{"id":4353,"date":"2018-03-04T21:48:40","date_gmt":"2018-03-04T21:48:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=4353"},"modified":"2018-03-04T21:48:54","modified_gmt":"2018-03-04T21:48:54","slug":"ribotohet-kryevepra-monumentale-dokumentare","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ribotohet-kryevepra-monumentale-dokumentare\/","title":{"rendered":"Ribotohet kryevepra monumentale dokumentare. &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4354\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ribotohet-kryevepra-monumentale-dokumentare\/injac-zamputi-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy.jpg?fit=403%2C460&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"403,460\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"injac-zamputi &#8211; Copy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy.jpg?fit=263%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy.jpg?fit=403%2C460&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4354\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy-263x300.jpg?resize=263%2C300\" width=\"263\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy.jpg?resize=263%2C300&amp;ssl=1 263w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy.jpg?w=403&amp;ssl=1 403w\" sizes=\"auto, (max-width: 263px) 100vw, 263px\" \/><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Ribotohet kryevepra monumentale dokumentare: Relacione e dokumente p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb (1610-1650), transkriptuar e p\u00ebrkthyer nga Injac Zamputti<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Nga Kastriot Marku<\/strong><\/p>\n<p>Si sot 20 vjet m\u00eb par\u00eb, pik\u00ebrisht m\u00eb 28 shkurt t\u00eb vitit 1998, u nda fizikisht nga familjar\u00ebt, t\u00eb af\u00ebrmit dhe miqt\u00eb, Injac Zamputti. Humbja e k\u00ebtij njeriu p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb humbje njer\u00ebzore, sh\u00ebnon n\u00eb vetvete humbjen e njeriu t\u00eb madh n\u00eb t\u00eb gjitha p\u00ebrmasat, posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr dijen albanologjike. Puna e tij e jasht\u00ebzakonshme lidhur me transkriptimin, p\u00ebrkthimin dhe botimin e dokumenteve p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e shqiptar\u00ebt ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb thella n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare. Pik\u00ebrisht n\u00eb p\u00ebrvjetorin e 20-t\u00eb t\u00eb ikjes s\u00eb tij, Albanisches Institut dhe Sht\u00ebpia botuese \u201cFaik Konica\u201d, mor\u00ebn p\u00ebrsip\u00ebr p\u00ebr ta p\u00ebrkujtuar dhe nderuar Injac Zamputtin me ribotimin e kryevepr\u00ebs s\u00eb tij monumentale dokumentare t\u00eb botuar s\u00eb pari n\u00eb Tiran\u00eb para m\u00eb shum\u00eb se 50-vjet\u00ebsh, me titullin: \u201cRelacionet mbi gjendjen e Shqip\u00ebris\u00eb veriore e t\u00eb mesme n\u00eb shekullin XVII\u201d, v\u00ebllimi I (1610-1634) m\u00eb 1963 dhe v\u00ebllimi II (1634-1650) m\u00eb 1965, nga Universiteti Shtet\u00ebror i Tiran\u00ebs, Instituti i Historis\u00eb dhe i Gjuh\u00ebsis\u00eb. Tre vjet m\u00eb par\u00eb (2015), ishin po t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb botues t\u00eb cil\u00ebt botuan \u201cDokumente p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb (1623-1653)\u201d, vep\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn autori e kishte l\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00ebshkrim e q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb do t\u00eb kishte mbajtur titullin \u201cRelacione III\u201d. Ajo q\u00eb kemi mundur t\u00eb m\u00ebsojm\u00eb \u00ebsht\u00eb se fotokopjet e k\u00ebtyre dokumenteve t\u00eb nxjerra nga Arkivi Historik i Propagand\u00ebs Fide, Zamputti ia kishte par\u00eb mbi tryez\u00eb eprorit t\u00eb tij q\u00eb drejtonte Sektorin e Historis\u00eb s\u00eb Mesjet\u00ebs, Aleks Bud\u00ebs, t\u00eb cilit duke i v\u00ebn\u00eb n\u00eb dukje r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb q\u00eb kishin ato dokumente ia k\u00ebrkoi q\u00eb t\u2019i p\u00ebrkthente si pun\u00eb suplementare n\u00eb sht\u00ebpi. I gjith\u00eb materiali dokumentar i k\u00ebtyre dy v\u00ebllimeve me relacione \u00ebsht\u00eb p\u00ebrthyer e p\u00ebrgatitur p\u00ebr botim pun\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vit e gjysm\u00eb n\u00eb vitet 1955-1956, duke filluar pun\u00eb \u00e7do m\u00ebngjes nga ora tre ose tre e gjysm\u00eb p\u00ebr t\u00eb vazhduar deri sa zgjoheshin f\u00ebmij\u00ebt; aty n\u00eb tavolin\u00ebn e buk\u00ebs n\u00eb kuzhin\u00ebn e apartamentit t\u00eb tij t\u00eb ngusht\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb. \u201cRelacionet\u201d, vep\u00ebr q\u00eb sikurse e p\u00ebrmend\u00ebm m\u00eb sip\u00ebr ishte botuar m\u00eb par\u00eb n\u00eb dy v\u00ebllime, k\u00ebsaj here vjen si botim i p\u00ebrmir\u00ebsuar me disa risi qoft\u00eb t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb kompozimit editorial, qoft\u00eb edhe atij redaktorial. Po cil\u00ebt jan\u00eb k\u00ebto ndryshime?<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4355\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ribotohet-kryevepra-monumentale-dokumentare\/attachment\/20973316780\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780.jpg?fit=1125%2C1500&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1125,1500\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"20973316780\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780.jpg?fit=225%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780.jpg?fit=768%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4355\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780-225x300.jpg?resize=344%2C459\" width=\"344\" height=\"459\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780.jpg?resize=225%2C300&amp;ssl=1 225w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780.jpg?resize=768%2C1024&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20973316780.jpg?w=1125&amp;ssl=1 1125w\" sizes=\"auto, (max-width: 344px) 100vw, 344px\" \/><\/p>\n<p>P\u00ebr studiuesit dhe specialist\u00ebt e fush\u00ebs, por edhe p\u00ebr lexuesin e zakonsh\u00ebm q\u00eb \u00ebsht\u00eb njohur me botimin e par\u00eb, ndryshimi vjen q\u00eb n\u00eb titull, i cili \u00ebsht\u00eb ngjeshur disi, por duke ruajtur termin \u201cRelacione\u201d dhe periudh\u00ebn kohore n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dokumentet (1610-1650). Mendojm\u00eb se titulli m\u00eb i drejt\u00eb i k\u00ebtyre v\u00ebllimeve do t\u00eb duhej t\u00eb ishte: Relacione t\u00eb vizitave baritore dhe let\u00ebrk\u00ebmbimi i klerik\u00ebve nga Shqip\u00ebria n\u00eb shek. XVII (1610-1650). Nj\u00eb ndryshim tjet\u00ebr vjen n\u00eb k\u00ebt\u00eb botim, krahasuar me botimin e par\u00eb \u00ebsht\u00eb sepse titulli \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb edhe n\u00eb gjuh\u00ebn italiane, p\u00ebrve\u00e7se atij n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb i p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr publikun e huaj, kryesisht at\u00eb italian, ngaq\u00eb dokumentet origjinale jan\u00eb n\u00eb dy gjuh\u00eb, pra shqip e italisht, k\u00ebshtu me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb gjykuar q\u00eb titulli t\u00eb jet\u00eb po ashtu dygjuh\u00ebsh.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb botim \u201canastatik\u201d (n\u00eb kuptimin e botimit t\u00eb plot\u00eb besnik t\u00eb tekstit autentik t\u00eb botimit t\u00eb par\u00eb), por me ndryshimin se dy v\u00ebllimet jan\u00eb botuar n\u00eb nj\u00eb v\u00ebllim t\u00eb vet\u00ebm, e kjo \u00ebsht\u00eb gjykuar nga botuesi p\u00ebr leht\u00ebsi dhe komoditet p\u00ebr p\u00ebrdoruesit. V\u00ebllimi i par\u00eb ka 39 dokumente gjithsej, 16 prej t\u00eb cil\u00ebve jan\u00eb relacione, 19 jan\u00eb letra 1 informacion, 2 jan\u00eb d\u00ebshmi dhe 1 \u00ebsht\u00eb pasqyr\u00eb. V\u00ebllimi i dyt\u00eb ka 114 dokumente nga t\u00eb cil\u00ebt 19 jan\u00eb relacione, 75 jan\u00eb letra dhe 20 jan\u00eb t\u00eb tjera si 3 d\u00ebshmi, 1 pasqyr\u00eb, 1 urdh\u00ebres\u00eb 8 lutje, 1 d\u00ebftes\u00eb, 1 informacion, 3 k\u00ebrkesa 1 promemorie dhe 1 interdikt. V\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrmbledhje e relacioneve (relationes), t\u00eb vizitave baritore t\u00eb d\u00ebrguara Propagand\u00ebs Fide nga ana e ipeshkvijve, <em>arqipeshkvinj\u00ebve<\/em> dhe vizitor\u00ebve apostolik\u00eb, misionar\u00ebve rregulltar\u00eb apo klerit shekullar n\u00eb dioqezat p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb si ato t\u00eb Marin Bicit (1610), Domenik Andreasit (1623), Gjon Kolesit (1625), Pjet\u00ebr Mazrrekut (1623-1924 dhe 1633), Benedikt Orsinit (1629), Gjergj Bardhit (1632, 1634, 1636, 1638\/1639, 1641-1642), P. Bonaventura da Palazzolo (1636), Fra Kerubinit (1638), Fran\u00e7esk Leonardit (1638), Frang Bardhit, (1637, 1938, 1941), Mark Skur\u00ebs\u00a0 (1641 dhe 1644\/1650) Jacint Sospello (1650), Grigor Mazrrekut (1650) etj., si dhe let\u00ebrk\u00ebmbimi i tyre me po t\u00eb nj\u00ebjtin dikaster. N\u00eb relacione jepen t\u00eb dh\u00ebna mjaft t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbi infrastruktur\u00ebn kishtare, sikurse mbi pozicionin gjeografik, vendndodhjen dhe shtrirjen e dioqezave, gjendjen e kishave katedrale, numrin e famullive, vendosjen topografike t\u00eb famullive dhe kishave, si dhe em\u00ebrtimin e s\u00eb cil\u00ebs prej tyre. Nga k\u00ebto relacione, p\u00ebr kishat rr\u00ebnoja n\u00eb gjendjen e sotme, m\u00ebsojm\u00eb emrin e pajtorit, t\u00eb cilit i \u00ebsht\u00eb kushtuar kisha, meshtarin ose famullitarin q\u00eb e mbar\u00ebshtonte, gjendjen fizike t\u00eb saj, gjendjen dhe t\u00eb ardhurat ekonomike; pron\u00ebn (toka dhe livadhe), t\u00eb ardhurat nga vreshtat dhe bag\u00ebtit\u00eb, t\u00eb dh\u00ebna mbi taksat dhe inventarin e pajisjeve dhe orendive kishtare, elterit, petkave t\u00eb mesh\u00ebs, mbishkrimet, reliket, objektet e vjetra, pikturat, jet\u00ebn fetare, arsimore, kulturore shoq\u00ebrore e politike t\u00eb klerit, numrin dhe p\u00ebrb\u00ebrjen demografike t\u00eb popullsis\u00eb, cil\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebrbimit baritor p\u00ebrmes drejtimit dhe administrimit t\u00eb sakramenteve sipas Ritualit Romak (pag\u00ebzimi, krezmimi, kurora e martes\u00ebs, vajimi i shenjt\u00eb) si dhe regjistrimi i tyre n\u00eb regjistrat kishtar\u00eb p\u00ebrkat\u00ebs etj. Aty jan\u00eb trajtuar gjendja e shkollimit t\u00eb kandidat\u00ebve t\u00eb thirrur p\u00ebr meshtar\u00eb (xhakon\u00eb), bes\u00ebtytnit\u00eb, \u00e7rregullimet martesore (konkubinati), kamatat, \u00e7\u00ebshtje doktrinale t\u00eb besimit n\u00ebn drit\u00ebn e Kon\u00e7ilit t\u00eb Trentos apo t\u00eb zbatimit t\u00eb kalendarit t\u00eb ri gregorian etj., si dhe plot konsiderata t\u00eb p\u00ebrgjithshme, nj\u00eb lloj p\u00ebrshkrimi ky panoramik mbi Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, si dhe marrim vesh: 1-gjendjen e r\u00ebnd\u00eb politiko-fetare, social\u2013ekonomike, arsimore e morale, si rezultat i sistemit t\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb taksave, si pasoj\u00eb e t\u00eb cilave, nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e popullsis\u00eb e l\u00ebshoi fen\u00eb e u konvertua n\u00eb islamiz\u00ebm p\u00ebr arsye t\u00eb diskriminimit juridiko \u2013 administrativ apo ekonomik; 2-numrin e pak\u00ebt t\u00eb klerit (ipeshkvijve, meshtar\u00ebve, rregulltar\u00ebve), si dhe nivelit t\u00eb ul\u00ebt kulturor dhe shpirt\u00ebror t\u00eb tij, p\u00ebr shkak t\u00eb pamjaftueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb tij arsimore.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4356\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ribotohet-kryevepra-monumentale-dokumentare\/injac-zamputi\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi.jpg?fit=910%2C659&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"910,659\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"injac-zamputi\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi.jpg?fit=300%2C217&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi.jpg?fit=910%2C659&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4356\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-300x217.jpg?resize=506%2C366\" width=\"506\" height=\"366\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi.jpg?resize=300%2C217&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi.jpg?resize=768%2C556&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi.jpg?w=910&amp;ssl=1 910w\" sizes=\"auto, (max-width: 506px) 100vw, 506px\" \/><\/p>\n<p>3-gjendjen e r\u00ebnd\u00eb ekonomike dhe financiare t\u00eb kishave, famullive dhe strukturave kishtare e ipeshkvore, si rrjedhoj\u00eb e grabitjeve t\u00eb b\u00ebra nga ana e turqve; 4-mosmarr\u00ebveshjet e vazhdueshme midis ipeshkvijve p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet t\u00eb kufijve kishtar\u00eb mes dioqezave apo juridiksionit kishtar mbi famullit\u00eb. V\u00ebllimet e relacioneve t\u00eb botuara n\u00eb vitet 1963 dhe 1965, tekstin origjinal t\u00eb transkriptuar dhe p\u00ebrkthimin e tyre e kan\u00eb n\u00eb dy faqe krah nj\u00ebra-tjetr\u00ebs, nd\u00ebrsa n\u00eb k\u00ebt\u00eb ribotim jan\u00eb sjell\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn faqe, n\u00eb dy shtylla, ashtu si n\u00eb t\u00eb gjitha v\u00ebllimet e m\u00ebvonshme t\u00eb dokumenteve. Kjo \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebr t\u00eb respektuar tradit\u00ebn e nisur nga botimet e dokumenteve t\u00eb nisur nga Giuseppe Valentini e Injac Zamputti n\u00eb revist\u00ebn \u201cLeka\u201d, tradit\u00eb e cila \u00ebsht\u00eb ndjekur edhe n\u00eb botimin e mjaft dokumenteve n\u00eb \u201cBuletin e Shkencave Shoq\u00ebrore\u201d, e q\u00eb u ndoq n\u00eb botimet e m\u00ebvonshme t\u00eb Zamputtit, por \u00e7udit\u00ebrisht n\u00eb botimin e relacioneve nuk qe i till\u00eb. Kjo metod\u00eb botimi p\u00ebrb\u00ebn edhe nj\u00eb leht\u00ebsim p\u00ebr studiuesit, kur atyre u duhet t\u2019iu referohen dokumenteve t\u00eb k\u00ebtij botimi, sepse \u00e7do referim apo citim korrespondon me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn faqe n\u00eb t\u00eb dy gjuh\u00ebt, si n\u00eb origjinalin italisht ashtu edhe n\u00eb p\u00ebrkthimin shqip me ndonj\u00eb p\u00ebrjashtim kur teksti p\u00ebr arsye t\u00eb natyr\u00ebs p\u00ebrkthimore t\u00eb gjuh\u00ebs sikurse dihet, n\u00eb ndonj\u00eb rast nuk mund t\u00eb kufizohet n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt koficient\u00eb fizik\u00eb.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"4357\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ribotohet-kryevepra-monumentale-dokumentare\/attachment\/325\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/325.jpg?fit=375%2C276&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"375,276\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"325\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/325.jpg?fit=300%2C221&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/325.jpg?fit=375%2C276&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-4357\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/325-300x221.jpg?resize=451%2C332\" width=\"451\" height=\"332\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/325.jpg?resize=300%2C221&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/325.jpg?w=375&amp;ssl=1 375w\" sizes=\"auto, (max-width: 451px) 100vw, 451px\" \/><\/p>\n<p>Po ashtu, n\u00eb k\u00ebt\u00eb ribotim jan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe ndreqjet e nevojshme t\u00eb gabimeve dhe plot\u00ebsimet e duhura q\u00eb n\u00eb botimin e par\u00eb ishin vendosur n\u00eb fund t\u00eb secilit v\u00ebllim.\u00a0 Sh\u00ebnimet e shumta dhe mjaft t\u00eb \u00e7muara t\u00eb cilat shoq\u00ebrojn\u00eb dokumentet, qoft\u00eb ato italisht, qoft\u00eb ato shqip, e q\u00eb n\u00eb botimin e par\u00eb ishin vendosur n\u00eb fund t\u00eb secilit v\u00ebllim, n\u00eb botimin e ri jan\u00eb vendosur n\u00eb fundfaqe me num\u00ebr progresiv rrit\u00ebs.\u00a0 Duke ditur se deri n\u00eb fund t\u00eb viteve \u201960 \u00ebsht\u00eb lejuar botimi edhe n\u00eb dialektin e veriut, sikurse del edhe n\u00eb punimet e tjera t\u00eb autorit, gjat\u00eb asaj periudhe, dhe duke qen\u00eb se edhe v\u00ebllimet me dokumente qen\u00eb botuar n\u00eb dialektin geg\u00eb, pra para vendosjes s\u00eb standardit gjuh\u00ebsor t\u00eb vitit 1972, edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb ribotim \u00ebsht\u00eb respektuar botimi i par\u00eb, pra nuk \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrhyr\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn e p\u00ebrdorur nga autori. Botimin e shoq\u00ebron n\u00eb fund edhe nj\u00eb pasth\u00ebnie e autorit t\u00eb k\u00ebtyre radh\u00ebve, i cili ia kushton at\u00eb pun\u00ebs s\u00eb madhe dhe vendit q\u00eb z\u00eb Injaz Zamputi n\u00eb historiografin\u00eb moderne shqiptare dhe posa\u00e7\u00ebrisht n\u00eb diplomatik\u00eb. V\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr shtyp nga i biri i autorit, Jozef Zamputti i cili ka b\u00ebr\u00eb edhe ndonj\u00eb sh\u00ebnim rast pas rasti, sh\u00ebnime t\u00eb cil\u00ebt jan\u00eb njoftuar n\u00eb fund t\u00eb tyre. Botuesit paralajm\u00ebrojn\u00eb q\u00eb s\u00eb shpejti do t\u00eb publikojn\u00eb tez\u00ebn e doktoratur\u00ebs ende t\u00eb papublikuar e t\u00eb mbrojtur n\u00eb Itali m\u00eb 1941 \u201cSettecento Veneziano e l\u2019Albania Turca (Shtat\u00ebqinda Veneciane dhe Arb\u00ebria Turke) e q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri nuk iu njoh kurr\u00eb si e till\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos i njohur si t\u00eb till\u00eb titullin shkencor. M\u00eb pas do t\u00eb vijoj\u00eb botimi i artikujve t\u00eb tij studimor\u00eb botuar n\u00eb periodik\u00eb t\u00eb till\u00eb si: Buletinin e Shkencave Shoq\u00ebrore, Studime Historike, Studime Filologjike, Iliria, Studia Albanica, Hylli i Drit\u00ebs, p\u00ebr t\u2019u ndjekur m\u00eb pas nga \u201cKujtimet\u201d e tij q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00ebshkrim, t\u00eb cilat me shum\u00eb siguri do t\u00eb jen\u00eb nj\u00eb \u201chistori\u201d m\u00eb vete e shekullit t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb Zamputit. Injac Zamputti z\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare ngaq\u00eb ai qe nj\u00eb nd\u00ebr t\u00eb vetmit historian\u00eb shqiptar\u00eb q\u00eb e kuptoj m\u00eb mir\u00eb se askush tjet\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb botimit t\u00eb burimeve dokumentare. Pik\u00ebrisht kjo b\u00ebri q\u00eb ai k\u00ebt\u00eb pun\u00eb ta kthej\u00eb n\u00eb nj\u00eb mision. Modeli i transkriptimit, p\u00ebrkthimit dhe botimit t\u00eb dokumenteve p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe shqiptar\u00ebve mbetet sot e gjith\u00eb dit\u00ebn nj\u00eb model i panjoll\u00eb i cili do t\u00eb duhej e duhet t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb t\u00eb paleografis\u00eb, diplomatik\u00ebs dhe arkivistik\u00ebs.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Ribotohet kryevepra monumentale dokumentare: Relacione e dokumente p\u00ebr historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb (1610-1650), transkriptuar e p\u00ebrkthyer nga Injac Zamputti Nga Kastriot Marku Si sot 20 vjet m\u00eb par\u00eb, pik\u00ebrisht m\u00eb 28 shkurt t\u00eb vitit 1998, u nda fizikisht nga familjar\u00ebt, t\u00eb af\u00ebrmit dhe miqt\u00eb, Injac Zamputti. Humbja e k\u00ebtij njeriu p\u00ebrve\u00e7se nj\u00eb humbje njer\u00ebzore, sh\u00ebnon [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":4354,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85],"tags":[],"class_list":["post-4353","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/injac-zamputi-Copy.jpg?fit=403%2C460&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-18d","jetpack-related-posts":[{"id":101460,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/miku-i-rames-dhe-njeriu-i-soros-portretizon-shqiperine-si-narkoshtet-paralajmeron\/","url_meta":{"origin":4353,"position":0},"title":"Miku i Ram\u00ebs dhe njeriu i Soros portretizon Shqip\u00ebrin\u00eb si narkoshtet, paralajm\u00ebron\u2026","author":"Kurt Farka","date":"June 13, 2026","format":false,"excerpt":"=\u00a0 \u00a0N\u00eb nj\u00eb nga pasazhet m\u00eb t\u00eb forta t\u00eb artikullit, Abrahams shkruan se: \"Sistemi aktual ekonomik n\u00eb Shqip\u00ebri mund t\u00eb jet\u00eb n\u00eb fakt m\u00eb i keq\" sesa ai q\u00eb \u00e7oi n\u00eb katastrof\u00ebn e vitit 1997. Artikulli i fundit i Fred Abrahams, \u201cShqip\u00ebria, kur fluturojn\u00eb flamingot\u201d, ka nj\u00eb dometh\u00ebnie jo vet\u00ebm\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/auto_IMG_08161781336624.jpeg?fit=900%2C662&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/auto_IMG_08161781336624.jpeg?fit=900%2C662&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/auto_IMG_08161781336624.jpeg?fit=900%2C662&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/auto_IMG_08161781336624.jpeg?fit=900%2C662&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100592,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/aktori-i-mirenjohur-birce-hasko-shuhet-ne-moshen-84-vjecare\/","url_meta":{"origin":4353,"position":1},"title":"Aktori i mir\u00ebnjohur Bir\u00e7e Hasko shuhet n\u00eb mosh\u00ebn 84-vje\u00e7are!","author":"Kurt Farka","date":"May 23, 2026","format":false,"excerpt":"23 Maji 2026 Bir\u00e7e Hasko ishte nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb spikatura t\u00eb teatrit dhe filmit shqiptar. Ai la gjurm\u00eb me personazhe si Milo te \u201cShi n\u00eb plazh\u201d, Tosun Ba\u00e7i te \u201cNjeriu me top\u201d, tellalli te \u201cKoncert n\u00eb vitin 1936\u201d dhe plaku i sert\u00eb te \u201cP\u00ebrrall\u00eb nga e kaluara\u201d. Aktori\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Birce-Hasko.jpeg?fit=640%2C336&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Birce-Hasko.jpeg?fit=640%2C336&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Birce-Hasko.jpeg?fit=640%2C336&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":101752,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kerkohet-doreheqja-e-kryeministrit-hajdut-jo-e-donald-trumpit\/","url_meta":{"origin":4353,"position":2},"title":"K\u00ebrkohet dor\u00ebheqja e kryeministrit hajdut, jo e Donald Trumpit","author":"Kurt Farka","date":"June 24, 2026","format":false,"excerpt":"24 Qershor 2024 Nga: lir Dako Fjalimi i i Ram\u00ebs nuk ishte nj\u00eb akt komunikimi politik, por nj\u00eb seanc\u00eb vet\u00ebmbrojtjeje. Ai nuk foli p\u00ebr vendin, por p\u00ebr veten Dit\u00ebn e djeshme kryeministri shqiptar n\u00eb nj\u00eb or\u00eb e ca fjalim p\u00ebrball\u00eb deputet\u00ebve socialist\u00eb, por dhe publikut shqiptar rr\u00ebfeu panikun dhe frik\u00ebn\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/BCO.e9f82224-1f6e-45fd-a51f-c26e5eed10f6-1024x570-1.png?fit=1024%2C570&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/BCO.e9f82224-1f6e-45fd-a51f-c26e5eed10f6-1024x570-1.png?fit=1024%2C570&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/BCO.e9f82224-1f6e-45fd-a51f-c26e5eed10f6-1024x570-1.png?fit=1024%2C570&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/BCO.e9f82224-1f6e-45fd-a51f-c26e5eed10f6-1024x570-1.png?fit=1024%2C570&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":101447,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/me-mjeshtrin-e-gdhendjes-se-drurit-zhulatasin-bejo-kerra\/","url_meta":{"origin":4353,"position":3},"title":"Me mjeshtrin e gdh\u00ebndjes s\u00eb drurit, zhulatasin Bejo K\u00ebrra","author":"Kurt Farka","date":"June 13, 2026","format":false,"excerpt":"Nga cikli \" Mjeshtrat tan\u00eb\" BEJUA I K\u00cbRRE... -me mjeshtrin e gdh\u00ebndjes s\u00eb drurit, zhulatasin Bejo K\u00ebrra- N\u00eb mos gaboj ka qen\u00eb viti i fundit i fakultetit, aty nga pranvera e '78-t\u00ebs kur do ta prisja te stacioni i trenit n\u00eb Tiran\u00eb. N\u00eb nj\u00eb ark\u00eb t\u00eb madhe druri, sajuar vet\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/75100700_10214621153983304_3457411672136744960_n.jpg?fit=950%2C960&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/75100700_10214621153983304_3457411672136744960_n.jpg?fit=950%2C960&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/75100700_10214621153983304_3457411672136744960_n.jpg?fit=950%2C960&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/75100700_10214621153983304_3457411672136744960_n.jpg?fit=950%2C960&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100619,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/masakra-e-nikes-30-mije-huligane-te-vdekur-para-1-500-vitesh\/","url_meta":{"origin":4353,"position":4},"title":"Masakra e Nik\u00ebs: &#8211; 30 mij\u00eb huligan\u00eb t\u00eb vdekur\u2026 para 1.500 vitesh","author":"Kurt Farka","date":"May 24, 2026","format":false,"excerpt":"24 Maji 2026 Zakonisht themi se fenomeni ultras n\u00eb sport arrin kulmin n\u00eb futboll, por kjo nuk \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e sakt\u00eb. Futbolli \u00ebsht\u00eb popullor jo vet\u00ebm p\u00ebr vlerat sportive, por sepse \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb fenomen shoq\u00ebror, duke zgjuar nj\u00eb nga ndjenjat m\u00eb bazike t\u00eb njeriut: ndjenj\u00ebn e p\u00ebrkat\u00ebsis\u00eb. Kur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_6a0df083917e01779529317.webp?fit=660%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_6a0df083917e01779529317.webp?fit=660%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_6a0df083917e01779529317.webp?fit=660%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100020,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/vetem-lutesha-qe-te-mbijetoja-trajneri-i-njohur-rrefen-betejen-tronditese-me-hantavirusin\/","url_meta":{"origin":4353,"position":5},"title":"\u2018Vet\u00ebm lutesha q\u00eb t\u00eb mbijetoja\u2019\/ Trajneri i njohur rr\u00ebfen betej\u00ebn trondit\u00ebse me hantavirusin","author":"Kurt Farka","date":"May 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Maji 2026 Nga Matteo Tomada,\u00a0BILD \u201cIshin tri jav\u00ebt m\u00eb t\u00eb k\u00ebqija t\u00eb jet\u00ebs sime\u201d. Me k\u00ebto fjal\u00eb ish-trajneri i Bundeslig\u00ebs, Ralph Hasenh\u00fcttl (58 vje\u00e7, ish-trajner i VfL Wolfsburg dhe RB Leipzig) p\u00ebrshkruan s\u00ebmundjen e tij me hantavirus. Pas tre vdekjeve n\u00eb anijen turistike Hondius pran\u00eb Afrik\u00ebs, trajneri foli p\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_hanta1778179888.png?fit=900%2C509&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_hanta1778179888.png?fit=900%2C509&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_hanta1778179888.png?fit=900%2C509&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_hanta1778179888.png?fit=900%2C509&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4353","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4353"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4353\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4358,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4353\/revisions\/4358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4354"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4353"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4353"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4353"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}