{"id":4411,"date":"2018-03-07T16:40:06","date_gmt":"2018-03-07T16:40:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=4411"},"modified":"2018-03-07T16:40:22","modified_gmt":"2018-03-07T16:40:22","slug":"babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/","title":{"rendered":"Babai i Albanologjis\u00eb q\u00eb ia dedikoi gjith\u00eb jet\u00ebn e tij studimit t\u00eb shqipes e Shqip\u00ebris\u00eb\u2026 &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4412\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/studime-shqiptae\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"220,308\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Studime Shqiptae\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=214%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4412\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae-214x300.jpg?resize=214%2C300\" width=\"214\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?resize=214%2C300&amp;ssl=1 214w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?w=220&amp;ssl=1 220w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Nga: Xherardo Nikjari. &#8211;<\/p>\n<p><strong>\u201cShqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb tyre pellazgjike dhe me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb quhen pellazg\u00eb t\u00eb rinj.\u201d<\/strong><br \/>\n\u2013 Johannes Georg von Hahn<\/p>\n<p>Johan Georg fon Han (1811-1869) lindi me 11 korrik 1811 n\u00eb Frankfurt am Main. Ishte albanolog gjerman dhe diplomat n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb Austris\u00eb. M\u00eb 1847- 1850 ishte n\u00ebnkonsull i Austris\u00eb n\u00eb Janin\u00eb p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e Poshtme, ku punoi p\u00ebr zot\u00ebrimin dhe studimin e gjuh\u00ebs shqipe.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmori nj\u00eb udh\u00ebtim t\u00eb gjat\u00eb n\u00eb krahinat per\u00ebndimore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb deri n\u00eb Shkod\u00ebr.<\/p>\n<p>Botoi vepr\u00ebn: \u201cAlbanische Studien\u201d, Vjen\u00eb 1854 (Studime shqiptare), n\u00eb 3 v\u00ebllime q\u00eb njihet nj\u00eb nga veprat kryesore. N\u00eb k\u00ebt\u00eb vep\u00ebr ai thekson se mjaft emra vendesh t\u00eb viseve shqiptare ishin vazhdim i em\u00ebrtimeve t\u00eb dikurshme ilire.<\/p>\n<p>Ai zbuloi fjal\u00ebformuese ilire q\u00eb jan\u00eb emrat e sot\u00ebm t\u00eb shqipes. Arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se shqipja \u00ebsht\u00eb vazhduese e dret\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb e ilirishtes.<\/p>\n<p>Hani konstaton: \u201c Kufiri i sot\u00ebm i dy dialekteve t\u00eb shqipes nd\u00ebrmjet geg\u00ebrishtes e tosk\u00ebrishtes kalon p\u00ebrgjat\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb lumit t\u00eb Shkumbinit, ashtu si ndahej n\u00eb lasht\u00ebsi Iliria me Epirin gjat\u00eb rrug\u00ebs Egnatia.\u201d<\/p>\n<p>Vepra e dyt\u00eb: \u201cReise durch die Gibite des Drin und Vardar\u201d, 1867 (Udh\u00ebtime n\u00ebp\u00ebr viset e Drinit e t\u00eb Vardarit), si dhe \u201cStudime p\u00ebr goj\u00ebdh\u00ebnat, P\u00ebrrallat greke e shqiptare\u201d n\u00eb 2 volume.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4413\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/george-hahn\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?fit=194%2C260&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"194,260\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"George Hahn\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?fit=194%2C260&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?fit=194%2C260&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4413\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/George-Hahn.jpg?resize=443%2C594\" width=\"443\" height=\"594\" \/><\/p>\n<p>Konkluzionet e Hanit n\u00eb fush\u00ebn e gjuh\u00ebsis\u00eb u mb\u00ebshtet\u00ebn nga Demetrio Kamarda, filolog italian me origjin\u00eb shqiptare, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb gramatike q\u00eb botoi n\u00eb Livorno m\u00eb 1864.<\/p>\n<p>N\u00eb fush\u00ebn e etnografis\u00eb konstatoi \u201cKanunin e Lek\u00eb Dukagjinit\u201d n\u00eb viset veriore dhe \u201cKanunin e Sk\u00ebnderbeut\u201d n\u00eb Mat e Dib\u00ebr. V\u00ebll. II e III i \u201cStudimeve shqiptare\u201d u kushton kryesisht \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb gjuh\u00ebs.<\/p>\n<p>Shkroi m\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr prejardhjen e shqipes; p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ai shfryt\u00ebzoi edhe burimet antike greke q\u00eb b\u00ebnin fjal\u00eb p\u00ebr karakterin jo grek t\u00eb ilir\u00ebve, epirot\u00ebve dhe maqedonasve.<\/p>\n<p>Ai shfryt\u00ebzoi toponimin\u00eb dhe v\u00ebrtetoi se mjaft emra vendesh shqiptare ishin em\u00ebrtime t\u00eb dikurshme ilire. Hani arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se shqipja \u00ebsht\u00eb vazhduese e nj\u00ebrit prej dialekteve t\u00eb vjetra t\u00eb ilirishtes dhe ishte i mendimit se ilirishtja \u00ebsht\u00eb gjuh\u00eb pellazgjike.<\/p>\n<p>Sipas tij ilir\u00ebt ishin nj\u00eb nga deg\u00ebt themelore t\u00eb popllsis\u00eb paleoballkanike q\u00eb q\u00ebndronte m\u00eb vete p\u00ebrball\u00eb grek\u00ebve t\u00eb vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Ai ishte i vendosur p\u00ebr autoktonin\u00eb e shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb studmeve t\u00eb tij rreth Shqip\u00ebris\u00eb, ai shtronte pyetjen:<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse populli i fuqish\u00ebm shqiptar q\u00eb sot mbush t\u00ebr\u00eb Epirin e Vjet\u00ebr e t\u00eb Ri, q\u00eb nuk din\u00eb sllavisht, si dhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Iliris\u00eb n\u00eb kuptimin e ngusht\u00eb, \u00ebsht\u00eb pasardh\u00ebs i ardh\u00ebsve sllav\u00eb apo \u00ebsht\u00eb pasardh\u00ebs q\u00eb u rrit natyrsh\u00ebm dhe shp\u00ebrtheu me forc\u00eb nga nj\u00eb b\u00ebrtham\u00eb jet\u00ebsore, e pashkat\u00ebrrushme, e asaj popullsie t\u00eb lasht\u00eb epiriote, q\u00eb u rob\u00ebrua nga falangat dhe legjionet, q\u00eb u sp\u00ebrkat nga elemente sllave, por q\u00eb nuk u n\u00ebnshtrua plot\u00ebsisht.\u201d<\/p>\n<p>Rreth k\u00ebsaj \u00e7\u00ebshtjeje mund t\u00eb hedh\u00eb drit\u00eb t\u00eb mjaftueshme vet\u00ebm historia e kontinentit ilirik dhe analiza filologjike e gjuh\u00ebs shqipe, \u00e7\u00ebshtje t\u00eb cilat qaseshin n\u00eb vepr\u00ebn e tij.<\/p>\n<p>Ai i dha nj\u00eb sfond gjuh\u00ebsor shqipes n\u00ebp\u00ebrmjet vepr\u00ebs s\u00eb tij, \u201cAlbanische Studien\u201d, ku n\u00eb at\u00eb punim ka rreth 6000 fjal\u00eb dhe vet\u00eb fragmentet historike jan\u00eb renditur dhe plot\u00ebsuar me aq art, saq\u00eb, m\u00eb n\u00eb fund u zbuluan konturet e paqarta t\u00eb historis\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb shqiptar\u00ebve, t\u00eb cilat kishin munduar bashkoh\u00ebsit e tij albanolog\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Studime shqiptare<\/strong><\/p>\n<p><strong>A jan\u00eb autokton\u00eb shqiptar\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria nuk ka nj\u00eb histori t\u00eb pand\u00ebrprer\u00eb. Si n\u00eb bot\u00ebn e re dhe t\u00eb vjetr\u00ebn emri i k\u00ebtij vendi del vet\u00ebm at\u00ebher\u00eb kur rrjedha e ngjarjeve n\u00eb t\u00eb lidhet ngusht\u00eb me t\u00eb fqinj\u00ebve t\u00eb saj; sapo pushon ose sapo vihet n\u00eb dukje kjo lidhje, vendi futet prap\u00eb n\u00eb err\u00ebsir\u00ebn e tij t\u00eb lasht\u00eb e k\u00ebshtu ndosh q\u00eb nj\u00eb histori e t\u00ebr\u00eb e brendshme kufizohet vet\u00ebm n\u00eb disa fragmente, q\u00eb sillen rreth disa p\u00ebrsonaliteteve t\u00eb shquara ose rreth nj\u00eb peme gjenealogjike (t\u00eb prejardhjes) t\u00eb disa dinastive t\u00eb vogla.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu, historia na tregon se pas koh\u00ebs n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn marrim rishtas njoftime p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vend, ai banohej nga nj\u00eb popull q\u00eb nuk fliste sllavisht, por nj\u00eb gjuh\u00eb q\u00eb quhet shqipe dhe shpejt ky popull u b\u00eb aq i fort\u00eb, saq\u00eb shp\u00ebrtheu p\u00ebrtej kufijve t\u00eb tij e gjat\u00eb shum\u00eb shekujve nd\u00ebrmori shtegtime masive n\u00eb t\u00eb gjitha drejtimet.<\/p>\n<p>Madje ka shum\u00eb t\u00eb ngjar\u00eb q\u00eb, po t\u00eb mos ishte pushtimi q\u00eb u vuri nj\u00eb prit\u00eb t\u00eb fuqishme, k\u00ebto shtegtime do t\u00eb kishin vazhduar nj\u00eb koh\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb ky popull kufizohet mpreht\u00ebsisht me fqinj\u00ebt e tij sllav\u00eb si n\u00eb lindje dhe n\u00eb veri dhe n\u00eb mesin e vendit elementi sllav \u00ebsht\u00eb zhdukur t\u00ebr\u00ebsisht; por, nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb pjes\u00ebn e mesme t\u00eb k\u00ebtij vendi u dynd nj\u00eb element tjet\u00ebr i huaj, ardh\u00ebsit sllav\u00eb.<\/p>\n<p>Nga sa u tha k\u00ebtu del se Shqip\u00ebria dikur, duhet t\u00eb jet\u00eb ndodhur n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat rrethana lidhur me elementin sllav, si Greqia, dhe se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye historian\u00ebt e saj jan\u00eb t\u00eb detyruar t\u00eb pranojn\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb sllave.<\/p>\n<p>Por, n\u00eb qoft\u00eb se banor\u00ebt e hersh\u00ebm sllav\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb i kan\u00eb b\u00ebr\u00eb vend aty nj\u00eb populli tjet\u00ebr, t\u00eb ndrysh\u00ebm prej tyre, dhe tani ky popull \u00ebsht\u00eb zot\u00ebrues i vet\u00ebm e i padiskuuesh\u00ebm i b\u00ebrtham\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij vendi, at\u00ebher\u00eb lind nj\u00eb pyetje tjet\u00ebr lidhur me komb\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij vendi.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4412\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/babai-albanologjise-qe-ia-dedikoi-gjithe-jeten-e-tij-studimit-te-shqipes-e-shqiperise\/studime-shqiptae\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"220,308\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Studime Shqiptae\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=214%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4412\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae-214x300.jpg?resize=483%2C677\" width=\"483\" height=\"677\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?resize=214%2C300&amp;ssl=1 214w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?w=220&amp;ssl=1 220w\" sizes=\"auto, (max-width: 483px) 100vw, 483px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00c7\u2019 jan\u00eb shqiptar\u00ebt?<\/strong><\/p>\n<p>A rrjedhin ata nga banor\u00ebt e lasht\u00eb t\u00eb k\u00ebtij vendi dhe koha sllave \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb ndodhi n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, apo edhe ata si sllav\u00eb kan\u00eb ardhur n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend n\u00eb koh\u00ebn historike dhe formojn\u00eb shtres\u00ebn e tret\u00eb t\u00eb popujve, e cila gjendet sot n\u00eb truallin shqiptar dhe nuk lidhet me ndonj\u00ebr\u00ebn nga shtresat e m\u00ebposhtme.<\/p>\n<p>K\u00ebta qeveriseshin nga prij\u00ebs vendas, kurse linkest\u00ebt gjendeshin n\u00ebn sundimin e Arrabeut, q\u00eb ishte nga fisi i bakiadeve.<\/p>\n<p>Nga epiriot\u00ebt, m\u00eb n\u00eb fund, ishin molos\u00ebt, n\u00ebn Pirron, birin e Akilit, q\u00eb si\u00e7 del, ishin thesaliot\u00eb. T\u00eb tjer\u00ebt qeveriseshin nga prij\u00ebs vendas. Her\u00eb nj\u00ebri e her\u00eb tjetri, nga k\u00ebto qytete t\u00eb vogla arrinin t\u00eb sundonin mbi t\u00eb tjer\u00ebt, derisa, m\u00eb n\u00eb fund, t\u00eb gjith\u00eb ran\u00eb n\u00ebn sundimin e maqedonasve, me p\u00ebrjashtim t\u00eb nj\u00eb rripi t\u00eb vog\u00ebl tok\u00eb n\u00eb bregdetin jonian.<\/p>\n<p>Tani Linkestia, Pelagonia, Orestia dhe Elemia quheshin Maqedoni e Sip\u00ebrme. Disa e quajn\u00eb Maqedoni edhe t\u00ebr\u00eb vendin deri n\u00eb K\u00ebrkyr\u00eb (Korfuz), duke u bazuar n\u00eb faktin q\u00eb prerja e flok\u00ebve, dialekti, veshja e t\u00eb tjera ishin t\u00eb ngjashme.<\/p>\n<p>T\u00eb af\u00ebrmit verior\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre pellazg\u00ebve, q\u00eb banonin n\u00eb Epir, Maqedoni dhe Iliri ruajt\u00ebn gjuh\u00ebn e tyre derisa erdh\u00ebn bullgar\u00ebt n\u00eb Maqedoni dhe serb\u00ebt n\u00eb Iliri, dhe ajo q\u00eb mbijetoi nga mbeturinat pellazge n\u00eb ato vende kaloi edhe gjuh\u00ebsisht tek adh\u00ebsit.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria gjithashtu u mbishtresua nga serb\u00ebt e bullgar\u00ebt, por k\u00ebtu elementi i popullit t\u00eb lasht\u00eb ngadh\u00ebnjeu mbi ardh\u00ebsit dhe i asimiloi edhe gjuh\u00ebsisht.<\/p>\n<p>Nga kjo pik\u00ebpamje shqiptar\u00ebt e meritojn\u00eb emrin pellazg\u00eb t\u00eb rinj, t\u00eb pakt\u00ebn po aq sa edhe grek\u00ebt e rinj emrin e tyre dhe kjo nuk \u00ebsht\u00eb e vog\u00ebl si d\u00ebshmi p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb e asaj q\u00eb emri i lasht\u00eb i shqiptar\u00ebve u ruajt n\u00eb gjuh\u00ebn e ndonj\u00eb populli t\u00eb huaj.<\/p>\n<p>Botimi i par\u00eb i librit \u201cAlbanesische Studien\u201d<\/p>\n<p>\u00c7ifut\u00ebt grek\u00eb, vllah\u00eb, turq dhe arab\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb Levant i quajn\u00eb shqiptar\u00ebt peleshtim dometh\u00ebn\u00eb pellazgoi dhe gjermanisht Filister. (Johaness Georg von Hahn)<\/p>\n<p>Shum\u00eb vjet pasi kishte botuar Albanische Studien, Hani b\u00ebri nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr Shqip\u00ebri t\u00eb Veriut, t\u00eb cil\u00ebn e p\u00ebrshkroi n\u00eb nj\u00eb vep\u00ebr t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb faqen 13 t\u00eb k\u00ebsaj vepre thot\u00eb:<\/p>\n<p><em>\u201c\u2026edhe sot e gjith\u00eb dit\u00ebn, krejt fush\u00ebn q\u00eb shtrihet n\u00eb breg t\u00eb detit, midis gryk\u00ebs s\u00eb Matit e t\u00eb Erzenit bashk\u00eb me lugin\u00ebn e Tiran\u00ebs q\u00eb shtrihet n\u00eb lindje t\u00eb saj vendasit e quajn\u00eb, Arb\u00ebn; n\u00eb k\u00ebt\u00eb krahin\u00eb jo vet\u00ebm ka nj\u00eb katund q\u00eb mban k\u00ebt\u00eb em\u00ebr, po k\u00ebtu gjenden edhe tri qytete t\u00eb vjetra: Ishtmi, Preza dhe Nd\u00ebrrenja dhe Tirana, e cila \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar pas vdekjes s\u00eb Sk\u00ebnderbeut dhe konsiderohet si kryevendi i sot\u00ebm i Arb\u00ebnit. <\/em><\/p>\n<p><em>N\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb ka, p\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre, 22 katundeve me popullsi t\u00eb p\u00ebrzier, dhe nja aq me popullsi muhamedane, dhe me to shkon dhe Kep Rodoni bashk\u00eb me g\u00ebrmadhat e kull\u00ebs s\u00eb Sk\u00ebnderbeut.\u201d<\/em><\/p>\n<p>N\u00eb faqen 15 ai shton: <em>\u201cGjith\u00eb fusha e arqipeshkvis\u00eb s\u00eb Durr\u00ebsit quhet Arb\u00ebni.\u201d<\/em><\/p>\n<p>M\u00eb 1854 Johan Georg fon Hani, dijetari q\u00eb shikohet me t\u00eb drejt\u00eb si babai i albanistik\u00ebs, tez\u00ebn e tij rreth burimit ilir t\u00eb shqiptar\u00ebve e t\u00eb shqipes e zgjeroi me an\u00ebn e nj\u00eb v\u00ebshtrimi edhe t\u00eb situat\u00ebs etnografike t\u00eb Ballkanit t\u00eb vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Johanes Georg von Hahn<\/p>\n<p>N\u00eb lidhje me at\u00eb ai n\u00eb kryevepr\u00ebn e tij shkruan Albanesische Studie formuloi k\u00ebto teza:<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Epiriot\u00ebt e maqedonasit edhe n\u00eb koh\u00ebn e Strabonitt ishin jogrek\u00eb, ose barbar\u00eb.<\/strong><br \/>\n<strong>2. Epiriot\u00ebt, maqedonasit e ilir\u00ebt jan\u00eb farefis n\u00eb mes tyre.<\/strong><br \/>\n<strong>3. Ka shum\u00eb shenja q\u00eb epiriot\u00ebt e maqedonasit p\u00ebrb\u00ebnin thelbin e fisit tireni-pellazgjik, skajet m\u00eb t\u00eb tutjeme t\u00eb t\u00eb cilit n\u00eb Itali e n\u00eb Traki hyjn\u00eb brenda n\u00eb histori.<\/strong><br \/>\n<strong>4. Ilirishja e vjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb gjuh\u00eb pellazgjike n\u00eb nj\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.\u00a0<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Me k\u00ebto teza Hani, tek ilir\u00ebt si t\u00eb par\u00ebt e shqiptar\u00ebve, p\u00ebrfshsin dhe epiriot\u00ebt e maqedon\u00ebt, e t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta popuj i b\u00ebn t\u00eb ardhur prej pellazg\u00ebve.<\/p>\n<p>Teoria e tij si t\u00ebr\u00ebsi, me gjendjen e sotme t\u00eb k\u00ebrkimeve arkeologjike e gjuh\u00ebsore, n\u00eb disa an\u00eb del e drejt\u00eb, n\u00eb disa p\u00ebrgjith\u00ebsime q\u00eb b\u00ebn nuk mund t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb, po n\u00eb analiz\u00eb t\u00eb fundit p\u00ebrmban nj\u00eb thelb pjellor e t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n<p>Vler\u00ebsimi i Eqerem \u00c7abejt p\u00ebr Babain e Albanologjis\u00eb:<\/p>\n<p><em>\u201cHani vler\u00ebsohet si themeluesi i albanologjis\u00eb n\u00eb kuptimin e v\u00ebrtet\u00eb shkencor t\u00eb k\u00ebsaj fjale. Ai \u00ebsht\u00eb i pari q\u00eb u mor t\u00ebr\u00ebsisht me studime shqiptare, q\u00eb nuk i trajtoi studimet p\u00ebr shqipen dhe p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb an\u00ebnsore, duke u nisur nga fusha t\u00eb tjera studimore. <\/em><\/p>\n<p><em>Por ai iu kushtua drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb ghuh\u00ebs shqipe dhe Shqip\u00ebris\u00eb, historis\u00eb s\u00eb saj dhe lasht\u00ebsis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrq\u00ebndruar n\u00eb k\u00ebto objekte. Askush m\u00eb p\u00ebrpara nuk e kishte b\u00ebr\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Nga: Xherardo Nikjari. &#8211; \u201cShqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb vetmit q\u00eb kan\u00eb ruajtur gjuh\u00ebn e vjet\u00ebr t\u00eb tyre pellazgjike dhe me t\u00eb drejt\u00eb mund t\u00eb quhen pellazg\u00eb t\u00eb rinj.\u201d \u2013 Johannes Georg von Hahn Johan Georg fon Han (1811-1869) lindi me 11 korrik 1811 n\u00eb Frankfurt am Main. Ishte albanolog gjerman dhe diplomat n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":4412,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85],"tags":[],"class_list":["post-4411","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Studime-Shqiptae.jpg?fit=220%2C308&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-199","jetpack-related-posts":[{"id":101958,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fluturimet-sekrete-ne-izrael-kush-e-pagoi-avionin-privat-media-izraelite-marredhenia-e-rames-me-biznesmenin-ron-yeffet-ne-qender-te-akuzave-per-projektin-kayo\/","url_meta":{"origin":4411,"position":0},"title":"Fluturimet sekrete n\u00eb Izrael, kush e pagoi avionin privat? Media izraelite: &#8211; Marr\u00ebdh\u00ebnia e Ram\u00ebs me biznesmenin Ron Yeffet n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb akuzave p\u00ebr projektin \u201cKayo\u201d!","author":"Kurt Farka","date":"June 28, 2026","format":false,"excerpt":"29 Qershor 2026 Yeffet nuk \u00ebsht\u00eb i vetmi i njohur i Ram\u00ebs n\u00eb komunitetin e biznesit n\u00eb Izrael. Biznesmeni Sani Sanilevich, i cili sh\u00ebrben si Konsull Nderi i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Izrael, \u00ebsht\u00eb gjithashtu i af\u00ebrt me t\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb aktiv n\u00eb Shqip\u00ebri, ku po punon p\u00ebr ngritjen e nj\u00eb spitali.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Ron-Yeffet-edi-rama-1-1.jpg?fit=1200%2C695&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Ron-Yeffet-edi-rama-1-1.jpg?fit=1200%2C695&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Ron-Yeffet-edi-rama-1-1.jpg?fit=1200%2C695&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Ron-Yeffet-edi-rama-1-1.jpg?fit=1200%2C695&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Ron-Yeffet-edi-rama-1-1.jpg?fit=1200%2C695&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100514,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/na-duan-te-vdekur-kim-mehmeti-ngre-tonet-ne-top-story-nese-ambasadori-i-shqiperise-meidani-largohet-i-jepet-zemer-grupeve-anti-shqiptare-ne-rmv\/","url_meta":{"origin":4411,"position":1},"title":"\u201cNa duan t\u00eb vdekur\u201d, Kim Mehmeti ngre tonet n\u00eb \u2018Top Story\u2019: &#8211; N\u00ebse ambasadori i Shqiperise Meidani largohet, i jepet zem\u00ebr grupeve anti-shqiptare n\u00eb RMV","author":"Kurt Farka","date":"May 21, 2026","format":false,"excerpt":"21 Maji 2026 Analisti shqiptar nga Maqedonia e Veriut, Kim Mehmeti i ftuar mbr\u00ebmjen e sotme n\u00eb \u2018Top Story\u2019 nga Grida Duma foli p\u00ebr l\u00ebvizjen studentore t\u00eb student\u00ebve shqiptar\u00eb n\u00eb Shkup p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe. Mehmeti shprehu se t\u00ebrheqja e ambasadorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Shkup, Denion Meidani do t\u00eb ishte turp\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_protesta_shkup1779032739.jpg?fit=900%2C589&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":101267,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/leter-e-hapur-socialisteve-shqiptare-zgjohuni\/","url_meta":{"origin":4411,"position":2},"title":"Let\u00ebr e hapur socialist\u00ebve shqiptar\u00eb: &#8211; Zgjohuni!","author":"Kurt Farka","date":"June 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Qershor 2026 Socialist\u00eb shqiptar\u00eb! An\u00ebtar\u00eb t\u00eb Partis\u00eb Socialiste! Deputet\u00eb dhe mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb k\u00ebsaj partie! Zgjohuni! N\u00eb krye t\u00eb partis\u00eb keni nj\u00eb njeri q\u00eb ju komandon, k\u00ebrkon bindje pa kushte p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb, ju fyen me gjuh\u00ebn dhe sjelljet e tij, ju n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmb dinjitetin n\u00eb vend q\u00eb t\u2019ju respektoj\u00eb, t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":101472,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/national-geographic-beteja-mijevjecare-per-te-kontrolluar-ishullin-e-sazanit-ne-shqiperi\/","url_meta":{"origin":4411,"position":3},"title":"National Geographic &#8211; Beteja mij\u00ebvje\u00e7are p\u00ebr t\u00eb kontrolluar ishullin e Sazanit n\u00eb Shqip\u00ebri","author":"Kurt Farka","date":"June 14, 2026","format":false,"excerpt":"P\u00ebr mij\u00ebra vjet, fuqit\u00eb bot\u00ebrore kan\u00eb shk\u00ebmbyer kontroll mbi nj\u00eb ishull t\u00eb vog\u00ebl e t\u00eb harlisur pran\u00eb bregut jugper\u00ebndimor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ishulli i Sazanit, nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb \u200b\u200btoke prej 2.2 miljesh katror\u00eb, shtrihet brenda Ngushtic\u00ebs s\u00eb Otrantos, nj\u00eb kanal i ngusht\u00eb q\u00eb ndan Italin\u00eb dhe\u00a0Shqip\u00ebrin\u00eb, dhe ka sh\u00ebrbyer si nj\u00eb baz\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/maxresdefault-1.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/maxresdefault-1.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/maxresdefault-1.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/maxresdefault-1.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/maxresdefault-1.jpg?fit=1200%2C675&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100629,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/perplasjet-me-greqine-deti-per-integrimin-ministri-dendias-takohet-me-ramen-ne-tirane\/","url_meta":{"origin":4411,"position":4},"title":"P\u00ebrplasjet me Greqin\u00eb &#8211; Deti p\u00ebr integrimin! Ministri Dendias takohet me Ram\u00ebn n\u00eb Tiran\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 25, 2026","format":false,"excerpt":"25 Maji 2026 Kryeministri Edi Rama po josh Greqin\u00eb n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb integrimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb duke i riaktivizuar negociatat p\u00ebr Detin, ku Greqia k\u00ebrkon 12 milje. Teksa i mbajti t\u00eb bllokuara p\u00ebr vite me radh\u00eb k\u00ebto negociata, dhe krijoj\u00eb nj\u00eb klim\u00eb tensioni, duket se kryeministri shqiptar k\u00ebrkon ndryshimin e raporteve\u2026","rel":"","context":"In &quot;Njoftime Shtypi&quot;","block_context":{"text":"Njoftime Shtypi","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/njoftime-shtypi\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/images-3-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/images-3-1.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/images-3-1.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":100415,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/raporti-i-iom-brezi-i-dyte-i-emigranteve-shqiptare-pothuajse-eshte-asimiluar\/","url_meta":{"origin":4411,"position":5},"title":"Raporti i IOM: Brezi i dyt\u00eb i emigrant\u00ebve shqiptar\u00eb pothuajse \u00ebsht\u00eb asimiluar","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 Shqip\u00ebria jo vet\u00ebm q\u00eb nuk po p\u00ebrfiton nga potencialet e diaspor\u00ebs po duket se po humbet t\u00ebr\u00ebsisht lidhjet pasi brezi i dyt\u00eb pothuajse \u00ebsht\u00eb asimiluar dhe nuk gjen shum\u00eb lidhje me vendin. Nj\u00eb studim i fundit i Organizat\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr Migracionin (IOM) q\u00eb ka n\u00eb fokus riintegrimin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/diaspora.jpg?fit=890%2C606&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/diaspora.jpg?fit=890%2C606&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/diaspora.jpg?fit=890%2C606&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/diaspora.jpg?fit=890%2C606&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4411"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4414,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4411\/revisions\/4414"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4411"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4411"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4411"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}