{"id":46021,"date":"2021-04-04T08:08:16","date_gmt":"2021-04-04T08:08:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=46021"},"modified":"2021-04-04T08:08:35","modified_gmt":"2021-04-04T08:08:35","slug":"veprat-e-mal-berishes-shtylla-te-vetedijes-historike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/veprat-e-mal-berishes-shtylla-te-vetedijes-historike\/","title":{"rendered":"Veprat e Mal Berish\u00ebs shtylla t\u00eb vet\u00ebdijes historike"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"46022\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/veprat-e-mal-berishes-shtylla-te-vetedijes-historike\/mal-berisha-1-653x375\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?fit=653%2C375&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"653,375\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;Suad Barbullushi&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1617219935&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"mal-berisha-1-653&#215;375\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?fit=300%2C172&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?fit=653%2C375&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-46022\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?resize=511%2C293&#038;ssl=1\" width=\"511\" height=\"293\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?resize=300%2C172&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?resize=450%2C258&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?resize=600%2C345&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?resize=400%2C230&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?w=653&amp;ssl=1 653w\" sizes=\"auto, (max-width: 511px) 100vw, 511px\" \/><\/p>\n<p>Veprat e Mal Berish\u00ebs shtylla t\u00eb vet\u00ebdijes historike<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kohajone.com\/veprat-e-mal-berishes-shtylla-te-vetedijes-historike\/\">31\/03\/2021 <\/a><\/p>\n<p>Prof. Dr. Fatmir Terziu<\/p>\n<p>Librat e Mal Berish\u00ebs \u201cShqiptar\u00ebt, Lisa mbi truallin Ilir\u201d, (2007); \u201cShqiptar\u00ebt, Europian\u00ebt m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb rinj\u201d (2008); \u201cAmerikani Charles Telford Erickson, Nj\u00eb jet\u00eb kushtuar Shqip\u00ebris\u00eb\u201d tre volume, (2012), \u201cHerman Bernstein, Ambasadori U.S n\u00eb Shqip\u00ebri, 1930-1933\u201d (dhjetor 2014), \u201cRealitetet Shqiptaro \u2013 Britanike\u201d (2015) jan\u00eb studime t\u00eb mir\u00ebfillta dhe t\u00eb plota, gjithashtu t\u00eb vler\u00ebsuara. K\u00ebto studime mund t\u00eb konsiderohen plot\u00ebsisht si vepra t\u00eb plota e t\u00eb munguara, q\u00eb merren gjer\u00ebsisht edhe me vet\u00ebdijen historike. P\u00ebr k\u00ebta studime ky koncept duket qart\u00eb q\u00eb ka sh\u00ebrbyer si nj\u00eb pik\u00eb nisjeje gjat\u00eb gjith\u00eb k\u00ebrkimit dhe hulumitimeve t\u00eb autorit. Duke punuar si Diplomat dhe k\u00ebrkues i arkivave p\u00ebr gati dy a tre dekada, duket qart\u00eb se studiuesi ka kuptuar thell\u00ebsisht mir\u00eb se \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vet\u00ebdije historike dhe si mund t\u00eb p\u00ebrdoret n\u00eb leximin e historis\u00eb, dhe si pasoj\u00eb me k\u00ebto libra ai ka propozuar nj\u00eb plan p\u00ebr k\u00ebrkimin shkencor t\u00eb ardhsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn ka detajuar apriori p\u00ebr t\u00eb studiuar dhe zhvilluar metoda p\u00ebr zhvillimin e nj\u00eb nd\u00ebrgjegjeje historike tek t\u00eb gjith\u00eb. Kjo kuptohet t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb, sesa \u00ebsht\u00eb dedikuar dhe pritur dhe p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb arsye nga sa \u00ebsht\u00eb menduar fillimisht, por ndjehet diskursive e qart\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj, duket qart\u00eb se autorit i \u00ebsht\u00eb dashurr p\u00ebr t\u00eb shkuar m\u00eb thell\u00eb e zbuluar se duhet t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb m\u00eb tej dhe gjithashtu t\u00eb shpjegonte m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr vet\u00eb nocionin e vet\u00ebdijes historike, ndryshe nga t\u00eb tjer\u00ebt.<\/p>\n<p>Pse vet\u00ebdije historike?<\/p>\n<p>Nga nj\u00eb perspektiv\u00eb e k\u00ebtyre studimeve, tek autori koncepti ka pasur nj\u00eb pozicion qendror n\u00eb didaktik\u00ebn e historis\u00eb dhe leximin e historis\u00eb, jo thjesht si teori, por si angazhim intelektual n\u00eb rrjedh\u00ebn e saj, duke gjetur figurat historike me t\u00eb cilat b\u00ebhet dhe shkruhet vet\u00eb historia e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb historis\u00eb son\u00eb t\u00eb munguar e t\u00eb retushuar nga politikat. Kjo mund t\u00eb jet\u00eb dhe nj\u00eb arsye m\u00eb shum\u00eb, q\u00eb p\u00ebrmes studimit t\u00eb historis\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb lexuesit, t\u00eb supozohet se duhet t\u00eb zhvillojn\u00eb vet\u00ebdijen e tyre historike. Mbi k\u00ebto metoda, angazhime, hulumtime, k\u00ebrkime dhe shtjellime diskursive t\u00eb domosdoshme historike ka pasur gjithashtu vetvetiu prej koh\u00ebsh edhe nj\u00eb rritje t\u00eb k\u00ebrkimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ve\u00e7an\u00ebrisht nga Mbret\u00ebria e Bashkuar, SH.B.A. dhe Kanadaja, q\u00eb e p\u00ebrdorin hersh\u00ebm konceptin n\u00eb fjal\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa \u201cShqiptar\u00ebt, Lisa mbi truallin Ilir\u201d, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb studim i plot\u00eb i artikujve t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn National Geographic Magazine t\u00eb fokusuar mbi Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt n\u00eb nj\u00eb hark kohor prej m\u00ebse 100 vjet, \u201cShqiptar\u00ebt, Europian\u00ebt m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb rinj\u201d nj\u00eb paraqitje diskursive dhe piktoreske e dram\u00ebs s\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb njer\u00ebzore, shpresave, arritjeve, d\u00ebshtimeve dhe konflikteve t\u00eb popujve shum\u00ebgjuh\u00ebsh t\u00eb kontinentit t\u00eb vjet\u00ebr, ku fokusi i diskursit mbetet Europa e sotme, me institucionet e saj q\u00eb ruajn\u00eb paqen dhe m\u00eb tej vendi historik dhe bashk\u00ebkohor i shqiptar\u00ebve n\u00eb kontinentin e tyre, \u201cAmerikani Charles Telford Erickson, Nj\u00eb jet\u00eb kushtuar Shqip\u00ebris\u00eb\u201d n\u00eb t\u00eb tre volumet mbetet nj\u00eb vep\u00ebr mjaft interesante jo thjesht rreth jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb amerikanit Charles Telford, por dhe lidhjeve dhe marr\u00ebdh\u00ebnieve duale me dhe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe shqiptar\u00ebt, \u201cHerman Bernstein, Ambasadori U.S n\u00eb Shqip\u00ebri, 1930-1933\u201d jep detaje mbi marr\u00ebdh\u00ebniet e ngushta mes hebrenjve, shqiptar\u00ebve dhe Qeveris\u00eb s\u00eb Shteteve t\u00eb Bashkuara, dhe \u201cRealitetet Shqiptaro \u2013 Britanike\u201d nj\u00eb g\u00ebrshetim diksursiv i mjaft situatave dhe momenteve t\u00eb rr\u00ebnd\u00ebsishme historike mes dy popujve dhe shteteve, kryesorja mbetet tek diskursi narrativ dhe shkencor i vet\u00ebdijes historike t\u00eb personaliteteve dhe angazhimve t\u00eb tyre n\u00eb lidhjen shqiptare. N\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb diskurs narrativ dhe shkencor e para q\u00eb bie n\u00eb sy, pra \u00ebsht\u00eb jo m\u00eb kot, vet\u00ebdija historike.<\/p>\n<p>Edhe pse vet\u00ebdija historike n\u00eb nj\u00eb far\u00eb mase \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb koncept gjithnj\u00eb e m\u00eb qendror n\u00eb didaktik\u00ebn e historis\u00eb, p\u00ebrdorimi tek mjaft autor\u00eb, k\u00ebrkues, studiues dhe autor\u00eb kapet me v\u00ebshtir\u00ebsi dhe koncepti perceptohet nga studiuesit si i paqart\u00eb dhe kompleks. Ndaj, kjo e b\u00ebn k\u00ebrkimin teorik n\u00eb konceptin e vet\u00ebdijes historike shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm duke mar\u00eb parasysh k\u00ebto vepra studimore t\u00eb Mal Berish\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, tek k\u00ebto libra ndalet didaktika e historis\u00eb si nj\u00eb disiplin\u00eb akademike, ku kuptojm\u00eb mes leximit t\u00eb tyre se ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen mjaft i rr\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe pasqyrimet e koh\u00ebve t\u00eb fundit, po aq dhe shumica e k\u00ebrkimeve t\u00eb autorit n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb jan\u00eb t\u00eb frym\u00ebzuara nga k\u00ebrkime n\u00eb fusha t\u00eb tjera t\u00eb mir\u00ebfillta, t\u00eb cilat rezultojn\u00eb n\u00eb nj\u00eb pasuri, por edhe n\u00eb lidhje me metodologjit\u00eb dhe konceptet e tjera t\u00eb p\u00ebrdorura m\u00eb par\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e kuptueshme dhe e ndjeshme n\u00eb lidhje me vet\u00eb konceptin e vet\u00ebdijes historike. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrdorur jo vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebrkime, por edhe n\u00eb mjaft aspekte t\u00eb ngjashme e t\u00eb lexueshme t\u00eb psikologjis\u00eb, filozofis\u00eb, let\u00ebrsis\u00eb, sociologjis\u00eb, studimeve fetare, dhe madje dhe shkencave politike, ku autori nuk referon si domosdoshm\u00ebri, por analizon, zhvillon dhe detajon deri n\u00eb p\u00ebrsosm\u00ebri.<\/p>\n<p>Fusha dhe shtrirjet e studimeve<\/p>\n<p>Meqen\u00ebse q\u00ebllimi i studimeve t\u00eb Mal Berish\u00ebs, \u00ebsht\u00eb i gjer\u00eb, rezultatet e tij jan\u00eb mjaft t\u00eb detajuara n\u00eb qasjen dimensionale dhe diskursive t\u00eb shtrirjes n\u00eb koh\u00eb, hap\u00ebsir\u00eb dhe vend. Studimi i tij n\u00eb t\u00ebr\u00eb nd\u00ebrrmarjen hulumtuese duhet t\u00eb konsiderohet para s\u00eb gjithash si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb kuptim teorik t\u00eb zgjeruar dhe t\u00eb thelluar t\u00eb konceptit t\u00eb vet\u00ebdijes historike dhe bazave t\u00eb saj teorike t\u00eb supozuara dhe nj\u00eb specifikimi, se si koncepti mund t\u00eb lidhet me manifestimet e tij, zhvillimin dhe m\u00ebnyr\u00ebn se si mund t\u00eb zbatohet n\u00eb praktik\u00eb. K\u00ebto \u00e7\u00ebshtje, si\u00e7 tregojn\u00eb studimet e Mal Berish\u00ebs, jan\u00eb komplekse dhe si rezultat, pozicionet teorike t\u00eb p\u00ebrshkruara nuk k\u00ebrkojn\u00eb konfirmim empirik, pasi ai e ka t\u00eb detajuar n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb gjetjeve t\u00eb tij efikase. Analiza p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim \u00ebsht\u00eb mjaft e p\u00ebrcaktuar dhe ka p\u00ebr q\u00ebllim kryesisht t\u00eb ilustroj\u00eb nj\u00eb nga shum\u00eb qasjet e mundshme t\u00eb hulumtimit duke p\u00ebrdorur korniz\u00ebn dhe kuptimin e vet\u00ebdijes historike q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhvilluar n\u00eb brend\u00ebsi t\u00eb narrativit.<\/p>\n<p>Qasja ontologjike n\u00eb k\u00ebto studime etiketohet m\u00eb s\u00eb miri edhe si fenomenologjike. N\u00eb kontekstin e k\u00ebtyre librave, autor p\u00ebrdor fenomenologjin\u00eb kryesisht si nj\u00eb teori q\u00eb ilustron kategorit\u00eb themelore ontologjike, jo si nj\u00eb qasje metodologjike p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb thjesht p\u00ebrshkrim dhe shpjegim, por dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht e n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb datejatuar diskursive shkenc\u00eb. Si nj\u00eb qasje metodologjike autori n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebrdor at\u00eb q\u00eb ndoshta mund t\u00eb quhet m\u00eb s\u00eb miri hermetik\u00eb. Besimi shkon se k\u00ebto dy k\u00ebndv\u00ebshtrime teorike mund t\u00eb p\u00ebrdoren s\u00eb bashku, pasi perceptohen ato se kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me dy aspekte t\u00eb ndryshme ontologjike: fenomenologjia merret me pyetje n\u00eb lidhje me bot\u00ebn dhe hermeneutik\u00ebn q\u00eb merret me pyetje t\u00eb interpretimit t\u00eb bot\u00ebs dhe lidhjeve t\u00eb tjera konceptuale n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb vet\u00eb historis\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb qasja ndodh kryesisht e interesuar p\u00ebr fenomenologjin\u00eb si nj\u00eb teori q\u00eb ilustron se si ne e perceptojm\u00eb bot\u00ebn dhe hermneutik\u00ebn si nj\u00eb teori q\u00eb merret me m\u00ebnyr\u00ebn se si e interpretojm\u00eb k\u00ebt\u00eb perceptim. Si pasoj\u00eb, n\u00eb k\u00ebto studime fenomenologjia duhet t\u00eb kuptohet vet\u00ebm si nj\u00eb teori q\u00eb p\u00ebrshkruan se si ne e perceptojm\u00eb bot\u00ebn, dhe hermeneutika vet\u00ebm si nj\u00eb teori q\u00eb p\u00ebrshkruan njer\u00ebzit si qenie interpretuese, d.m.th. si nj\u00eb metod\u00eb interpretimi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim argumentojm\u00eb se autori ka vendosur ta ndaj k\u00ebt\u00eb seksion n\u00eb dy n\u00ebn-seksione, t\u00eb lexuueshme qart\u00eb n\u00eb studimet e tij. M\u00eb k\u00ebt\u00eb qasje t\u00eb till\u00eb Objekti i Perceptuar merret me supozime metafizike n\u00eb lidhje me konstituimin e perceptimeve t\u00eb lexuesit p\u00ebr bot\u00ebn dhe Subjekti i Perceptimit merret me m\u00ebnyr\u00ebn se si individ\u00ebt e p\u00ebrjetojn\u00eb bot\u00ebn dhe \u00e7far\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie mund t\u00eb ket\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb mjaft e domosdoshme p\u00ebr historin\u00eb dhe lidhjen e saj me shqip\u00ebrin\u00eb e shqiptar\u00ebt, po aq dhe me elementet e tjera diskursive e kulturologjike q\u00eb formojn\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb e t\u00eb domosdosh\u00ebm t\u00eb fush\u00ebs ku shtrihen dhe hulumtojn\u00eb studimet e Mal Berish\u00ebs.<\/p>\n<p>Subjekti i zhvillimit t\u00eb vet\u00ebdijes<\/p>\n<p>Po t\u00eb lexojm\u00eb me laps n\u00eb dor\u00eb veprat e Mal Berish\u00ebs, t\u00eb cilat pata rastin ti lexoj\u00eb disa q\u00eb n\u00eb dor\u00ebshkrim, dhe kjo, n\u00eb nivelin m\u00eb themelor, shohim dhe ndjejm\u00eb se qeniet njer\u00ebzore e p\u00ebrjetojn\u00eb bot\u00ebn p\u00ebrmes vet\u00ebdijes s\u00eb tyre. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sens t\u00eb subjektit t\u00eb zhvillimit t\u00eb vet\u00ebdijes historike mes k\u00ebtij lexim e konsiderojm\u00eb vet\u00ebdijen kryesisht si nj\u00eb funksion jo thjesht n\u00eb nj\u00eb individ. Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb nj\u00eb vet\u00ebdije nuk mund t\u00eb reduktohet n\u00eb vendndodhjet e ndijshme ose pjes\u00eb t\u00eb trurit. \u00cbsht\u00eb n\u00eb saj\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijes son\u00eb q\u00eb ne t\u00eb b\u00ebhemi t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr fenomenet ose objektet, p\u00ebr figurat dhe karakteret, p\u00ebr ngjarjet dhe fenomenet historike q\u00eb lidhen me shqiptar\u00ebt dhe vendin ton\u00eb dhe si pasoj\u00eb, lokuset shqisore ose fenomenet q\u00eb shfaqen n\u00eb nd\u00ebrgjegjet tona jan\u00eb n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb k\u00ebtij funksioni t\u00eb vet\u00ebdijes son\u00eb: pa k\u00ebt\u00eb funksion, nuk do t\u00eb kishte asgj\u00eb prej t\u00eb cilave flasin, nuk do t\u00eb kishte p\u00ebrvoja. Me k\u00ebt\u00eb mund t\u00eb themi qart\u00eb se nd\u00ebrgjegja perceptohet k\u00ebshtu kryesisht si nj\u00eb funksion dhe jo si nj\u00eb entitet fiziologjik ose mendor.<\/p>\n<p>N\u00eb hulumtimet fenomenologjike mbi vet\u00ebdijen, mund t\u00eb jet\u00eb e dobishme t\u00eb b\u00ebhet dallimi midis asaj q\u00eb mund t\u00eb quhet e nd\u00ebrgjegjes themelore. Nd\u00ebrgjegja e aplikuar merret me objektet q\u00eb shfaqen n\u00eb vet\u00ebdijen ton\u00eb dhe q\u00eb mund t\u00eb studiohen n\u00eb hulumtim t\u00eb detajuar t\u00eb k\u00ebtyre k\u00ebrkimeve t\u00eb avancuara t\u00eb Mal Berish\u00ebs. Nd\u00ebrgjegja themelore, sidoqoft\u00eb, \u00ebsht\u00eb ajo, p\u00ebr shkak t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs ne arrijm\u00eb t\u00eb jemi t\u00eb vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr objektet e vet\u00ebdijes son\u00eb q\u00eb gjejm\u00eb tek t\u00eb gjitha librat e marra n\u00eb konsiderat\u00eb, \u201cShqiptar\u00ebt, Lisa mbi truallin Ilir\u201d, (2007); \u201cShqiptar\u00ebt, Europian\u00ebt m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb rinj\u201d (2008); \u201cAmerikani Charles Telford Erickson, Nj\u00eb jet\u00eb kushtuar Shqip\u00ebris\u00eb\u201d tre volume, (2012), \u201cHerman Bernstein, Ambasadori U.S n\u00eb Shqip\u00ebri, 1930-1933\u201d (dhjetor 2014), \u201cRealitetet Shqiptaro \u2013 Britanike\u201d (2015).<\/p>\n<p>Si pasoj\u00eb, ajo q\u00eb shfaqet n\u00eb vet\u00ebdijen e aplikuar \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ne mund t\u00eb hetojm\u00eb dhe vler\u00ebsojm\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb objektive (ose nd\u00ebr-subjektive), sepse kemi vet\u00ebdije themelore, q\u00eb na vjen e sh\u00ebndosh\u00eb dhe kuptimplote n\u00eb k\u00ebt\u00eb sbjekt t\u00eb zhvillimit t\u00eb vet\u00ebdijes.<\/p>\n<p>Konkluzion<\/p>\n<p>Kur themi pas nj\u00eb leximi t\u00eb detajuar se veprat e Mal Berish\u00ebs jan\u00eb shtylla t\u00eb vet\u00ebdijes historike, natyrisht rikujtojm\u00eb at\u00eb q\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb e st\u00ebrth\u00ebn\u00eb mjaft t\u00eb tjer\u00eb duke i vler\u00ebsuar anemban\u00eb Globit si dimensione t\u00eb gjera kulturologjike dhe t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme historike, duke rib\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu dhe thirrjen sublime p\u00ebr Akademin\u00eb e Shkencave q\u00eb t\u00eb rikuperoj\u00eb interesat e saj t\u00eb domosodoshme me vlera t\u00eb tilla shkencore.<\/p>\n<p>N\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, duke par\u00eb se vlerat e k\u00ebtyre studimeve jan\u00eb gjithnj\u00eb prurje t\u00eb munguara leximi duhet t\u00eb jet\u00eb kolektiv dhe gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs n\u00eb rrjetet edukative dhe ato akademike. Vet\u00ebm k\u00ebshtu plot\u00ebsohet ajo q\u00eb merr nga kuptimi dhe vlera e tyre k\u00ebrkimore shkencore e munguar deri m\u00eb sot n\u00eb territorin shqiptar, ndoshta edhe m\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Veprat e Mal Berish\u00ebs shtylla t\u00eb vet\u00ebdijes historike 31\/03\/2021 Prof. Dr. Fatmir Terziu Librat e Mal Berish\u00ebs \u201cShqiptar\u00ebt, Lisa mbi truallin Ilir\u201d, (2007); \u201cShqiptar\u00ebt, Europian\u00ebt m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb rinj\u201d (2008); \u201cAmerikani Charles Telford Erickson, Nj\u00eb jet\u00eb kushtuar Shqip\u00ebris\u00eb\u201d tre volume, (2012), \u201cHerman Bernstein, Ambasadori U.S n\u00eb Shqip\u00ebri, 1930-1933\u201d (dhjetor 2014), \u201cRealitetet Shqiptaro [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":46022,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,35],"tags":[],"class_list":["post-46021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-shoqerore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/mal-berisha-1-653x375-1.jpg?fit=653%2C375&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-bYh","jetpack-related-posts":[{"id":100091,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-objekti-masiv-qe-pershkruan-faraonin-mendohet-se-ka-sfiduar-moisiun-gjate-eksodit\/","url_meta":{"origin":46021,"position":0},"title":"Zbulohet objekti masiv q\u00eb p\u00ebrshkruan faraonin, mendohet se ka sfiduar Moisiun gjat\u00eb Eksodit","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Arkeolog\u00ebt n\u00eb Egjipt zbuluan s\u00eb fundmi nj\u00eb statuj\u00eb masive q\u00eb besohet se p\u00ebrshkruan mbretin Ramses II, faraonin q\u00eb besohet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb personazh i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr. Statuja u gjet n\u00eb vendin Tel Pharaoh n\u00eb Qendr\u00ebn Husseiniya, Guvernatori i Sharqia, tha Ministria egjiptiane e Turizmit\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100048,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/meksiko-drejt-fundosjes\/","url_meta":{"origin":46021,"position":1},"title":"Meksiko drejt fundosjes?","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Qyteti m\u00eb i madh n\u00eb Amerik\u00ebn e Veriut, Mexico City , po fundoset me nj\u00eb rit\u00ebm t\u00eb shpejt\u00eb, i duksh\u00ebm nga hap\u00ebsira. Imazhet satelitore t\u00eb NASA-s kan\u00eb treguar se metropoli meksikan po fundoset me nj\u00eb shpejt\u00ebsi prej gati 30 centimetrash n\u00eb vit, duke e b\u00ebr\u00eb at\u00eb nj\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/meksiko.jpg?fit=599%2C399&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/meksiko.jpg?fit=599%2C399&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/meksiko.jpg?fit=599%2C399&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100070,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/spiropali-me-mesazh-te-koduar-ne-europe-shteti-nuk-eshte-prone-e-askujt-dinjiteti-vlen-me-shume-se-forca\/","url_meta":{"origin":46021,"position":2},"title":"Spiropali me mesazh t\u00eb koduar: &#8211; N\u00eb Europ\u00eb shteti nuk \u00ebsht\u00eb pron\u00eb e askujt, dinjiteti vlen m\u00eb shum\u00eb se forca","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Elisa Spiropali ka zgjedhur Dit\u00ebn e Europ\u00ebs p\u00ebr t\u00eb d\u00ebrguar t\u00eb tjera mesazhe n\u00eb drejtim t\u00eb partis\u00eb s\u00eb saj. Edhe pse kritikat e drejtp\u00ebrdrejta jan\u00eb ndalur pas replik\u00ebs ndaj k\u00ebrc\u00ebnimit t\u00eb Ram\u00ebs me p\u00ebrjashtim, n\u00eb mesazhin p\u00ebr Dit\u00ebn e Europ\u00ebs duket sikur Spiropali flet me kode. Sipas\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/683660598_988439043537725_8063354982261626819_n.jpg?fit=848%2C678&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/683660598_988439043537725_8063354982261626819_n.jpg?fit=848%2C678&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/683660598_988439043537725_8063354982261626819_n.jpg?fit=848%2C678&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/683660598_988439043537725_8063354982261626819_n.jpg?fit=848%2C678&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100101,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-qytetari-shqiptar-i-duhen-270-dite-ne-shkalle-te-pare-2318-dite-mbi-6-vite-ne-apel-dhe-1762-dite-rreth-5-vjet-ne-gjykaten-e-larte\/","url_meta":{"origin":46021,"position":3},"title":"Nj\u00eb qytetari shqiptar i duhen 270 dit\u00eb n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb par\u00eb, 2318 dit\u00eb (mbi 6 vite) n\u00eb Apel dhe 1762 dit\u00eb (rreth 5 vjet) n\u00eb Gjykat\u00ebn e Lart\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Nga: Gazeta Dita N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb gjykatat e vendit, viti 2025 u mbyll me rreth 150 mij\u00eb dosje q\u00eb presin t\u00eb shqyrtohen n\u00eb t\u00eb trija shkall\u00ebt e gjykimit. Shifrat q\u00eb K\u00ebshilli i Lart\u00eb Gjyq\u00ebsor i ka paraqitur n\u00eb raportin dor\u00ebzuar parlamentit, tregojn\u00eb situat\u00ebn e r\u00ebnduar, ku m\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama-drejtesia-statuja.jpg?fit=1024%2C603&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100111,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-shnderroi-shtepine-ne-berat-ne-muze-artizania-tefta-qose-500-kostume-popullore-puna-e-nje-jete\/","url_meta":{"origin":46021,"position":4},"title":"E shnd\u00ebrroi sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb Berat n\u00eb muze, artizania Tefta Qose: &#8211; 500 kostume popullore, puna e nj\u00eb jete","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb tradita rrezikojn\u00eb t\u00eb harrohen, Tefta Qose vazhdon t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb artin e krijimit t\u00eb veshjeve popullore. Prej disa vitesh, ajo e ka shnd\u00ebrruar sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb lagjen \u201cBarrikad\u00eb\u201d n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u00e7do cep rr\u00ebfen histori, nd\u00ebrsa \u00e7do veshje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100063,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/batutat-e-rames-gjermanet-jane-prapa-nesh-me-dixhitalizimin-neper-ministri-punojne-akoma-me-fax\/","url_meta":{"origin":46021,"position":5},"title":"Batutat e Ram\u00ebs: &#8211; Gjerman\u00ebt jan\u00eb prapa nesh me dixhitalizimin. &#8211; N\u00ebp\u00ebr ministri punojn\u00eb akoma me \u2018fax\u2019!","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Kryeministri Edi Rama deklaroi se programi \u201cEU4Municipalities II\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr modernizimin e institucioneve vendore dhe rritjen e kapaciteteve njer\u00ebzore n\u00eb bashkit\u00eb shqiptare. Gjat\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb aktivitetin e nisjes s\u00eb programit, Rama tha se sfida m\u00eb e madhe aktuale mbetet forcimi i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46021"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46023,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46021\/revisions\/46023"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}