u00eb 319 t\u00eb burgosurit atje ishin transferuar n\u00eb nd\u00ebrtesat e rikonstruktuara t\u00eb burgut t\u00eb Sh\u00ebn Kollit.<\/p>\n
P\u00ebrve\u00e7 mjediseve rajonale n\u00eb Tiran\u00eb (me p\u00ebrjashtim t\u00eb komisariateve, t\u00eb cilat jan\u00eb nj\u00ebsi m\u00eb t\u00eb vogla n\u00ebn drejtorit\u00eb rajonale t\u00eb policis\u00eb) Gjirokast\u00ebr, Kuk\u00ebs, Fier dhe Kor\u00e7\u00eb, kushtet n\u00eb mjediset e administruara nga Ministria e Brendshme, si p\u00ebr shembull komisariatet e policis\u00eb dhe mjediset e p\u00ebrkohshme t\u00eb paraburgimit, nuk p\u00ebrmbushnin standardet e k\u00ebrkuara. Disa mjedise paraburgimi n\u00eb zona t\u00eb thella nuk kishin ngrohje gjat\u00eb dimrit dhe disa kishin munges\u00eb t\u00eb kushteve baz\u00eb t\u00eb higjien\u00ebs dhe dezinfektuesish si masa kund\u00ebr COVID-19. Mjediset ishin t\u00eb vogla e t\u00eb mbingarkuara, kishin mund\u00ebsi t\u00eb kufizuar p\u00ebrdorimi t\u00eb tualeteve dhe kishin pak ose aspak ventilim, drit\u00eb natyrale ose shtret\u00ebr dhe stola. Sistemet e monitorimit me kamera nuk ekzistonin ose ishin t\u00eb pamjaftueshme n\u00eb shumic\u00ebn e rajoneve t\u00eb policis\u00eb. Avokati i Popullit raportoi se mjediset e paraburgimit t\u00eb administruara nga Ministria e Brendshme ishin t\u00eb mbipopulluara p\u00ebr shkak t\u00eb numrit t\u00eb rritur t\u00eb arrestimeve gjat\u00eb vitit dhe p\u00ebr shkak t\u00eb vonesave n\u00eb pranimin e t\u00eb burgosurve t\u00eb rinj n\u00eb sistemin penitenciar. Avokati i Popullit raportoi se nj\u00eb p\u00ebrqindje e lart\u00eb e t\u00eb burgosurve ishin n\u00eb paraburgim n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit. Procedimet penale p\u00ebrgjith\u00ebsisht vonoheshin prej munges\u00ebs s\u00eb gjyqtar\u00ebve, e cila vinte si rrjedhoj\u00eb e numrit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb atyre q\u00eb nuk kishin kaluar vetingun dhe nuk ishin z\u00ebvend\u00ebsuar ende.<\/p>\n
Administrimi: Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit raportoi se zyrtar\u00ebt e burgut dhe t\u00eb policis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi bashk\u00ebpunuan gjat\u00eb hetimeve. Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Burgjeve mori 20 065 ankesa dhe k\u00ebrkesa deri n\u00eb muajin gusht, kryesisht n\u00eb lidhje me vendimet p\u00ebr pun\u00ebsim, sh\u00ebrbimet e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe ndalimet prej COVID n\u00eb lidhje me kontaktet fizike me familjar\u00ebt dhe vizitor\u00ebt p\u00ebr t\u00eb burgosurit, kufizime t\u00eb cilat zgjat\u00ebn deri n\u00eb korrik. Avokati i Popullit mori 60 ankesa nga personat n\u00eb paraburgim ose n\u00eb burg deri n\u00eb muajin gusht, por nuk referoi ndonj\u00eb rast p\u00ebr procedim penal.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2020, drejtori i burgut t\u00eb Beratit u pezullua nga puna dhe m\u00eb pas u pushua n\u00eb vijim t\u00eb akuzave p\u00ebr abuzim me detyr\u00ebn dhe korrupsion. Deri n\u00eb muajin gusht, Drejtori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Burgjeve raportoi se kishte nd\u00ebrmarr\u00eb procedime disiplinore ndaj 112 an\u00ebtareve stafi n\u00eb burgje dhe kishte pushuar 26.<\/p>\n
Deri n\u00eb muajin gusht, kat\u00ebr t\u00eb burgosur mbet\u00ebn n\u00eb nj\u00eb regjim ligjor t\u00eb miratuar n\u00eb korrik t\u00eb vitit 2020 p\u00ebr t\u00eb minimizuar komunikimet mes krimit t\u00eb organizuar dhe an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb bandave n\u00eb burg dhe kontakteve t\u00eb tyre jasht\u00eb, p\u00ebr t\u00eb parandaluar mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb ata t\u00eb drejtonin organizime kriminale nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vuanin d\u00ebnimin n\u00eb burg.<\/p>\n
Monitorimi i pavarur: Qeveria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi lejoi grupet e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut vendase dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, median, organizmat nd\u00ebrkomb\u00ebtare, si p\u00ebr shembull Komisionin p\u00ebr Parandalimin e Tortur\u00ebs, t\u00eb monitoronin burgjet dhe mjediset e paraburgimit.<\/p>\n
P\u00ebrmir\u00ebsimet: Avokati i Popullit dhe KShH-ja konfirmuan r\u00ebnie t\u00eb p\u00ebrgjithshme gjat\u00eb vitit n\u00eb mbipopullimin e burgjeve, si rrjedhoj\u00eb e infrastruktur\u00ebs s\u00eb re dhe amnistive. Megjithat\u00eb, disa mjedise penitenciare vazhdonin t\u00eb ishin ende t\u00eb mbipopulluara.<\/p>\n
Arrestimi ose ndalimi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare<\/p>\n
Ligji dhe kushtetuta ndalojn\u00eb arrestimin dhe ndalimin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare dhe garantojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e \u00e7do njeriu t\u00eb provoj\u00eb n\u00eb gjykat\u00eb ligjshm\u00ebrin\u00eb e arrestimit ose ndalimit t\u00eb tij ose t\u00eb saj. Qeveria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi i zbatoi k\u00ebto ndalime t\u00eb ligjit dhe t\u00eb kushtetut\u00ebs.<\/p>\n
Procedurat e arrestimit dhe trajtimi i t\u00eb ndaluarve<\/p>\n
Ligji k\u00ebrkon q\u00eb, me p\u00ebrjashtim t\u00eb arrestimeve t\u00eb b\u00ebra gjat\u00eb kryerjes s\u00eb krimit, policia t\u00eb arrestoj\u00eb t\u00eb dyshuarin p\u00ebr akte kriminale me urdh\u00ebr-arrest t\u00eb l\u00ebshuar nga nj\u00eb gjykat\u00ebs dhe t\u00eb bazuar n\u00eb prova t\u00eb mjaftueshme. Nuk pati raportime p\u00ebr arrestime t\u00eb fshehta. Sipas ligjit, policia duhet t\u00eb informoj\u00eb menj\u00ebher\u00eb nj\u00eb prokuror n\u00eb lidhje me arrestimin. Prokurori mund ta liroj\u00eb t\u00eb dyshuarin ose mund t\u2019i b\u00ebj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb gjykat\u00ebs, brenda 48 or\u00ebsh, p\u00ebr ta mbajtur t\u00eb ndaluar. Gjykata duhet gjithashtu t\u00eb vendos\u00eb brenda 48 or\u00ebsh n\u00ebse do ta l\u00ebr\u00eb t\u00eb dyshuarin n\u00eb paraburgim, t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb dor\u00ebzani, t\u2019i ndaloj\u00eb udh\u00ebtimin ose t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb q\u00eb i pandehuri t\u00eb paraqitet rregullisht n\u00eb polici.<\/p>\n
Sipas ligjit dhe me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb nj\u00eb prokurori, gjykata ka n\u00eb dispozicion 72 or\u00eb p\u00ebr t\u00eb rishikuar statusin e ndalimit n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit t\u00eb nj\u00eb arrestimi t\u00eb urdh\u00ebruar nga gjykata. Policia mund t\u00eb ndaloj\u00eb, por jo t\u00eb arrestoj\u00eb formalisht, nj\u00eb t\u00eb dyshuar p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb jo m\u00eb shum\u00eb se 10 or\u00eb. Avokati i popullit dhe KShH-ja identifikuan disa parregullsi procedurale n\u00eb mbajtjen n\u00eb paraburgim t\u00eb individ\u00ebve p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se 10 or\u00eb, kryesisht n\u00eb vijim t\u00eb protestave t\u00eb dhjetorit 2020.<\/p>\n
Kushtetuta u k\u00ebrkon autoriteteve q\u00eb t\u00eb informojn\u00eb personat e ndaluar menj\u00ebher\u00eb mbi t\u00eb drejtat dhe akuzat e ngritura ndaj tyre. Ligji parashikon dor\u00ebzanin\u00eb dhe ekzistonte nj\u00eb sistem funksional p\u00ebr t\u00eb; policia shpesh i lironte t\u00eb ndaluarit pa dor\u00ebzani, me kusht q\u00eb ata t\u00eb paraqiteshin rregullisht n\u00eb rajonin e policis\u00eb. Gjykatat shpesh urdh\u00ebruan t\u00eb dyshuarit t\u00eb paraqiteshin n\u00eb polici ose prokurori nj\u00eb her\u00eb n\u00eb jav\u00eb. Ndon\u00ebse ligji u jep t\u00eb ndaluarve t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb menj\u00ebher\u00eb avokat, me shpenzimet e shtetit n\u00ebse \u00ebsht\u00eb nevoja, avokati i popullit raportoi raste marrjesh n\u00eb pyetje pa pranin\u00eb e nj\u00eb avokati. KShH-ja dhe avokati i popullit shpreh\u00ebn shqet\u00ebsime n\u00eb lidhje me munges\u00ebn e an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjes gjat\u00eb ekzaminimeve mjek\u00ebsore dhe munges\u00ebn e avokatit dhe psikologut gjat\u00eb proceseve t\u00eb hetimit paraprak q\u00eb p\u00ebrfshinin t\u00eb mitur.<\/p>\n
Arrestimi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare: Kushtetuta dhe ligji ndalojn\u00eb arrestimin dhe ndalimin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb arbitrare. Qeveria p\u00ebrgjith\u00ebsisht i respektoi k\u00ebto ndalime.<\/p>\n
Ndalimi n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit: Ndon\u00ebse ligji k\u00ebrkon p\u00ebrfundimin e shumic\u00ebs s\u00eb hetimeve brenda tre muajve, prokurori mund ta zgjas\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb. Ligji parashikon q\u00eb paraburgimi n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit t\u00eb mos i kaloj\u00eb tre vjet. Periudha m\u00eb e gjat\u00eb e ndalimit n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit shpesh ndodhte p\u00ebr shkak t\u00eb hetimeve t\u00eb vonuara, gabimeve t\u00eb mbrojtjes ose mosparaqitjes s\u00eb q\u00ebllimshme t\u00eb avokatit mbrojt\u00ebs. Ligji u mund\u00ebson gjyqtar\u00ebve t\u2019u k\u00ebrkojn\u00eb llogari avokat\u00ebve p\u00ebr mosrespektim t\u00eb gjykat\u00ebs. Burimet e kufizuara materiale, mungesa e hap\u00ebsir\u00ebs, administrimi i dob\u00ebt i kalendarit t\u00eb gjykatave, stafi i pamjaftuesh\u00ebm (p\u00ebrfshir\u00eb gjyqtar\u00eb q\u00eb nuk kaluan vetingun dhe nuk ishin z\u00ebvend\u00ebsuar ende) dhe mosparaqitja e avokat\u00ebve dhe d\u00ebshmitar\u00ebve u b\u00ebn\u00eb penges\u00eb q\u00eb sistemi i gjykatave t\u00eb gjykonte \u00e7\u00ebshtjet brenda afatit kohor. Deri n\u00eb muajin korrik, t\u00eb ndaluarit n\u00eb pritje t\u00eb gjykimit p\u00ebrb\u00ebnin 51 p\u00ebr qind t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb burgjeve dhe qendrave t\u00eb paraburgimit.<\/p>\n
Mohimi i gjykimit t\u00eb drejt\u00eb publik<\/p>\n
Megjith\u00ebse kushtetuta parashikon pushtet gjyq\u00ebsor t\u00eb pavarur, presoni politik, kanosja, korrupsioni dhe burimet e kufizuara penguan gjyq\u00ebsorin t\u00eb funksiononte plot\u00ebsisht, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur dhe t\u00eb efektshme. Seancat gjyq\u00ebsore shpesh ishin t\u00eb hapura p\u00ebr publikun p\u00ebrve\u00e7se n\u00ebse kufizimet ndaj COVID-19 nuk lejonin q\u00eb gazetar\u00ebt ose publiku t\u00eb hynin n\u00eb mjediset e gjykatave. N\u00eb raste t\u00eb tilla, media dor\u00ebzoi ankesa n\u00eb gjykat\u00eb, e kjo e fundit i shqyrtoi ato sipas rastit dhe n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi lejoi gazetar\u00ebt dhe publikun t\u00eb ndiqnin seancat n\u00ebse \u00e7\u00ebshtja paraqiste interes p\u00ebr publikun e gjer\u00eb.<\/p>\n
Qeveria vazhdoi t\u00eb zbatonte nj\u00eb proces t\u00eb monitoruar nga nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebt p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar gjyqtar\u00ebt dhe p\u00ebr t\u00eb shkarkuar ata me pasuri t\u00eb pashpjegueshme ose me lidhje me krimin e organizuar. Deri n\u00eb muajin shtator, 42 p\u00ebr qind e gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt i ishin n\u00ebnshtruar vler\u00ebsimit t\u00eb vetingut nuk e kaluan procesin dhe u shkarkuan, 36 p\u00ebr qind e kaluan procesin dhe 22 p\u00ebr qind dhan\u00eb dor\u00ebheqjen ose u t\u00ebrhoq\u00ebn. Gjat\u00eb vitit, numri i gjyqtar\u00ebve t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb q\u00eb kaluan vetingun u rrit derisa plot\u00ebsoi 19 vendet q\u00eb ka kjo gjykat\u00eb. Em\u00ebrimi i gjyqtar\u00ebve t\u00eb vler\u00ebsuar ishte i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ngritur kolegje administrative, civile dhe penale dhe p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar gjykatat t\u00eb nisnin gjykimin e \u00e7\u00ebshtjeve. Megjithat\u00eb, Gjykata e Lart\u00eb duhet t\u00eb ket\u00eb s\u00eb paku 10 gjyqtar\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb zgjedh\u00eb tre gjyqtar\u00ebt e mbetur t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese. Deri n\u00eb 31 korrik, Gjykata e Lart\u00eb kishte 36 608 \u00e7\u00ebshtje t\u00eb prapambetura n\u00eb pritje p\u00ebr gjykim.<\/p>\n
Politizimi i em\u00ebrimeve t\u00eb m\u00ebparshme n\u00eb Gjykat\u00ebn e Lart\u00eb dhe n\u00eb Gjykat\u00ebn Kushtetuese disa her\u00eb k\u00ebrc\u00ebnuan minimin e pavar\u00ebsis\u00eb dhe integritetit t\u00eb k\u00ebtyre institucioneve.<\/p>\n
Zbatimi i dispozitave t\u00eb reform\u00ebs n\u00eb drejt\u00ebsi \u00e7oi n\u00eb ndalim t\u00eb proceseve normale disiplinore nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vendi ishte duke krijuar organizma t\u00eb pavarura t\u00eb disiplin\u00ebs. Nga muaji janar deri n\u00eb 8 shtator, Inspektorati i Lart\u00eb i Drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb vend mori 875 ankesa q\u00eb rezultuan n\u00eb nxjerrjen e 740 vendimeve p\u00ebr verifikimin e ankesave. Ky inspektorat administroi gjithashtu 24 hetime disiplinore, n\u00ebnt\u00eb prej t\u00eb cilave ishin trash\u00ebguar nga Inspektorati i m\u00ebparsh\u00ebm n\u00eb K\u00ebshillin e Lart\u00eb Gjyq\u00ebsor. Inspektorati i Lart\u00eb i Drejt\u00ebsis\u00eb dor\u00ebzoi gjithashtu n\u00ebnt\u00eb k\u00ebrkesa p\u00ebr procedime disiplinore kund\u00ebr magjistrat\u00ebve t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Lart\u00eb Gjyq\u00ebsor dhe t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Lart\u00eb t\u00eb Prokuroris\u00eb.<\/p>\n
Procedurat gjyq\u00ebsore<\/p>\n
Kushtetuta dhe ligji parashikojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr gjykim t\u00eb drejt\u00eb dhe publik pa vonesa t\u00eb paligjshme. Ligji i prezumon t\u00eb pandehurit t\u00eb pafajsh\u00ebm derisa t\u00eb provohet faj\u00ebsia dhe parashikon q\u00eb t\u00eb pandehurit t\u00eb informohen menj\u00ebher\u00eb dhe me holl\u00ebsi p\u00ebr akuzat e ngritura ndaj tyre, me p\u00ebrkthim falas n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme. T\u00eb pandehurit kan\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb jen\u00eb t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb gjykim dhe t\u00eb konsultohen me nj\u00eb avokat. N\u00ebse nuk e p\u00ebrballojn\u00eb dot avokatin, u caktohet nj\u00eb avokat me shpenzimet e shtetit. Ligji u garanton t\u00eb pandehurve koh\u00eb dhe mjedise t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur mbrojtjen, si edhe p\u00ebrkthim falas. T\u00eb pandehurit kan\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb p\u00ebrballen me d\u00ebshmitar\u00ebt kund\u00ebr tyre dhe t\u00eb paraqesin d\u00ebshmitar\u00eb dhe prova n\u00eb mbrojtje t\u00eb tyre. T\u00eb pandehurit nuk mund t\u00eb detyrohen t\u00eb d\u00ebshmojn\u00eb ose t\u00eb pranojn\u00eb faj\u00ebsin\u00eb. T\u00eb pandehurit kan\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb apelojn\u00eb. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi qeveria i respektoi k\u00ebto t\u00eb drejta megjith\u00ebse gjykimet nuk ishin gjithnj\u00eb publike dhe gjetja e nj\u00eb avokati hera-her\u00ebs ishte problematike. P\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb drejtat e t\u00eb pandehurve dhe aksesin q\u00eb ata kan\u00eb n\u00eb provat kund\u00ebr tyre,<\/p>\n
prokurori duhet ta d\u00ebrgoj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen pran\u00eb nj\u00eb gjyqtari t\u00eb seanc\u00ebs paraprake dhe t\u00eb b\u00ebj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr ta d\u00ebrguar \u00e7\u00ebshtjen n\u00eb gjykim.<\/p>\n
T\u00eb burgosurit dhe t\u00eb ndaluarit politik\u00eb<\/p>\n
Nuk pati raportime p\u00ebr t\u00eb burgosur ose t\u00eb ndaluar politik\u00eb.<\/p>\n
Procedurat gjyq\u00ebsore civile dhe kompensimet<\/p>\n
Ndon\u00ebse individ\u00ebt dhe organizatat mund t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb kompensime civile p\u00ebr shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut, u raportuan raste korrupsioni n\u00eb gjyq\u00ebsor, paefektshm\u00ebrie, kanosjeje dhe nd\u00ebrhyrjesh politike. Gjykatat nd\u00ebrmor\u00ebn hapa p\u00ebr t\u00eb trajtuar problemin duke p\u00ebrdorur pajisje p\u00ebr regjistrim audio. Pavar\u00ebsisht t\u00eb drejt\u00ebs me ligj p\u00ebr ndihm\u00eb ligjore falas p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje civile, OJQ-t\u00eb raportuan se pak individ\u00eb p\u00ebrfituan nga kjo ndihm\u00eb gjat\u00eb vitit. P\u00ebr t\u00eb trajtuar k\u00ebt\u00eb problem, Ministria e Drejt\u00ebsis\u00eb krijoi Drejtorin\u00eb e Ndihm\u00ebs Juridike Falas, klinikat e ligjit n\u00eb institucionet e arsimit t\u00eb lart\u00eb, nj\u00eb platform\u00eb online gjat\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb COVID-19, si edhe nj\u00eb linj\u00eb telefonike p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar ndihm\u00eb ligjore falas. Procesi i vazhduesh\u00ebm i vetingut dhe mekanizmat ligjore t\u00eb vendosura nga inspektori i lart\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb rregulluar disiplinimin e gjyqtar\u00ebve kishin gjithashtu synimin t\u00eb zbusnin probleme t\u00eb tilla.<\/p>\n
Personat t\u00eb cil\u00ebt i kishin shfryt\u00ebzuar mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr zgjidhje n\u00eb gjykatat brenda vendit mund t\u00eb apelonin n\u00eb Gjykat\u00ebn Europiane t\u00eb t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut (GJEDNJ). N\u00eb shum\u00eb raste, autoritetet nuk i vun\u00eb n\u00eb zbatim vendimet e GJEDNJ-s\u00eb. Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit shprehu shqet\u00ebsimin n\u00eb lidhje me shkall\u00ebn e ul\u00ebt t\u00eb pajtueshm\u00ebris\u00eb me vendimet gjyq\u00ebsore n\u00eb vend dhe me mosekzekutimin e vendimeve p\u00ebrfundimtare t\u00eb gjykatave dhe GJEDNJ-s\u00eb. Avokati i popullit citoi raportin e avokatit t\u00eb shtetit se miliona euro kompensim mbeteshin ende p\u00ebr t\u2019u paguar nga qeveria p\u00ebr pal\u00ebt q\u00eb kishin fituar \u00e7\u00ebshtjet e tyre.<\/p>\n
Personat t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb d\u00ebnuar politik\u00eb n\u00ebn regjimin e m\u00ebparsh\u00ebm komunist vazhduan t\u2019i k\u00ebrkonin kompensim qeveris\u00eb. Qeveria nuk p\u00ebrparoi n\u00eb dh\u00ebnien e kompensimeve gjat\u00eb k\u00ebtij viti. Instituti p\u00ebr Aktiviz\u00ebm dhe Ndryshim Social dhe Autoriteti p\u00ebr Informimin mbi Dokumentet e Ish-Sigurimit t\u00eb Shtetit ngrit\u00ebn shqet\u00ebsime n\u00eb lidhje me \u00e7\u00ebshtje p\u00ebr persona t\u00eb humbur pa zgjidhje q\u00eb datonin q\u00eb nga regjimi komunist.<\/p>\n
Konfiskimi dhe rikthimi i pron\u00ebs<\/p>\n
Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit dhe OJQ-t\u00eb raportuan se t\u00eb drejtat e pron\u00ebs mbet\u00ebn problematike, ve\u00e7an\u00ebrisht procesi i st\u00ebrzgjatur i kompensimit dhe nivelet e ul\u00ebta t\u00eb kompensimit p\u00ebr pron\u00ebn e shpron\u00ebsuar. Mij\u00ebra pretendime p\u00ebr prona private dhe fetare t\u00eb konfiskuara gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb komunizmit mbet\u00ebn t\u00eb pazgjidhura nga Agjencia e Trajtimit t\u00eb Pronave dhe iu rid\u00ebrguan ankimuesve p\u00ebr t\u2019i ndjekur k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje n\u00eb gjykat\u00eb. Ankimuesit mund t\u00eb apelojn\u00eb n\u00eb GJEDNJ pasi kan\u00eb ezauruar burimet ligjore t\u00eb brendshme dhe shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje ishin ende n\u00eb pritje p\u00ebr shqyrtim nga GJEDNJ-ja. Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit raportoi se deri n\u00eb muajin mars, m\u00eb shum\u00eb se 66 \u00e7\u00ebshtje kund\u00ebr shtetit ishin n\u00eb GJEDNJ-s\u00eb, t\u00eb cilat p\u00ebrfshinin miliona euro n\u00eb pretendime. Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit raportoi se p\u00ebr shkak t\u00eb gjykimit t\u00eb GJEDNJ-s\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen Sharxhi e t\u00eb tjer\u00ebt kund\u00ebr Shqip\u00ebris\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera, qeveria u detyrohe<\/p>\n
padit\u00ebsve m\u00eb shum\u00eb se 13.4 milion euro (15.4 milion dollar\u00eb). Avokati i popullit dhe KShH-j u shpreh\u00ebn se Zyra e Kadastr\u00ebs nuk kthente p\u00ebrgjigje ndaj k\u00ebrkesave, duke penguar k\u00ebshtu hetimet administrative p\u00ebr t\u00eb drejtat e pron\u00ebsis\u00eb. N\u00eb muajin dhjetor, qeveria njoftoi nj\u00eb projekt dy-vje\u00e7ar p\u00ebr t\u00eb digjitalizuar t\u00eb gjitha arkivat e pron\u00ebsis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar akses online.<\/p>\n
Vendi mb\u00ebshteti Deklarat\u00ebn Terezin n\u00eb vitin 2009 dhe Udh\u00ebzimet dhe Praktikat m\u00eb t\u00eb Mira n\u00eb vitin 2010. Nuk ka ndonj\u00eb ligj p\u00ebr rikthim ose kompensim q\u00eb lidhet me konfiskimin e pron\u00ebs private gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb Holokaustit. Sipas ligjit, komunitetet fetare kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat t\u00eb drejta rikthimi dhe kompensimi si personat fizik\u00eb dhe ligjor\u00eb. Qeveria raportoi se nuk kishte pretendime pronash t\u00eb paraqitura nga viktima t\u00eb Holokaustit.<\/p>\n
Raporti i Departamentit t\u00eb Shtetit p\u00ebr Kongresin mbi Aktin e Drejt\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb Mbijetuarit e Pakompensuar Sot (JUST), i publikuar n\u00eb korrik t\u00eb vitit\u00a0 2020, mund t\u00eb gjendet n\u00eb faqen e internetit t\u00eb Departamentit: https:\/\/www.state.gov\/reports\/just-act-report-to-congress\/.<\/p>\n
Nd\u00ebrhyrja arbitrare ose e paligjshme n\u00eb privat\u00ebsi, familje, sht\u00ebpi ose korrespondenc\u00eb<\/p>\n
Kushtetuta dhe ligjet i ndalojn\u00eb nd\u00ebrhyrjet arbitrare ose t\u00eb paligjshme n\u00eb privat\u00ebsi, familje, sht\u00ebpi ose korrespondenc\u00eb, por pati raportime se qeveria nuk i kishte respektuar k\u00ebto ndalime. Gjat\u00eb fushat\u00ebs p\u00ebr zgjedhjet parlamentare t\u00eb k\u00ebtij viti, doli se nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb dh\u00ebnash me informacion personal dhe t\u00eb dh\u00ebna kontakti p\u00ebr p\u00ebrreth 900 000 shtetas si edhe gjasat p\u00ebr preferencat e tyre n\u00eb votim e b\u00ebri informacionin publik, duke krijuar k\u00ebshtu mund\u00ebsin\u00eb e vendosjes s\u00eb votuesve n\u00ebn presion. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, hap nj\u00eb hetim penal nga Struktura e Posa\u00e7me kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar (SPAK).<\/p>\n
Seksioni 2. Respektimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut<\/p>\n
Liria e shprehjes, p\u00ebrfshir\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e shtypit dhe mediave t\u00eb tjera<\/p>\n
Kushtetuta garanton lirin\u00eb e fjal\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb at\u00eb t\u00eb shtypit dhe mediave t\u00eb tjera dhe qeveria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi i respektoi k\u00ebto t\u00eb drejta, megjith\u00ebse shpifja \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr penale. Pati raportime se qeveria, biznesi dhe grupet kriminale k\u00ebrkuan t\u00eb ndikonin median n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pap\u00ebrshtatshme.<\/p>\n
Liria e shprehjes p\u00ebr an\u00ebtar\u00eb t\u00eb shtypit dhe medias, p\u00ebrfshir\u00eb median online: Media e pavarur ishte aktive dhe shprehu nj\u00eb gam\u00eb t\u00eb gjer\u00eb pik\u00ebpamjesh. Pati p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb ushtruar presion t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb ose jo t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb politik dhe ekonomik mbi median, p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrdorimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve dhe dhun\u00ebs ndaj gazetar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb hetonin krimin dhe korrupsionin.<\/p>\n
Pronar\u00ebt e bizneseve p\u00ebrdor\u00ebn lirisht mediat e tyre p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar favore dhe p\u00ebr t\u00eb promovuar interesat e tyre te partit\u00eb politike. Shumica e pronar\u00ebve t\u00eb stacioneve televizive private p\u00ebrdor\u00ebn p\u00ebrmbajtjen e transmetimeve t\u00eb tyre p\u00ebr t\u00eb ndikuar veprimet e qeveris\u00eb n\u00eb drejtim t\u00eb bizneseve t\u00eb tyre. Pati raportime t\u00eb besueshme se p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb lart\u00eb t\u00eb mediave p\u00ebrdor\u00ebn nj\u00ebsit\u00eb mediatike p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb shantazh bizneseve duke k\u00ebrc\u00ebnuar me mbulim t\u00eb pafavorsh\u00ebm mediatik. Presioni politik, korrupsioni dhe mungesa e fondeve kufizuan median private t\u00eb shkruar dhe gazetar\u00ebt raportuan se kishin praktikuar vet\u00ebcensurim. Pasiguria ekonomike p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb kontratave t\u00eb zbatueshme t\u00eb pun\u00ebs zbehu pavar\u00ebsin\u00eb e reporter\u00ebve dhe kontribuoi n\u00eb nj\u00ebanshm\u00ebri n\u00eb raportim. Unioni i Gazetar\u00ebve Shqiptar\u00eb<\/p>\n
(UGSH) vazhdoi t\u00eb raportonte vonesa t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb dh\u00ebnien e pagave t\u00eb reporter\u00ebve n\u00eb shum\u00eb kompani mediatike, n\u00eb disa raste deri n\u00eb 10 muaj vones\u00eb. Sipas unionit t\u00eb gazetar\u00ebve, pandemia i p\u00ebrkeq\u00ebsoi k\u00ebto vonesa. Problemet financiare b\u00ebn\u00eb q\u00eb disa gazetar\u00eb t\u00eb mb\u00ebshteteshin kryesisht n\u00eb burime t\u00eb jashtme t\u00eb ardhurash, gj\u00eb q\u00eb vuri n\u00eb pik\u00ebpyetje integritetin e tyre n\u00eb raportim.<\/p>\n
OJQ-t\u00eb pohuan se etika profesionale nuk ishte p\u00ebrpar\u00ebsi p\u00ebr disa prej portaleve t\u00eb reja t\u00eb lajmeve n\u00eb vend, t\u00eb llogaritura mbi 900 t\u00eb tilla, duke ngritur k\u00ebshtu shqet\u00ebsime mbi p\u00ebrhapjen e lajmeve t\u00eb pav\u00ebrteta n\u00eb p\u00ebrfitim t\u00eb interesave t\u00eb ve\u00e7anta financiare, politike dhe kriminale. Shtimi i madh i numrit t\u00eb mediave online ofroi shum\u00ebllojshm\u00ebri pik\u00ebpamjesh si edhe mund\u00ebsi p\u00ebr korrupsion.<\/p>\n
N\u00eb muajin korrik, parlamenti votoi p\u00ebr zgjedhjen e kryetarit t\u00eb ri t\u00eb Autoritetit t\u00eb Mediave Audiovizive, nj\u00eb institucion i pavarur q\u00eb rregullon median televizive. Organizata p\u00ebr Siguri dhe Bashk\u00ebpunim n\u00eb Europ\u00eb (OSBE) dhe BE-ja kishin nxitur parlamentin ta shtynte votimin e korrikut deri n\u00eb muajin shtator, q\u00eb t\u00eb lejonte parlamentin e ri dhe rikthimin e partive t\u00eb opozit\u00ebs t\u00eb cilat kishin bojkotuar parlamentin q\u00eb n\u00eb shkurt 2019. Pati shqet\u00ebsime n\u00eb lidhje me pavar\u00ebsin\u00eb e kryetares s\u00eb zgjedhur n\u00eb korrik, pasi ajo kishte sh\u00ebrbyer m\u00eb par\u00eb si z\u00ebdh\u00ebn\u00ebse e Partis\u00eb Socialiste p\u00ebrpara se t\u00eb em\u00ebrohej drejtoresh\u00eb e Agjencis\u00eb Telegrafike Shqiptare, agjenci e cila zot\u00ebrohet nga shteti.<\/p>\n
Dhuna dhe ngacmimi: U raportua se interesat politike dhe ato t\u00eb biznesit b\u00ebn\u00eb q\u00eb gazetar\u00ebt t\u00eb viheshin n\u00ebn presion. Deri n\u00eb muajin n\u00ebntor, UGSH-ja raportoi 11 raste dhune dhe kanosjeje ndaj an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb medias. P\u00ebr shembull, n\u00eb prill policia mbajti t\u00eb ndaluar reporterin e Fax Ne\u00ebs, Preng Gjikol\u00ebn, p\u00ebr disa or\u00eb pa shpjegim pas nj\u00eb proteste n\u00eb Thirr\u00eb t\u00eb Mirdit\u00ebs. N\u00eb muajin korrik, policia, e cila merrte pjes\u00eb n\u00eb nj\u00eb operacion t\u00eb vazhduesh\u00ebm, mbajti p\u00ebr pak koh\u00eb t\u00eb ndaluar gazetarin e Ne\u00ebs 24, Ergys Gjencaj, i cili po filmonte k\u00ebt\u00eb operacion<\/p>\n
Censura ose kufizimet e p\u00ebrmbajtjes: Gazetar\u00ebt shpesh praktikuan vet\u00ebcensurimin p\u00ebr t\u00eb shmangur dhun\u00ebn dhe ngacmimet. UGSH-ja i p\u00ebrmendi censur\u00ebn dhe vet\u00ebcensurimin si problemet kryesore t\u00eb gazetar\u00ebve. Sipas nj\u00eb sondazhi me 800 profesionist\u00eb t\u00eb medias, i cili u publikua n\u00eb vitin 2019, 62 p\u00ebr qind e pjes\u00ebmarr\u00ebsve mendonin se kishte nd\u00ebrhyrje nga individ\u00eb ose nga politika, 60 p\u00ebr qind mendonin se kishte nd\u00ebrhyrje nga pronar\u00eb t\u00eb medias, 39 p\u00ebr qind mendonin se kishte vet\u00ebcensurim dhe 31 p\u00ebr qind mendonin se kishte korrupsion n\u00eb media. Rreth 78 p\u00ebr qind e profesionist\u00ebve t\u00eb medias mendonin se kishte gazetar\u00eb t\u00eb cil\u00ebt ishin p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb praktika korruptive p\u00ebr t\u00eb mos raportuar sakt\u00eb ngjarje.<\/p>\n
N\u00eb korrik, pas kritikave nga reporter\u00ebt, mediat dhe shoqatat e gazetar\u00ebve, parlamenti t\u00ebrhoqi vendimin e marr\u00eb m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb kufizuar aksesin fizik t\u00eb reporter\u00ebve n\u00eb mjediset e Kuvendit dhe n\u00eb takimet e komisioneve t\u00eb p\u00ebrhershme.<\/p>\n
P\u00ebrpara zgjedhjeve parlamentare t\u00eb prillit, mediat dhe shoqatat e gazetar\u00ebve u ankuan n\u00eb lidhje me munges\u00ebn e aksesit t\u00eb pavarur t\u00eb medias n\u00eb aktivitetet e fushat\u00ebs q\u00eb organizoheshin nga partit\u00eb politike, t\u00eb cilat preferonin t\u2019u jepnin mediave vet\u00ebm njoftimet e tyre t\u00eb redaktuara brenda partis\u00eb.<\/p>\n
Ligjet p\u00ebr shpifjen: Ligji lejon partit\u00eb politike t\u00eb ngren\u00eb akuza penale dhe t\u00eb marrin kompensim financiar p\u00ebr fyerje ose publikim t\u00eb q\u00ebllimsh\u00ebm t\u00eb informacionit t\u00eb pav\u00ebrtet\u00eb. OJQ-t\u00eb raportuan se gjobat ishin tejet t\u00eb larta dhe, bashk\u00eb me regjistrimin e d\u00ebnimit n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat penale t\u00eb t\u00eb pandehurit, cenonin lirin\u00eb e shprehjes. UGSH-ja shprehu shqet\u00ebsimin se, deri n\u00eb muajin shtator, kishte m\u00eb shum\u00eb se 20 padi ndaj gazetar\u00ebve, kryesisht p\u00ebr shpifje.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2019, Parlamenti miratoi legjislacionin e ashtuquajtur paketa anti-shpifje, i cili amendoi ligjet ekzistuese p\u00ebr median p\u00ebr t\u00eb trajtuar shpifjen. OJQ-t\u00eb dhe disa organizata nd\u00ebrkomb\u00ebtare i kritikuan k\u00ebto amendime, duke nxitur k\u00ebshtu debat publik, dhe presidenti e riktheu ligjin n\u00eb parlament. N\u00eb korrik t\u00eb vitit 2020, Komisioni i Venecias e deklaroi ligjin problematik dhe k\u00ebshilloi q\u00eb ai t\u00eb mos miratohej ashtu si\u00e7 ishte hartuar. Legjislacioni mbeti n\u00eb pritje.<\/p>\n
Liria e internetit<\/p>\n
Qeveria nuk e kufizoi dhe nuk e nd\u00ebrpreu mund\u00ebsin\u00eb e shfryt\u00ebzimit t\u00eb internetit, as nuk e censuroi p\u00ebrmbajtjen online. Nuk pati raportime t\u00eb besueshme q\u00eb qeveria t\u00eb ket\u00eb monitoruar komunikimet private online pa autoritetin e duhur ligjor p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n
Liria akademike dhe aktivitetet kulturore<\/p>\n
Nuk pati kufizime nga qeveria t\u00eb liris\u00eb akademike apo aktiviteteve kulturore.<\/p>\n
Liria p\u00ebr grumbullimin paq\u00ebsor dhe formimin e shoqatave<\/p>\n
Kushtetuta dhe ligji garantojn\u00eb lirit\u00eb e grumbullimit paq\u00ebsor dhe grupimit n\u00eb shoqata dhe qeveria n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi i respektoi k\u00ebto t\u00eb drejta.<\/p>\n
Liria e fes\u00eb<\/p>\n
Shikoni Raportin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Lirin\u00eb e Fes\u00eb nga Departamenti i Shtetit n\u00eb faqen: https:\/\/www.state.gov\/religiousfreedomreport\/.<\/p>\n
Liria e l\u00ebvizjes dhe e drejta p\u00ebr t\u2019u larguar nga vendi<\/p>\n
Kushtetuta dhe ligji garantojn\u00eb lirin\u00eb e l\u00ebvizjes s\u00eb brendshme, udh\u00ebtimeve jasht\u00eb vendit, emigracionin dhe riatdhesimin, e n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi qeveria i respektoi k\u00ebto t\u00eb drejta.<\/p>\n
L\u00ebvizja brenda vendit: P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar sh\u00ebrbimet shtet\u00ebrore, individ\u00ebt q\u00eb ndryshojn\u00eb vendbanimin brenda vendit duhet t\u00eb transferojn\u00eb gjendjen civile n\u00eb komunitetin e ri ku vendosen dhe duhet t\u00eb provojn\u00eb ligjshm\u00ebrin\u00eb e banes\u00ebs s\u00eb re n\u00ebp\u00ebrmjet dokumentit t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb, nj\u00eb kontrate qiramarrjeje t\u00eb banes\u00ebs, ose faturave t\u00eb ujit dhe t\u00eb dritave. Shum\u00eb individ\u00eb nuk mund t\u00eb siguronin prov\u00eb banese dhe si rrjedhoj\u00eb nuk pat\u00ebn mund\u00ebsi t\u00eb shfryt\u00ebzonin sh\u00ebrbimet publike. Qytetar\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti t\u00eb komuniteteve rome dhe egjiptiane-ballkanike, nuk ishin t\u00eb regjistruar formalisht n\u00eb komunitetet ku banonin. Ligji nuk e ndalon regjistrimin e tyre, por ky shpesh ishte i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u realizuar. Shum\u00eb rom\u00eb dhe egjiptiano-ballkanas nuk pat\u00ebn mund\u00ebsit\u00eb financiare apo informacionin e domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u2019u regjistruar.<\/p>\n
Statusi i personave t\u00eb zhvendosur brenda vendit dhe trajtimi i tyre<\/p>\n
E pavlefshme.<\/p>\n
Mbrojtja e refugjat\u00ebve<\/p>\n
Qeveria bashk\u00ebpunoi me Zyr\u00ebn e Komisionerit t\u00eb Lart\u00eb t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr Refugjat\u00ebt (UNHCR) dhe organizata t\u00eb tjera humanitare p\u00ebr t\u00eb siguruar mbrojtje dhe asistenc\u00eb p\u00ebr refugjat\u00ebt, azilk\u00ebrkuesit, personat pa shtet\u00ebsi dhe persona t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb nevoj\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb gusht qeveria, n\u00eb bashk\u00ebrendim me organizata private, nisi pranimin e personave afgan\u00eb t\u00eb larguar nga vendi i tyre q\u00eb k\u00ebrkonin mbrojtje pas ndryshimit t\u00eb qeveris\u00eb s\u00eb Afganistanit. Si rrjedhoj\u00eb, mbi 2400 afgan\u00eb mor\u00ebn status mbrojtjeje t\u00eb p\u00ebrkohshme nga qeveria shqiptare.<\/p>\n
Mund\u00ebsia p\u00ebr azil: Ligji parashikon dh\u00ebnien e azilit ose t\u00eb statusit refugjat dhe qeveria ka ngritur nj\u00eb sistem p\u00ebr sigurimin e mbrojtjes p\u00ebr refugjat\u00ebt.<\/p>\n
N\u00eb shkurt u miratua nj\u00eb ligj i ri p\u00ebr azilin (Ligji p\u00ebr Azilin nr. 10\/121) i cili zgjeron afatet p\u00ebr dh\u00ebnien ose refuzimin e k\u00ebrkes\u00ebs p\u00ebr azil nga 51 dit\u00eb n\u00eb gjasht\u00eb muaj nga data e b\u00ebrjes s\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs, me mund\u00ebsin\u00eb e shtyrjes prej tre deri n\u00eb 21 muaj, n\u00ebn rrethana t\u00eb caktuara.<\/p>\n
Deri n\u00eb 31 gusht, pes\u00eb persona kishin b\u00ebr\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr azil n\u00eb Drejtorin\u00eb e Azilit, t\u00eb Huajve dhe Shtet\u00ebsis\u00eb. UNHCR-ja i mb\u00ebshteti k\u00ebrkesat e kat\u00ebr personave t\u00eb cil\u00ebve u ishte refuzuar azili.<\/p>\n
Policia lejoi UNHCR-n\u00eb, Zyr\u00ebn e Avokatit t\u00eb Popullit dhe OJQ-n\u00eb \u201cCaritas\u201d t\u00eb monitoronte aksesin e t\u00eb mb\u00ebrriturve n\u00eb procedurat komb\u00ebtare dhe kthimin e personave n\u00eb vendet nga kishin ardhur. Monitoruesit raportuan se procedurat e kontrollit paraprak shpesh b\u00ebheshin t\u00eb shkurtuara, gj\u00eb q\u00eb ngrinte shqet\u00ebsim p\u00ebr mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr azil dhe identifikimin e viktimave t\u00eb mundshme t\u00eb trafikimit. Avokati i Popullit dhe \u201cCaritas\u201d-i u lejuan gjithashtu t\u00eb monitoronin ndalimin e migrant\u00ebve.<\/p>\n
UNHCR-ja raportoi disa raste kur policia e kufirit kishte kthyer migrant\u00ebt n\u00eb Greqi pavar\u00ebsisht se ata deklaronin q\u00ebllimin e tyre p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar azil. Autoritetet ndaluan 6 521 migrant\u00eb t\u00eb parregullt t\u00eb cil\u00ebt hyn\u00eb n\u00eb vend n\u00eb periudh\u00ebn janar \u2013 gusht, kryesisht n\u00eb kufirin jugor t\u00eb vendit me Greqin\u00eb; shumica e atyre q\u00eb nuk k\u00ebrkuan azil u deportuan n\u00eb Greqi brenda 24 or\u00ebsh. Migrant\u00ebt e kapur m\u00eb tej brenda territorit mund t\u00eb q\u00ebndronin p\u00ebr disa jav\u00eb n\u00eb qendr\u00ebn e mbyllur t\u00eb ndalimit t\u00eb migrant\u00ebve n\u00eb Karre\u00e7 n\u00eb pritje t\u00eb deportimit.<\/p>\n
Migrant\u00ebt q\u00eb k\u00ebrkonin azil u strehuan n\u00eb Qendr\u00ebn Komb\u00ebtare Prit\u00ebse p\u00ebr Azilk\u00ebrkuesit n\u00eb Babrru. Shum\u00eb prej migrant\u00ebve t\u00eb parregullt t\u00eb vendosur n\u00eb Babrru u kap\u00ebn m\u00eb von\u00eb p\u00ebrs\u00ebri duke u p\u00ebrpjekur t\u00eb kalonin n\u00eb Malin e Zi dhe Kosov\u00eb n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb q\u00ebndronin n\u00eb vend p\u00ebr t\u00eb vijuar me k\u00ebrkesat p\u00ebr azil. Qendrat e Karre\u00e7it dhe Babrrus\u00eb u p\u00ebrball\u00ebn me kufizime n\u00eb fonde. Nga fundi i vitit 2020, UNHCR-ja mb\u00ebshteti rehabilitimin e nj\u00eb pjese t\u00eb Babrrus\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb akomodonte 30 azilk\u00ebrkues dhe f\u00ebmij\u00eb t\u00eb pashoq\u00ebruar dhe t\u00eb ndar\u00eb. N\u00eb muajin gusht, Ministria e Brendshme rishp\u00ebrndau fondet n\u00eb buxhetin e shtetit, duke alokuar af\u00ebrsisht 56 500 euro (65 000 dollar\u00eb) p\u00ebr rinovimin dhe rritjen e kapacitetit p\u00ebr pritje.<\/p>\n
Vend i sigurt origjine\/Tranzit: Ligji kufizon individ\u00ebt nga vende origjine t\u00eb sigurta ose tranziti t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb azil ose t\u00eb marrin statusin refugjat. UNHCR-ja raportoi se ishte refuzuar nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb p\u00ebr azil bazuar n\u00eb list\u00ebn e vendeve t\u00eb sigurta q\u00eb disponon qeveria, p\u00ebrfshir\u00eb Greqin\u00eb.<\/p>\n
Abuzimi me migrant\u00ebt dhe refugjat\u00ebt: OJQ-t\u00eb raportuan shqet\u00ebsime n\u00eb lidhje me f\u00ebmij\u00eb t\u00eb huaj e t\u00eb ndar\u00eb t\u00eb pashoq\u00ebruar t\u00eb cil\u00ebt u p\u00ebrball\u00ebn me riskun e dhun\u00ebs, abuzimit, neglizhenc\u00ebs dhe shfryt\u00ebzimit p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb nj\u00eb sistemi t\u00eb fort\u00eb mbrojtjeje. OJQ-ja \u201cNisma ARSIS\u201d mb\u00ebshteti gjasht\u00eb raste f\u00ebmij\u00ebsh t\u00eb pashoq\u00ebruar t\u00eb cil\u00ebt mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb vend gjat\u00eb vitit deri n\u00eb muajin shtator. OJQ-t\u00eb e konsideronin qendr\u00ebn e ndalimit t\u00eb migrant\u00ebve n\u00eb Karre\u00e7 t\u00eb pap\u00ebrshtatshme p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt dhe familjet. Qeveria b\u00ebri p\u00ebrpjekje t\u00eb shmangte d\u00ebrgimin e f\u00ebmij\u00ebve atje, duke i d\u00ebrguar ata n\u00eb qendr\u00ebn e hapur p\u00ebr azilk\u00ebrkues n\u00eb Babrru.<\/p>\n
Pun\u00ebsimi: Sipas ligjit t\u00eb ri t\u00eb azilit, refugjat\u00ebt mund t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb autorizim p\u00ebr pun\u00ebsim. N\u00ebse nuk u \u00ebsht\u00eb komunikuar asnj\u00eb vendim brenda n\u00ebnt\u00eb muajsh, autorizimi p\u00ebr pun\u00ebsim garantohet automatikisht.<\/p>\n
Mund\u00ebsi shfryt\u00ebzimi t\u00eb sh\u00ebrbimeve baz\u00eb: Ligji u garanton refugjat\u00ebve mund\u00ebsi p\u00ebrdorimi t\u00eb sh\u00ebrbimeve publike, p\u00ebrfshir\u00eb arsimin, kujdesin sh\u00ebndet\u00ebsor, strehimin, zbatimin e ligjit, gjykatat dhe procedurat gjyq\u00ebsore, si edhe ndihm\u00ebn ligjore.<\/p>\n
Personat pa shtet\u00ebsi<\/p>\n
Policia nuk raportoi persona pa shtet\u00ebsi n\u00eb vend deri n\u00eb muajin gusht.<\/p>\n
Sipas statistikave t\u00eb UNHCR-s\u00eb, p\u00ebraf\u00ebrsisht 700 persona n\u00eb rrezik p\u00ebr pashtet\u00ebsi u identifikuan gjat\u00eb mandatit t\u00eb agjencis\u00eb p\u00ebr munges\u00ebn e shtet\u00ebsis\u00eb deri n\u00eb muajin n\u00ebntor. Prej k\u00ebtyre, afro 380 ishin regjistruar n\u00eb Regjistrin Komb\u00ebtar t\u00eb Gjendjes Civile. Qeveria nuk disponon t\u00eb dh\u00ebna n\u00eb lidhje me numrin e plot\u00eb t\u00eb personave pa shtet\u00ebsi ose personave n\u00eb rrezik p\u00ebr humbje t\u00eb shtet\u00ebsis\u00eb n\u00eb vend. Ligji i vitit 2021 p\u00ebr t\u00eb Huajt p\u00ebrcakton nj\u00eb procedur\u00eb p\u00ebr p\u00ebrcaktimin e pashtet\u00ebsis\u00eb. UNHCR-ja dhe parter\u00ebt e tyre i dhan\u00eb mb\u00ebshtetje teknike qeveris\u00eb p\u00ebr zbatimin e ligjit.<\/p>\n
Seksioni 3. Liria p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb procesin politik<\/p>\n
Kushtetuta dhe ligji u garantojn\u00eb qytetar\u00ebve mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb zgjedhin qeverin\u00eb e tyre n\u00eb zgjedhje periodike t\u00eb lira e t\u00eb drejta t\u00eb zhvilluara me votim t\u00eb fsheht\u00eb dhe t\u00eb bazuara n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn universale dhe t\u00eb barabart\u00eb t\u00eb vot\u00ebs.<\/p>\n
Zgjedhjet dhe pjes\u00ebmarrja politike<\/p>\n
Zgjedhjet e fundit: Zgjedhjet m\u00eb t\u00eb fundit komb\u00ebtare parlamentare u organizuan n\u00eb 25 prill. Nj\u00eb Mision Nd\u00ebrkomb\u00ebtar V\u00ebzhgimi p\u00ebr Zgjedhjet (IEOM) u krijua si p\u00ebrpjekje e p\u00ebrbashk\u00ebt e zyr\u00ebs s\u00eb OSBE-s\u00eb p\u00ebr Demokracin\u00eb dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut, Asambles\u00eb Parlamentare t\u00eb OSBE-s\u00eb dhe Asambles\u00eb Parlamentare t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Europ\u00ebs. N\u00eb raportin e tyre p\u00ebrfundimtar p\u00ebr zgjedhjet, IEOM-i raportoi se zgjedhjet ishin n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi t\u00eb mir\u00eb-organizuara dhe v\u00ebrejt\u00ebn se Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) \u201cia doli t\u00eb p\u00ebrmbushte mjaftuesh\u00ebm shumic\u00ebn e detyrimeve q\u00eb kishte, p\u00ebrfshir\u00eb detyrime t\u00eb reja t\u00eb nd\u00ebrlikuara lidhur me identifikimin elektronik t\u00eb votuesve. N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, administrimi i zgjedhjeve n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet<\/p>\n
pati besimin e aktor\u00ebve.\u201d IEOM-i raportoi se \u201cpartia n\u00eb pushtet pati avantazh t\u00eb konsideruesh\u00ebm prej t\u00eb qenit n\u00eb pushtet, p\u00ebrfshir\u00eb kontrollin q\u00eb kishte n\u00eb administratat vendore dhe nga keqp\u00ebrdorimi i burimeve administrative. Kjo u shum\u00ebfishua nga mbulimi pozitiv i institucioneve shtet\u00ebrore n\u00eb media.\u201d Misioni theksoi gjithashtu disa mang\u00ebsi, p\u00ebrfshir\u00eb deklarata t\u00eb besueshme p\u00ebr blerjen e p\u00ebrhapur t\u00eb votave nga partit\u00eb politike dhe rrjedhjen e t\u00eb dh\u00ebnave personale t\u00eb ndjeshme. Raporti nxori se gazetar\u00ebt mbet\u00ebn t\u00eb cenuesh\u00ebm nga presioni dhe korrupsioni.<\/p>\n
Zgjedhjet vendore u mbajt\u00ebn n\u00eb vitin 2019. Partia kryesore e opozit\u00ebs dhe partit\u00eb e tjera bojkotuan zgjedhjet, me pretendimin se qeveria kishte bashk\u00ebpunuar me krimin e organizuar p\u00ebr t\u00eb kryer mashtrim zgjedhor. Misioni i OSBE-s\u00eb p\u00ebr v\u00ebzhgimin e zgjedhjeve raportoi se, p\u00ebr shkak t\u00eb bojkotit, \u201cvotuesit nuk kishin zgjedhje kuptimplot\u00eb mes mund\u00ebsive politike\u201d dhe \u201cpati pretendime t\u00eb besueshme nga qytetar\u00eb t\u00eb cil\u00ebve u ishte b\u00ebr\u00eb presion nga t\u00eb dyja an\u00ebt.\u201d<\/p>\n
Partit\u00eb politike dhe pjes\u00ebmarrja politike: Mediat raportuan pretendime p\u00ebr p\u00ebrdorimin e burimeve publike p\u00ebr q\u00ebllime fushate partiake n\u00eb zgjedhjet parlamentare t\u00eb vitit 2021 dhe pati raportime p\u00ebr ndikim t\u00eb paligjsh\u00ebm politik n\u00eb media. Pati gjithashtu raportime p\u00ebr mund\u00ebsi t\u00eb kufizuara votimi p\u00ebr personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara.<\/p>\n
Pjes\u00ebmarrja e grave dhe pakicave: Nuk ka ligje q\u00eb t\u00eb kufizojn\u00eb pjes\u00ebmarrjen e grave dhe an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb grupeve t\u00eb pakicave n\u00eb procesin politik dhe k\u00ebta mor\u00ebn pjes\u00eb. Pas zgjedhjeve t\u00eb vitit 2021, grat\u00eb zinin nj\u00eb num\u00ebr rekord me 32 p\u00ebr qind t\u00eb vendeve n\u00eb Kuvend. Pas nj\u00eb riorganizimi t\u00eb madh n\u00eb qeveri, grat\u00eb mbanin 12 nga 17 pozicionet n\u00eb kabinet.<\/p>\n
Ligji orientues i zgjedhjeve t\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Kuvendit k\u00ebrkon q\u00eb 30 p\u00ebr qind e kandidat\u00ebve t\u00eb jen\u00eb gra dhe q\u00eb grat\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pjes\u00eb n\u00eb 30 p\u00ebr qind t\u00eb posteve me em\u00ebrim dhe me zgjedhje. Sipas raportit p\u00ebrfundimtar t\u00eb IEOM-it p\u00ebr zgjedhjet e 25 prillit, partit\u00eb kryesore u p\u00ebrpoq\u00ebn t\u00eb rritnin dukshm\u00ebrin\u00eb e grave si kandidate n\u00eb fushat\u00eb dhe kuota e detyrueshme p\u00ebr grat\u00eb u tejkalua n\u00eb shumic\u00ebn e listave t\u00eb kandidat\u00ebve. Kandidatet gra dhe aktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb pat\u00ebn vet\u00ebm 19 p\u00ebr qind t\u00eb mbulimit t\u00eb fushat\u00ebs n\u00eb lajme dhe programe t\u00eb ngjarjeve t\u00eb dit\u00ebs n\u00eb mediat e monitoruara nga IEOM-i dhe grat\u00eb nuk ishin t\u00eb mir\u00eb-p\u00ebrfaq\u00ebsuara gjat\u00eb gjith\u00eb administrimit t\u00eb zgjedhjeve.<\/p>\n
Raporti p\u00ebrfundimtar p\u00ebr zgjedhjet i IEOM-it deklaroi se disa parti raportuan t\u00eb kishin persona q\u00eb u p\u00ebrkasin pakicave komb\u00ebtare mes an\u00ebtar\u00ebve dhe kandidat\u00ebve t\u00eb tyre. Aty ku personat q\u00eb u p\u00ebrkasin pakicave komb\u00ebtare q\u00ebndronin si kandidat\u00eb n\u00eb partit\u00eb kryesore, ata ose i p\u00ebrkisnin partive m\u00eb t\u00eb vogla ose shfaqeshin nga fundi i listave t\u00eb kandidat\u00ebve t\u00eb partive kryesore. KQZ-ja kreu nj\u00eb fushat\u00eb p\u00ebr edukimin e votuesve, p\u00ebrfshir\u00eb veprimtari q\u00eb synonin votuesit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb dhe grupet e cenueshme. Temat e tyre p\u00ebrfshinin konceptin e identifikimit t\u00eb ri elektronik t\u00eb votuesve, formatin e ri t\u00eb flet\u00ebs s\u00eb votimit, procedurat e votimit dhe blerjen e vot\u00ebs. Reklamat u shfaq\u00ebn n\u00eb televizor dhe u vendos\u00ebn n\u00eb rrjete sociale me titra n\u00eb gjuh\u00ebt e pakicave.<\/p>\n
Seksioni 4. Korrupsioni dhe mungesa e transparenc\u00ebs n\u00eb qeveri<\/p>\n
Ligji parashikon d\u00ebnime penale p\u00ebr korrupsionin e kryer nga zyrtar\u00ebt publik\u00eb, dhe ndalon gjithashtu individ\u00ebt me d\u00ebnime penale nga poste sh\u00ebrbimi si kryetar\u00eb bashkiak\u00eb, deputet\u00eb ose n\u00eb poste qeveritare ose shtet\u00ebrore, por qeveria nuk e zbatoi ligjin me efektshm\u00ebri. Korrupsioni ishte i p\u00ebrhapur n\u00eb t\u00eb gjitha deg\u00ebt e qeveris\u00eb dhe zyrtar\u00ebt shpesh p\u00ebrfshiheshin n\u00eb praktika korruptive pa u nd\u00ebshkuar. Deri n\u00eb shtator, Struktura e Posa\u00e7me kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar (SPAK) deklaroi se kishte nisur hetime dhe kishte ngritur akuza ndaj disa zyrtar\u00ebsh publik\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb ish-ministra, kryetar\u00eb bashkie, ish-gjyqtar\u00eb e gjyqtar\u00eb n\u00eb detyr\u00eb t\u00eb Dhom\u00ebs s\u00eb Apelimit t\u00eb Vetingut t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese, ish-gjyqtar\u00eb t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb dhe zyrtar\u00eb n\u00eb deg\u00ebn ekzekutive. Deri n\u00eb muajin shtator, nj\u00eb gjyqtar, dy prokuror\u00eb, nj\u00eb kryetar bashkie dhe nj\u00eb ish-drejtor prokurimesh n\u00eb Ministrin\u00eb e Brendshme u padit\u00ebn p\u00ebr abuzim me detyr\u00ebn ose me akuza p\u00ebr korrupsion.<\/p>\n
Kushtetuta u k\u00ebrkon gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve t\u2019i n\u00ebnshtrohen vler\u00ebsimit p\u00ebr pasuri t\u00eb pashpjegueshme, lidhje me krimin e organizuar dhe aft\u00ebsit\u00eb profesionale. Komisioni i Pavarur i Kualifikimit kreu verifikimet dhe Dhoma e Apelimit rishikoi vendimet e kontestuara. Operacioni Nd\u00ebrkomb\u00ebtar i Monitorimit, i p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga ekspert\u00eb ligjor\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb, mbik\u00ebqyri procesin. Deri n\u00eb muajin n\u00ebntor, ishin larguar nga detyra 125 gjyqtar\u00eb dhe prokuror\u00eb, 103 ishin konfirmuar n\u00eb detyr\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb 48 t\u00eb tjer\u00eb kishin dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqjen p\u00ebr t\u00eb mos iu n\u00ebnshtruar vetingut. Deri n\u00eb muajin korrik, 173 gjyqtar\u00eb dhe prokuror\u00eb ishin pushuar, 148 ishin konfirmuar nd\u00ebrsa 89 kishin dh\u00ebn\u00eb dor\u00ebheqjen ose ishin t\u00ebrhequr.<\/p>\n
Disa agjenci qeveritare hetuan raste korrupsioni, por burimet e kufizuara, rrjedhja e informacionit gjat\u00eb hetimit, presioni i v\u00ebrtet\u00eb politik apo i perceptuar si i till\u00eb, si edhe sistemi pa plan i riem\u00ebrimeve penguan hetimet.<\/p>\n
Korrupsioni: Nga muaji janar deri n\u00eb muajin qershor, Prokuroria e P\u00ebrgjithshme menaxhoi n\u00eb total 41 \u00e7\u00ebshtje, p\u00ebrfshir\u00eb 25 \u00e7\u00ebshtje t\u00eb trash\u00ebguara nga viti 2020, n\u00ebnt\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb reja, 5 \u00e7\u00ebshtje t\u00eb pushuara dhe dy \u00e7\u00ebshtje p\u00ebr t\u00eb cilat nuk kishin nisur procedimet gjyq\u00ebsore.<\/p>\n
Nga muaji janar deri n\u00eb gusht, SPAK-u procedoi 606 \u00e7\u00ebshtje, nga t\u00eb cilat 264 ishin t\u00eb saporegjistruara (218 \u00e7\u00ebshtje p\u00ebr akuza korrupsioni dhe 46 p\u00ebr krim t\u00eb organizuar), dhe u akuzuan 133 persona (84 me akuza p\u00ebr korrupsion dhe 49 p\u00ebr krim t\u00eb organizuar). N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi u d\u00ebnuan 127 persona. Vlera e pasurive t\u00eb konfiskuara nga vendimi i gjykat\u00ebs shkonte n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 70 milion euro (80.5 milion dollar\u00eb). Ndon\u00ebse prokuror\u00ebt p\u00ebrparuan duksh\u00ebm n\u00eb ndjekjen e \u00e7\u00ebshtjeve\u00a0 p\u00ebr korrupsion p\u00ebr sektorin publik t\u00eb ul\u00ebt dhe t\u00eb mes\u00ebm, shkalla e procedimit p\u00ebr zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb mbeti e ul\u00ebt. Gjykata e Lart\u00eb po shqyrtonte \u00e7\u00ebshtjen kund\u00ebr nj\u00eb ish-ministri t\u00eb brendsh\u00ebm (deklaruar fajtor p\u00ebr shp\u00ebrdorim detyre p\u00ebr leht\u00ebsimin e trafikimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb drog\u00ebs) dhe nj\u00eb zyrtar vetingu (deklaruar fajtor p\u00ebr falsifikim dokumentesh). Gjykata e Apelit po shqyrtonte \u00e7\u00ebshtjen e nj\u00eb ish-prokurori t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm i deklaruar fajtor nga nj\u00eb gjykat\u00eb me akuz\u00ebn p\u00ebr fshehje pasurish. \u00c7\u00ebshtja kund\u00ebr nj\u00eb ish-ministri mbrojtjeje me akuza p\u00ebr korrupsion u rihap gjithashtu.<\/p>\n
Inspektorati i Lart\u00eb i Deklarimit dhe Kontrollit t\u00eb Pasurive dhe Konfliktit t\u00eb Interesit raportoi se deri n\u00eb muajin gusht kishte referuar kat\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb reja n\u00eb prokurori, p\u00ebrfshir\u00eb nj\u00eb deputet, nj\u00eb kryetar bashkie, nj\u00eb drejtor t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb administrat\u00ebs publike dhe nj\u00eb prokuror. Akuzat p\u00ebrfshinin refuzim t\u00eb deklarimit t\u00eb pasurive, fshehje t\u00eb pasurive ose falsifikim t\u00eb deklarimit t\u00eb pasurive, pastrim parash dhe evazion taksash.<\/p>\n
Korrupsioni i policis\u00eb mbeti problem. Deri n\u00eb muajin gusht, SH\u00c7BA-ja mori 1 155 ankesa t\u00eb cilat ishin brenda juridiksionit t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb saj dhe i vendosi ato n\u00eb Sistemin e Menaxhimit t\u00eb \u00c7\u00ebshtjeve t\u00eb SH\u00c7BA-s\u00eb. Shumica e ankesave aludonin mosveprime, shkelje t\u00eb procedurave standarde t\u00eb pun\u00ebs, shp\u00ebrdorim detyre, veprime arbitrare, nj\u00ebanshm\u00ebri t\u00eb policis\u00eb, gjoba t\u00eb padrejta dhe korrupsion pasiv. KLSH-ja i referoi prokuroris\u00eb 149 \u00e7\u00ebshtje q\u00eb p\u00ebrfshinin 215 zyrtare. Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit shqyrtoi gjithashtu ankesat kund\u00ebr punonj\u00ebsve t\u00eb policis\u00eb, kryesisht n\u00eb lidhje me probleme me arrestimet dhe ndalimet.<\/p>\n
Policia nuk e zbatoi ligjin gjithnj\u00eb me barazi. Njohjet personale, lidhjet politike ose kriminale, infrastruktura e mang\u00ebt, mungesa e pajisjeve dhe mbik\u00ebqyrja e pamjaftueshme shpesh ndikuan n\u00eb zbatimin e ligjit. Autoritetet vazhduan t\u2019i trajtonin k\u00ebto probleme duke rinovuar mjediset e policis\u00eb, duke z\u00ebvend\u00ebsuar automjetet me mjete m\u00eb t\u00eb mira dhe duke theksuar publikisht masat kund\u00ebr korrupsionit. Qeveria ka ngritur nj\u00eb sistem p\u00ebr vler\u00ebsimin e punonj\u00ebsve t\u00eb siguris\u00eb dhe deri n\u00eb muajin n\u00ebntor 2019 kishte p\u00ebrfunduar vetingu p\u00ebr 32 drejtues t\u00eb niveleve t\u00eb larta t\u00eb policis\u00eb dhe SH\u00c7BA-s\u00eb.<\/p>\n
Seksioni 5. Q\u00ebndrimi qeveritar n\u00eb lidhje me hetimin nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe joqeveritar t\u00eb dyshimeve p\u00ebr abuzime me t\u00eb drejtat e njeriut<\/p>\n
Grupet vendase dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut vepruan n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi pa kufizime nga qeveria, duke hetuar dhe publikuar gjetjet e tyre mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Punonj\u00ebsit qeveritar\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ishin bashk\u00ebpunues dhe reaguan ndaj k\u00ebndv\u00ebshtrimeve t\u00eb tyre.<\/p>\n
Organizma qeveritare t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut: Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit \u00ebsht\u00eb institucioni kryesor i pavarur p\u00ebr promovimin dhe zbatimin e t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut. Ky institucion autorizohet nga ligji t\u00eb monitoroj\u00eb dhe t\u00eb raportoj\u00eb p\u00ebr burgjet dhe qendrat e paraburgimit dhe t\u00eb kryej\u00eb hetime administrative p\u00ebr ankesat nga qytetar\u00ebt. Megjith\u00ebse Zyra e Avokatit t\u00eb Popullit nuk pati pushtetin t\u00eb zbatonte vendimet e marra, ajo veproi si monitoruese e akuzave p\u00ebr abuzime me t\u00eb drejtat e njeriut dhe institucionet b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje t\u00eb p\u00ebrmbushnin rekomandimet e dh\u00ebna nga kjo zyr\u00eb.<\/p>\n
Kuvendi ka komisione p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet ligjore, administrat\u00ebn publike dhe t\u00eb drejtat e njeriut, t\u00eb cilat vler\u00ebsojn\u00eb raportin vjetor t\u00eb Zyr\u00ebs s\u00eb Avokatit t\u00eb Popullit. Komisioni ishte i p\u00ebrfshir\u00eb dhe i efektsh\u00ebm n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet ligjore.<\/p>\n
Seksioni 6. Diskriminimi dhe abuzimet shoq\u00ebrore<\/p>\n
Grat\u00eb<\/p>\n
P\u00ebrdhunimi dhe dhuna n\u00eb familje: P\u00ebrdhunimi, p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrdhunimin nga bashk\u00ebshorti, p\u00ebrb\u00ebn krim; ligji p\u00ebrfshin gjithashtu dispozita p\u00ebr ngacmimin seksual. Nd\u00ebshkimet p\u00ebr p\u00ebrdhunim dhe sulm seksual varen nga mosha e viktim\u00ebs. P\u00ebr p\u00ebrdhunimin e nj\u00eb t\u00eb rriture, nd\u00ebshkimi \u00ebsht\u00eb nga tre deri n\u00eb 10 vite burgim. Qeveria nuk e zbatoi efektsh\u00ebm ligjin. Autoritetet nuk i mor\u00ebn parasysh t\u00eb dh\u00ebnat p\u00ebr t\u00eb reflektuar procedimet p\u00ebr p\u00ebrdhunim nga bashk\u00ebshorti. Koncepti i p\u00ebrdhunimit bashk\u00ebshortor nuk kuptohej mir\u00eb dhe autoritetet shpesh nuk e konsideronin at\u00eb krim.<\/p>\n
Ligji p\u00ebr dhun\u00ebn n\u00eb familje ofron mbrojtje p\u00ebr viktimat n\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie ose lidhje\/bashkim civil dhe garanton nxjerrjen e urdhrit t\u00eb mbrojtjes q\u00eb mbulon automatikisht edhe f\u00ebmij\u00ebt. N\u00eb muajin n\u00ebntor 2020, Kuvendi amendoi ligjin p\u00ebr t\u00eb parashikuar urdh\u00ebrimin e abuzuesit q\u00eb t\u00eb largohet nga banesa e viktim\u00ebs. Policia zbatoi proceset e shp\u00ebrndarjes s\u00eb aplikimeve elektronike brenda Sistemit t\u00eb Menaxhimit t\u00eb Rasteve n\u00eb Polici, t\u00eb cilat lejonin l\u00ebshimin e menj\u00ebhersh\u00ebm t\u00eb urdhrave t\u00eb mbrojtjes dhe nxirrnin t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr urdhrat e l\u00ebshuar. U miratua n\u00eb qershor nj\u00eb Strategji Komb\u00ebtare p\u00ebr Barazin\u00eb Gjinore 2021-2030 dhe plani i veprimit i k\u00ebsaj strategjie. Ato p\u00ebrqendroheshin n\u00eb fuqizimin e grave dhe p\u00ebrparimin e barazis\u00eb gjinore.<\/p>\n
N\u00eb muajin prill, Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mbrojtjes Sociale aprovoi protokollin p\u00ebr administrimin e streh\u00ebve p\u00ebr viktimat e dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe trafikimit gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb COVID-19. Protokolli siguron sh\u00ebrbime p\u00ebr viktimat e dhun\u00ebs n\u00eb familje dhe t\u00eb trafikimit duke ndjekur nj\u00ebkoh\u00ebsisht udh\u00ebzimet p\u00ebr distancimin social. Ministria postoi nj\u00eb video-mesazh me an\u00eb t\u00eb t\u00eb cilit u kujtonte qytetar\u00ebve t\u00eb raportonin \u00e7do rast t\u00eb dyshuar p\u00ebr dhun\u00eb n\u00eb familje dhe vuri n\u00eb dispozicion nj\u00eb num\u00ebr telefoni falas, si edhe numrin e policis\u00eb, n\u00eb faqen e internetit.<\/p>\n
Deri n\u00eb muajin gusht, policia raportoi 33 raste dyshimi p\u00ebr sulm seksual. OJQ-t\u00eb raportuan nivele t\u00eb larta dhune n\u00eb familje ndaj grave dhe policia raportoi 3 563 raste dhune n\u00eb familje deri n\u00eb muajin gusht. N\u00eb 2 205 raste, u l\u00ebshua urdh\u00ebr mbrojtjeje. Deri n\u00eb muajin gusht, 13 gra ishin vrar\u00eb nga partner\u00ebt e tyre.<\/p>\n
Sh\u00ebrbimet Sociale t\u00eb shtetit raportuan se 30 gra dhe 33 f\u00ebmij\u00eb u sistemuan n\u00eb qendr\u00ebn komb\u00ebtare prit\u00ebse t\u00eb viktimave t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje deri n\u00eb muajin gusht. Sh\u00ebrbimet sociale raportuan gjithashtu se kishte 25 qendra t\u00eb tjera n\u00eb mbar\u00eb vendin t\u00eb cilat ofronin k\u00ebshillime dhe sh\u00ebrbime afatgjata p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje. Sh\u00ebrbimet sociale shtet\u00ebrore u p\u00ebrball\u00ebn me sfida n\u00eb lidhje me pun\u00ebsimin dhe arsimimin sepse 75 p\u00ebr qind e t\u00eb mbijetuarve t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje ishin nga zona rurale dhe nuk kishin arsimin e duhur. Qeveria gjithashtu drejtonte nj\u00eb qend\u00ebr p\u00ebr menaxhimin e krizave p\u00ebr viktimat e sulmit seksual n\u00eb Qendr\u00ebn Spitalore Universitare n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n
Ngacmimi seksual: Ligji ndalon ngacmimin seksual, por zyrtar\u00ebt rrall\u00eb e zbatuan k\u00ebt\u00eb. Komisioneri p\u00ebr Mbrojtjen nga Diskriminimi n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi administroi raste t\u00eb ngacmimit seksual dhe mundi t\u00eb vendoste gjoba. Policia raportoi 33 raste ngacmimi seksual deri n\u00eb muajin gusht.<\/p>\n
T\u00eb drejtat riprodhuese: Nuk pati raportime p\u00ebr aborte me detyrim apo sterilizim t\u00eb pavullnetsh\u00ebm nga ana e autoriteteve qeveritare.<\/p>\n
Ndon\u00ebse nuk ka pengesa ligjore p\u00ebr t\u00eb siguruar kontraceptiv\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt ofroheshin falas p\u00ebr grat\u00eb e siguruara, grat\u00eb dhe vajzat shpesh nuk e shfryt\u00ebzonin k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb p\u00ebr disa arsye, p\u00ebrfshir\u00eb frik\u00ebn e stigmatizimit nga punonj\u00ebsit e kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe nga an\u00ebtar\u00eb t\u00eb komunitetit. Disa gra dhe vajza, ve\u00e7an\u00ebrisht ato q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb zona t\u00eb larg\u00ebta rurale, p\u00ebrballeshin me sfida t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb marrjen e sh\u00ebrbimeve t\u00eb domosdoshme p\u00ebr sh\u00ebndetin seksual dhe riprodhues. Grat\u00eb nga grupe t\u00eb pafavorizuara dhe t\u00eb margjinalizuara, si p\u00ebr shembull grat\u00eb me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, pjes\u00ebtare t\u00eb komunitetin lezbik, gej, biseksual, transgjinor, queer dhe nd\u00ebrseksual (LGBTQI+), grat\u00eb rome dhe egjiptiane-ballkanike shpesh nuk ishin t\u00eb nd\u00ebrgjegjshme p\u00ebr t\u00eb drejtat e tyre p\u00ebr sh\u00ebrbime t\u00eb sh\u00ebndetit riprodhues.<\/p>\n
Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mbrojtjes Sociale menaxhoi Qendr\u00ebn \u201cLilium\u201d n\u00eb Tiran\u00eb me mb\u00ebshtetjen e Programit t\u00eb Zhvillimit t\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara (UNDP) p\u00ebr t\u00eb siguruar sh\u00ebrbime t\u00eb integruara p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit e dhun\u00ebs seksuale. Qendra ishte n\u00eb nj\u00eb mjedis spitalor dhe ofronte sh\u00ebrbime t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, sh\u00ebrbime sociale dhe kontrolle mjeko-ligjore n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vend nga profesioniste t\u00eb trajnuar p\u00ebr raste t\u00eb dhun\u00ebs seksuale. Kontraceptiv\u00eb urgjence u dhan\u00eb ose u ofruan brenda pes\u00eb dit\u00ebsh pas marr\u00ebdh\u00ebnies seksuale abuzive apo p\u00ebrdhunimit; kontraceptivi u sugjerua t\u00eb merrej sa m\u00eb shpejt q\u00eb t\u00eb ishte e mundur p\u00ebr t\u00eb patur efektin maksimal. Q\u00eb nga krijimi i saj n\u00eb vitin 2018 deri n\u00eb muajin korrik, qendra ka dh\u00ebn\u00eb sh\u00ebrbime p\u00ebr 85 t\u00eb mbijetuar. T\u00eb mbijetuarit n\u00eb zonat e thella t\u00eb vendit nuk pat\u00ebn shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr ndihm\u00eb dhe mb\u00ebshtetje n\u00eb zonat e tyre. N\u00ebse nuk identifikoheshin nga autoritetet dhe t\u00eb silleshin n\u00eb Tiran\u00eb, ato mundeshin thjesht t\u00eb referoheshin te streh\u00ebt p\u00ebr viktimat e trafikimit.<\/p>\n
Diskriminimi: Ligji garanton status ligjor dhe t\u00eb drejta t\u00eb nj\u00ebjta p\u00ebr grat\u00eb ashtu si edhe p\u00ebr burrat. Grat\u00eb ishin m\u00eb pak t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuara n\u00eb shum\u00eb fusha, n\u00eb nivelet e larta. Ligji detyron pages\u00eb t\u00eb barabart\u00eb p\u00ebr pun\u00eb t\u00eb barabart\u00eb, megjith\u00ebse shum\u00eb pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebs privat\u00eb nuk e zbatuan plot\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb dispozit\u00eb. N\u00eb shum\u00eb komunitete, grat\u00eb p\u00ebrjetuan diskriminim shoq\u00ebror bazuar n\u00eb normat tradicionale shoq\u00ebrore t\u00eb cilat i b\u00ebjn\u00eb grat\u00eb t\u00eb varura nga burrat.<\/p>\n
Pati raportime p\u00ebr diskriminim n\u00eb pun\u00ebsim. Deri n\u00eb muajin gusht, Komisioneri p\u00ebr Mbrojtjen nga Diskriminimi mori 94 ankesa p\u00ebr diskriminim n\u00eb pun\u00ebsim, 74 prej t\u00eb cilave ishin ndaj nj\u00ebsive publike dhe 21 ndaj nj\u00ebsive private. Ankesat ngrinin pretendime p\u00ebr diskriminim bazuar kryesisht n\u00eb lidhjet politike, kushtet sh\u00ebndet\u00ebsore ose n\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara. Komisioneri vendosi n\u00eb favor to pun\u00ebmarr\u00ebsve n\u00eb 16 raste, 15 prej t\u00eb cilave ishin ndaj nj\u00ebsive publike dhe nj\u00eb ndaj nj\u00eb nj\u00ebsie private. Deri n\u00eb muajin gusht, Komisioneri kishte marr\u00eb 17 ankesa p\u00ebr diskriminim me baz\u00eb gjinore dhe vendosi n\u00eb favor t\u00eb pun\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb dy raste. Deri n\u00eb muajin gusht, Komisioneri zbuloi pes\u00eb raste diskriminimi me baz\u00eb aft\u00ebsie t\u00eb kufizuar.<\/p>\n
P\u00ebrzgjedhja e seksit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebs sipas parap\u00eblqimit gjinor: Sipas shifrave zyrtare, n\u00eb vitin 2020 raporti i djemve me vajzat n\u00eb lindje ishte 107 me 100. Nuk pati p\u00ebrpjekje t\u00eb mb\u00ebshtetura nga qeveria p\u00ebr t\u00eb trajtuar k\u00ebt\u00eb disbalanc\u00eb.<\/p>\n
Dhuna dhe diskriminimi sistemik mbi baz\u00eb racore dhe etnike<\/p>\n
Nuk pati pretendime p\u00ebr diskriminime q\u00eb u drejtoheshin pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb komuniteteve rome apo egjiptiane-ballkanike, p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb banesa, pun\u00ebsim, kujdes sh\u00ebndet\u00ebsor dhe arsim. Komisioneri kund\u00ebr diskriminimit nxori nj\u00eb raport monitorimi me p\u00ebrqendrim t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb te f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb sistemin arsimor, n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2020. P\u00ebrfundimi i raportit ishte se f\u00ebmij\u00ebt me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara dhe ata nga komunitetet rome dhe egjiptiane-ballkanike vazhdonin t\u00eb p\u00ebrballeshin me diskriminim n\u00eb arsim.<\/p>\n
Deri n\u00eb muajin gusht, komisioneri p\u00ebr mbrojtjen nga diskriminimi kishte marr\u00eb 26 ankesa p\u00ebr diskriminim me baz\u00eb race dhe etnie dhe vendosi n\u00eb favor t\u00eb ankimuesit n\u00eb kat\u00ebr raste. N\u00eb nj\u00eb rast, komisioneri vendosi kund\u00ebr nj\u00eb banke n\u00eb Tiran\u00eb dhe kompanis\u00eb s\u00eb siguris\u00eb t\u00eb kontraktuar prej saj p\u00ebr diskriminimin e klient\u00ebve rom\u00eb t\u00eb bank\u00ebs. Banka e apeloi vendimin e diskriminimit t\u00eb komisionerit n\u00eb gjykat\u00eb.<\/p>\n
Qeveria ka nj\u00eb ligj p\u00ebr pakicat zyrtare por nuk i ka miratuar t\u00eb gjitha rregulloret q\u00eb nevojiten p\u00ebr ta zbatuar at\u00eb. Ligji siguron status pakice zyrtare p\u00ebr n\u00ebnt\u00eb pakica komb\u00ebtare pa b\u00ebr\u00eb dallim mes grupeve komb\u00ebtare dhe etno-gjuh\u00ebsore. Qeveria i p\u00ebrkufizoi grek\u00ebt, maqedonasit, arumun\u00ebt (vllah\u00ebt), rom\u00ebt, egjiptiano-ballkanasit, malazez\u00ebt, boshnjak\u00ebt, serb\u00ebt dhe bullgar\u00ebt si pakica komb\u00ebtare. Ligji garanton arsim n\u00eb gjuh\u00ebn e pakicave komb\u00ebtare dhe p\u00ebrdorim t\u00eb dygjuh\u00ebsis\u00eb zyrtare p\u00ebr nj\u00ebsit\u00eb administrative vendore ku tradicionalisht banojn\u00eb pakica ose ku ato p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 20 p\u00ebr qind t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb popullsis\u00eb. Pakicat etnike greke u ankuan n\u00eb lidhje me munges\u00ebn e vullnetit t\u00eb qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb njohur komunitetet etnike greke jasht\u00eb \u201czonave t\u00eb pakicave\u201d t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb komunizmit.<\/p>\n
F\u00ebmij\u00ebt<\/p>\n
Regjistrimi i lindjes: Individi merr n\u00ebnshtet\u00ebsin\u00eb nga lindja n\u00eb vend ose duke patur nj\u00eb prind n\u00ebnshtetas. Nuk pati raportime p\u00ebr diskriminim n\u00eb regjistrimin e lindjes, por k\u00ebrkesat r\u00ebnduese p\u00ebr vendbanim dhe dokumente p\u00ebr t\u00eb kryer regjistrimin paraqit\u00ebn v\u00ebshtir\u00ebsi p\u00ebr regjistrimin e f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr shum\u00eb prind\u00ebr t\u00eb komuniteteve rome dhe egjiptiane-ballkanike t\u00eb cil\u00ebt nuk kishin vendbanime t\u00eb dokumentuara ligj\u00ebrisht. Ligji p\u00ebr gjendjen civile jep shtys\u00eb financiare p\u00ebr regjistrimin e lindjes.<\/p>\n
F\u00ebmij\u00ebt e lindur nga migrant\u00eb t\u00eb brendsh\u00ebm, p\u00ebrfshir\u00eb disa familje rome ose familje t\u00eb kthyera nga jasht\u00eb shtetit, shpesh nuk kishin certifikata lindjeje apo dokumente t\u00eb tjera ligjore dhe, si rrjedhoj\u00eb, nuk mund t\u00eb ndiqnin shkoll\u00ebn ose t\u00eb merrnin sh\u00ebrbime shtet\u00ebrore. Deri n\u00eb muajin qershor, Agjencia Shtet\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb Drejtat dhe Mbrojtjen e F\u00ebmij\u00ebve raportoi 25 raste f\u00ebmij\u00ebsh t\u00eb paregjistruar n\u00eb regjistrin e gjendjes civile.<\/p>\n
Arsimi: Ndjekja e shkoll\u00ebs \u00ebsht\u00eb e detyruar deri n\u00eb klas\u00ebn e n\u00ebnt\u00eb ose deri n\u00eb mosh\u00ebn 16 vje\u00e7are, cilado vjen e para, por shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb zonat rurale, e lan\u00eb shkoll\u00ebn m\u00eb par\u00eb p\u00ebr t\u00eb punuar me familjet e tyre. Prind\u00ebrit duhet t\u00eb blejn\u00eb mjetet shkollore, librat, uniformat dhe ngroh\u00ebset e klasave n\u00eb disa klasa; k\u00ebto ishin aq t\u00eb shtrenjta sa b\u00ebheshin penges\u00eb p\u00ebr shum\u00eb familje, n\u00eb ve\u00e7anti familjet rome dhe an\u00ebtar\u00eb t\u00eb pakicave t\u00eb tjera. Qeveria dha libra falas p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt deri n\u00eb klas\u00ebn e n\u00ebnt\u00eb n\u00eb sistemin arsimor publik.<\/p>\n
Abuzimi i f\u00ebmij\u00ebve:\u00a0 OJQ-t raportuan se pandemia e COVID-19 e kishte p\u00ebrkeq\u00ebsuar situat\u00ebn e grupeve t\u00eb cenueshme, ve\u00e7an\u00ebrisht f\u00ebmij\u00ebve, n\u00eb vend. Gjat\u00eb vitit, OJQ-ja \u201cTerre des Hommes\u201d referoi 296 f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb rinj dhe t\u00eb rritur nga grupe t\u00eb cenueshme p\u00ebr sh\u00ebrbime, p\u00ebrfshir\u00eb 218 n\u00eb gjendje rruge. OJQ-ja \u201cNisma ARSIS\u201d ngriti pretendimin se policia ndonj\u00ebher\u00eb reagonte von\u00eb ose nuk reagonte fare n\u00eb raste kur shkelej urdhri i mbrojtjes, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb rastet q\u00eb p\u00ebrfshinin familjet rome dhe egjiptiane. Viktimat f\u00ebmij\u00eb t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje n\u00eb qendr\u00ebn e emergjenc\u00ebs s\u00eb \u201cNisma ARSIS\u201d raportuan dhun\u00ebn psikologjike, neglizhimin prind\u00ebror dhe shfryt\u00ebzimin ekonomik si forma t\u00eb p\u00ebrhapura t\u00eb abuzimit me f\u00ebmij\u00ebt.<\/p>\n
Martesa e f\u00ebmij\u00ebve, n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb hershme dhe me detyrim: Megjith\u00ebse mosha minimale me ligj p\u00ebr martes\u00eb \u00ebsht\u00eb 18 vje\u00e7, autoritetet nuk e zbatuan gjithnj\u00eb ligjin. Martesat n\u00ebn mosh\u00eb ndodh\u00ebn m\u00eb shum\u00eb n\u00eb zonat rurale dhe brenda komuniteteve rome. \u201cNisma ARSIS\u201d raportoi 10 raste t\u00eb martesave me detyrim n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb hershme p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb nga mosha 13 deri n\u00eb 15 vje\u00e7 n\u00eb komunitete rome dhe egjiptiane-ballkanike. UNICEF-i raportoi se martesa e f\u00ebmij\u00ebve ne vend nxitej nga pabarazia gjinore, varf\u00ebria dhe p\u00ebrjashtimi shoq\u00ebror. Qendra p\u00ebr t\u00eb Drejtat dhe Mbrojtjen e F\u00ebmij\u00ebve n\u00eb Shqip\u00ebri raportoi<\/p>\n
f\u00ebmij\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht vajza, t\u00eb cilat detyruar t\u00eb kryenin marr\u00ebdh\u00ebnie seksuale me burra m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj n\u00eb mosh\u00eb p\u00ebr dhurata, ushqim ose t\u00eb ardhura shtes\u00eb.<\/p>\n
Shfryt\u00ebzimi seksual i f\u00ebmij\u00ebve: Nd\u00ebshkimet p\u00ebr shfryt\u00ebzimin seksual me pages\u00eb t\u00eb nj\u00eb f\u00ebmije variojn\u00eb nga tet\u00eb deri n\u00eb 15 vjet burgim. Vendi ka nj\u00eb ligj q\u00eb d\u00ebnon p\u00ebrdhunimin; mosha minimale p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebnie seksuale me p\u00eblqim \u00ebsht\u00eb 14 vje\u00e7. Nd\u00ebshkimi i parashikuar me ligj p\u00ebr p\u00ebrdhunimin \u00ebsht\u00eb burgim nga pes\u00eb deri n\u00eb 15 vjet. N\u00eb rrethana t\u00eb r\u00ebnduara, nd\u00ebshkimi mund t\u00eb shkoj\u00eb deri n\u00eb d\u00ebnim me burgim t\u00eb p\u00ebrjetsh\u00ebm. Ligji ndalon prodhimin ose shp\u00ebrndarjen e pornografis\u00eb me f\u00ebmij\u00eb; nd\u00ebshkimet jan\u00eb d\u00ebnim me burg nga tre deri n\u00eb 10 vjet. Zot\u00ebrimi i pornografis\u00eb me f\u00ebmij\u00eb \u00ebsht\u00eb gjithashtu i paligjsh\u00ebm.<\/p>\n
Autoritetet n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi zbatuan efektsh\u00ebm ligjin kund\u00ebr p\u00ebrdhunimit dhe shfryt\u00ebzimit seksual t\u00eb t\u00eb miturve, por OJQ-t\u00eb raportuan se rrall\u00eb u zbatua ligji q\u00eb ndalon pornografin\u00eb me f\u00ebmij\u00eb dhe shfryt\u00ebzimin e f\u00ebmij\u00ebve online. Policia raportoi se, deri n\u00eb muajin gusht, tri f\u00ebmij\u00eb ishin shfryt\u00ebzuar seksualisht. Ministria e Brendshme raportoi se, deri n\u00eb muajin gusht, 50 nga 73 viktimat ose viktimat e mundshme t\u00eb trafikimit t\u00eb identifikuara ishin t\u00eb mitur.<\/p>\n
Nj\u00eb raport i muajit shkurt i CRCA-s\u00eb p\u00ebr mbrojtjen e f\u00ebmij\u00ebve dhe zbatimin e ligjit nxori se viktimat f\u00ebmij\u00eb merrnin pak mb\u00ebshtetje gjat\u00eb ose pas raportimit t\u00eb shfryt\u00ebzimit seksual. Gjykimet q\u00eb u realizuan ishin t\u00eb gjata. P\u00ebr nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb trajtuar nga Gjykata e Gjirokastr\u00ebs u desh\u00ebn 46 takime p\u00ebrpara se t\u00eb d\u00ebnohej nj\u00eb m\u00ebsues i cili kishte shfryt\u00ebzuar seksualisht nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebse 8-vje\u00e7are.<\/p>\n
F\u00ebmij\u00ebt e zhvendosur: Pati shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb zhvendosur dhe f\u00ebmij\u00eb n\u00eb rrug\u00eb, n\u00eb ve\u00e7anti n\u00eb komunitetin rom. Disa f\u00ebmij\u00eb rruge lypnin dhe disa prej tyre u kthyen n\u00eb viktima trafikimi. Duke qen\u00eb se ligji ndalon procedimin penal p\u00ebr vjedhje t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00ebn mosh\u00ebn 14 vje\u00e7, her\u00eb pas here banda kriminale p\u00ebrdornin f\u00ebmij\u00ebt e zhvendosur p\u00ebr t\u00eb pla\u00e7kitur sht\u00ebpi. Policia raportoi 80 f\u00ebmij\u00eb n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7 t\u00eb humbur deri n\u00eb muajin korrik. Nuk kishte nj\u00eb nj\u00ebsi t\u00eb specializuar policie p\u00ebr personat e humbur. N\u00eb vitin 2020, CRCA-ja n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Qendra Globale p\u00ebr F\u00ebmij\u00ebt e Humbur dhe t\u00eb Shfryt\u00ebzuar organizoi nj\u00eb seminar nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr ngritjen e sistemit t\u00eb Alarmit \u201cAmber\u201d n\u00eb vend, i cili nuk \u00ebsht\u00eb ngritur ende.<\/p>\n
F\u00ebmij\u00ebt n\u00eb institucione p\u00ebrkujdesjeje: Ishin 232 f\u00ebmij\u00eb n\u00eb n\u00ebnt\u00eb institucione publike sh\u00ebrbimi p\u00ebr kujdesin e f\u00ebmij\u00ebve. Familjet kujdestare dhe mund\u00ebsi t\u00eb tjera alternative kujdesi nuk p\u00ebrdoreshin sa duhet dhe kujdesi rezidencial publik raportonte numrin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve. Institucionet me fjetje ofronin kryesisht sh\u00ebrbim p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt jetim\u00eb e jo p\u00ebr t\u00eb mbijetuarit e abuzimit apo neglizhenc\u00ebs. Institucioneve u mungonin sh\u00ebrbimet e specializuara, si p\u00ebr shembull psikoterapist\u00eb dhe punonj\u00ebs social\u00eb, dhe q\u00ebndrimet shpesh ishin p\u00ebr periudha t\u00eb gjata.<\/p>\n
Deri n\u00eb muajin gusht, Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Burgjeve raportoi se kishte 27 t\u00eb mitur n\u00eb sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb, asnj\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve nuk kishte marr\u00eb d\u00ebnimin. Vendit i mungonin mjediset e duhura p\u00ebr paraburgimin e f\u00ebmij\u00ebve, megjith\u00ebse Instituti p\u00ebr t\u00eb Miturit n\u00eb Kavaj\u00eb, i vetmi institucion ne vend p\u00ebr autor\u00ebt e mitur, ishte i bollsh\u00ebm p\u00ebr popullat\u00ebn q\u00eb kishte. Drejtoria raportoi se numri i t\u00eb miturve n\u00eb qendra paraburgimi dhe mjedise paraburgimi ishte ulur p\u00ebr shkak t\u00eb d\u00ebnimit alternativ.<\/p>\n
OJQ-t\u00eb raportuan se sistemi p\u00ebr mbrojtjen e f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi funksiononte, megjith\u00ebse nj\u00ebsit\u00eb p\u00ebr zbatimin e ligjit nuk kishin mjediset e p\u00ebrshtatshme dhe trajnimin e duhur p\u00ebr teknika t\u00eb marrjes n\u00eb pyetje p\u00ebr t\u00eb miturit sipas moshave n\u00eb rajone policie dhe n\u00eb prokurori.<\/p>\n
Rr\u00ebmbime nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve: Vendi \u00ebsht\u00eb pal\u00eb e Konvent\u00ebs s\u00eb Hag\u00ebs p\u00ebr Aspektet Civile t\u00eb Rr\u00ebmbimit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb F\u00ebmij\u00ebve, e vitit 1980. Shikoni Raportin Vjetor p\u00ebr Rr\u00ebmbimin Nd\u00ebrkomb\u00ebtar Prind\u00ebror t\u00eb F\u00ebmij\u00ebve t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit n\u00eb faqen: https:\/\/travel.state.gov\/content\/travel\/en\/International-Parental-Child-Abduction\/for-providers\/legal-reports-and-data\/reported-cases.html.<\/p>\n
Antisemitizmi<\/p>\n
Raportet tregojn\u00eb se pati 40 deri n\u00eb 50 hebrenj q\u00eb jetonin n\u00eb vend. Nuk pati raportime p\u00ebr veprime antisemitizmi.<\/p>\n
Trafikimi i personave<\/p>\n
Shikoni Raportin mbi Trafikimin e Personave t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit n\u00eb faqen: https:\/\/www.state.gov\/trafficking-in-persons-report\/.<\/p>\n
Personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara<\/p>\n
Kushtetuta dhe ligjet e vendit ndalojn\u00eb diskriminimin e personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara fizike, ndjesore, intelektuale dhe mendore. Megjithat\u00eb, pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit, shkollat, ofruesit e sh\u00ebrbimit sh\u00ebndet\u00ebsor dhe ofruesit e sh\u00ebrbimeve t\u00eb tjera shtet\u00ebrore her\u00eb pas here u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb diskriminim. Ligji urdh\u00ebron q\u00eb nd\u00ebrtesat e reja publike t\u00eb ofrojn\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb arritshme p\u00ebr personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, por qeveria e zbatoi ligjin vet\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sporadike. N\u00eb muajin maj, qeveria miratoi Planin Komb\u00ebtar t\u00eb Veprimit p\u00ebr Personat me Aft\u00ebsi t\u00eb Kufizuara 2021-2025, ku aksesi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga p\u00ebrpar\u00ebsit\u00eb kryesore.<\/p>\n
Deri n\u00eb muajin gusht, komisioneri p\u00ebr mbrojtjen nga diskriminimi kishte marr\u00eb 33 ankesa p\u00ebr pretendime diskriminimi kund\u00ebr personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara dhe vendosi n\u00eb favorin e ankimuesve n\u00eb pes\u00eb raste. N\u00eb nj\u00eb rast, komisioneri vendosi kund\u00ebr zyr\u00ebs postare vendore p\u00ebr munges\u00eb aksesueshm\u00ebrie. Nuk pati raportime t\u00eb b\u00ebra me dije p\u00ebr dhun\u00eb, ngacmim apo abuzim fizik kund\u00ebr personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara fizike.<\/p>\n
Qeveria sponsorizoi agjencit\u00eb p\u00ebr sh\u00ebrbime sociale p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara, por k\u00ebto agjenci nuk kishin fonde p\u00ebr t\u00eb zbatuar programet e tyre n\u00eb mas\u00ebn e duhur. Kufizimet n\u00eb burime dhe mungesa e infrastruktur\u00ebs v\u00ebshtir\u00ebsuan mund\u00ebsit\u00eb e personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet civile. Qendrat e votimeve shpesh ishin n\u00eb mjedise ku mungonin aksesi dhe akomodime t\u00eb tjera. Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe Mbrojtjes Sociale (Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb) p\u00ebrmir\u00ebsoi aksesin n\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb n\u00eb 28 qendra sh\u00ebndet\u00ebsore dhe n\u00eb shkollat e rikonstruktuara rishtas pas t\u00ebrmetit me mb\u00ebshtetjen e UNDP-s\u00eb. Nj\u00eb raport i muajit dhjetor 2020 nga komisioneri kund\u00ebr diskriminimit dilte n\u00eb p\u00ebrfundimin se vet\u00ebm 60 p\u00ebr qind e shkollave n\u00eb vend ishin pjes\u00ebrisht ose t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb aksesueshme nga f\u00ebmij\u00ebt me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara.<\/p>\n
Qeveria dha fonde q\u00eb synonin t\u00eb shkonin drejt projekteve p\u00ebr sh\u00ebrbime t\u00eb kujdesit social p\u00ebr persona me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara n\u00eb bashkit\u00eb e Librazhdit, Lushnj\u00ebs, Lezh\u00ebs, Rrogozhin\u00ebs, Kavaj\u00ebs dhe Tiran\u00ebs, p\u00ebr financimin e qendrave ditore, sh\u00ebrbime l\u00ebvizshm\u00ebrie p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara dhe sh\u00ebrbime t\u00eb integruara komunitare p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb dhe t\u00eb rinj me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara. Gjat\u00eb vitit, parlamenti miratoi ligjin nr. 82\/2021, P\u00ebr P\u00ebrkthimin Zyrtar dhe Profesionin e P\u00ebrkthyesit Zyrtar, i cili p\u00ebrcakton rolin e p\u00ebrkthyesve t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb shenjave dhe garanton t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr p\u00ebrkthim p\u00ebr pun\u00eb zyrtare.<\/p>\n
Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb raportoi se 697 persona me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara t\u00eb papun\u00ebsuar ishin t\u00eb regjistruar n\u00eb zyrat e pun\u00ebs deri n\u00eb muajin prill. Vet\u00ebm 18 persona me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara ishin t\u00eb pun\u00ebsuar deri n\u00eb muajin korrik, nd\u00ebrsa 58 mor\u00ebn trajnime profesionale.<\/p>\n
Numri i f\u00ebmij\u00ebve me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara n\u00eb arsim publik u rrit n\u00eb vitin akademik 2020-21. Gjat\u00eb vitit, 4 131 nx\u00ebn\u00ebs me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara ndoq\u00ebn m\u00ebsimet n\u00eb institucione arsimore publike dhe private t\u00eb paspecializuara duke nisur nga klasa parashkollore. Gjat\u00eb vitit, p\u00ebraf\u00ebrsisht 11.5 p\u00ebr qind e f\u00ebmij\u00ebve me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara t\u00eb regjistruar n\u00eb arsim parauniversitar ndoq\u00ebn institucione t\u00eb arsimit t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n
Zyra e OSBE-s\u00eb p\u00ebr Institucionet Demokratike dhe t\u00eb Drejtat e Njeriut raportoi se shumica e qendrave t\u00eb votimit p\u00ebr zgjedhjet e 25 prillit t\u00eb vizituara nga ekipi i monitorimit nuk ishin pa pengesa p\u00ebr persona me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara fizike.<\/p>\n
Stigma sociale lidhur me HIV-in dhe SIDA-n<\/p>\n
Ligji ndalon diskriminimin ndaj personave me HIV ose SIDA. Shoqata Shqiptare e Njer\u00ebzve q\u00eb Jetojn\u00eb me HIV dhe SIDA raportoi se stigma dhe diskriminimi p\u00ebrb\u00ebnin shkaqe q\u00eb individ\u00ebt t\u00eb mos testoheshin p\u00ebr t\u00eb par\u00eb n\u00ebse kishin HIV, gj\u00eb q\u00eb \u00e7on n\u00eb diagnostikimin e vonuar dhe si rrjedhoj\u00eb marrje t\u00eb vonuar t\u00eb sh\u00ebrbimeve t\u00eb kujdesit dhe mb\u00ebshtetjes. Personat q\u00eb jetojn\u00eb me HIV dhe SIDA u p\u00ebrball\u00ebn me diskriminim n\u00eb pun\u00ebsim dhe me \u00e7\u00ebshtje n\u00eb lidhje me ri-integrimin profesional dhe f\u00ebmij\u00ebt q\u00eb jetonin me HIV u p\u00ebrball\u00ebn me diskriminim n\u00eb shkoll\u00eb. Shoqata Shqiptare e Njer\u00ebzve q\u00eb Jetojn\u00eb me HIV dhe SIDA raportoi vonesa n\u00eb sh\u00ebrbim dhe probleme t\u00eb tjera pasi Klinika e S\u00ebmundjeve Infektive u kthye n\u00eb spital p\u00ebr trajtimin e COVID.<\/p>\n
Aktet e dhun\u00ebs, kriminalizimit dhe abuzime t\u00eb tjera t\u00eb bazuara n\u00eb orientimin seksual dhe identitetin gjinor<\/p>\n
Ligji ndalon diskriminimin e bazuar n\u00eb orientimin seksual, p\u00ebrfshir\u00eb edhe n\u00eb pun\u00ebsim. Zbatimi i ligjit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ishte i dob\u00ebt. Plani Komb\u00ebtar i Veprimit LGBTI p\u00ebrfundoi n\u00eb vitin 2020 dhe po hartohej nj\u00eb i ri p\u00ebr periudh\u00ebn 2021-27. Deri n\u00eb muajin gusht, Komisioneri p\u00ebr Mbrojtjen nga Diskriminimi kishte marr\u00eb njoftim p\u00ebr shtat\u00eb raste diskriminimi mbi baz\u00eb orientimi seksual, identiteti gjinor, apo t\u00eb dyja. Shumica e k\u00ebtyre rasteve ishin duke u shqyrtuar. N\u00eb nj\u00eb rast, komisioneri vendosi kund\u00ebr nj\u00eb kompanie taksish n\u00eb Tiran\u00eb q\u00eb kishte refuzuar t\u00eb ofronte sh\u00ebrbime p\u00ebr persona transgjini. Kompania ende nuk i ishte p\u00ebrgjigjur komisionerit. Raportet treguan se personat LGBTQI+\u00a0 vazhdonin t\u00eb k\u00ebrkonin azil n\u00eb vendet e BE-s\u00eb.<\/p>\n
Orientimi seksual dhe identiteti gjinor jan\u00eb nd\u00ebr klasat e mbrojtura nga ligji i vendit p\u00ebr krimet e urrejtjes. Pavar\u00ebsisht ligjit dhe mb\u00ebshtetjes formale t\u00eb qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat, zyrtar\u00ebt publik\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb b\u00ebn\u00eb deklarata homofobe. Disa raste pohimesh urrejtjeje ndodh\u00ebn online dhe n\u00eb media pasi nj\u00eb aktivist LGBTQI+ sugjeroi ndryshimin e ligjit p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar regjistrimin e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb \u00e7ifteve LGBTQI+. OJQ-t\u00eb e raportuan rastin te komisioneri kund\u00ebr diskriminimit dhe tek Avokati i Popullit. Institucionet qeveritare nuk reaguan ndaj k\u00ebsaj polemike.<\/p>\n
Disa person u arrestuan p\u00ebr sulmin fizik ndaj nj\u00eb personi transgjini. Deri n\u00eb muajin gusht, streha e sh\u00ebrbimeve, OJQ-ja \u201cStreha\u201d kishte ndihmuar 72 t\u00eb rinj LGBTQI+ q\u00eb ishin p\u00ebrballur me dhun\u00eb ose diskriminim n\u00eb familjet e tyre ose n\u00eb komunitet. Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb rriti mb\u00ebshtetjen p\u00ebr streh\u00ebt duke mbuluar kostot e pagave t\u00eb stafit t\u00eb streh\u00ebve. Kostot e tjera t\u00eb streh\u00ebve, p\u00ebrfshir\u00eb ushqimin, medikamentet dhe qiran\u00eb e streh\u00ebs mbet\u00ebn t\u00eb mbuluara nga donator\u00ebt.<\/p>\n
Seksioni 7. T\u00eb drejtat e pun\u00ebtor\u00ebve<\/p>\n
Liria e grupimit n\u00eb shoqata dhe e drejta p\u00ebr marr\u00ebveshje kolektive<\/p>\n
Ligji, rregulloret p\u00ebrkat\u00ebse dhe statutet parashikojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr shumic\u00ebn e pun\u00ebtor\u00ebve t\u00eb formojn\u00eb sindikata t\u00eb pavarura, t\u00eb kryejn\u00eb greva t\u00eb ligjshme dhe t\u00eb b\u00ebjn\u00eb marr\u00ebveshje kolektive. Ligji ndalon diskriminimin ndaj sindikatave dhe siguron rikthimin n\u00eb pun\u00eb p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt e pushuar p\u00ebr shkak t\u00eb veprimtaris\u00eb n\u00eb sindikat\u00eb.<\/p>\n
Ligji i ndalon an\u00ebtar\u00ebt e ushtris\u00eb dhe zyrtar\u00ebt e lart\u00eb t\u00eb qeveris\u00eb t\u00eb b\u00ebhen pjes\u00eb e sindikatave dhe k\u00ebrkon q\u00eb nj\u00eb sindikat\u00eb t\u00eb ket\u00eb s\u00eb paku 20 an\u00ebtar\u00eb q\u00eb t\u00eb mund t\u00eb regjistrohet. Ligji siguron t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb grev\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb punonj\u00ebsit me p\u00ebrjashtim t\u00eb personelit t\u00eb domosdosh\u00ebm mjek\u00ebsor dhe spitalor, t\u00eb personave q\u00eb ofrojn\u00eb sh\u00ebrbime t\u00eb kontrollit t\u00eb trafikut ajror ose sh\u00ebrbime t\u00eb burgjeve dhe punonj\u00ebsve t\u00eb repartit t\u00eb zjarrfik\u00ebsve. Veprimtaria e grev\u00ebs ndalohet n\u00eb \u201craste t\u00eb ve\u00e7anta\u201d, si p\u00ebr shembull n\u00eb rast katastrofe natyrore, gjendjeje lufte, situatash t\u00eb jasht\u00ebzakonshme dhe rastesh kur liria e zgjedhjeve \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrezik.<\/p>\n
Ligji siguron mbrojtje t\u00eb kufizuar p\u00ebr punonj\u00ebsit q\u00eb ofrojn\u00eb sh\u00ebrbime sht\u00ebpiake dhe punonj\u00ebsit migrant\u00eb. Sindikatat e punonj\u00ebsve n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi ishin t\u00eb dob\u00ebta dhe t\u00eb politizuara. Punonj\u00ebsit q\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb greva t\u00eb paligjshme mund t\u00eb detyrohen t\u00eb paguajn\u00eb p\u00ebr d\u00ebmet e shkaktuara p\u00ebr shkak t\u00eb veprimeve t\u00eb grev\u00ebs.<\/p>\n
Zbatimi i ligjit nga qeveria mbeti gjer\u00ebsisht jo i efektsh\u00ebm. Burimet p\u00ebr t\u00eb kryer inspektime dhe p\u00ebr t\u00eb kompensuar shkeljet ishin t\u00eb pamjaftueshme. Inspektorati i Pun\u00ebs inspektoi 8 p\u00ebr qind t\u00eb bizneseve n\u00eb vend. Nd\u00ebshkimet rrall\u00eb u zbatuan dhe nuk ishin t\u00eb nj\u00ebjta me nd\u00ebshkimet sipas ligjeve t\u00eb tjera q\u00eb mbulojn\u00eb mohimin e t\u00eb drejtave civile. Nga 5 gjobat q\u00eb u vendos\u00ebn, vet\u00ebm 17 u mblodh\u00ebn deri n\u00eb korrik. Procedurat administrative dhe gjyq\u00ebsore iu n\u00ebnshtruan vonesave t\u00eb gjata dhe apelimeve. Procedurat e arbitrazhit lejuan vonesa t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb cilat kufizuan mbrojtjen e punonj\u00ebsve kundrejt veprimtaris\u00eb kund\u00ebr sindikat\u00ebs.<\/p>\n
Punonj\u00ebsit civil\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha fushat kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb kushtetuese t\u00eb organizohen dhe t\u00eb b\u00ebjn\u00eb marr\u00ebveshje kolektive dhe ligji p\u00ebrcakton procedurat p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb punonj\u00ebsve n\u00ebp\u00ebrmjet marr\u00ebveshjeve p\u00ebr bisedime kolektive. Sindikatat q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonin pun\u00ebmarr\u00ebsit e sektorit publik b\u00ebn\u00eb marr\u00ebveshje drejtp\u00ebrdrejt me qeverin\u00eb. Bisedimet kolektive t\u00eb efektshme mbet\u00ebn t\u00eb v\u00ebshtira sepse pun\u00ebmarr\u00ebsit shpesh u b\u00ebnin rezistence organizimit t\u00eb sindikatave dhe veprimtarive t\u00eb tyre. N\u00eb k\u00ebt\u00eb mjedis, marr\u00ebveshjet e bisedimeve kolektive, edhe kur arriheshin t\u00eb b\u00ebheshin, ishin t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u zbatuar.<\/p>\n
Ndalimi i pun\u00ebs me detyrim<\/p>\n
Ligji ndalon t\u00eb gjitha format e pun\u00ebs me detyrim, por qeveria nuk e zbatoi gjithmon\u00eb efektsh\u00ebm ligjin. Mungesa e bashk\u00ebrendimit mes ministrive dhe zbatimi sporadik i procedurave standarde t\u00eb veprimit penguan zbatimin. Nd\u00ebshkimet p\u00ebr shkeljet ishin t\u00eb nj\u00ebjta me ato p\u00ebr krime t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnda, por ato rrall\u00eb u zbatuan. Disa organizata t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit dhe avokat\u00ebt e viktimave n\u00eb prokurori u trajnuan p\u00ebr qasjen me n\u00eb qend\u00ebr viktim\u00ebn p\u00ebr viktimat e trafikimit t\u00eb qenieve njer\u00ebzore. Qeveria vazhdoi t\u00eb identifikonte viktima t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb detyruar dhe procedoi penalisht e d\u00ebnoi nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb vog\u00ebl trafikuesish.<\/p>\n
Inspektorati i Pun\u00ebs nuk raportoi asnj\u00eb rast pune t\u00eb detyruar n\u00eb sektorin formal gjat\u00eb k\u00ebtij viti. (Shikoni Seksionin 7.c. p\u00ebr raste q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb pun\u00ebn e detyruar n\u00eb sektorin informal.)<\/p>\n
Shikoni gjithashtu Raportin e Trafikimit t\u00eb Qenieve Njer\u00ebzore t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit n\u00eb faqen: https:\/\/www.state.gov\/trafficking-in-persons-report\/.<\/p>\n
Ndalimi i pun\u00ebs s\u00eb t\u00eb miturve dhe mosha minimale p\u00ebr pun\u00ebsim<\/p>\n
Ligji ndalon shumic\u00ebn e formave m\u00eb t\u00eb keqe t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, por ka boshll\u00ebqe n\u00eb kuadrin ligjor, si p\u00ebr shembull mungesa e ndalimeve t\u00eb p\u00ebrdorimit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb veprimtari t\u00eb paligjshme. Ligji p\u00ebrcakton si mosh\u00eb minimale p\u00ebr pun\u00ebsim mosh\u00ebn 16 vje\u00e7are, por lejon f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb mosh\u00ebn 15 vje\u00e7 t\u00eb pun\u00ebsohen n\u00eb pun\u00eb \u201ct\u00eb lehta\u201d t\u00eb cilat nuk nd\u00ebrhyjn\u00eb n\u00eb shkollimin e tyre. F\u00ebmij\u00ebt n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7 mund t\u00eb punojn\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht vet\u00ebm n\u00eb pun\u00eb t\u00eb kategorizuara si \u201ct\u00eb lehta.\u201d F\u00ebmij\u00ebt mund t\u00eb punojn\u00eb deri n\u00eb dy or\u00eb n\u00eb dit\u00eb dhe deri n\u00eb 10 or\u00eb n\u00eb jav\u00eb kur jan\u00eb duke ndjekur shkoll\u00ebn gjat\u00eb vitit akademik dhe deri n\u00eb gjasht\u00eb or\u00eb n\u00eb dit\u00eb dhe deri n\u00eb 30 or\u00eb n\u00eb jav\u00eb kur jan\u00eb me pushime nga shkolla. F\u00ebmij\u00ebt nga mosha 16 deri n\u00eb mosh\u00ebn 17 vje\u00e7 mund t\u00eb punojn\u00eb deri n\u00eb gjasht\u00eb or\u00eb n\u00eb dit\u00eb dhe deri n\u00eb 30 or\u00eb n\u00eb jav\u00eb n\u00ebse puna \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e arsimit profesional t\u00eb tyre. Sipas ligjit, Inspektorati Shtet\u00ebror i Pun\u00ebs dhe Sh\u00ebrbimeve Shoq\u00ebrore (ISHPSHSH), n\u00ebn Ministrin\u00eb e Financ\u00ebs dhe Ekonomis\u00eb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr zbatimin e k\u00ebrkesave t\u00eb mosh\u00ebs minimale n\u00ebp\u00ebrmjet gjykatave, por ky inspektorat nuk e zbatoi mjaftuesh\u00ebm ligjin. Nd\u00ebshkimet p\u00ebr shkelje rrall\u00eb u vler\u00ebsuan dhe nuk t\u00eb nj\u00ebjta me ato p\u00ebr krime t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnda.<\/p>\n
Inspektor\u00ebt e pun\u00ebs hetuan sektorin formal t\u00eb pun\u00ebs, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pjesa m\u00eb e madhe e pun\u00ebs s\u00eb t\u00eb miturve kryhej n\u00eb sektorin informal. Pati f\u00ebmij\u00eb q\u00eb u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb mbledhjen e materialeve t\u00eb riciklueshme metal dhe plastik\u00eb, t\u00eb korrave bujq\u00ebsore n\u00eb ferma t\u00eb vogla, shitje mallrash t\u00eb vogla n\u00eb sektorin informal, sh\u00ebrbim pijesh dhe ushqimi n\u00eb bare dhe restorante, n\u00eb industrin\u00eb e rrobave dhe n\u00eb<\/p>\n
miniera. Pati raportime se f\u00ebmij\u00ebt punonin si shit\u00ebs n\u00eb dyqane, n\u00eb lavazhe p\u00ebr larje makinash, si pun\u00ebtor\u00eb n\u00eb fabrika tekstilesh ose si lustraxhinj p\u00ebr lyerje k\u00ebpuc\u00ebsh. Numri i f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb veprimtari rruge (si p\u00ebr shembull lypje ose shitje mallrash) u rrit gjat\u00eb ver\u00ebs, ve\u00e7an\u00ebrisht rreth zonave turistike. OJQ-ja \u201cNisma ARSIS\u201d raportoi rritje t\u00eb numrit t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve n\u00eb gjendje rruge t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrdoreshin p\u00ebr shp\u00ebrndarje droge.<\/p>\n
Pati f\u00ebmij\u00eb t\u00eb cil\u00ebt u b\u00ebn\u00eb pre e lypjes dhe veprimtaris\u00eb kriminale me detyrim. Disa prej f\u00ebmij\u00ebve q\u00eb lypnin n\u00eb rrug\u00eb ishin lypsa brej dy ose tre brezash. K\u00ebrkimet tregojn\u00eb se lypja ka nisur q\u00eb n\u00eb mosh\u00ebn kat\u00ebr ose pes\u00eb vje\u00e7are. Ndon\u00ebse ligji e ndalon shfryt\u00ebzimin e f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr lypje, policia n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nuk e zbatoi ligjin, megjith\u00ebse b\u00ebn\u00eb p\u00ebrpjekje m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr ta zbatuar gjat\u00eb k\u00ebtij viti. N\u00eb disa raste, policia ndaloi prind\u00ebrit e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb gjetur duke lypur n\u00eb rrug\u00eb dhe i referoi f\u00ebmij\u00ebt n\u00eb kujdesin p\u00ebrkat\u00ebs p\u00ebr sh\u00ebrbimet e f\u00ebmij\u00ebve. Agjencia Shtet\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb Drejtat e F\u00ebmij\u00ebve vazhdoi t\u00eb identifikonte dhe administronte rastet e f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb rrug\u00ebs t\u00eb identifikuara nga nj\u00ebsi t\u00eb l\u00ebvizshme identifikimi.<\/p>\n
N\u00eb vitin 2013, viti m\u00eb i af\u00ebrt p\u00ebr t\u00eb cilin ka statistika t\u00eb disponueshme, agjencia qeveritare e statistikave dhe Organizata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Pun\u00ebs p\u00ebrllogarit\u00ebn se 54 000 f\u00ebmij\u00eb ishin p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb pun\u00eb t\u00eb detyruar brenda vendit. Nj\u00eb num\u00ebr prej 43 000 f\u00ebmij\u00ebsh punonin n\u00eb ferm\u00eb dhe peshkim, 4 400 n\u00eb sektorin e sh\u00ebrbimeve dhe 2 200 n\u00eb hotele dhe restorante. Af\u00ebrsisht 5 p\u00ebr qind e f\u00ebmij\u00ebve ishin punonj\u00ebs t\u00eb mitur. Agjencia Shtet\u00ebrore p\u00ebr Mbrojtjen e t\u00eb Drejtave t\u00eb F\u00ebmij\u00ebve identifikoi 166 f\u00ebmij\u00eb n\u00eb gjendje rruge deri n\u00eb muajin qershor.<\/p>\n
ISHPSHSH-ja nuk kryente inspektim p\u00ebr punonj\u00ebsit e mitur p\u00ebrve\u00e7se kur kishte ndonj\u00eb ankes\u00eb specifike. Shumica e inspektimeve t\u00eb pun\u00ebs u kryen n\u00eb fabrika k\u00ebpuc\u00ebsh dhe tekstilesh, n\u00eb call centers dhe n\u00eb nd\u00ebrmarrje t\u00eb shitjes me pakic\u00eb; zyrtar\u00ebt gjet\u00ebn disa raste t\u00eb pun\u00ebsimit t\u00eb t\u00eb miturve gjat\u00eb inspektimeve t\u00eb tyre. Deri n\u00eb muajin korrik, ISHPSHSH-ja raportoi 91 f\u00ebmij\u00eb n\u00ebn mosh\u00ebn 18 vje\u00e7are t\u00eb regjistruar p\u00ebr pun\u00eb, 40 prej t\u00eb cil\u00ebve ishin t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb sip\u00ebrmarrje prodhimi dhe 42 n\u00eb industrin\u00eb e hoteleve, bareve dhe restoranteve.<\/p>\n
OJQ-ja \u201cTerre des Hommes\u201d raportoi se pandemia e COVID-19 mund t\u2019i ket\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar shkeljet e legjislacionit p\u00ebr pun\u00ebn e t\u00eb miturve. Kufizimi i l\u00ebvizjes dhe masat e tjera kund\u00ebr COVID-19 soll\u00ebn prirje t\u00eb reja shfryt\u00ebzimi, si p\u00ebr shembull lypja der\u00eb-m\u00eb-der\u00eb dhe pun\u00eb rruge gjat\u00eb pasdites dhe nat\u00ebs.<\/p>\n
Shikoni gjithashtu T\u00eb Dh\u00ebnat mbi Format m\u00eb t\u00eb K\u00ebqija t\u00eb Pun\u00ebs s\u00eb t\u00eb Miturve t\u00eb Departamentit t\u00eb Shtetit n\u00eb faqen: https:\/\/www.dol.gov\/agencies\/ilab\/resources\/reports\/child-labor\/findings.<\/p>\n
Diskriminimi n\u00eb lidhje me pun\u00ebsimin dhe zanatin<\/p>\n
Ligjet e pun\u00ebs ndalojn\u00eb diskriminimin n\u00eb pun\u00ebsim p\u00ebr shkak t\u00eb rac\u00ebs, ngjyr\u00ebs s\u00eb l\u00ebkur\u00ebs, gjinis\u00eb, mosh\u00ebs, aft\u00ebsive t\u00eb kufizuara fizike ose mendore, besimeve politike, gjuh\u00ebs, komb\u00ebsis\u00eb, fes\u00eb, familjes, statusit HIV\/SIDA ose origjin\u00ebs shoq\u00ebrore. Qeveria nuk e zbatoi ligjin dhe nd\u00ebshkimet p\u00ebr shkeljet nuk ishin n\u00eb p\u00ebrpjes\u00ebtim t\u00eb drejt\u00eb me ato q\u00eb jepeshin sipas ligjeve t\u00eb tjera lidhur me mohimin e t\u00eb drejtave civile. Komisioneri p\u00ebr Mbrojtjen nga Diskriminimi raportoi se shumica e pretendimeve p\u00ebr diskriminim p\u00ebrfshinin rac\u00ebn, orientimin seksual, gjendjen ekonomike ose aft\u00ebsin\u00eb e kufizuar.<\/p>\n
Ka ligje q\u00eb ndalojn\u00eb grat\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshihen n\u00eb pun\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon ngritje peshash prej m\u00eb shum\u00eb se 20 kilogram\u00eb.<\/p>\n
Sipas sondazhit p\u00ebr fuqin\u00eb pun\u00ebtore, grat\u00eb kishin m\u00eb pak gjasa t\u00eb merrnin pjes\u00eb n\u00eb tregun e pun\u00ebs. Pjes\u00ebmarrja n\u00eb fuqin\u00eb pun\u00ebtore e grave nga mosha 15 deri n\u00eb mosh\u00ebn 64 p\u00ebsoi r\u00ebnie t\u00eb leht\u00eb nga 61.6 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2019 n\u00eb 61.2 p\u00ebr qind n\u00eb vitin 2020. Arsyet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrhapura t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr mospjes\u00ebmarrjen n\u00eb treguan e pun\u00ebs s\u00eb paguar p\u00ebrfshinin ndjekjen e shkoll\u00ebs (20.9 p\u00ebr qind) ose pun\u00ebn sht\u00ebpiake t\u00eb papaguar (18.8 p\u00ebr qind).\u00a0 P\u00ebr burrat q\u00eb nuk ishin aktiv n\u00eb tregun e pun\u00ebs s\u00eb paguar, 25.7 p\u00ebr qind p\u00ebrmendin ndjekjen e shkoll\u00ebs dhe 0.6 p\u00ebr qind p\u00ebrmendnin pun\u00ebt e sht\u00ebpis\u00eb si arsye.<\/p>\n
Kushtet e pranueshme t\u00eb pun\u00ebs<\/p>\n
Ligjet p\u00ebr pag\u00ebn dhe orarin: Paga minimale komb\u00ebtare ishte m\u00eb e lart\u00eb se pragu i varf\u00ebris\u00eb n\u00eb nivel komb\u00ebtar.<\/p>\n
Ndon\u00ebse ligji p\u00ebrcakton jav\u00ebn e pun\u00ebs me 40 or\u00eb, marr\u00ebveshjet individuale dhe kolektive ishin ato q\u00eb zakonisht p\u00ebrcaktonin n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb jav\u00ebn e pun\u00ebs. Ligji siguron pushime vjetore t\u00eb paguara, por vet\u00ebm punonj\u00ebsit n\u00eb tregun formal t\u00eb pun\u00ebs g\u00ebzuan t\u00eb drejta p\u00ebr pushime t\u00eb paguara. Shum\u00eb persona n\u00eb sektorin privat punuan gjasht\u00eb dit\u00eb n\u00eb jav\u00eb. Ligji k\u00ebrkon periudha pushimi dhe pages\u00eb shtes\u00eb p\u00ebr pun\u00ebn jasht\u00eb orarit, por pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit nuk i zbatuan gjithnj\u00eb k\u00ebto garanci.<\/p>\n
ISHPSHSH-ja dhe autoritetet e taksave jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr zbatimin e ligjeve t\u00eb pag\u00ebs minimale dhe orarit t\u00eb pun\u00ebs. Agjencit\u00eb e zbatimit t\u00eb ligjit kishin mungesa n\u00eb instrumentet p\u00ebr zbatimin e mbledhjes s\u00eb gjobave dhe, si rrjedhoj\u00eb, rrall\u00eb i zbatuan ato p\u00ebr shkel\u00ebsit. Numri i inspektor\u00ebve ishte i pamjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb zbatuar p\u00ebrputhshm\u00ebrin\u00eb. Inspektor\u00ebt e pat\u00ebn autoritetin p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb inspektime t\u00eb panjoftuara dhe p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb masa nd\u00ebshkuese.<\/p>\n
Qeveria rrall\u00eb i zbatoi ligjet lidhur me numrin maksimal t\u00eb or\u00ebve t\u00eb pun\u00ebs, kufijt\u00eb e or\u00ebve p\u00ebrtej orarit t\u00eb pun\u00ebs ose pag\u00ebn shtes\u00eb p\u00ebr pun\u00ebn jasht\u00eb orarit, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb sektorin privat. K\u00ebto ligje nuk ishin t\u00eb zbatueshme p\u00ebr punonj\u00ebsit migrant\u00eb ose p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt n\u00eb sektorin informal. Nd\u00ebshkimet p\u00ebr shkeljet e ligjeve p\u00ebr pag\u00ebn dhe orarin e pun\u00eb nuk ishin t\u00eb nj\u00ebjta me ato p\u00ebr krime t\u00eb tjera t\u00eb ngjashme.<\/p>\n
Siguria dhe sh\u00ebndeti n\u00eb pun\u00eb: Standardet e siguris\u00eb dhe sh\u00ebndetit n\u00eb pun\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr industrit\u00eb kryesore edhe pse mungonte zbatimi i tyre. Ekspert\u00ebt nuk i identifikuan aktivisht kushtet e pasigurta p\u00ebrve\u00e7se n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb ankesave t\u00eb punonj\u00ebsve. ISHPSHSH-ja \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebse gjithashtu p\u00ebr standardet dhe rregulloret p\u00ebr sh\u00ebndetin dhe sigurin\u00eb n\u00eb pun\u00eb. Qeveria nuk zbatoi me efektshm\u00ebri ligjet p\u00ebr sigurin\u00eb dhe sh\u00ebndetin n\u00eb pun\u00eb. Shkeljet n\u00eb paga dhe standarde t\u00eb siguris\u00eb n\u00eb pun\u00eb ndodh\u00ebn m\u00eb shpesh n\u00eb industrin\u00eb tekstile, t\u00eb k\u00ebpuc\u00ebve, t\u00eb nd\u00ebrtimit si edhe n\u00eb miniera. Burimet dhe inspektimet nuk ishin t\u00eb mjaftueshme dhe nd\u00ebshkimet nuk ishin t\u00eb nj\u00ebjta me ato p\u00ebr krime t\u00eb tjera t\u00eb ngjashme. Punonj\u00ebsit shpesh nuk largoheshin dot nga situata q\u00eb u rrezikonin sh\u00ebndetin apo sigurin\u00eb pa rrezikuar nj\u00ebher\u00ebsh edhe pun\u00ebsimin e tyre. Pun\u00ebdh\u00ebn\u00ebsit nuk i mbrojt\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb efektshme pun\u00ebmarr\u00ebsit n\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb.<\/p>\n
Sektori informal: Pun\u00ebtor\u00ebt n\u00eb sektorin informal p\u00ebrb\u00ebnin 56 p\u00ebr qind t\u00eb ekonomis\u00eb, sipas Pasqyr\u00ebs s\u00eb Ekonomis\u00eb Informale n\u00eb Shqip\u00ebri 2019 nga Organizata Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Pun\u00ebs. Pun\u00ebtor\u00ebt informal\u00eb nuk mbulohen nga ligjet p\u00ebr pag\u00ebn, orarin e pun\u00ebs dhe sigurin\u00eb e sh\u00ebndetin n\u00eb pun\u00eb dhe qeveria nuk siguroi mbrojtje sociale p\u00ebr pun\u00ebtor\u00ebt informal\u00eb. Zbatimi nga qeveria i ligjeve t\u00eb pun\u00ebs mbeti gjer\u00ebsisht jo i efektsh\u00ebm, pjes\u00ebrisht si rrjedhoj\u00eb e p\u00ebrhapjes s\u00eb pun\u00ebsimit informal. Shfryt\u00ebzimi i f\u00ebmij\u00ebve p\u00ebr pun\u00eb ndodhi kryesisht n\u00eb sektorin informal. (shikoni seksionin 7.c.).<\/p>\n
Gazeta Shqiptare<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rama e quajti \u201ccopy-paste\u201d. – \u00a0Ambasada amerikane publikon t\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb shqip raportin q\u00eb nxin Qeverin\u00eb Shqiptare – 16 Prill 2022 Pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb Departamenti Amerikan i Shtetit publikoi raportin p\u00ebr vendet e Ballkanit Per\u00ebndimor. Mes tyre p\u00ebrmendet edhe Shqip\u00ebria. N\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb situat\u00ebs n\u00eb vend, raporti p\u00ebrmend edhe nj\u00eb fakt alarmant. Ajo […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":56806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,2,35],"tags":[],"class_list":["post-56805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-politika","category-shoqerore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/274708233_3241463059410308_3691097177538212556_n.jpg?fit=530%2C281&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-eMd","jetpack-related-posts":[{"id":84861,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/rama-u-perpoq-ta-ndaloje-ne-mesnate-spiegel-publikon-bomben-per-qeverine-e-tij-edhe-ne-anglisht\/","url_meta":{"origin":56805,"position":0},"title":"Rama u p\u00ebrpoq ta ndaloj\u00eb n\u00eb mesnat\u00eb, \u2018Spiegel\u2019 publikon \u2018bomb\u00ebn\u2019 p\u00ebr qeverin\u00eb e tij edhe n\u00eb anglisht!","author":"Kurt Farka","date":"September 22, 2024","format":false,"excerpt":"22 Shtator 2024 Revista m\u00eb e madhe n\u00eb Gjermani dhe Europ\u00eb, \u2018Der Spiegel\u2019, publikoi para pak dit\u00ebsh n\u00eb versionin e saj print dhe online, nj\u00eb shkrim me akuza t\u00eb forta p\u00ebr kryeministrin Edi Rama. Ashtu si\u00e7 shkruante edhe vet\u00eb prestigjiozja gjermane, kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb telefonoi redaksin\u00eb nat\u00ebn para publimimit dhe\u2026","rel":"","context":"In "Blogu i Udh\u00ebtarit"","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/800-0-screenshot-2024-09-21-11-03-20-136-comandroidchrome-edit-858.jpg?fit=800%2C542&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/800-0-screenshot-2024-09-21-11-03-20-136-comandroidchrome-edit-858.jpg?fit=800%2C542&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/800-0-screenshot-2024-09-21-11-03-20-136-comandroidchrome-edit-858.jpg?fit=800%2C542&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/800-0-screenshot-2024-09-21-11-03-20-136-comandroidchrome-edit-858.jpg?fit=800%2C542&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":59897,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/thellohet-perplasja-mes-qeverise-shqiptare-dhe-nderkombetareve\/","url_meta":{"origin":56805,"position":1},"title":"Thellohet p\u00ebrplasja mes Qeveris\u00eb Shqiptare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebve…","author":"Kurt Farka","date":"July 16, 2022","format":false,"excerpt":"16 Korrik 2022 SHBA bojkoton tryez\u00ebn p\u00ebr Amnistin\u00eb Fiskale, ambasador\u00ebt e Gjermanis\u00eb dhe Franc\u00ebs largohen nga konferenca para fjal\u00ebs s\u00eb Ram\u00ebs, thellohet p\u00ebrplasja mes qeveris\u00eb dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebve. Thellohet konflikti i nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00ebve me kryeministrin Edi Rama. Kryeministri po tregon nga dita n\u00eb dit\u00eb q\u00eb ka nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb hapur me Shtetet\u2026","rel":"","context":"In "Blogu i Udh\u00ebtarit"","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Thellohet-perplasja-mes-Qeverise-Shqiptare-dhe-nderkombetareve....jpg?fit=800%2C408&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Thellohet-perplasja-mes-Qeverise-Shqiptare-dhe-nderkombetareve....jpg?fit=800%2C408&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Thellohet-perplasja-mes-Qeverise-Shqiptare-dhe-nderkombetareve....jpg?fit=800%2C408&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Thellohet-perplasja-mes-Qeverise-Shqiptare-dhe-nderkombetareve....jpg?fit=800%2C408&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":56660,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/raporti-i-dash-rama-nuk-e-gezon-mbeshtetjen-e-shba-se\/","url_meta":{"origin":56805,"position":2},"title":"Raporti i DASH: – \u00a0\u201cRama nuk e g\u00ebzon mb\u00ebshtetjen e SHBA-s\u00eb\u201d.","author":"Kurt Farka","date":"April 13, 2022","format":false,"excerpt":"Raporti i DASH: - \u00a0\u201cRama nuk e g\u00ebzon mb\u00ebshtetjen e SHBA-s\u00eb\u201d. 13 PRILL 2022 Alibeaj del me deklarat\u00ebn e jasht\u00ebzakonshme: Qeveri e korruptuar! Kryetari i komanduar i PD-s\u00eb, Enkelejd Alibeaj ka reaguar n\u00eb lidhje me raportin e DASH, ku thuhet se Shqip\u00ebria vuan problemet me korrupsionin dhe pand\u00ebshkueshm\u00ebrin\u00eb. N\u00eb nj\u00eb\u2026","rel":"","context":"In "Blogu i Udh\u00ebtarit"","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Edi-Rama-16.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Edi-Rama-16.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Edi-Rama-16.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":37300,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/edi-rama-u-njoftua-qe-ne-5-gusht-nenkryetari-i-lsi-publikon-dokumentin-dhe-del-me-akuzen-e-rende-spak-u-te-ndjeke-penalisht-kryeministrin\/","url_meta":{"origin":56805,"position":3},"title":"“Edi Rama u njoftua q\u00eb n\u00eb 5 gusht”, n\u00ebnkryetari i LSI publikon dokumentin dhe del me akuz\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb: SPAK-u t\u00eb ndjek\u00eb penalisht kryeministrin","author":"Kurt Farka","date":"August 17, 2020","format":false,"excerpt":"\"Edi Rama u njoftua q\u00eb n\u00eb 5 gusht\", n\u00ebnkryetari i LSI publikon dokumentin dhe del me akuz\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb: SPAK-u t\u00eb ndjek\u00eb penalisht kryeministrin 17 GUSHT 2020 N\u00ebnkryetari i LSI, Petrit Vasili ka akuzuar qeverin\u00eb shqiptare se ishte e pap\u00ebrgatitur p\u00ebr kriz\u00ebn n\u00eb kufi dhe k\u00ebrkon q\u00eb kryeminsitri Rama t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In "Blogu i Udh\u00ebtarit"","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/640-0-5f3a94bf273a1.jpg?fit=640%2C355&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/640-0-5f3a94bf273a1.jpg?fit=640%2C355&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/640-0-5f3a94bf273a1.jpg?fit=640%2C355&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":92406,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shba-kunder-edi-rames-thirrje-shqiptareve-te-dalin-ne-zgjedhje-votoni-pa-frike\/","url_meta":{"origin":56805,"position":4},"title":"SHBA kund\u00ebr Edi Ram\u00ebs. – Thirrje shqiptar\u00ebve t\u00eb dalin n\u00eb zgjedhje: – Votoni pa frik\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 7, 2025","format":false,"excerpt":"7 Maji 2025 ... Edi Rama\u00a0p\u00ebrs\u00ebrit\u00a0disa her\u00eb\u00a0n\u00eb fushat\u00eb\u00a0thirrjen qytetar\u00ebve q\u00eb nuk do t\u00eb votojn\u00eb p\u00ebr Partin\u00eb Socialiste,\u00a0t\u00eb mos shkojn\u00eb fare n\u00eb votime. Ambasada Amerikane n\u00eb Tiran\u00eb ka publikuar nj\u00eb mesazh t\u00eb fuqish\u00ebm p\u00ebr qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb, duke theksuar r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e vot\u00ebs dhe t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime t\u00eb pavarura. \"Mos\u2026","rel":"","context":"In "Blogu i Udh\u00ebtarit"","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ambasada.png?fit=954%2C539&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ambasada.png?fit=954%2C539&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ambasada.png?fit=954%2C539&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ambasada.png?fit=954%2C539&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":91128,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/turizem-elitar-mungese-infrastrukture-plehra-ujera-te-zeza-raporti-nxin-fasaden-e-rames\/","url_meta":{"origin":56805,"position":5},"title":"Turiz\u00ebm elitar? – Munges\u00eb infrastrukture, plehra, uj\u00ebra t\u00eb zeza, raporti nxin fasad\u00ebn e Ram\u00ebs","author":"Kurt Farka","date":"April 6, 2025","format":false,"excerpt":"6Prill 2025 Nj\u00eb furi raportimesh n\u00eb median pro-qeveritare p\u00ebr shifrat e turist\u00ebve t\u00eb huaj gjat\u00eb vitit 2024, krijojn\u00eb iden\u00eb se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb lloj parajse mbi tok\u00eb. Raportet e INSTA-it, por s\u00eb fundmi, edhe t\u00eb Bank\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, flasin p\u00ebr mbi 11 milion\u00eb turist\u00eb t\u00eb huaj n\u00eb vendin\u2026","rel":"","context":"In "Blogu i Udh\u00ebtarit"","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/auto_raman-750x4601743927610-1.jpg?fit=900%2C552&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/auto_raman-750x4601743927610-1.jpg?fit=900%2C552&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/auto_raman-750x4601743927610-1.jpg?fit=900%2C552&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/auto_raman-750x4601743927610-1.jpg?fit=900%2C552&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56805"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56808,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56805\/revisions\/56808"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}