{"id":47638,"date":"2021-06-06T02:33:11","date_gmt":"2021-06-06T02:33:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=47638"},"modified":"2021-06-06T02:33:11","modified_gmt":"2021-06-06T02:33:11","slug":"anija-e-plackitur-do-te-ekspozohet-ne-berlin-a-eshte-anija-luf-nje-tjeter-artefakt-i-vjedhur-kolonial","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/anija-e-plackitur-do-te-ekspozohet-ne-berlin-a-eshte-anija-luf-nje-tjeter-artefakt-i-vjedhur-kolonial\/","title":{"rendered":"Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin. &#8211; A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?"},"content":{"rendered":"<div id=\"attachment_47639\" style=\"width: 535px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-47639\" data-attachment-id=\"47639\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/anija-e-plackitur-do-te-ekspozohet-ne-berlin-a-eshte-anija-luf-nje-tjeter-artefakt-i-vjedhur-kolonial\/anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-berlin-2\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?fit=900%2C507&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"900,507\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d qe do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin (2)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin&lt;\/p&gt;\n&lt;p&gt;A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?fit=900%2C507&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-47639\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?resize=525%2C296&#038;ssl=1\" width=\"525\" height=\"296\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?resize=768%2C433&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?resize=450%2C254&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?resize=600%2C338&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?w=900&amp;ssl=1 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 525px) 100vw, 525px\" \/><p id=\"caption-attachment-47639\" class=\"wp-caption-text\">Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin<br \/>A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?<\/p><\/div>\n<p>Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin.<\/p>\n<p>A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?<\/p>\n<p><strong>N\u00eb librin e ri, historiani gjerman, G\u00f6tz Aly, tregon se si nj\u00eb anije u mor nga Paq\u00ebsori Jugor dhe p\u00ebrfundoi n\u00eb nj\u00eb muze gjerman. A do t\u00eb nxis\u00eb nj\u00eb debat t\u00eb ri mbi rikthimin e saj?<\/strong><\/p>\n<p>Njoftimet gjat\u00eb muajit t\u00eb kaluar se Gjermania do t\u2019ia rikthej\u00eb Nigeris\u00eb bronzet e Beninit \u2013 skulptura t\u00eb shekullit t\u00eb 13-t\u00eb, t\u00eb vjedhura nga Afrika e prej koh\u00ebsh t\u00eb shp\u00ebrfaqura n\u00eb muze komb\u00ebtar\u00eb \u2013 kan\u00eb p\u00ebrftuar nj\u00eb entuziaz\u00ebm gjithandej.<\/p>\n<p>Ishte nj\u00eb fitore e tejzgjatur n\u00eb p\u00ebrpjekjen p\u00ebr rikthimin e veprave t\u00eb artit dhe artefakteve q\u00eb gjenden n\u00eb koleksione muzesh q\u00eb shpesh jan\u00eb p\u00ebrftuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pandershme nga fuqit\u00eb koloniale evropiane.<\/p>\n<p>Por botimi i fundit \u201cDas Prachtboot: Wie Deutsche die Kunstsch\u00e4tze der S\u00fcdsee raubten\u201d (Anija magjeps\u00ebse: Si i vodh\u00ebn gjerman\u00ebt thesaret e artit n\u00eb detet e jugut) nga historiani G\u00f6tz Aly, ka shtuar nj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrmas\u00eb t\u00eb fshehur prej koh\u00ebsh n\u00eb diskutimet p\u00ebr rikthimin e artefakteve.<\/p>\n<p>Derisa shum\u00eb prej tyre kan\u00eb qen\u00eb rreth grabitjeve koloniale n\u00eb Afrik\u00eb, libri i Alyt p\u00ebrqendrohet n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e Paq\u00ebsorit jugor q\u00eb ishte i kolonizuar nga fuqit\u00eb evropiane n\u00eb shekullin e 19-t\u00eb. N\u00eb ve\u00e7anti, libri merret me nj\u00eb anije unike 16 metra t\u00eb gjat\u00eb dhe 10 metra t\u00eb lart\u00eb dhe udh\u00ebtimin e saj prej Papua Guinea e Re drejt kryeqytetit gjerman.<\/p>\n<p>Teksa pritet t\u00eb shpaloset n\u00eb muzeun e Forumit Humboldt n\u00eb vjesht\u00ebn e sivjetme, kjo ekspozit\u00eb masive pritet t\u00eb jet\u00eb shesh-beteja m\u00eb e fundit sa i p\u00ebrket rikthimit.<\/p>\n<p><strong>E pla\u00e7kitur nga Paq\u00ebsori Jugor?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb v\u00ebshtrimin e tij mbi thesaret e vjedhura nga Gjermania n\u00eb detet e jugut, G\u00f6tz Aly shpalos rrethanat e zymta q\u00eb paralajm\u00ebruan ardhjen e anijes s\u00eb ashtuquajtur Luf n\u00eb Berlin.<\/p>\n<div id=\"attachment_47640\" style=\"width: 731px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-47640\" data-attachment-id=\"47640\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/anija-e-plackitur-do-te-ekspozohet-ne-berlin-a-eshte-anija-luf-nje-tjeter-artefakt-i-vjedhur-kolonial\/anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-berlin\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?fit=900%2C507&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"900,507\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d qe do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin&lt;\/p&gt;\n&lt;p&gt;A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?fit=900%2C507&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-47640\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?resize=721%2C406&#038;ssl=1\" width=\"721\" height=\"406\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?resize=768%2C433&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?resize=450%2C254&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?resize=600%2C338&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin.jpg?w=900&amp;ssl=1 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 721px) 100vw, 721px\" \/><p id=\"caption-attachment-47640\" class=\"wp-caption-text\">Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin<br \/>A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?<\/p><\/div>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, sunduesit kolonial\u00eb t\u00eb Gjermanis\u00eb vun\u00eb nj\u00eb regjim brutal n\u00eb ishujt Hermit n\u00eb Papua Guinen\u00eb e Re, si arkipelag i Bismarkut \u2013 m\u00eb i madhi prej t\u00eb cil\u00ebve ishte ishulli Luf. Kolonialist\u00ebt gjerman\u00eb q\u00eb q\u00ebllonin mbi banor\u00ebt vend\u00ebs, i pla\u00e7kitnin, p\u00ebrdhunonin grat\u00eb dhe rr\u00ebmbenin t\u00eb rinjt\u00eb p\u00ebr t\u00eb punuar me detyrim \u201cn\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi nuk kishin frik\u00eb nga nd\u00ebshkimi\u201d, shkruan Aly. K\u00ebshtu mund t\u00eb merret me mend q\u00eb anija Luf ishte nj\u00eb artefakt i grabitur dhe nuk ishte marr\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ligjore.<\/p>\n<p>Hermann Parzinger, drejtor i Fondacionit Prusian t\u00eb Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore q\u00eb menaxhon koleksionin e Forumit Humboldt, deri m\u00eb tani ka mohuar q\u00eb anija t\u00eb jet\u00eb e vjedhur.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb marr\u00eb nga gazeta \u201cS\u00fcddeutsche Zeitung\u201d, Fondacioni n\u00eb fjal\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb shfaq\u00eb anijen, por ta ri-brendoj\u00eb at\u00eb, le t\u00eb themi, si \u201cp\u00ebrkujtes\u00eb e tmerreve t\u00eb periudh\u00ebs koloniale gjermane\u201d.<\/p>\n<p>Fondacioni ka n\u00eb zot\u00ebrim nj\u00eb total prej rreth 65 mij\u00eb eksponate nga Paq\u00ebsori i Jugut. P\u00ebr shum\u00eb vjet, pak njer\u00ebz n\u00eb krye t\u00eb k\u00ebtyre muzeve kan\u00eb pyetur n\u00ebse koleksionet jan\u00eb p\u00ebrfituar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ligjore, pavar\u00ebsisht nj\u00eb numri t\u00eb madh k\u00ebrkesash p\u00ebr rikthimin e artefakteve koloniale t\u00eb vjedhura nga Afrika.<\/p>\n<p>Anija Luf \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kryevep\u00ebr e mjesht\u00ebris\u00eb n\u00eb Guinen\u00eb e Re. Por a duhet t\u00eb rikthehet?<\/p>\n<p><strong>Trash\u00ebgimia kulturore e Guines\u00eb s\u00eb Re<\/strong><\/p>\n<p>Para se Gjermania t\u00eb krijonte nj\u00eb protektorat n\u00eb Guinen\u00eb e Re dhe n\u00eb ishujt fqinj t\u00eb Paq\u00ebsorit n\u00eb dekad\u00ebn e parafundit t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb \u2013 nj\u00eb trev\u00eb q\u00eb shtrihej n\u00eb mbi 3 mij\u00eb kilometra \u2013 populli vend\u00ebs kishte nj\u00eb kultur\u00eb tejet t\u00eb zhvilluar, ve\u00e7mas n\u00eb aspektin e artit, zejeve dhe nd\u00ebrtimit. Pa p\u00ebrdorur gozhda, ata nd\u00ebrtonin anije t\u00eb m\u00ebdha lundruese me zbukurime t\u00eb pasura q\u00eb p\u00ebrshkonin largesa t\u00eb pabesueshme dhe mund t\u00eb b\u00ebnin vend p\u00ebr 50 njer\u00ebz.<\/p>\n<p>Para ardhjes s\u00eb evropian\u00ebve, kishte qindra anije t\u00eb tilla q\u00eb lundronin n\u00eb detet e Paq\u00ebsorit Jugor. Sipas Alyt, t\u00eb gjitha me p\u00ebrjashtim t\u00eb asaj q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb posedim nga Berlini u shkat\u00ebrruan gjat\u00eb shpeditave nd\u00ebshkimore q\u00eb ishin t\u00eb shpeshta gjat\u00eb sundimit kolonial.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1882-83, shum\u00eb prej 400 banor\u00ebve t\u00eb ishullit Luf ran\u00eb viktim\u00eb e nj\u00eb shpedite t\u00eb till\u00eb n\u00eb arkipelagun e Bismarkut t\u00eb nxitur nga nd\u00ebrmarr\u00ebsi hamburgas, Eduard Hernsheim.<\/p>\n<p>M\u00eb shum\u00eb se 300 detar\u00eb gjerman\u00eb shkretuan ishullin, shkat\u00ebrruan kasollet dhe b\u00ebn\u00eb cop\u00eb e \u00e7ik\u00eb anijet. Vet\u00ebm pak njer\u00ebz shp\u00ebtuan.<\/p>\n<p>Anija transportuese e gjat\u00eb 16 metra n\u00eb Forumin Humboldt mund t\u00eb mos jet\u00eb e vetmja sprov\u00eb, teksa ngrihen pyetje mbi rikthimin e saj<\/p>\n<p><strong>Udh\u00ebtimi n\u00eb Gjermani<\/strong><\/p>\n<p>Dy dekada pas sulmit, Max Thiel, drejtor i nd\u00ebrmarrjes tregtare gjermane \u201cHernsheim &amp; Co\u201d., vizitoi ishullin e vog\u00ebl. Krahas t\u00eb hyrave q\u00eb vinin prej plantacioneve, tregtimi i \u201ckurioziteteve t\u00eb njer\u00ebzve primitiv\u00eb\u201d, si\u00e7 i p\u00ebrshkruan Aly artefaktet, ishte nj\u00eb an\u00eb tjet\u00ebr fitimprur\u00ebse e biznesit.<\/p>\n<p>Thiel fitoi posedimin e nj\u00eb anije n\u00eb Guinen\u00eb e Re gjermane dhe u vu n\u00eb kontakt me Felix von Luschanin, q\u00eb ishte n\u00eb krye t\u00eb divizionit oqeanik n\u00eb Muzeun Etnologjik t\u00eb Berlinit \u2013 pararend\u00ebsi i Forumit Humbold.<\/p>\n<p>Pak dihet mbi at\u00eb se si anija u mor nga \u201cHernsheim &amp; Co\u201d. teksa nuk pati asnj\u00eb pages\u00eb shitjeje nga ishullor\u00ebt e as ndonj\u00eb d\u00ebshmi q\u00eb u vodh. Ajo \u00e7ka dihet \u00ebsht\u00eb se anija ndryshoi duart p\u00ebr 6 mij\u00eb marka, nj\u00eb shum\u00eb goxha e lart\u00eb asokohe, dhe qe transportuar n\u00eb Berlin.<\/p>\n<p><strong>Paternalizmi dhe \u201cgjenocidi i t\u00ebrthort\u00eb\u201d<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr shum\u00eb vjet, ata q\u00eb ishin t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb m\u00ebtonin se donin thjesht t\u00eb ruanin kultur\u00ebn e ishullor\u00ebve, duke th\u00ebn\u00eb se prejse popullata u zvog\u00eblua aq shpejt, anija nuk ishte m\u00eb e nevojshme.<\/p>\n<p>Legjenda paternaliste ngulmonte q\u00eb gjerman\u00ebt n\u00eb fakt e kishin shp\u00ebtuar anijen. Megjithat\u00eb, cilado nevoj\u00eb p\u00ebr ta shp\u00ebtuar anijen ishte precipituar nga kolonist\u00ebt gjerman\u00eb q\u00eb kishin dhjetuar kultur\u00ebn dhe popullat\u00ebn ishullore me \u201cgjenocidin e tyre t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb\u201d, si\u00e7 e quan Aly.<\/p>\n<p>Anija ishte prej koh\u00ebsh n\u00eb Muzeun Etnologjik n\u00eb Dahlem n\u00eb Berlin para se t\u00eb paketohej n\u00eb nj\u00eb ark\u00eb t\u00eb b\u00ebr\u00eb enkas m\u00eb 2018 e t\u00eb bartej n\u00eb Pallatin e ri t\u00eb Berlinit.<\/p>\n<div id=\"attachment_47641\" style=\"width: 624px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-47641\" data-attachment-id=\"47641\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/anija-e-plackitur-do-te-ekspozohet-ne-berlin-a-eshte-anija-luf-nje-tjeter-artefakt-i-vjedhur-kolonial\/anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-berlin-3\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?fit=900%2C507&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"900,507\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d qe do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin (3)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin&lt;\/p&gt;\n&lt;p&gt;A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?fit=900%2C507&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-47641\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?resize=614%2C346&#038;ssl=1\" width=\"614\" height=\"346\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?resize=768%2C433&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?resize=450%2C254&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?resize=600%2C338&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-3.jpg?w=900&amp;ssl=1 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 614px) 100vw, 614px\" \/><p id=\"caption-attachment-47641\" class=\"wp-caption-text\">Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin<br \/>A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial?<\/p><\/div>\n<p>Por a do t\u00eb ngrihen pyetje t\u00eb reja mbi origjin\u00ebn e saj me rastin e shfaqjes q\u00eb pritet t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb vjesht\u00eb n\u00eb koleksionin kund\u00ebrth\u00ebn\u00ebs t\u00eb Forumit Humboldt?<\/p>\n<p>Nj\u00eb raport me gjat\u00ebsi sa nj\u00eb lib\u00ebr n\u00eb \u201cRikthimi i Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore Afrikane\u201d, i botuar m\u00eb 2018 nga akademik\u00ebt francez\u00eb B\u00e9n\u00e9dicte Savoy dhe Felwne Sarr, ishte ky\u00e7 n\u00eb nxitjen e rikthimit t\u00eb artit t\u00eb grabitur afrikan q\u00eb gjendet n\u00eb Gjermani. Me publikimin e fundit t\u00eb G\u00f6tz Alyt, \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr historian t\u00eb nis debatin mbi origjin\u00ebn e artefakteve t\u00eb Paq\u00ebsorit jugor, dhe madje edhe p\u00ebr rikthimin e tyre.<\/p>\n<p><em>Marr\u00eb nga \u201cDeutsche Welle\u201d. P\u00ebrktheu: Salih Mehmeti<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anija e \u201cpla\u00e7kitur\u201d do t\u00eb ekspozohet n\u00eb Berlin. A \u00ebsht\u00eb anija Luf nj\u00eb tjet\u00ebr artefakt i vjedhur kolonial? N\u00eb librin e ri, historiani gjerman, G\u00f6tz Aly, tregon se si nj\u00eb anije u mor nga Paq\u00ebsori Jugor dhe p\u00ebrfundoi n\u00eb nj\u00eb muze gjerman. A do t\u00eb nxis\u00eb nj\u00eb debat t\u00eb ri mbi rikthimin e saj? Njoftimet [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":47639,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,86],"tags":[],"class_list":["post-47638","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Anija-e-plackitur-qe-do-te-ekspozohet-ne-Berlin-2.jpg?fit=900%2C507&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-com","jetpack-related-posts":[{"id":58958,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/drejt-adriatikut-anija-shkaterruese-ruse-po-leviz-ne-detin-jon-italia-ne-alarm-foto\/","url_meta":{"origin":47638,"position":0},"title":"Drejt Adriatikut? &#8211; Anija shkat\u00ebrruese Ruse po l\u00ebviz n\u00eb Detin Jon. &#8211; Italia n\u00eb alarm (FOTO)","author":"Kurt Farka","date":"June 13, 2022","format":false,"excerpt":"13 Qershor 2022 Vazhdojn\u00eb provokimet n\u00eb det mes NATO-s dhe Rusis\u00eb. K\u00ebt\u00eb her\u00eb tensionet jan\u00eb ngritur nga marina ruse e cila synon s\u00ebrish Adriatikun dhe Italin\u00eb, citojn\u00eb mediat fqinje. Kryq\u00ebzori \u201cVaryag\u201d, binjaku i \u201cMoskva\u201d-s i mbytur n\u00eb Detin e Zi nga ukrainasit, po lundron rreziksh\u00ebm n\u00eb brigjet e Pulias. Sipas\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Drejt-Adriatikut-Anija-shkaterruese-Ruse-po-leviz-ne-Detin-Jon-Italia-ne-alarm-FOTO.jpg?fit=1086%2C606&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Drejt-Adriatikut-Anija-shkaterruese-Ruse-po-leviz-ne-Detin-Jon-Italia-ne-alarm-FOTO.jpg?fit=1086%2C606&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Drejt-Adriatikut-Anija-shkaterruese-Ruse-po-leviz-ne-Detin-Jon-Italia-ne-alarm-FOTO.jpg?fit=1086%2C606&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Drejt-Adriatikut-Anija-shkaterruese-Ruse-po-leviz-ne-Detin-Jon-Italia-ne-alarm-FOTO.jpg?fit=1086%2C606&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/Drejt-Adriatikut-Anija-shkaterruese-Ruse-po-leviz-ne-Detin-Jon-Italia-ne-alarm-FOTO.jpg?fit=1086%2C606&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":95482,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-anija-e-lashte-luksoze-egjiptiane\/","url_meta":{"origin":47638,"position":1},"title":"Zbulohet anija e lasht\u00eb luksoze egjiptiane","author":"Kurt Farka","date":"December 9, 2025","format":false,"excerpt":"9 Dhjetor 2025 Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar n\u00eb uj\u00ebrat pran\u00eb Aleksandris\u00eb nj\u00eb anije t\u00eb rrall\u00eb arg\u00ebtimi t\u00eb Egjiptit t\u00eb lasht\u00eb, e cila p\u00ebrputhet me p\u00ebrshkrimet e historianit grek t\u00eb shekullit t\u00eb par\u00eb, Strabo, duke e cil\u00ebsuar zbulimin si nj\u00eb nga m\u00eb emocionuesit e viteve t\u00eb fundit. Anija, e datuar n\u00eb gjysm\u00ebn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Anija-e-lashte-luksoze-egjiptiane.jpg?fit=1024%2C566&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Anija-e-lashte-luksoze-egjiptiane.jpg?fit=1024%2C566&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Anija-e-lashte-luksoze-egjiptiane.jpg?fit=1024%2C566&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Anija-e-lashte-luksoze-egjiptiane.jpg?fit=1024%2C566&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":52294,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/eposi-i-gilgameshit-kthehet-ne-irak-pllaka-e-vjedhur-3500-vjecare-ekspozohet-ne-atdhe-pas-tre-dekadash\/","url_meta":{"origin":47638,"position":2},"title":"\u201cEposi i Gilgameshit&#8221; kthehet n\u00eb Irak, pllaka e vjedhur 3500-vje\u00e7are ekspozohet n\u00eb atdhe pas tre dekadash","author":"Kurt Farka","date":"December 12, 2021","format":false,"excerpt":"\u201cEposi i Gilgameshit\" kthehet n\u00eb Irak, pllaka e vjedhur 3500-vje\u00e7are ekspozohet n\u00eb atdhe pas tre dekadash Nga Besmira Pelushaj 8 Dhjetor 2021 Nj\u00eb pllak\u00eb e lasht\u00eb 3500-vje\u00e7are q\u00eb paraqet Eposin Mesopotamian t\u00eb Gilgameshit \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb Irak tre dekada pasi ishte vjedhur dhe importuar ilegalisht n\u00eb SHBA. Artefakti u ekspozua\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Eposi-i-Gilgameshit.jpg?fit=640%2C335&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Eposi-i-Gilgameshit.jpg?fit=640%2C335&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/Eposi-i-Gilgameshit.jpg?fit=640%2C335&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":64914,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kina-jep-alarmin-anija-ushtarake-amerikane-hyri-ne-ujerat-tona\/","url_meta":{"origin":47638,"position":3},"title":"Kina jep alarmin. &#8211; Anija ushtarake amerikane hyri n\u00eb uj\u00ebrat tona","author":"Kurt Farka","date":"November 29, 2022","format":false,"excerpt":"29 Nentor 2022 Forcat e armatosura t\u00eb Kin\u00ebs u shpreh\u00ebn dit\u00ebn e sotme se nj\u00eb kryq\u00ebzor me raketa t\u00eb drejtuara t\u00eb marin\u00ebs amerikane \u201chyri ilegalisht\u201d n\u00eb uj\u00ebrat pran\u00eb ishujve Spratly n\u00eb Detin e Kin\u00ebs Jugore, duke shtuar se ata monitoruan kursin e tij dhe m\u00eb pas e shtyn\u00eb at\u00eb. \u201cVeprimet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/800-0-d29da601c02d7906b9905e1a6d3919d8.jpg?fit=800%2C499&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/800-0-d29da601c02d7906b9905e1a6d3919d8.jpg?fit=800%2C499&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/800-0-d29da601c02d7906b9905e1a6d3919d8.jpg?fit=800%2C499&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/800-0-d29da601c02d7906b9905e1a6d3919d8.jpg?fit=800%2C499&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":92118,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gaza-ne-prag-te-urise-se-bukes-tentuan-te-thyenin-bllokaden-e-te-fusnin-ndihma-sulmohet-nga-izraeli-anija-me-30-aktiviste-ne-bord-shperthen-ne-flake\/","url_meta":{"origin":47638,"position":4},"title":"Gaza n\u00eb prag t\u00eb uris\u00eb s\u00eb buk\u00ebs. &#8211; Tentuan t\u00eb thyenin bllokad\u00ebn e t\u00eb fusnin ndihma, sulmohet nga Izraeli anija me 30 aktivist\u00eb n\u00eb bord. Shp\u00ebrthen n\u00eb flak\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 2, 2025","format":false,"excerpt":"2 Maji 2025 Nj\u00eb anije me 30 aktivist\u00eb n\u00eb bord \u00ebsht\u00eb sulmuar nga dron\u00eb izraelit\u00eb pran\u00eb brigjeve t\u00eb Malt\u00ebs. Raportohet se synimi i aktivist\u00ebve ishte thyerja e bllokad\u00ebs dhe d\u00ebrgimi i ndihmave n\u00eb Gaza, e cila \u00ebsht\u00eb n\u00eb prag t\u00eb zis\u00eb s\u00eb buk\u00ebs. Yasemin Acar, nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsja mediatike e grupit,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/15ff3f30-2384-11f0-9097-0766f10c626e.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/15ff3f30-2384-11f0-9097-0766f10c626e.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/15ff3f30-2384-11f0-9097-0766f10c626e.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/15ff3f30-2384-11f0-9097-0766f10c626e.jpg?fit=1024%2C576&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":30267,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/perplasen-anijet-luftarake-ruse-dhe-amerikane-incident-mes-dy-superfuqive-ne-detin-arabik\/","url_meta":{"origin":47638,"position":5},"title":"\u00a0\u201cP\u00ebrplasen\u201d anijet luftarake ruse dhe amerikane, incident mes dy superfuqive n\u00eb detin arabik.","author":"Kurt Farka","date":"January 12, 2020","format":false,"excerpt":"\u00a0\u201cP\u00ebrplasen\u201d anijet luftarake ruse dhe amerikane, incident mes dy superfuqive n\u00eb detin arabik 10\/01\/2020 Media amerikane CNN ka njoftuar dit\u00ebn e sotme se \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar nj\u00eb incident dhe nj\u00eb provokim nga pala ruse n\u00eb detin arabik. Nj\u00eb anije luftarake ruse \u201ciu afrua ne m\u00ebnyr\u00eb agresive\u201d nj\u00eb anijeje luftarake t\u00eb marin\u00ebs\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anije-1.jpg?fit=768%2C461&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anije-1.jpg?fit=768%2C461&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anije-1.jpg?fit=768%2C461&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/anije-1.jpg?fit=768%2C461&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=47638"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":47642,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/47638\/revisions\/47642"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=47638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=47638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=47638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}