{"id":4411,"date":"2018-03-07T16:40:06","date_gmt":"2018-03-07T16:40:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=4411"},"modified":"2018-03-07T16:40:22","modified_gmt":"2018-03-07T16:40:22","slug":"babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/","title":{"rendered":"Babai i Albanologjis\u00eb q\u00eb ia dedikoi gjith\u00eb jet\u00ebn e tij studimit t\u00eb shqipes e Shqip\u00ebris\u00eb\u2026 &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4412\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/studime-shqiptae\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"220,308\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Studime Shqiptae\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=214%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4412\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae-214x300.jpg?resize=214%2C300\" width=\"214\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?resize=214%2C300&amp;ssl=1 214w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?w=220&amp;ssl=1 220w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Nga: Xherardo Nikjari. &#8211;<\/p>\n<p><strong>\u201cShqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb tyre pellazgjike dhe me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb quhen pellazg\u00eb t\u00eb rinj.\u201d<\/strong><br \/>\n\u2013 Johannes Georg von Hahn<\/p>\n<p>Johan Georg fon Han (1811-1869) lindi me 11 korrik 1811 n\u00eb Frankfurt am Main. Ishte albanolog gjerman dhe diplomat n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Austris\u00eb. M\u00eb 1847- 1850 ishte n\u00ebnkonsull i Austris\u00eb n\u00eb Janin\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e Poshtme, ku punoi p\u00ebr zot\u00ebrimin dhe studimin e gjuh\u00ebs shqipe.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmori nj\u00eb udh\u00ebtim t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb krahinat per\u00ebndimore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb deri n\u00eb Shkod\u00ebr.<\/p>\n<p>Botoi vepr\u00ebn: \u201cAlbanische Studien\u201d, Vjen\u00eb 1854 (Studime shqiptare), n\u00eb 3 v\u00ebllime q\u00eb njihet nj\u00eb nga veprat kryesore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr ai thekson se mjaft emra vendesh t\u00eb viseve shqiptare ishin vazhdim i em\u00ebrtimeve t\u00eb dikurshme ilire.<\/p>\n<p>Ai zbuloi fjal\u00ebformuese ilire q\u00eb jan\u00eb emrat e sot\u00ebm t\u00eb shqipes. Arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se shqipja \u00ebsht\u00eb vazhduese e dret\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb e ilirishtes.<\/p>\n<p>Hani konstaton: \u201c Kufiri i sot\u00ebm i dy dialekteve t\u00eb shqipes nd\u00ebrmjet geg\u00ebrishtes e tosk\u00ebrishtes kalon p\u00ebrgjat\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb lumit t\u00eb Shkumbinit, ashtu si ndahej n\u00eb lasht\u00ebsi Iliria me Epirin gjat\u00eb rrug\u00ebs Egnatia.\u201d<\/p>\n<p>Vepra e dyt\u00eb: \u201cReise durch die Gibite des Drin und Vardar\u201d, 1867 (Udh\u00ebtime n\u00ebp\u00ebr viset e Drinit e t\u00eb Vardarit), si dhe \u201cStudime p\u00ebr goj\u00ebdh\u00ebnat, P\u00ebrrallat greke e shqiptare\u201d n\u00eb 2 volume.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4413\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/george-hahn\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?fit=194%2C260&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"194,260\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"George Hahn\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?fit=194%2C260&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?fit=194%2C260&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4413\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?resize=443%2C594\" width=\"443\" height=\"594\" \/><\/p>\n<p>Konkluzionet e Hanit n\u00eb fush\u00ebn e gjuh\u00ebsis\u00eb u mb\u00ebshtet\u00ebn nga Demetrio Kamarda, filolog italian me origjin\u00eb shqiptare, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb gramatike q\u00eb botoi n\u00eb Livorno m\u00eb 1864.<\/p>\n<p>N\u00eb fush\u00ebn e etnografis\u00eb konstatoi \u201cKanunin e Lek\u00eb Dukagjinit\u201d n\u00eb viset veriore dhe \u201cKanunin e Sk\u00ebnderbeut\u201d n\u00eb Mat e Dib\u00ebr. V\u00ebll. II e III i \u201cStudimeve shqiptare\u201d u kushton kryesisht \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb gjuh\u00ebs.<\/p>\n<p>Shkroi m\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr prejardhjen e shqipes; p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ai shfryt\u00ebzoi edhe burimet antike greke q\u00eb b\u00ebnin fjal\u00eb p\u00ebr karakterin jo grek t\u00eb ilir\u00ebve, epirot\u00ebve dhe maqedonasve.<\/p>\n<p>Ai shfryt\u00ebzoi toponimin\u00eb dhe v\u00ebrtetoi se mjaft emra vendesh shqiptare ishin em\u00ebrtime t\u00eb dikurshme ilire. Hani arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se shqipja \u00ebsht\u00eb vazhduese e nj\u00ebrit prej dialekteve t\u00eb vjetra t\u00eb ilirishtes dhe ishte i mendimit se ilirishtja \u00ebsht\u00eb gjuh\u00eb pellazgjike.<\/p>\n<p>Sipas tij ilir\u00ebt ishin nj\u00eb nga deg\u00ebt themelore t\u00eb popllsis\u00eb paleoballkanike q\u00eb q\u00ebndronte m\u00eb vete p\u00ebrball\u00eb grek\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Ai ishte i vendosur p\u00ebr autoktonin\u00eb e shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb studmeve t\u00eb tij rreth Shqip\u00ebris\u00eb, ai shtronte pyetjen:<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse populli i fuqish\u00ebm shqiptar q\u00eb sot mbush t\u00ebr\u00eb Epirin e Vjet\u00ebr e t\u00eb Ri, q\u00eb nuk din\u00eb sllavisht, si dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Iliris\u00eb n\u00eb kuptimin e ngusht\u00eb, \u00ebsht\u00eb pasardh\u00ebs i ardh\u00ebsve sllav\u00eb apo \u00ebsht\u00eb pasardh\u00ebs q\u00eb u rrit natyrsh\u00ebm dhe shp\u00ebrtheu me forc\u00eb nga nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb jet\u00ebsore, e pashkat\u00ebrrushme, e asaj popullsie t\u00eb lasht\u00eb epiriote, q\u00eb u rob\u00ebrua nga falangat dhe legjionet, q\u00eb u sp\u00ebrkat nga elemente sllave, por q\u00eb nuk u n\u00ebnshtrua plot\u00ebsisht.\u201d<\/p>\n<p>Rreth k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje mund t\u00eb hedh\u00eb drit\u00eb t\u00eb mjaftueshme vet\u00ebm historia e kontinentit ilirik dhe analiza filologjike e gjuh\u00ebs shqipe, \u00e7\u00ebshtje t\u00eb cilat qaseshin n\u00eb vepr\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>Ai i dha nj\u00eb sfond gjuh\u00ebsor shqipes n\u00ebp\u00ebrmjet vepr\u00ebs s\u00eb tij, \u201cAlbanische Studien\u201d, ku n\u00eb at\u00eb punim ka rreth 6000 fjal\u00eb dhe vet\u00eb fragmentet historike jan\u00eb renditur dhe plot\u00ebsuar me aq art, saq\u00eb, m\u00eb n\u00eb fund u zbuluan konturet e paqarta t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb shqiptar\u00ebve, t\u00eb cilat kishin munduar bashkoh\u00ebsit e tij albanolog\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Studime shqiptare<\/strong><\/p>\n<p><strong>A jan\u00eb autokton\u00eb shqiptar\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria nuk ka nj\u00eb histori t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb. Si n\u00eb bot\u00ebn e re dhe t\u00eb vjetr\u00ebn emri i k\u00ebtij vendi del vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kur rrjedha e ngjarjeve n\u00eb t\u00eb lidhet ngusht\u00eb me t\u00eb fqinj\u00ebve t\u00eb saj; sapo pushon ose sapo vihet n\u00eb dukje kjo lidhje, vendi futet prap\u00eb n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e tij t\u00eb lasht\u00eb e k\u00ebshtu ndosh q\u00eb nj\u00eb histori e t\u00ebr\u00eb e brendshme kufizohet vet\u00ebm n\u00eb disa fragmente, q\u00eb sillen rreth disa p\u00ebrsonaliteteve t\u00eb shquara ose rreth nj\u00eb peme gjenealogjike (t\u00eb prejardhjes) t\u00eb disa dinastive t\u00eb vogla.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu, historia na tregon se pas koh\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn marrim rishtas njoftime p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vend, ai banohej nga nj\u00eb popull q\u00eb nuk fliste sllavisht, por nj\u00eb gjuh\u00eb q\u00eb quhet shqipe dhe shpejt ky popull u b\u00eb aq i fort\u00eb, saq\u00eb shp\u00ebrtheu p\u00ebrtej kufijve t\u00eb tij e gjat\u00eb shum\u00eb shekujve nd\u00ebrmori shtegtime masive n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet.<\/p>\n<p>Madje ka shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb, po t\u00eb mos ishte pushtimi q\u00eb u vuri nj\u00eb prit\u00eb t\u00eb fuqishme, k\u00ebto shtegtime do t\u00eb kishin vazhduar nj\u00eb koh\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb ky popull kufizohet mpreht\u00ebsisht me fqinj\u00ebt e tij sllav\u00eb si n\u00eb lindje dhe n\u00eb veri dhe n\u00eb mesin e vendit elementi sllav \u00ebsht\u00eb zhdukur t\u00ebr\u00ebsisht; por, nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb pjes\u00ebn e mesme t\u00eb k\u00ebtij vendi u dynd nj\u00eb element tjet\u00ebr i huaj, ardh\u00ebsit sllav\u00eb.<\/p>\n<p>Nga sa u tha k\u00ebtu del se Shqip\u00ebria dikur, duhet t\u00eb jet\u00eb ndodhur n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat rrethana lidhur me elementin sllav, si Greqia, dhe se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye historian\u00ebt e saj jan\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb pranojn\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb sllave.<\/p>\n<p>Por, n\u00eb qoft\u00eb se banor\u00ebt e hersh\u00ebm sllav\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb vend aty nj\u00eb populli tjet\u00ebr, t\u00eb ndrysh\u00ebm prej tyre, dhe tani ky popull \u00ebsht\u00eb zot\u00ebrues i vet\u00ebm e i padiskuuesh\u00ebm i b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij vendi, at\u00ebher\u00eb lind nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr lidhur me komb\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij vendi.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4412\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/studime-shqiptae\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"220,308\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Studime Shqiptae\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=214%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4412\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae-214x300.jpg?resize=483%2C677\" width=\"483\" height=\"677\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?resize=214%2C300&amp;ssl=1 214w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?w=220&amp;ssl=1 220w\" sizes=\"auto, (max-width: 483px) 100vw, 483px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00c7\u2019 jan\u00eb shqiptar\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>A rrjedhin ata nga banor\u00ebt e lasht\u00eb t\u00eb k\u00ebtij vendi dhe koha sllave \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb ndodhi n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, apo edhe ata si sllav\u00eb kan\u00eb ardhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend n\u00eb koh\u00ebn historike dhe formojn\u00eb shtres\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb popujve, e cila gjendet sot n\u00eb truallin shqiptar dhe nuk lidhet me ndonj\u00ebr\u00ebn nga shtresat e m\u00ebposhtme.<\/p>\n<p>K\u00ebta qeveriseshin nga prij\u00ebs vendas, kurse linkest\u00ebt gjendeshin n\u00ebn sundimin e Arrabeut, q\u00eb ishte nga fisi i bakiadeve.<\/p>\n<p>Nga epiriot\u00ebt, m\u00eb n\u00eb fund, ishin molos\u00ebt, n\u00ebn Pirron, birin e Akilit, q\u00eb si\u00e7 del, ishin thesaliot\u00eb. T\u00eb tjer\u00ebt qeveriseshin nga prij\u00ebs vendas. Her\u00eb nj\u00ebri e her\u00eb tjetri, nga k\u00ebto qytete t\u00eb vogla arrinin t\u00eb sundonin mbi t\u00eb tjer\u00ebt, derisa, m\u00eb n\u00eb fund, t\u00eb gjith\u00eb ran\u00eb n\u00ebn sundimin e maqedonasve, me p\u00ebrjashtim t\u00eb nj\u00eb rripi t\u00eb vog\u00ebl tok\u00eb n\u00eb bregdetin jonian.<\/p>\n<p>Tani Linkestia, Pelagonia, Orestia dhe Elemia quheshin Maqedoni e Sip\u00ebrme. Disa e quajn\u00eb Maqedoni edhe t\u00ebr\u00eb vendin deri n\u00eb K\u00ebrkyr\u00eb (Korfuz), duke u bazuar n\u00eb faktin q\u00eb prerja e flok\u00ebve, dialekti, veshja e t\u00eb tjera ishin t\u00eb ngjashme.<\/p>\n<p>T\u00eb af\u00ebrmit verior\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre pellazg\u00ebve, q\u00eb banonin n\u00eb Epir, Maqedoni dhe Iliri ruajt\u00ebn gjuh\u00ebn e tyre derisa erdh\u00ebn bullgar\u00ebt n\u00eb Maqedoni dhe serb\u00ebt n\u00eb Iliri, dhe ajo q\u00eb mbijetoi nga mbeturinat pellazge n\u00eb ato vende kaloi edhe gjuh\u00ebsisht tek adh\u00ebsit.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria gjithashtu u mbishtresua nga serb\u00ebt e bullgar\u00ebt, por k\u00ebtu elementi i popullit t\u00eb lasht\u00eb ngadh\u00ebnjeu mbi ardh\u00ebsit dhe i asimiloi edhe gjuh\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Nga kjo pik\u00ebpamje shqiptar\u00ebt e meritojn\u00eb emrin pellazg\u00eb t\u00eb rinj, t\u00eb pakt\u00ebn po aq sa edhe grek\u00ebt e rinj emrin e tyre dhe kjo nuk \u00ebsht\u00eb e vog\u00ebl si d\u00ebshmi p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb e asaj q\u00eb emri i lasht\u00eb i shqiptar\u00ebve u ruajt n\u00eb gjuh\u00ebn e ndonj\u00eb populli t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>Botimi i par\u00eb i librit \u201cAlbanesische Studien\u201d<\/p>\n<p>\u00c7ifut\u00ebt grek\u00eb, vllah\u00eb, turq dhe arab\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Levant i quajn\u00eb shqiptar\u00ebt peleshtim dometh\u00ebn\u00eb pellazgoi dhe gjermanisht Filister. (Johaness Georg von Hahn)<\/p>\n<p>Shum\u00eb vjet pasi kishte botuar Albanische Studien, Hani b\u00ebri nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri t\u00eb Veriut, t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrshkroi n\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb faqen 13 t\u00eb k\u00ebsaj vepre thot\u00eb:<\/p>\n<p><em>\u201c\u2026edhe sot e gjith\u00eb dit\u00ebn, krejt fush\u00ebn q\u00eb shtrihet n\u00eb breg t\u00eb detit, midis gryk\u00ebs s\u00eb Matit e t\u00eb Erzenit bashk\u00eb me lugin\u00ebn e Tiran\u00ebs q\u00eb shtrihet n\u00eb lindje t\u00eb saj vendasit e quajn\u00eb, Arb\u00ebn; n\u00eb k\u00ebt\u00eb krahin\u00eb jo vet\u00ebm ka nj\u00eb katund q\u00eb mban k\u00ebt\u00eb em\u00ebr, po k\u00ebtu gjenden edhe tri qytete t\u00eb vjetra: Ishtmi, Preza dhe Nd\u00ebrrenja dhe Tirana, e cila \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar pas vdekjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut dhe konsiderohet si kryevendi i sot\u00ebm i Arb\u00ebnit. <\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb ka, p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre, 22 katundeve me popullsi t\u00eb p\u00ebrzier, dhe nja aq me popullsi muhamedane, dhe me to shkon dhe Kep Rodoni bashk\u00eb me g\u00ebrmadhat e kull\u00ebs s\u00eb Sk\u00ebnderbeut.\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb faqen 15 ai shton: <em>\u201cGjith\u00eb fusha e arqipeshkvis\u00eb s\u00eb Durr\u00ebsit quhet Arb\u00ebni.\u201d<\/em><\/p>\n<p>M\u00eb 1854 Johan Georg fon Hani, dijetari q\u00eb shikohet me t\u00eb drejt\u00eb si babai i albanistik\u00ebs, tez\u00ebn e tij rreth burimit ilir t\u00eb shqiptar\u00ebve e t\u00eb shqipes e zgjeroi me an\u00ebn e nj\u00eb v\u00ebshtrimi edhe t\u00eb situat\u00ebs etnografike t\u00eb Ballkanit t\u00eb vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Johanes Georg von Hahn<\/p>\n<p>N\u00eb lidhje me at\u00eb ai n\u00eb kryevepr\u00ebn e tij shkruan Albanesische Studie formuloi k\u00ebto teza:<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Epiriot\u00ebt e maqedonasit edhe n\u00eb koh\u00ebn e Strabonitt ishin jogrek\u00eb, ose barbar\u00eb.<\/strong><br \/>\n<strong>2. Epiriot\u00ebt, maqedonasit e ilir\u00ebt jan\u00eb farefis n\u00eb mes tyre.<\/strong><br \/>\n<strong>3. Ka shum\u00eb shenja q\u00eb epiriot\u00ebt e maqedonasit p\u00ebrb\u00ebnin thelbin e fisit tireni-pellazgjik, skajet m\u00eb t\u00eb tutjeme t\u00eb t\u00eb cilit n\u00eb Itali e n\u00eb Traki hyjn\u00eb brenda n\u00eb histori.<\/strong><br \/>\n<strong>4. Ilirishja e vjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb gjuh\u00eb pellazgjike n\u00eb nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.\u00a0<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Me k\u00ebto teza Hani, tek ilir\u00ebt si t\u00eb par\u00ebt e shqiptar\u00ebve, p\u00ebrfshsin dhe epiriot\u00ebt e maqedon\u00ebt, e t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta popuj i b\u00ebn t\u00eb ardhur prej pellazg\u00ebve.<\/p>\n<p>Teoria e tij si t\u00ebr\u00ebsi, me gjendjen e sotme t\u00eb k\u00ebrkimeve arkeologjike e gjuh\u00ebsore, n\u00eb disa an\u00eb del e drejt\u00eb, n\u00eb disa p\u00ebrgjith\u00ebsime q\u00eb b\u00ebn nuk mund t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb, po n\u00eb analiz\u00eb t\u00eb fundit p\u00ebrmban nj\u00eb thelb pjellor e t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>Vler\u00ebsimi i Eqerem \u00c7abejt p\u00ebr Babain e Albanologjis\u00eb:<\/p>\n<p><em>\u201cHani vler\u00ebsohet si themeluesi i albanologjis\u00eb n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb shkencor t\u00eb k\u00ebsaj fjale. Ai \u00ebsht\u00eb i pari q\u00eb u mor t\u00ebr\u00ebsisht me studime shqiptare, q\u00eb nuk i trajtoi studimet p\u00ebr shqipen dhe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb an\u00ebnsore, duke u nisur nga fusha t\u00eb tjera studimore. <\/em><\/p>\n<p><em>Por ai iu kushtua drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb ghuh\u00ebs shqipe dhe Shqip\u00ebris\u00eb, historis\u00eb s\u00eb saj dhe lasht\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb k\u00ebto objekte. Askush m\u00eb p\u00ebrpara nuk e kishte b\u00ebr\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Nga: Xherardo Nikjari. &#8211; \u201cShqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb tyre pellazgjike dhe me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb quhen pellazg\u00eb t\u00eb rinj.\u201d \u2013 Johannes Georg von Hahn Johan Georg fon Han (1811-1869) lindi me 11 korrik 1811 n\u00eb Frankfurt am Main. Ishte albanolog gjerman dhe diplomat n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":4412,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85],"tags":[],"class_list":["post-4411","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-199","jetpack-related-posts":[{"id":100084,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/negociatat-ne-2028-rama-terhiqet-nga-premtimi-kryesor-i-mandatit-te-katert\/","url_meta":{"origin":4411,"position":0},"title":"&#8216;Negociatat n\u00eb 2028&#8217;\/ Rama t\u00ebrhiqet nga premtimi kryesor i mandatit t\u00eb kat\u00ebrt","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Pasi e p\u00ebrdori integrimin europian si premtimin kryesor t\u00eb mandatit t\u00eb kat\u00ebrt, Edi Rama u detyrua t\u00eb pranoj\u00eb shtyrjen e afateve p\u00ebr mbylljen e negociatave, nd\u00ebrsa m\u00eb par\u00eb kishte p\u00ebrg\u00ebnjeshtruar kund\u00ebrshtar\u00ebt e tij politik\u00eb. N\u00eb procesin e mundimsh\u00ebm t\u00eb negociatave me Bashkimin Europian, ka nj\u00eb moment kur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100192,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ganimete-cuka-bukuroshja-e-tiranes-qe-diktatura-e-coi-ne-vetevarje-letra-qe-la-varja-ne-litar-me-nenen-me-1967\/","url_meta":{"origin":4411,"position":1},"title":"Ganimete Cuka, bukuroshja e Tiran\u00ebs q\u00eb diktatura e \u00e7oi n\u00eb vet\u00ebvarje, letra q\u00eb la! &#8211; Varja n\u00eb litar me n\u00ebn\u00ebn m\u00eb 1967","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2026","format":false,"excerpt":"13 Maji 2026 Ka histori q\u00eb nuk mbeten vet\u00ebm kujtime t\u00eb err\u00ebta t\u00eb komunizmit shqiptar, por kthehen n\u00eb plag\u00eb kolektive t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie q\u00eb ende nuk ka arritur t\u00eb p\u00ebrballet plot\u00ebsisht me t\u00eb shkuar\u00ebn e saj. Historia e Ganimete Cuk\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej tyre. Nj\u00eb histori e dhimbshme, trondit\u00ebse, ku\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100161,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/agjencia-telegrafike-me-ekspozite-shpalos-historine-e-lajmit-shqiptar\/","url_meta":{"origin":4411,"position":2},"title":"Agjencia Telegrafike me ekspozit\u00eb shpalos historin\u00eb e lajmit shqiptar","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 Ekspozita e Agjencis\u00eb Telegrafike duket se po zgjon kureshtje jo t\u00eb vog\u00ebl. Agjencia raporton se qindra turist\u00eb t\u00eb huaj jan\u00eb ndalur t\u00eb vizitojn\u00eb me k\u00ebrsh\u00ebri ekspozit\u00ebn e \u00e7elur n\u00eb Kalan\u00eb e Tiran\u00ebs nga Agjencia Telegrafike Shqiptare, me tem\u00eb \u201cATSH \u2013 Nj\u00eb rrug\u00ebtim n\u00eb historin\u00eb e lajmit shqiptar\u201d.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100168,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjyzepina-kosturi-pervjetori-i-lindjes\/","url_meta":{"origin":4411,"position":3},"title":"Gjyzepina Kosturi. Pervjetori i lindjes","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 M\u00eb 12 maj 1912 lindi Gjyzepina Kosturi (1912-1985), soprano dramatike dhe nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb muzik\u00ebs operistike shqiptare. U lind n\u00eb Tivar, n\u00eb nj\u00eb familje t\u00eb vjet\u00ebr shkodrane, bija e Gjok\u00eb Misloc\u00ebs dhe Paolina Kodhelit (Marubi), nd\u00ebrsa ishte edhe mbesa e fotografit t\u00eb famsh\u00ebm\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100023,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pas-ballukut-anila-denaj-vihet-ne-rresht-detyroi-doganat-te-ndalin-veprimet-ndaj-bankers-petroleum\/","url_meta":{"origin":4411,"position":4},"title":"Pas Ballukut, Anila Denaj \u2018vihet n\u00eb rresht\u2019, detyroi doganat t\u00eb ndalin veprimet ndaj Bankers Petroleum","author":"Kurt Farka","date":"May 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Maji 2026 Pasi Belinda Balluku, kreu detyr\u00ebn e saj, duke b\u00ebr\u00eb eksperten e naft\u00ebs dhe ligjeve fiskale, tashm\u00eb brenda s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs dit\u00eb edhe Ministrja Anila Denaj arrin t\u00eb analizoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb parashtrimet e Ballukut dhe t\u00eb abuzoj\u00eb me detyr\u00ebn e saj duke iu drejtuar Doganave q\u00eb t\u00eb ndalin \u00e7do\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100111,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-shnderroi-shtepine-ne-berat-ne-muze-artizania-tefta-qose-500-kostume-popullore-puna-e-nje-jete\/","url_meta":{"origin":4411,"position":5},"title":"E shnd\u00ebrroi sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb Berat n\u00eb muze, artizania Tefta Qose: &#8211; 500 kostume popullore, puna e nj\u00eb jete","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb tradita rrezikojn\u00eb t\u00eb harrohen, Tefta Qose vazhdon t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb artin e krijimit t\u00eb veshjeve popullore. Prej disa vitesh, ajo e ka shnd\u00ebrruar sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb lagjen \u201cBarrikad\u00eb\u201d n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u00e7do cep rr\u00ebfen histori, nd\u00ebrsa \u00e7do veshje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4411"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4414,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411\/revisions\/4414"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}