{"id":45868,"date":"2021-03-28T20:53:52","date_gmt":"2021-03-28T20:53:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=45868"},"modified":"2021-03-28T20:57:34","modified_gmt":"2021-03-28T20:57:34","slug":"eksperti-gjerman-i-cdu-se-ne-e-dime-se-ku-i-kane-ata-llogarite-e-tyre-te-zeza-koha-e-rames-ka-mbaruar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/eksperti-gjerman-i-cdu-se-ne-e-dime-se-ku-i-kane-ata-llogarite-e-tyre-te-zeza-koha-e-rames-ka-mbaruar\/","title":{"rendered":"Eksperti gjerman i CDU-s\u00eb: &#8211; Ne e dim\u00eb se ku i kan\u00eb ata llogarit\u00eb e tyre t\u00eb zeza.  \u201cKoha e Ram\u00ebs ka mbaruar\u201d."},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"45870\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/eksperti-gjerman-i-cdu-se-ne-e-dime-se-ku-i-kane-ata-llogarite-e-tyre-te-zeza-koha-e-rames-ka-mbaruar\/edi-rama-4-4\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?fit=770%2C433&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"770,433\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Edi Rama (4)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?fit=770%2C433&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-45870\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?resize=605%2C341&#038;ssl=1\" width=\"605\" height=\"341\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?resize=450%2C253&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?resize=600%2C337&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?w=770&amp;ssl=1 770w\" sizes=\"auto, (max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/p>\n<p><strong>Eksperti gjerman i CDU-s\u00eb: &#8211; Ne e dim\u00eb se ku i kan\u00eb ata llogarit\u00eb e tyre t\u00eb zeza.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cKoha e Ram\u00ebs ka mbaruar\u201d.<\/strong><\/p>\n<p><strong>28.03.2021<\/strong><\/p>\n<p>Nga\u00a0<strong>erjon dervishi<\/strong><\/p>\n<p>Kriza q\u00eb ka prekur Shqip\u00ebrin\u00eb si nga ana ekonomike ashtu edhe nga ana sh\u00ebndet\u00ebsore, k\u00ebrkojn\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb ndryshim t\u00eb politikave qeveris\u00ebse.<\/p>\n<p>Sipas ekspertit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve ekonomike dhe sociale pran\u00eb CDU-s\u00eb gjemane, Martin Henze, ekzekutivi Rama ka d\u00ebshtuar n\u00eb nxjerrjen e Shqip\u00ebris\u00eb nga kriza.<\/p>\n<p>N\u00eb intervist\u00ebn e dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn \u201cShekulli\u201d, Z. Henze rendit faktor\u00ebt dhe arsyet q\u00eb Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb larg Bashkimit Europian dhe rritjes ekonomike.<\/p>\n<p><strong>Intervista e plot\u00eb:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Henze, ju jeni evropian, gjerman dhe nj\u00eb nga ekspert\u00ebt e pakt\u00eb t\u00eb situat\u00ebs politike dhe ekonomike n\u00eb Shqip\u00ebri nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht, \u00e7far\u00eb e b\u00ebn nj\u00eb biznesmen t\u00eb ndersh\u00ebm p\u00ebr ju?<\/strong><\/p>\n<p>Ndershm\u00ebria, p\u00ebrkushtimi, hapja ndaj bot\u00ebs, af\u00ebrsia e klientit dhe cil\u00ebsia e besueshme e produkteve dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb ofruara. T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb mish\u00ebruar nga kompanit\u00eb tona n\u00eb Gjermani dhe sigurisht nga kompanit\u00eb e tyre n\u00eb Shqip\u00ebri, shumica prej tyre t\u00eb pakt\u00ebn. Cili \u00ebsht\u00eb ndryshimi m\u00eb i madh me t\u00eb cilin ju \u00ebsht\u00eb dashur t\u00eb merreni profesionalisht n\u00eb dhjet\u00eb vitet e fundit? Ne kemi provuar dhe zot\u00ebruar nj\u00eb mori sfidash n\u00eb dhjet\u00eb vitet e fundit. Ne pat\u00ebm kriz\u00eb financiare dhe ekonomike n\u00eb 2009\/2010, pastaj kriza e euros, fluksi i refugjat\u00ebve, filloi faza e b\u00ebrtham\u00ebs dhe avancoi tranzicionin e energjis\u00eb, dhe tani na duhet t\u00eb merremi me pandemin\u00eb e COVID-19. Virusi tashm\u00eb na ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb mendojm\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, dixhitalizimi po ndryshon jet\u00ebn dhe pun\u00ebn ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrditshme, dhe natyrisht ne duhet t\u00eb kemi sukses n\u00eb transformimin n\u00eb nj\u00eb ekonomi m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe m\u00eb miq\u00ebsore me klim\u00ebn n\u00ebse duam t\u00eb mbetemi konkurrues dhe n\u00eb ball\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen. Si nj\u00eb sip\u00ebrmarr\u00ebs dhe politikan ekonomik, kam privilegjin t\u00eb ndihmoj p\u00ebr ta form\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb. Dhe k\u00ebt\u00eb e b\u00ebj me shum\u00eb p\u00ebrkushtim.<\/p>\n<p><strong>Cilin sip\u00ebrmarr\u00ebs do t\u00eb merrje me pun\u00ebt e tij n\u00eb nj\u00eb ishull t\u00eb shkret\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Un\u00eb jam nj\u00eb person shum\u00eb i shoq\u00ebruesh\u00ebm, k\u00ebshtu q\u00eb ishujt e shkret\u00eb nuk jan\u00eb p\u00ebr mua. Por n\u00ebse m\u00eb pyetni, duhet t\u00eb jet\u00eb patjet\u00ebr dikush q\u00eb mund t\u00eb jap\u00eb nj\u00eb dor\u00eb. S\u00eb bashku do t\u00eb vendoseshim shpejt n\u00eb ishull.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb e gabuar, apo ting\u00ebllon si duhet n\u00eb Shqip\u00ebri?<\/strong><\/p>\n<p>Debati publik n\u00eb Shqip\u00ebri, ve\u00e7an\u00ebrisht kur shohim propagand\u00ebn e qeveris\u00eb, koh\u00ebt e fundit \u00ebsht\u00eb karakterizuar gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb nga mesazhe t\u00eb thjeshta, shpesh p\u00ebr\u00e7ar\u00ebse q\u00eb nuk q\u00ebndrojn\u00eb p\u00ebrpara nj\u00eb pik\u00ebpamjeje t\u00eb diferencuar. Ka vet\u00ebm nj\u00eb komb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe t\u00eb gjith\u00eb thithin t\u00eb nj\u00ebjtin aj\u00ebr, Rama dhe shok\u00ebt e tij duket se e kan\u00eb harruar at\u00eb. N\u00eb Shqip\u00ebri, megjithat\u00eb, secili individ sfidohet, nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me t\u00eb drejt\u00ebn, por me krijimin e mund\u00ebsive. Opozita e bashkuar e ka njohur k\u00ebt\u00eb dhe po zbaton edhe k\u00ebt\u00eb qarkullim, urime.<\/p>\n<p><strong>A keni nj\u00eb moto n\u00eb jet\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>M\u00eb p\u00eblqen ta mbaj k\u00ebtu n\u00eb atdheun tim. N\u00eb nj\u00eb shtet t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb jen\u00eb t\u00eb lumtur sipas llojit t\u00eb tij. Gj\u00ebrat e shk\u00eblqyera krijohen gjithmon\u00eb n\u00eb nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb vog\u00ebl.<\/p>\n<p><strong>Si e vler\u00ebsoni zhvillimin demokratik n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00ebn Ram\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>Pretendimi p\u00ebr absolutitetin e organizat\u00ebs Rama n\u00eb Shqip\u00ebri nuk \u00ebsht\u00eb i pranuesh\u00ebm. P\u00ebr Gjermanin\u00eb dhe BE-n\u00eb, liria, demokracia, barazia, sundimi i ligjit dhe respektimi i t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut jan\u00eb t\u00eb panegociueshme dhe nj\u00eb standard minimal p\u00ebr \u00e7do shoq\u00ebri civile, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse d\u00ebshiron t\u00eb b\u00ebhet an\u00ebtare e BE. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt, un\u00eb i referohem vet\u00ebm Artit. 2 t\u00eb Traktatit t\u00eb Lisbon\u00ebs. K\u00ebto standarde minimale jan\u00eb vendosur n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jofunksionale n\u00eb Shqip\u00ebri nga organizata Rama. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse aktualisht nuk ka negociata me Shqip\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Parat\u00eb si lev\u00eb p\u00ebr sundimin e ligjit?<\/strong><\/p>\n<p>Me siguri, m\u00ebnyra e duhur p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Nuk ndihmon, si\u00e7 kemi par\u00eb n\u00eb 8 vitet e fundit, t\u00eb flasim por edhe t\u00eb b\u00ebjm\u00eb mir\u00eb. Korrupsioni me parat\u00eb e BE-s\u00eb dhe \u00e7montimi i shtetit ligjor n\u00eb Shqip\u00ebri jan\u00eb t\u00eb lidhura ngusht\u00eb. Prandaj \u00ebsht\u00eb logjike q\u00eb angazhimi evropian p\u00ebr t\u00eb mbrojtur shtetin e s\u00eb drejt\u00ebs dhe demokracin\u00eb fillon aty ku d\u00ebmton m\u00eb shum\u00eb politikan\u00ebt e korruptuar: me parat\u00eb. Nga 1 janari 2021, Bashkimi Evropian do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb instrument p\u00ebr t\u00eb kusht\u00ebzuar pages\u00ebn e fondeve t\u00eb BE me pajtimin me parimet e shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs. Kjo refuzon administrat\u00ebn Rama, edhe me k\u00ebt\u00eb mekaniz\u00ebm vendoset fundi i saj, koha e saj ka mbaruar.<\/p>\n<p><strong>Pasurimi i tyre dhe sigurimi i pushtetit, \u00ebsht\u00eb ajo p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn ju kritikoni Ram\u00ebn, Veliaj?<\/strong><\/p>\n<p>Po, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb shembull kryesor i trishtuar k\u00ebtu: an\u00ebtar\u00ebt e partis\u00eb n\u00eb pushtet PS ishin t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb manipulimin masiv t\u00eb zgjedhjeve parlamentare 2017, n\u00eb zgjedhjet e paligjshme lokale 2019, kjo \u00ebsht\u00eb m\u00ebnyra e vetme q\u00eb ata erdh\u00ebn n\u00eb pushtet. Shqip\u00ebria ka de facto nj\u00eb qeveri t\u00eb paligjshme. Duke harxhuar pa kujdes parat\u00eb e taksapaguesve t\u00eb BE dhe vendit, ekzekutivi shqiptar \u00ebsht\u00eb m\u00eb i korruptuari n\u00eb Evrop\u00eb. Shtypi i lir\u00eb dhe an\u00ebtar\u00ebt e opozit\u00ebs ngacmohen. Mediat po blihen ose po nd\u00ebshkohen financiarisht. Un\u00eb mendoj vet\u00ebm p\u00ebr ligjet aventureske t\u00eb shtypit t\u00eb 2019\/2020, Komisioni i Venecias kishte nd\u00ebrhyr\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje. Dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, rrethi personal i Ram\u00ebs po b\u00ebhet i pasur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paimagjinueshme. Opozita e Bashkuar ka dokumentuar sistemin e p\u00ebrpunuar q\u00eb p\u00ebrdor Rama p\u00ebr t\u00eb rr\u00ebmbyer sistematikisht fondet e BE-s\u00eb. Procedurat e prokurimit publik manipulohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb n\u00eb fund vet\u00ebm kompanit\u00eb nga rrethimi i Ram\u00ebs t\u00eb fitojn\u00eb tenderin PPP. Hetimet nga prokuror\u00ebt publik\u00eb lokal\u00eb dhe agjencia e BE-s\u00eb kund\u00ebr mashtrimit OLAF, megjithat\u00eb, vet\u00ebm rrall\u00eb kan\u00eb \u00e7uar n\u00eb akuza ose nd\u00ebshkime, n\u00ebse ka fare. Por, ne kemi nj\u00eb pasqyr\u00eb relativisht t\u00eb mir\u00eb t\u00eb pasurive t\u00eb administrat\u00ebs, ne e dim\u00eb se ku i kan\u00eb ata llogarit\u00eb e tyre t\u00eb zeza, ne i njohim strukturat e Bitcoin, ata nuk duhet t\u00eb ndihen m\u00eb t\u00eb sigurt. Ndonj\u00ebher\u00eb jan\u00eb projekte t\u00eb mbi\u00e7muara t\u00eb rinovimit, ndonj\u00ebher\u00eb jan\u00eb pllaka t\u00eb prishura t\u00eb trotuarit, ndonj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb mungesa e kullimit t\u00eb rrug\u00ebs, ndonj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tualet jo funksional, ndonj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb minist\u00ebr, kryetar i partis\u00eb n\u00eb pushtet q\u00eb pranon se e gjitha ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me menaxhimin e sa m\u00eb shum\u00eb parave n\u00eb xhepat e tyre. Pothuajse kudo, duhet t\u00eb p\u00ebrjetohet q\u00eb fondet publike t\u00eb ekzekutivit t\u00eb mbizot\u00ebruara nga qeveria Rama pla\u00e7kiten dhe kontribuojn\u00eb n\u00eb pasurimin e organizat\u00ebs s\u00eb vog\u00ebl Rama. Nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e fondeve t\u00eb BE jan\u00eb keqp\u00ebrdorur n\u00eb dy m\u00ebnyra: ato sigurojn\u00eb fuqin\u00eb politike t\u00eb organizat\u00ebs Rama dhe ato sh\u00ebrbejn\u00eb p\u00ebr vet\u00eb-pasurimin e atyre q\u00eb kan\u00eb siguruar qasje politike n\u00eb to. N\u00eb struktur\u00ebn e saj, fluksi i parave nga Brukseli n\u00eb Shqip\u00ebri i ngjan t\u00eb ardhurave t\u00eb gjeneruara nga Emiratet nga shitja e naft\u00ebs: t\u00eb ardhura t\u00eb jashtme q\u00eb jan\u00eb n\u00eb dispozicion vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb rreth ekskluziv dhe p\u00ebr p\u00ebrdorimin e t\u00eb cilave nuk ka asnj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi. Arroganca dhe egoizmi i organizat\u00ebs Rama shkat\u00ebrron besimin n\u00eb politik\u00eb dhe shkat\u00ebrron besimin n\u00eb Bashkimin Evropian, shkat\u00ebrron t\u00eb gjith\u00eb sistemin ekonomik n\u00eb Shqip\u00ebri dhe k\u00ebshtu t\u00eb ardhmen e kombit. M\u00ebrzit njer\u00ebzit n\u00eb Shqip\u00ebri. Dhe kjo d\u00ebrgon nj\u00eb sinjal fatal: n\u00ebse d\u00ebshiron t\u00eb jesh i suksessh\u00ebm, duhet t\u00eb marr\u00ebsh pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem \u2013 ose vdes ose emigron. Ky do t\u00eb jet\u00eb fundi i tij. Prandaj, rregulloret e reja jan\u00eb elementare, gj\u00eb q\u00eb shpjegon edhe largimin e Ram\u00ebs nga BE. Ai e di se nuk do t\u00eb marr\u00eb m\u00eb para p\u00ebr autokracin\u00eb e tij dhe, \u00e7far\u00eb ndodh, ai tani udh\u00ebton rregullisht n\u00eb Ankara ose Beograd. Kjo \u00ebsht\u00eb sa e thjesht\u00eb \u00ebsht\u00eb bota e Ram\u00ebs dhe kaq e thjesht\u00eb populli shqiptar me siguri do ta votoj\u00eb k\u00ebt\u00eb organizat\u00eb n\u00eb 25 prill 2021, sepse mbi 90% e shqiptar\u00ebve jan\u00eb t\u00eb zgjuar dhe t\u00eb men\u00e7ur, ata duan mbrojtje dhe nj\u00eb t\u00eb ardhme p\u00ebr familjet e tyre dhe ata e din\u00eb se munden vet\u00ebm zbulojn\u00eb se n\u00eb BE dhe ata gjithashtu e din\u00eb se kjo nuk do t\u00eb funksionoj\u00eb me Ram\u00ebn.<\/p>\n<p><strong>Pra, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb n\u00eb kriz\u00eb? Pra, m\u00ebnyra se si shtetet po veprojn\u00eb n\u00eb kriz\u00ebn Covid shpjegohet gjithashtu nga historia?<\/strong><\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb ekziston nj\u00eb rrug\u00eb, ne e quajm\u00eb at\u00eb: modele t\u00eb vendosura. Ata jan\u00eb t\u00eb rr\u00ebnjosura thell\u00eb n\u00eb nj\u00eb vend, dhe tani fatkeq\u00ebsisht dominuan veprimet n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebrs\u00ebri. P\u00ebrmes revolucionit n\u00eb 1992 dhe integrimit pasues masiv t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb institucionin per\u00ebndimor, deri n\u00eb pik\u00ebn q\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb politikave qeveritare deri n\u00eb 2013, BE kishte ofruar t\u00eb fillonte bisedimet e an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb 2014, kjo var\u00ebsi e rrug\u00ebs u nd\u00ebrpre. Kombi shqiptar kishte arritur gj\u00ebra t\u00eb m\u00ebdha, qeverit\u00eb e asaj kohe kishin nd\u00ebrprer\u00eb var\u00ebsin\u00eb nga rruga e shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb tyre dhe ishin n\u00eb nj\u00eb hap m\u00eb tej civilizues. Ky zhvillim \u00ebsht\u00eb shum\u00eb mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebs p\u00ebr ne evropian\u00ebt, vet\u00eb shqiptar\u00ebt e kan\u00eb arritur k\u00ebt\u00eb dhe mund t\u00eb jen\u00eb shum\u00eb krenar\u00eb p\u00ebr t\u00eb. Pas vitit 2013, Shqip\u00ebria i \u00ebsht\u00eb rikthyer var\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj t\u00eb vjet\u00ebr para 1992 p\u00ebrmes angazhimit t\u00eb organizat\u00ebs Rama dhe k\u00ebshtu \u00ebsht\u00eb larguar nga integrimi per\u00ebndimor. Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja e vetme p\u00ebr d\u00ebshtimin e administrat\u00ebs shqiptare Rama n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e BE dhe gjithashtu n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr pandemis\u00eb, ata jan\u00eb larguar nga BE q\u00eb nga viti 2013, megjith\u00ebse bisedimet u zhvilluan dhe organizata Rama ishte e lumtur t\u00eb merrte parat\u00eb e BE-s\u00eb, t\u00eb cilat, megjithat\u00eb, n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe nuk jan\u00eb marr\u00eb nga popullata. Por gj\u00ebja e r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb t\u00eb shikojm\u00eb rezultatet e k\u00ebsaj politike, jo dokumentet ose fjalimet dhe mund\u00ebsit\u00eb e fotografive. Shqip\u00ebria nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb shtet kushtetues, korrupsioni dhe krimi jan\u00eb rritur ndjesh\u00ebm, p\u00ebrfshir\u00eb pastrimin e parave. Dhe tani kriza e Koron\u00ebs. Kjo \u00e7oi n\u00eb nj\u00eb paaft\u00ebsi t\u00eb shtetit dhe ekonomis\u00eb shqiptare p\u00ebr t\u00eb vepruar.<\/p>\n<p><strong>A ka di\u00e7ka historikisht t\u00eb krahasueshme me kriz\u00ebn e Koron\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Ndoshta vala e madhe e murtaj\u00ebs n\u00eb mes t\u00eb shekullit t\u00eb 14-t\u00eb. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, murtaja erdhi n\u00eb Evrop\u00eb nga Kina ose Azia Qendrore p\u00ebrmes Rrug\u00ebs s\u00eb M\u00ebndafshit dhe solli jet\u00ebn publike n\u00eb Ballkan n\u00eb nj\u00eb ng\u00ebr\u00e7 t\u00eb ngjash\u00ebm me Koron\u00ebn sot. Sidoqoft\u00eb, kjo nuk ishte p\u00ebr shkak se u urdh\u00ebruan or\u00ebt e ndalimit ose tanket u soll\u00ebn n\u00eb Durr\u00ebs, por sepse njer\u00ebzit ndaluan t\u00eb dilnin n\u00eb rrug\u00eb nga frika e pamas\u00eb e infektimit. Ka raporte nga shekulli i 14-t\u00eb q\u00eb ata q\u00eb vdisnin ishin shtrir\u00eb n\u00eb rrug\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri dhe askush nuk mund t\u00eb gjendej p\u00ebr t\u2019i marr\u00eb me vete. N\u00eb Shqip\u00ebri sot \u00ebsht\u00eb pak m\u00eb ndryshe, por shikoni klinikat rajonale, grumbullimin e kufomave, d\u00ebshtimin e qeveris\u00eb s\u00eb paaft\u00eb Rama, angazhimin e Ram\u00ebs, me vaksina ndoshta t\u00eb vjedhura, p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb i pari n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb vaksinon, ne po i afrohen shum\u00eb situat\u00ebs n\u00eb Mesjet\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, por 600 vjet m\u00eb von\u00eb. Jeta duket se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rreth.<\/p>\n<p><strong>Katastrofa filloi n\u00eb vitin 1348 n\u00eb qytetet portuale t\u00eb Evrop\u00ebs Jugore, n\u00eb Venecia, Genova, Marseille \u2026<\/strong><\/p>\n<p>\u2026 dhe u p\u00ebrhap nga atje n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Evrop\u00ebn. N\u00eb pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb, rreth nj\u00eb e treta e popullsis\u00eb vdiq nga ajo. Njohurit\u00eb mjek\u00ebsore ishin shum\u00eb larg nga e sotmja, por njer\u00ebzit kishin nj\u00eb impenjim t\u00eb hersh\u00ebm q\u00eb distanca dhe karantina mund t\u00eb ndihmonin.<\/p>\n<p><strong>Shtetet n\u00eb kuptimin modern nuk ekzistonin akoma. \u00c7far\u00eb roli luajt\u00ebn autoritetet n\u00eb luftimin e murtaj\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Administratave mesjetare u mungonin strukturat p\u00ebr masa mbrojt\u00ebse. Edhe nj\u00eb komunitet relativisht i mir\u00eborganizuar si Republika e Firences \u2013 nj\u00eb metropol me m\u00eb shum\u00eb se 100,000 banor\u00eb \u2013 ishte n\u00eb gjendje t\u00eb nd\u00ebrhynte vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb kufizuar.<\/p>\n<p><strong>Pra, varet nga individi n\u00ebse ai mund t\u00eb mbroj\u00eb veten apo jo?<\/strong><\/p>\n<p>Sigurisht, t\u00eb pasurit kishin nj\u00eb avantazh. Ata q\u00eb mund\u00ebn, u zhvendos\u00ebn n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e fshatit. Kjo \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht si lindi novela e famshme e Boccaccio: N\u00eb \u201cDecamerone\u201d ai p\u00ebrshkruan t\u00ebrheqjen nga qyteti dhe ofron ide kund\u00ebr m\u00ebrzis\u00eb duke i treguar histori nj\u00ebri-tjetrit. N\u00eb Shqip\u00ebri sot \u00ebsht\u00eb e ngjashme, shteti ka humbur pothuajse plot\u00ebsisht kontrollin e pandemis\u00eb, t\u00eb gjith\u00eb duhet t\u00eb mbrojn\u00eb veten, jo nj\u00eb zhvillim i mir\u00eb. Edhe pse tani jemi n\u00eb shekullin 21 dhe jo n\u00eb shekullin 14.<\/p>\n<p><strong>Murtaja mbeti nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim i p\u00ebrhersh\u00ebm p\u00ebr Evrop\u00ebn. Si reaguan shtetet q\u00eb u shfaq\u00ebn pas Luft\u00ebs Tridhjet\u00ebvje\u00e7are n\u00eb shekullin e 17-t\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>Ato rregullonin gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme t\u00eb njer\u00ebzve, jo m\u00eb pak p\u00ebr t\u00eb parandaluar katastrofat. U krijuan t\u00eb ashtuquajturat rregullore t\u00eb policis\u00eb, p\u00ebr shembull p\u00ebr t\u00eb d\u00ebbuar t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb epidemie ose p\u00ebr t\u00eb hedhur mbeturinat. Filozofi anglez Thomas Hobbes krijoi formul\u00ebn: \u201cPro protectione ob- oedientia\u201d \u2013 qytetar\u00ebt duhet t\u2019i binden mbrojtjes s\u00eb ofruar nga shteti.<\/p>\n<p><strong>Qytetar\u00ebt mund t\u00eb presin gjithashtu k\u00ebt\u00eb mbrojtje nga epidemit\u00eb, jo vet\u00ebm nga armiqt\u00eb e jasht\u00ebm?<\/strong><\/p>\n<p>Po, ky ishte nj\u00eb efekt pozitiv p\u00ebr autoritetet, sepse frika nga s\u00ebmundja justifikonte masat p\u00ebr t\u00eb zbatuar rendin dhe disiplin\u00ebn n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Shtetet moderne u rrit\u00ebn dhe u vendos\u00ebn p\u00ebrmes sfidave t\u00eb tilla \u2013 sundimtar\u00ebt mund t\u00eb legjitimojn\u00eb veten duke qen\u00eb t\u00eb suksessh\u00ebm.<\/p>\n<p><strong>A zbatohet ende sot ky parim?<\/strong><\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb ndodh edhe sot. N\u00eb koh\u00eb normale, shteti nuk pritet t\u00eb mbroj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite; n\u00eb koh\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme, ajo duhet t\u00eb provoj\u00eb vetveten. N\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre, \u00ebsht\u00eb ora e ekzekutivit. Por n\u00eb Shqip\u00ebri shohim shum\u00eb mir\u00eb, n\u00eb kontrast me koh\u00ebn 600 vjet m\u00eb par\u00eb, ekzekutivi flet vet\u00ebm dhe n\u00eb thelb parandalon \u00e7do kontroll pandemik, p\u00ebrmes d\u00ebshtimit n\u00eb testim, n\u00eb maska \u200b\u200bt\u00eb detyrueshme dhe kujdes mjek\u00ebsor t\u00eb decentralizuar, asgj\u00eb nuk funksionon n\u00eb Shqip\u00ebri. As me vaksinimin organizata Rama nuk ka arritur sukses. Ka munges\u00eb t\u00eb vaksinave. Dhe struktura e vaksinimit mungon, n\u00ebse 2 milion doza vaksinash do t\u00eb dor\u00ebzoheshin sot, Shqip\u00ebris\u00eb do t\u2019i duheshin jav\u00eb, muaj p\u00ebr t\u00eb vaksinuar k\u00ebt\u00eb substanc\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb ajo nuk duhet t\u00eb ishte m\u00eb e p\u00ebrdorshme. Si rezultat, aktualisht nuk ka infrastruktur\u00eb t\u00eb besueshme vaksinimi n\u00eb Shqip\u00ebri, d.m.th. nuk ka personel t\u00eb mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr anamnez\u00eb, nuk ka infrastruktur\u00eb t\u00eb decentralizuar.<\/p>\n<p><strong>Sot n\u00eb Evrop\u00eb kemi demokraci. T\u00eb drejtat e liris\u00eb jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb kushtetut\u00eb. Disa prej tyre, t\u00eb tilla si liria e mbledhjes ose liria p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar, tani po kufizohen n\u00eb favor t\u00eb s\u00eb mir\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt. Si mund t\u00eb peshohen t\u00eb dy vlerat me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, dikush mund t\u00eb argumentoj\u00eb me formul\u00ebn e Kantit q\u00eb liria q\u00eb pretendoj p\u00ebr veten time nuk duhet t\u00eb kufizoj\u00eb ose t\u00eb k\u00ebrc\u00ebnoj\u00eb lirin\u00eb e tjetrit. N\u00ebse kufizimet q\u00eb po p\u00ebrjetojm\u00eb aktualisht n\u00eb Evrop\u00eb ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar jet\u00ebn e t\u00eb tjer\u00ebve, at\u00ebher\u00eb un\u00eb mendoj se ato jan\u00eb t\u00eb justifikuara. Ajo q\u00eb do t\u00eb jet\u00eb vendimtare \u00ebsht\u00eb sa proporcionale jan\u00eb rregulloret, a ka nj\u00eb gjykat\u00eb kushtetuese q\u00eb mund t\u00eb rishikoj\u00eb k\u00ebto kufizime, a organizoi shteti paralelisht nj\u00eb luft\u00eb t\u00eb optimizuar pandemike dhe sa do t\u00eb zgjas\u00eb kjo situat\u00eb: A \u00ebsht\u00eb e kufizuar n\u00eb koh\u00eb gjendja e jasht\u00ebzakonshme? Apo do t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb pik\u00eb pushimi p\u00ebr nj\u00eb ndryshim thelb\u00ebsor n\u00eb rendin socio-politik?<\/p>\n<p><strong>A e shihni k\u00ebt\u00eb rrezik p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr Evrop\u00ebn Per\u00ebndimore, nuk do t\u00eb shqet\u00ebsohesha p\u00ebr momentin. Por n\u00eb Shqip\u00ebri, pandemia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye e mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb zgjeruar m\u00eb tej sistemin e kontrollit tashm\u00eb mbizot\u00ebrues me profile t\u00eb mbik\u00ebqyrjes dhe l\u00ebvizjes s\u00eb telefonit celular dhe p\u00ebr t\u00eb neutralizuar opozit\u00ebn. N\u00ebse e mposhtni s\u00ebmundjen n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, mund t\u00eb justifikoni shum\u00eb gj\u00ebra. Ne mund ta shohim k\u00ebt\u00eb tani n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore. Partia qeveris\u00ebse nuk ka asnj\u00eb koncept, asnj\u00eb strategji p\u00ebr zhvillimin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebr mbrojtjen e popullit shqiptar, strategji p\u00ebr zhvillimin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, p\u00ebr mbrojtjen e kombit shqiptar. E vetmja gj\u00eb q\u00eb ata mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb organizojn\u00eb propagand\u00eb dhe t\u2019u tregojn\u00eb shqiptar\u00ebve histori p\u00ebr Mbret\u00ebrin\u00eb e Qiellit n\u00eb Tok\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, kjo \u00ebsht\u00eb gjith\u00e7ka q\u00eb njer\u00ebzit e Ram\u00ebs mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb. V\u00ebshtir\u00eb se dikush n\u00eb Evrop\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb flas\u00eb m\u00eb Ram\u00ebn, personi dhe shok\u00ebt e tij jan\u00eb t\u00eb dyshimt\u00eb p\u00ebr ne dhe p\u00ebr mendimin ton\u00eb ata nuk p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb as kombin shqiptar. Prandaj, kjo organizat\u00eb Rama me sa duket po p\u00ebrpiqet t\u00eb prish\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore duke iu referuar pandemis\u00eb; administrata ndoshta mendon se mund t\u00eb eleminoj\u00eb edhe opozit\u00ebn n\u00eb fushat\u00ebn zgjedhore me justifikime t\u00eb tilla dhe d\u00ebshiron t\u2019i bind\u00eb qytetar\u00ebt vet\u00ebm p\u00ebrmes angazhimit t\u00eb saj ekzekutiv. N\u00eb fund t\u00eb fundit, sidoqoft\u00eb, Rama dhe shok\u00ebt e tij do t\u00eb d\u00ebshtojn\u00eb, koha e tyre ka mbaruar.<\/p>\n<p><strong>A mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb situat\u00ebn aktuale njohuria se si u trajtuan epidemit\u00eb n\u00eb histori?<\/strong><\/p>\n<p>Edhe n\u00eb koh\u00ebrat e hershme, s\u00ebmundjet ngjit\u00ebse p\u00ebrhapeshin p\u00ebrmes rrug\u00ebve tregtare, por shpesh shkonin krah p\u00ebr krah me luft\u00ebrat. N\u00ebse popullata dob\u00ebsohej nga lufta dhe uria, patogjen\u00ebt e kishin t\u00eb leht\u00eb. P\u00ebrhapja e gripit spanjoll n\u00eb 1918 u favorizua gjithashtu nga Lufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore. Kishte l\u00ebvizje t\u00eb m\u00ebdha trupash, pak higjien\u00eb n\u00eb front, radh\u00eb t\u00eb gjata n\u00eb pikat e shp\u00ebrndarjes s\u00eb ushqimit. Dhe n\u00eb Luft\u00ebn Tridhjet\u00eb Vje\u00e7are, m\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz vdiq\u00ebn nga uria ose s\u00ebmundja sesa nga lufta. Pandemia e sotme \u00ebsht\u00eb e ndryshme: na k\u00ebrc\u00ebnon n\u00eb koh\u00eb paqeje. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e frikshme. N\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn, rreziku i infeksionit u ul me mbarimin e luft\u00ebs. Sot, patogjen\u00ebt priren t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga paqja: sa m\u00eb paq\u00ebsisht t\u00eb jetojm\u00eb s\u00eb bashku, aq m\u00eb shum\u00eb turist\u00eb udh\u00ebtojn\u00eb n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, aq m\u00eb t\u00eb gjata jan\u00eb zinxhir\u00ebt e furnizimit n\u00eb ekonomi. Nj\u00eb v\u00ebshtrim n\u00eb histori ka pak ndihm\u00eb me nj\u00eb pyetje qendrore: Si mund ta minimizojm\u00eb cenueshm\u00ebrin\u00eb e shkaktuar nga globalizimi pa kufizuar lirit\u00eb ekonomike dhe personale n\u00eb planin afatgjat\u00eb?<\/p>\n<p><strong>A mund t\u00eb parashikoni pasojat e kriz\u00ebs p\u00ebr Evrop\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr momentin jam shum\u00eb pozitiv. Qeverit\u00eb n\u00eb Uashington, Bruksel dhe Berlin kan\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb pun\u00eb shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Ata kan\u00eb zhvilluar dhe zbatuar programe t\u00eb fuqishme stimuluese ekonomike q\u00eb do t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb ndikim masiv n\u00eb ekonomin\u00eb bot\u00ebrore n\u00eb 10 vitet e ardhshme. Sidoqoft\u00eb, Shqip\u00ebris\u00eb aktualisht i mungon nj\u00eb p\u00ebrgjigje pandemike serioze, profesionale, ekonomike. Opozita e bashkuar ka zhvilluar module t\u00eb mira dhe t\u00eb fuqishme programi me ne q\u00eb do t\u00eb ndihmojn\u00eb. Demokracit\u00eb tona n\u00eb Evrop\u00eb dhe SHBA ndoshta do ta p\u00ebrballojn\u00eb mir\u00eb kriz\u00ebn, por p\u00ebrvojat e reja do t\u00eb ndryshojn\u00eb thelb\u00ebsisht pritjet tona p\u00ebr t\u00eb ardhmen. Ne nuk e dim\u00eb akoma se sa do t\u00eb shembet ekonomia \u2013 por ndoshta do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb zhvillim shum\u00eb masiv, pozitiv n\u00eb 10 vitet e ardhshme, ne n\u00eb ekonomi tashm\u00eb flasim p\u00ebr vitet e 20-ta t\u00eb arta, tregjet e aksioneve tashm\u00eb na tregojn\u00eb do te shkoje. Dixhitalizimi dhe mbrojtja e mjedisit gjithashtu do t\u00eb nd\u00ebrmarrin hapa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm. N\u00ebse ka nj\u00eb ndryshim t\u00eb qeveris\u00eb n\u00eb 25 prill 2021, un\u00eb mendoj se ka shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria, me ndihm\u00ebn e miqve t\u00eb saj Evropian\u00eb, t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb an\u00ebtare e plot\u00eb e BE-s\u00eb n\u00eb 2025. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, un\u00eb mendoj se ka t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb m\u00eb von\u00eb t\u00eb flasim p\u00ebr nj\u00eb kthes\u00eb epokale n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn n\u00eb 2020\/2021, edhe p\u00ebr sa i p\u00ebrket Shqip\u00ebris\u00eb. Or\u00ebt e v\u00ebshtira dhe t\u00eb zeza q\u00eb po p\u00ebrjetojm\u00eb aktualisht do t\u00eb harrohen.<\/p>\n<p><strong>Brexit do t\u00eb vendoset, Donald Trump \u00ebsht\u00eb jasht\u00eb zyr\u00ebs dhe, idealisht, ne do t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb l\u00ebm\u00eb Koron\u00eb prapa n\u00eb nj\u00eb moment. Cilat \u00e7\u00ebshtje do t\u00eb dalin n\u00eb pah pas Koron\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Dekarbonizimi do t\u00eb dal\u00eb p\u00ebrs\u00ebri n\u00eb pah. Q\u00ebllimet jan\u00eb p\u00ebrcaktuar tashm\u00eb dhe na kan\u00eb mbetur m\u00eb pak se 30 vjet. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyr\u00eb e madhe p\u00ebr ne, por p\u00ebr shkak t\u00eb zgjedhjes s\u00eb Biden, ai mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb projekt i p\u00ebrbashk\u00ebt i q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb Evrop\u00ebs dhe SHBA. Nj\u00eb bashk\u00ebpunim i till\u00eb do t\u00eb kishte gjithashtu nj\u00eb dometh\u00ebnie t\u00eb madhe ekonomike. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, megjith\u00eb vaksinimet, n\u00eb t\u00eb ardhmen do t\u00eb ket\u00eb ende vdekje nga korona, ashtu si\u00e7 ka ende vdekje nga gripi. Shtrohet pyetja se si e trajtojm\u00eb ne si shoq\u00ebri. Sipas mendimit tim, kjo \u00ebsht\u00eb gjithashtu dob\u00ebsia m\u00eb e madhe e debatit politik: ai d\u00ebshiron t\u00eb sugjeroj\u00eb q\u00eb \u00e7do vdekje p\u00ebr shkak t\u00eb koron\u00ebs \u00ebsht\u00eb e parandalueshme. Por kjo nuk \u00ebsht\u00eb realiste. Dhe duhet t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb diskurs shoq\u00ebror n\u00eb lidhje me k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo n\u00eb terma konkret\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb terma ekonomik\u00eb, opozita e bashkuar po mb\u00ebshtetet, nd\u00ebr t\u00eb tjera, n\u00eb uljen e taksave, d.m.th. nj\u00eb taks\u00eb t\u00eb shesht\u00eb. Qasja e duhur, taksat jan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb instrument rregullator dhe jo nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb organizuar t\u00eb ardhurat. Prandaj, ne vendosim vet\u00ebm taksa p\u00ebr t\u00eb parandaluar q\u00eb di\u00e7ka t\u00eb ndodh\u00eb. Administrata Rama taksonte pun\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri p\u00ebr 8 vjet, si rezultat kishte gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb t\u00eb papun\u00eb dhe falimentime, k\u00ebshtu q\u00eb njer\u00ebzit emigruan p\u00ebr arsye ekonomike. Ky \u00ebsht\u00eb fatal dhe prandaj ky zhvillim do t\u00eb eliminohet nga 26 prilli. Puna v\u00ebshtir\u00eb se duhet t\u00eb tatohet m\u00eb. Di\u00e7ka tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb, p\u00ebr shembull, kur flasim p\u00ebr dekarbonizim, nj\u00eb taks\u00eb e fuqishme e Co2, kjo duhet t\u00eb mendohet edhe n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p><strong>Ju mbroni iden\u00eb q\u00eb t\u00eb jetoni me virusin n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ndiqni nj\u00eb strategji pa kovid. Pse e kan\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me skenarin q\u00eb p\u00ebrshkruani?<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb politikisht jo t\u00ebrheq\u00ebse! Un\u00eb nuk jam virolog, por ajo q\u00eb u kam par\u00eb shum\u00eb bisedave \u00ebsht\u00eb realizimi: n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb hapur me kufij t\u00eb hapur \u00ebsht\u00eb joreale t\u00eb besosh se mund ta zerosh plot\u00ebsisht k\u00ebt\u00eb virus. Kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ne shohim me virusin e gripit, i cili pavar\u00ebsisht vaksinave dhe imunitetit t\u00eb tufave \u00ebsht\u00eb akoma i pranish\u00ebm dhe shkakton mij\u00ebra vdekje \u00e7do vit. Prandaj mendoj se ka shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb sugjeruar q\u00eb ne nuk do t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb b\u00ebjm\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb me koronavirusin. Pra, ne duhet t\u00eb p\u00ebrpiqemi t\u00eb kontrollojm\u00eb at\u00eb q\u00eb po ndodh dhe t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb t\u00eb merremi me t\u00eb. Ne gjerman\u00ebt kemi zhvilluar vaksin\u00ebn mARN. Nga maji 2021, do t\u00eb ket\u00eb vaksin\u00eb t\u00eb mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb furnizuar Shqip\u00ebrin\u00eb plot\u00ebsisht n\u00eb ver\u00eb, prandaj mos u frik\u00ebsoni. Vaksina mARN aktualisht \u00ebsht\u00eb duke u zhvilluar m\u00eb tej n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb nj\u00eb vaksin\u00eb p\u00ebrforcuese t\u00eb mund t\u00eb administrohet n\u00eb dimrin 2021\/2022. P\u00ebrve\u00e7 Biontech, kompania gjermane Curevac gjithashtu ka zhvilluar nj\u00eb vaksin\u00eb mARN. Curevac \u00ebsht\u00eb zhvilluesi themelor i vaksin\u00ebs mARN. Kompania bioteknike me baz\u00eb n\u00eb T\u00fcbingen Curevac d\u00ebshiron t\u00eb prodhoj\u00eb vaksina mARN me nj\u00ebsi t\u00eb vogla dhe t\u00eb l\u00ebvizshme t\u00eb prodhimit duke filluar k\u00ebt\u00eb ver\u00eb. Pas nj\u00eb prototipi, dy pajisje t\u00eb zhvilluara m\u00eb tej jan\u00eb duke u instaluar n\u00eb nj\u00eb dhom\u00eb t\u00eb past\u00ebr n\u00eb T\u00fcbingen, sipas nj\u00eb z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsi. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb prodhohet vaksina mARN direkt n\u00eb vend. Me nj\u00eb printer, prodhimi i molekul\u00ebs lajm\u00ebtare mARN nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb i kufizuar n\u00eb prodhimin n\u00eb shkall\u00eb t\u00eb gjer\u00eb dhe prandaj mund t\u00eb reagohet shpejt ndaj shp\u00ebrthimeve t\u00eb s\u00ebmundjes. Vaksinat e ARN mund t\u00eb prodhohen drejtp\u00ebrdrejt aty ku nevojiten \u2013 dhe n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn. P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb, informacioni gjenetik i nj\u00eb virusi futet n\u00eb printer, si n\u00eb nj\u00eb pun\u00eb shtypi, i cili m\u00eb pas prodhon automatikisht vaksin\u00ebn e duhur. Sipas kompanis\u00eb, disa modele strategjike p\u00ebr shp\u00ebrndarjen n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn jan\u00eb duke u eksploruar. Curevac nuk do t\u00eb komentonte mbi \u00e7mimin e nj\u00eb pajisjeje t\u00eb till\u00eb. N\u00eb \u00e7do rast, do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e lir\u00eb se sa pajisjet e prodhimit t\u00eb instaluar p\u00ebrgjithmon\u00eb dhe mund t\u00eb supozojm\u00eb se pajisje t\u00eb tilla mobile do t\u00eb prodhohen n\u00eb Gjermani deri n\u00eb fund t\u00eb vitit, at\u00ebher\u00eb ne do t\u00eb jemi n\u00eb gjendje t\u00eb reagojm\u00eb shum\u00eb shpejt ndaj shp\u00ebrthimeve m\u00eb t\u00eb ndryshme t\u00eb viruseve n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn dhe gjithashtu nuk do t\u00eb duhet t\u00eb faktorizoj n\u00eb asnj\u00eb rrug\u00eb transporti, k\u00ebshtu q\u00eb, t\u00eb jen\u00eb mir\u00ebpritur n\u00eb t\u00eb ardhmen. Nj\u00eb pik\u00eb tjet\u00ebr, m\u00eb lejoni ta them k\u00ebt\u00eb n\u00eb fund t\u00eb intervist\u00ebs, \u00ebsht\u00eb se ne nuk kemi asnj\u00eb lidhje p\u00ebr t\u00eb vdekur n\u00eb shoq\u00ebrit\u00eb tona. Ne duam t\u00eb menaxhojm\u00eb gjith\u00e7ka, por vdekja mund t\u00eb menaxhohet vet\u00ebm n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb kufizuar. Sidoqoft\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb e jet\u00ebs.<\/p>\n<p>Gazeta Shekulli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eksperti gjerman i CDU-s\u00eb: &#8211; Ne e dim\u00eb se ku i kan\u00eb ata llogarit\u00eb e tyre t\u00eb zeza. \u201cKoha e Ram\u00ebs ka mbaruar\u201d. 28.03.2021 Nga\u00a0erjon dervishi Kriza q\u00eb ka prekur Shqip\u00ebrin\u00eb si nga ana ekonomike ashtu edhe nga ana sh\u00ebndet\u00ebsore, k\u00ebrkojn\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb ndryshim t\u00eb politikave qeveris\u00ebse. Sipas ekspertit t\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve ekonomike dhe sociale [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":45870,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,2,35],"tags":[],"class_list":["post-45868","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-politika","category-shoqerore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Edi-Rama-4-1.jpg?fit=770%2C433&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-bVO","jetpack-related-posts":[{"id":25128,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/eksperti-gjerman-i-cdu-se-shpejti-do-te-kete-zbulime-te-forta-per-rrethin-familjar-te-edi-rames\/","url_meta":{"origin":45868,"position":0},"title":"Eksperti gjerman i CDU: S\u00eb shpejti do t\u00eb ket\u00eb zbulime t\u00eb forta, p\u00ebr rrethin familjar t\u00eb Edi Ram\u00ebs","author":"Kurt Farka","date":"August 25, 2019","format":false,"excerpt":"Eksperti gjerman i CDU: S\u00eb shpejti do t\u00eb ket\u00eb zbulime t\u00eb forta, p\u00ebr rrethin familjar t\u00eb Edi Ram\u00ebs - 20.08.19 Eksperti gjerman pran\u00eb CDU-s\u00eb, p\u00ebr zhvillimet ekonomike dhe politike, Martin Henze, n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr zhvillimet e fundit politike n\u00eb vendin ton\u00eb, duke u p\u00ebrqendruar tek rasti i Valdrin Pjetrit,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/martin-henze-edi-rama-770x416.jpg?fit=770%2C416&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/martin-henze-edi-rama-770x416.jpg?fit=770%2C416&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/martin-henze-edi-rama-770x416.jpg?fit=770%2C416&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/martin-henze-edi-rama-770x416.jpg?fit=770%2C416&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":31409,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/keshilltari-gjerman-i-cdu-presidenti-meta-te-shpalle-urgjent-zgjedhje-te-reja\/","url_meta":{"origin":45868,"position":1},"title":"K\u00ebshilltari gjerman i CDU: &#8211; Presidenti Meta t\u00eb shpall\u00eb urgjent zgjedhje t\u00eb reja.","author":"Kurt Farka","date":"February 11, 2020","format":false,"excerpt":"K\u00ebshilltari gjerman i CDU: - Presidenti Meta t\u00eb shpall\u00eb urgjent zgjedhje t\u00eb reja. 09\/02\/2020 Martin Henze, K\u00ebshilltar i CDU (Gjermani) ka komentuar s\u00ebrish lidhur me situat\u00ebn politike n\u00eb vend. N\u00eb nj\u00eb postim n\u00eb Twitter Henze shkruan se Shqip\u00ebria po p\u00ebrballet me falimentimin e shtetit, p\u00ebr shkak t\u00eb shkeljes s\u00eb Kushtetut\u00ebs,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/martin-henze.jpg?fit=720%2C375&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/martin-henze.jpg?fit=720%2C375&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/martin-henze.jpg?fit=720%2C375&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/martin-henze.jpg?fit=720%2C375&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":21925,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/henze-rama-te-kerkoje-falje-publike-bllokim-llogarive-bankare\/","url_meta":{"origin":45868,"position":2},"title":"Henze: Rama t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb falje publike, bllokim llogarive bankare. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"June 18, 2019","format":false,"excerpt":"Henze: Rama t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb falje publike, bllokim llogarive bankare. - 18 qershor 2019 Martin Henze, k\u00ebshilltari ekonomik i grupimit CDU\/CSU t\u00eb kancelares Angela Merkel, p\u00ebrmes nj\u00eb komenti ka reaguar prer\u00eb lidhur me p\u00ebrgjimet e fundit t\u00eb publikuara nga BILD. Hanze: 1. Qeveria t\u00eb jap\u00eb menj\u00ebher\u00eb dor\u00ebheqjen. Parlamenti t\u2019i heq\u00eb imunitetin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/PHOTO-2019-02-01-19-40-01-847x477-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/PHOTO-2019-02-01-19-40-01-847x477-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/PHOTO-2019-02-01-19-40-01-847x477-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/PHOTO-2019-02-01-19-40-01-847x477-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":33186,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/henze-shqiperia-eshte-burgosur-as-ne-pekin-nuk-eshte-bere-kjo-me-ushtri-ne-rruge-dhe-njerez-te-mbyllur-brenda\/","url_meta":{"origin":45868,"position":3},"title":"Henze: &#8211; Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb burgosur, as n\u00eb Pekin nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kjo me ushtri n\u00eb rrug\u00eb dhe njer\u00ebz t\u00eb mbyllur brenda","author":"Kurt Farka","date":"April 7, 2020","format":false,"excerpt":"Henze: - Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb burgosur, as n\u00eb Pekin nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kjo me ushtri n\u00eb rrug\u00eb dhe njer\u00ebz t\u00eb mbyllur brenda 07\/04\/2020 N\u00eb rrjetin social Twitter \u00ebsht\u00eb publikuar nj\u00eb foto ku tregohet sesi ushtria pengonte dhe kishte dal\u00eb kund\u00ebr popullat\u00ebs q\u00eb ishte n\u00eb sheshe p\u00ebrgjat\u00eb trazirave t\u00eb forta apo revulucioneve\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/EU8sTChXgAEmc7J-540x375-1.jpg?fit=477%2C215&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":23129,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/martin-henze-pse-po-kerkojne-te-ikin-jashte-vendit-hetuesit-e-dosjeve-te-pergjimeve\/","url_meta":{"origin":45868,"position":4},"title":"Martin Henze: &#8211; Pse po k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb ikin jasht\u00eb vendit hetuesit e dosjeve t\u00eb p\u00ebrgjimeve?","author":"Kurt Farka","date":"July 15, 2019","format":false,"excerpt":"Martin Henze: - Pse po k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb ikin jasht\u00eb vendit hetuesit e dosjeve t\u00eb p\u00ebrgjimeve? 15 korrik 2019 Nga Martin Henze Demokracia: qeveria e popullit nga populli p\u00ebr popullin M\u00eb 30 qershor 2019, qeveria Rama mbajti n\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb ashtuquajturat \u201czgjedhje lokale\u201d. Ato ishin zgjedhje t\u00eb paligjshme pasi presidenti m\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/henze-1.png?fit=537%2C300&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/henze-1.png?fit=537%2C300&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/henze-1.png?fit=537%2C300&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":20225,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/keshilltari-i-cdu-se-martin-henze-tregon-zgjidhjen-per-krizen\/","url_meta":{"origin":45868,"position":5},"title":"K\u00ebshilltari i CDU-s\u00eb, Martin Henze tregon zgjidhjen p\u00ebr kriz\u00ebn. \u2013","author":"Kurt Farka","date":"April 25, 2019","format":false,"excerpt":"K\u00ebshilltari i CDU-s\u00eb, Martin Henze tregon zgjidhjen p\u00ebr kriz\u00ebn. \u2013 \u201cN\u00eb qoft\u00eb se n\u00eb fund t\u00eb qershorit do t\u00eb ket\u00eb zgjedhje n\u00eb Shqip\u00ebri dhe nuk \u00ebsht\u00eb e sigurt q\u00eb k\u00ebto do jen\u00eb t\u00eb lira dhe demokratike\u201d. - 25\/04\/19. Partit\u00eb politike shqiptare duhet t\u00eb ulen dhe t\u00eb dalin mbi interesat partiake\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/martin-henze-705x450-705x433.png?fit=705%2C390&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/martin-henze-705x450-705x433.png?fit=705%2C390&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/martin-henze-705x450-705x433.png?fit=705%2C390&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/martin-henze-705x450-705x433.png?fit=705%2C390&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45868"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45871,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45868\/revisions\/45871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}