{"id":40809,"date":"2020-11-12T18:30:19","date_gmt":"2020-11-12T18:30:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=40809"},"modified":"2020-11-12T18:30:36","modified_gmt":"2020-11-12T18:30:36","slug":"ton-zmali-ne-librin-e-tij-te-fundit-zemer-te-madhe-ka-dashnia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ton-zmali-ne-librin-e-tij-te-fundit-zemer-te-madhe-ka-dashnia\/","title":{"rendered":"Ton Zmali n\u00eb librin e tij t\u00eb fundit:\u00a0 \u201cZEM\u00cbR T\u00cb MADHE KA DASHNIA\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"40810\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ton-zmali-ne-librin-e-tij-te-fundit-zemer-te-madhe-ka-dashnia\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?fit=762%2C390&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"762,390\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o &#8211; Copy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?fit=300%2C154&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?fit=762%2C390&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-40810\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?resize=491%2C252&#038;ssl=1\" width=\"491\" height=\"252\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?resize=300%2C154&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?resize=450%2C230&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?resize=600%2C307&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?resize=400%2C205&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?w=762&amp;ssl=1 762w\" sizes=\"auto, (max-width: 491px) 100vw, 491px\" \/><\/p>\n<p><strong>Ton Zmali n\u00eb librin e tij t\u00eb fundit:\u00a0 \u201cZEM\u00cbR T\u00cb MADHE KA DASHNIA\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Nga ZAMIRA LEK MATOSHI<\/p>\n<p>P\u00ebr krijimtarin\u00eb poetike dhe narrative t\u00eb shkrimtarit Ton Zmali kan\u00eb shkruar shum\u00eb njoh\u00ebs dhe p\u00ebrcjell\u00ebs t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb. N\u00eb shkrimet dhe komentet e tyre jan\u00eb analizuar ngjarje dhe personazhe, koha dhe hapsira, figuracioni letrar, metrika, shtres\u00ebzimet kuptimore e gjith\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb i vyen nj\u00eb procesi t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Sigurisht q\u00eb m\u00ebnyra e k\u00ebndv\u00ebshtrimit t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb Zmalit nga autor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm i ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb vyer lexuesve, t\u00eb cil\u00ebt akoma nuk kan\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb kontakt me fjal\u00ebn e tij artistike, p\u00ebr t\u00eb q\u00ebn\u00eb paksa t\u00eb p\u00ebrgatitur p\u00ebr t\u00eb shijuar n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb qiellin dhe honin, kroin dhe shkret\u00ebtir\u00ebn, parajs\u00ebn dhe ferrin toksor t\u00eb sjell\u00eb mjesht\u00ebrisht n\u00eb vargje dhe rrjeshta. Ata q\u00eb e njohin sadopak biografin\u00eb e Ton Zmalit, si dhe ata q\u00eb ia njohin talentin djaloshar t\u00eb shkoll\u00ebs pedagogjike, t\u00eb akademis\u00eb s\u00eb arteve, apo pjekurin\u00eb profesionale t\u00eb viteve kur merrej me drejtimin e kultur\u00ebs n\u00eb rrethe t\u00eb ndryshme t\u00eb vendit e kan\u00eb m\u00eb t\u00eb leht\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar sesi arriti t\u00eb pikturoj\u00eb ferrin dhe parajs\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet metamorfoz\u00ebs t\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb path\u00ebn\u00eb, q\u00eb pas viteve 90-t\u00eb shpertheu me forc\u00ebn e nj\u00eb vullkani shkat\u00ebrrues, por t\u00eb domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb arritur deri tek lexuesi i tij, q\u00eb jo gjithnj\u00eb arrin ta kuptoj\u00eb. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb analiz\u00eb shteruese e vepr\u00ebs s\u00eb tij, p\u00ebr vet\u00eb natyr\u00ebn thell\u00ebsisht subjektiviste q\u00eb ka let\u00ebrsia. Ata q\u00eb kan\u00eb folur dhe q\u00eb do flasin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb autor do ken\u00eb vazhdimisht hapsira ku mund t\u00eb ket\u00eb vend p\u00ebr t\u00eb shtuar di\u00e7ka, n\u00eb ve\u00e7anti tek krijimtaria e tij narrative, q\u00eb sipas meje k\u00ebrkon nj\u00eb studjues serioz dhe kurajoz p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb detajuar n\u00eb rrafshin horizontal dhe vertikal, ideor e semantik. Krijimtaria e Ton Zmalit \u00ebsht\u00eb e bollshme. Fal\u00eb k\u00ebsaj pasurie cilido q\u00eb e ndjen mund t\u00eb ndalet aty ku do, si, n\u00eb nj\u00eb proz\u00eb q\u00eb mbart nj\u00eb realiz\u00ebm magjik t\u00eb ngjash\u00ebm me romanet e Markezit p\u00ebr nga tabloja, nj\u00eb varg sa lirik, aq edhe simbolik, sa meditativ aq edhe filozofik, sa folklorik aq edhe hermetik. Nj\u00eb pakoh\u00ebsi veprimi si n\u00eb romanet e Camajt apo Pashkut. Gjithsesi un\u00eb s\u2019do merrem me kategorit\u00eb estetike, as me elemtete e varg\u00ebzimit apo metrik\u00ebs n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, me shpres\u00ebn se dikush tjet\u00ebr do ndalet mbi to gjer\u00ebsisht, por do shtoj di\u00e7ka mbi \u201cKang\u00ebt e Bregdrinasve\u201d (cik\u00ebl lirikash bjeshke e vrrini). Ky cik\u00ebl lirikash gjendet n\u00eb librin e fundit \u201cAstmat e Pranver\u00ebs\u201d. Nj\u00eb cik\u00ebl lirikash me motive folklorike q\u00eb si\u00e7 duket d\u00ebshmojn\u00eb pamund\u00ebsin\u00eb e shk\u00ebputjes s\u00eb poetit nga rr\u00ebnj\u00ebt e tij. E rr\u00ebnj\u00ebt e tij jan\u00eb t\u00eb ngulura p\u00ebrjet\u00ebsisht n\u00eb shk\u00ebmbinjt\u00eb shekullor p\u00ebrgjat\u00eb nj\u00eb lumi t\u00eb bukur, q\u00eb ashtu sikurse ka emrin Drin-ndrin-ndri\u00e7on, i jep drit\u00eb mbar\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe jo vet\u00ebm. Ndryshe nga nj\u00eb pjes\u00eb e mir\u00eb e krijimtaris\u00eb, ky cik\u00ebl sjell para lexuesit madh\u00ebshtin\u00eb e dashuris\u00eb q\u00eb ka arritur t\u00eb tjet\u00ebrsoj\u00eb natyr\u00ebn e ashp\u00ebr t\u0113 banor\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsisht me eg\u00ebrsin\u00eb dhe but\u00ebsin\u00eb, frik\u00ebn dhe magjin\u00eb e Lumit Drin, q\u00eb \u00e7an mesp\u00ebrmes malet e larta e t\u00eb thepisura, q\u00eb nga koha e p\u00ebrmbytjes s\u00eb madhe (koha e Noes). Bregdrinasit m\u00eb kujtojn\u00eb banor\u00ebt e fshatit Makondo tek romani \u201cNj\u00ebqind vjet vetmi\u201d.<\/p>\n<p>Ekzistenca e tyre n\u00eb brigjet e lumit Drin \u00ebsht\u00eb pazgjidhshm\u00ebrisht e lidhur me mite e legjenda, q\u00eb vendasit i kan\u00eb nd\u00ebrtuar e transmetuar nd\u00ebr breza, si ngjarje q\u00eb edhe pse kan\u00eb subjekt t\u00eb jashtzakonsh\u00ebm, duke u vendosur n\u00eb sfondin e brigjeve t\u00eb nj\u00eb lumi t\u00eb gjat\u00eb e her\u00eb her\u00eb t\u00eb rr\u00ebmbyesh\u00ebm, q\u00eb nat\u00ebn n\u00eb hijen e h\u00ebn\u00ebs, apo dit\u00ebn n\u00eb shk\u00eblqimin e diellit, or\u00eb e zana duken e zhduken sa nga nj\u00ebri breg tek tjetri, si p\u00ebr t\u2019u kujtuar k\u00ebtyre banor\u00ebve se ato kan\u00eb q\u00ebn\u00eb e do vazhdojn\u00eb bashk\u00ebjetes\u00ebn me ta. Poeti Ton Zmali nuk \u00ebsht\u00eb i vetmi q\u00eb gjeti muz\u00ebn e frym\u00ebzimit nga k\u00ebto vise t\u00eb bukura, ku shpatet e maleve bien pingul mbi Dri, ku lulja e \u00e7an shk\u00ebmbin shekullor, dhe triumfon furish\u00ebm n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb rrezes s\u00eb diellit, ku dashuria p\u00ebr tok\u00ebn, ujin, ajrin, dashuria p\u00ebr femr\u00ebn(e dashur, grua, mot\u00ebr, n\u00ebn\u00eb), dashuria dhe respekti p\u00ebr jet\u00ebn e vdekjen jan\u00eb feja e tyre.(kujto motivet e dasmave, ritualet e vdekjes, veshjet popullore, ninullat e k\u00ebtyre viseve, apo simbolet pagane t\u00eb gjetura nga k\u00ebrkimet arkeologjike n\u00eb t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn \u201cKultura e Komanit\u201d etj.).<\/p>\n<p>T\u00eb shumt\u00eb jan\u00eb shkrimtar\u00ebt q\u00eb i kushtuan vjersha e k\u00ebng\u00eb, romane e skenare filmash banor\u00ebve, q\u00eb Lumi Drin iu ka dh\u00ebn\u00eb jo vet\u00ebm mund\u00ebsin\u00eb e mbrojtjes fizike nga pushtues t\u00eb shumt\u00eb e barbar, jo vet\u00ebm mund\u00ebsin\u00eb e jetes\u00ebs nga toka pjellore e brigjeve t\u00eb Tij, por edhe emrin e bukur Bregdrinas. Nuk \u00ebsht\u00eb i vetmi q\u00eb iu referua gurr\u00ebs folklorike p\u00ebr t\u00eb treguar shpirtin e bukur t\u00eb malsor\u00ebve, q\u00eb dashurin\u00eb e kan\u00eb t\u00eb \u00e7muar sa jet\u00ebn edhe pse paragjykohen si njer\u00ebz t\u00eb ftoht\u00eb, q\u00eb iu mungojn\u00eb fjal\u00ebt e polites\u00ebs e t\u00eb dashuris\u00eb.<\/p>\n<div id=\"attachment_40811\" style=\"width: 720px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-40811\" data-attachment-id=\"40811\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ton-zmali-ne-librin-e-tij-te-fundit-zemer-te-madhe-ka-dashnia\/ton-zmali-zemer-te-madhe-ka-dashnia\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?fit=838%2C540&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"838,540\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Ton Zmali \u00a0 \u201cZEM\u00cbR T\u00cb MADHE KA DASHNIA\u201d\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Ton Zmali \u00a0 \u201cZEM\u00cbR T\u00cb MADHE KA DASHNIA\u201d&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?fit=300%2C193&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?fit=838%2C540&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-40811\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?resize=710%2C457&#038;ssl=1\" width=\"710\" height=\"457\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?resize=300%2C193&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?resize=768%2C495&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?resize=450%2C290&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?resize=600%2C387&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?resize=400%2C258&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Ton-Zmali-ZEMER-TE-MADHE-KA-DASHNIA.jpg?w=838&amp;ssl=1 838w\" sizes=\"auto, (max-width: 710px) 100vw, 710px\" \/><p id=\"caption-attachment-40811\" class=\"wp-caption-text\">Ton Zmali \u00a0 \u201cZEM\u00cbR T\u00cb MADHE KA DASHNIA\u201d<\/p><\/div>\n<p>Ton Zmali pohon me Kang\u00ebt e Bregdrinasve di\u00e7ka krejt t\u00eb kund\u00ebrt, duke nisur q\u00eb nga poezia e par\u00eb e ciklit \u201cKush na prishi gjith k\u00ebt dashni?\u201d, ku shfaqet t\u00ebr\u00eb hidh\u00ebrimi i dy shpirtrave t\u00eb dashuruar, n\u00ebp\u00ebrmjet mallkimeve pafund, kundrejt nj\u00eb t\u00eb treti, q\u00eb ka hyr\u00eb n\u00eb mes. Gurra popullore l\u0113shon rrufet\u00eb e mallkimit si: \u201cUjku i preft\u00eb kopen\u00eb\u201d-malsori e ka ngusht\u00ebsisht t\u00eb lidhur jetes\u00ebn me gj\u00ebn\u00eb e gjall\u00eb. \u201cBlet\u00ebt ia grift\u00eb teja\u201d- malsori nuk i mallkon kurr\u00eb blet\u00ebt, ai i quan t\u00eb shenjta dhe t\u00eb bekuara. \u201dKurr\u00eb mos gzoft\u00eb lule t\u00eb reja\u201d &#8211; n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb metaforike ai mallkon q\u00eb ky person mos e shikoft\u00eb m\u00eb pranver\u00ebn.<\/p>\n<p>\u201cU shoft\u00eb deri n\u00eb ka t\u00eb zi\u201d,<\/p>\n<p>-U shkat\u00ebrroft\u00eb n\u0113 gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p>Dhe e mbyll me mallkimin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb dhe q\u00eb e kalon k\u00ebt\u00eb bot\u00eb \u201c\u00e7oje Zot Lugat\u201d. Vijon poezia e dyt\u00eb \u201cHamadreq bjeshk\u00ebn pa ty\u201d, ku s\u00ebrish elemtet folklorike mb\u00ebshtjellin emocionet q\u00eb p\u00ebrjeton djali, q\u00eb refuzon gjith\u00e7ka t\u00eb bukur, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb psh. dalja n\u00eb bjeshk\u00eb p\u00ebr t\u00eb veruar, n\u00ebse nuk ka pran\u00eb t\u0113 dashur\u00ebn e tij. Shprehjet si \u201chamadreq jet\u00ebn\u201d, \u201c ham-dreq-\u00e7ka-pa\u00e7a\u201d, pasha tok\u00eb-e-qill\u201d, \u201cmbeta qyqe\u201d etj etj, q\u00eb gjenden me shumic\u00eb n\u00eb folklorin e pasur t\u00eb fshatrave q\u00eb gjallojn\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb bregut t\u00eb Drinit, jan\u00eb pasuri e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr etnolinguistik\u00ebn shqiptare. Ato kan\u00eb nj\u00eb forc\u00eb shpreh\u00ebse mahnit\u00ebse t\u0113 pakrahasueshme me folklorin e vendeve fqinj\u00eb. Ton Zmali e ka shfryt\u00ebzuar men\u00e7urisht dhe mjesht\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb pasuri n\u00eb vargjet e tij. N\u00eb k\u00ebt\u00eb poezi, bukuria fem\u00ebrore, p\u00ebrligj \u00e7do sakrific\u00eb, kap\u00ebrcen \u00e7do penges\u00eb dhe p\u00ebr\u00e7mon \u00e7do sy ziliqar.<\/p>\n<p>U shkri bora mbi l\u00ebndina,<\/p>\n<p>Kur ta pash\u00eb trupin pa t\u2019imta,<\/p>\n<p>Kur ta pash\u00eb gjoksin picak,<\/p>\n<p>Si ylber \u00e7erpik\u00ebt hark&#8230;<\/p>\n<p>Poezia e tret\u00eb \u201cVe\u00e7 me fatin mos u mat\u201d:<\/p>\n<p>Mesazhi i dh\u00ebn\u00eb q\u00eb n\u00eb titulll mish\u00ebrohet nga vargje t\u00eb mbushura me antiteza dhe anafora, q\u00eb krijojn\u00eb nj\u00eb gjendje pasigurie p\u00ebr njeriun e \u00e7do kohe e vendi. Njeriu e ka v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb dor\u00ebn e tij se kush mund t\u00eb b\u00ebhet n\u00eb jet\u00eb, por ndonj\u00ebher\u00eb sado q\u00eb p\u00ebrpiqesh ndodhin disa ngjarje q\u00eb tjet\u00ebrsojn\u00eb \u00e7do projekt t\u00eb nd\u00ebrtuar, duke mos q\u00ebn\u00eb i zoti t\u00eb shpjegoj\u00eb pse-n\u00eb e k\u00ebsaj devijese, ngre supet duke ngush\u00eblluar veten &#8211; \u201cepo ky \u00ebsht\u00eb<\/p>\n<p>\/ishte fati\u201d. Ka pas\u00eb than\u00eb motit nj\u00eb plak, Kurr\u00eb me fatin mos u mat, Ta merr dit\u00ebn ta b\u00ebn nat\u00eb, Ta merr ujin t\u00eb le goj\u00ebthat\u00eb, T\u00eb fut n\u2019det\u00eb t\u00eb le pa vark\u00eb, Ta sjell t\u2019keqen pa hesap\u00eb&#8230; E varsisht k\u0113saj gjendje pasigurie, poeti n\u00eb pjes\u00ebn e dyt\u00ea t\u00eb poezis\u00eb, nuk i n\u00ebnshtrohet fatit t\u00eb paracaktuar, ai gjen burimin e forc\u00ebs tek dashuria e v\u00ebrtet\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb gati t\u00eb b\u00ebhet \u201cunor\u201d. N\u00eb poezin\u00eb e kat\u00ebrt \u201cP\u00ebrmi Dri kur iku lpeja\u201d \u00cbsht\u00eb s\u00ebrisht nj\u00eb lirik\u00eb dashurie me motive popullore, ku djali i k\u00ebndon vash\u00ebs q\u00eb mbledh g\u00ebshtenja. Me an\u00ebn e epanastrof\u00ebs dhe krahasimit \u201cZbrita malit si rrufeja\/ Si rrufeja rash\u00eb n\u0113 va \u201c tregohet d\u00ebshira e madhe p\u00ebr ta takuar vajz\u00ebn, q\u00eb her\u00eb shfaqet k\u00ebtej Drinit e her\u00eb matan\u00eb Drinit, \u00ebsht\u00eb lpeja ajo q\u00eb pengon shikimin&#8230;, e vajza her\u00eb si njeri, e her\u00eb si zan\u00eb ik\u00ebn n\u00ebp\u00ebr lpe, ik\u00ebn larg \u201cndoshta n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e harrimit\u201d, p\u00ebr t\u00eb l\u00ebn\u00eb pas dik\u00eb q\u00eb e pret p\u00ebrjet\u0113sisht.<\/p>\n<p>Metafora \u201csht\u00ebpia e harrimit\u201d n\u00ebnkupton kurbetin, nj\u00eb plag\u00eb aktuale sot, p\u00ebr mij\u00ebra e mij\u00ebra shqiptar\u00eb, q\u00eb u harruan rrug\u00ebve t\u00eb bot\u00ebs dhe ku askund nuk ndjehen mir\u00eb. Andej jan\u00eb t\u00eb huaj, k\u00ebtej jan\u00eb harruar&#8230;<\/p>\n<p>I nj\u00ebjti motiv, malli p\u00ebr t\u00eb dashur\u00ebn, gjysm\u00eb zan\u00eb e gjejm\u00eb edhe n\u00eb poezin\u00eb \u201cAh ta dish sa shum\u00eb t\u00eb dua\u201d, ku n\u00ebp\u00ebrmjet metaforave si: \u201cvasha e veshur me qiell\u201d, \u201cgatuaj andrra\u201d etj, hiperbol\u00ebs \u201cnj\u00eb mij\u00eb puthje\/nj\u00eb mij\u00eb mesh\u00eb\u201d, anafor\u00ebs(referime) \u201cm\u00eb bahesh zjarr q\u00eb s\u2019din me u shue\/ m\u00eb bahesh qiell me fluturue\/ m\u00eb bahesh det p\u00ebr me lundrue\u201d, krahasime si; \u201cajo asht si vala e Drinit\/ajo asht si rrezja e diellit\u201d, poeti shpreh dashurin\u00eb p\u00ebr t\u00eb bukur\u00ebn dhe dhimbjen, kur mendon se kjo dashuri do mbetet platonike, sepse ai e ndjen veten si kuzhinjeri q\u00eb gatuan, por nuk i shijon ushqimet e tij, sepse \u201cNj\u00eb jet\u00eb mbeta tuj gatue \/ andrra e shpresa pa shijue\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb poezit\u00eb q\u00eb pasojn\u00eb ciklin, dashuria b\u00ebhet leitmotiv, \u201cDashuria nuk ka mosh\u00eb\u201d thot\u00eb poeti, sikurse kemi d\u00ebgjuar shprehjet e popullit. Dashuria si mister \u201ci jep sy qorrit e verbon at\u00eb q\u00eb ka sy\u201d, \u201cb\u00ebn filozof budallain e t\u00eb men\u00e7urin e b\u00ebn budalla\u201d. N\u00eb lirikat \u201cPuthja jote ven\u00eb e vjet\u00ebr\u201d, \u201cKu je ti moj lulebor\u00eb\u201d, \u201cPa ty zem\u00ebr m\u00eb vdes ylberi\u201d, \u201cHan\u00eb e re dil n\u00eb dritare\u201d, \u201cLidh g\u00ebrshetat me ylber\u201d, \u201cE miro pse je idhnue \u201c, n\u00ebp\u00ebrmjet metaforave, epiteteve e krahasimeve poeti i k\u00ebndon vash\u00ebs s\u00eb tij, q\u00eb ik\u00ebn si zana her\u00eb n\u00eb Kokdod\u00eb, her\u00eb n\u00eb Mertur\u00eb, her\u00eb n\u00eb Iball\u00eb, her\u00eb n\u00eb L\u00ebvosh\u00eb, her\u00eb n\u00eb Gegysen, her\u00eb n\u00eb bjeshk\u00eb e her\u00eb n\u00eb vrri&#8230;Pothuajse t\u00eb gjitha poezit\u00eb e k\u00ebtij cikli jan\u00eb nd\u00ebrtuar me vargjet 8-10 rroksh, karakteristik\u00eb kjo e k\u00ebng\u00ebve tona folklorie. Po ashtu bie n\u00eb sy rima e puthitur, rima e alternuar dhe rim\u00eb e kryq\u00ebzuar si dhe nj\u00eb leksik karakteristik i zon\u00ebs s\u00eb bregut t\u00eb Drinit.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb leximit t\u00eb k\u00ebtij cikli lirikash m\u00eb \u00ebsht\u00eb sjell\u00eb disa her\u00eb n\u00eb mendje nj\u00eb personalitet i shquar i gjuh\u00ebsis\u00eb dhe let\u00ebrsis\u00eb shqiptare, albanologu i njohur austriak Maximilian Lambertz, i cili \u00ebsht\u00eb marr\u00eb posaq\u00ebrisht me folklorin shqiptar. N\u00eb disa shkrime t\u00eb tij botuar n\u00eb gazet\u00ebn e njohur t\u00eb koh\u00ebs \u201cPosta e Shqypnies\u201d nd\u00ebr t\u00eb tjera shkruan p\u00ebr folklorin shqiptar si pjes\u00eb e folklorit ballkanit dhe atij europian. Ai ndalet gjer\u00ebsisht tek ve\u00e7orit\u00eb e poezis\u00eb popullore shqiptare. Atij i b\u00ebnin p\u00ebrshtypje shprehjet mbres\u00ebl\u00ebn\u00ebse si: \u201cLulja e blinit\u201d, \u201cO zambaku i bardh\u00eb\u201d\u2019 \u201cganxhe\u201d, \u201cmoll\u00eb e kuqe imja\u201d, \u201cmoj hyria ime\u201d, \u201cqaf\u00ebgastare\u201d, \u201cmoj faqemoll\u00eb\u201d etj. \u201cK\u00ebto shprehje, q\u00eb gjenden dendur n\u00eb k\u00ebng\u00ebt popullore t\u00eb dashuris\u00eb, mund t\u2019i krijojn\u00eb e t\u2019i p\u00ebrdorin vet\u00ebm njer\u00ebz me ndjenja t\u00eb zhvilluara dhe sqim\u00eb t\u00eb holl\u00eb.\u201d- shprehet Lambertz.<\/p>\n<p>Edhe pse ky cik\u00ebl poezish \u00ebsht\u00eb shkruar gati nj\u00eb shekull pas k\u00ebtij p\u00ebrkufizimi, m\u00eb duket sikur \u00ebsht\u00eb shkruar posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr Ton Zmalin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ton Zmali n\u00eb librin e tij t\u00eb fundit:\u00a0 \u201cZEM\u00cbR T\u00cb MADHE KA DASHNIA\u201d Nga ZAMIRA LEK MATOSHI P\u00ebr krijimtarin\u00eb poetike dhe narrative t\u00eb shkrimtarit Ton Zmali kan\u00eb shkruar shum\u00eb njoh\u00ebs dhe p\u00ebrcjell\u00ebs t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb. N\u00eb shkrimet dhe komentet e tyre jan\u00eb analizuar ngjarje dhe personazhe, koha dhe hapsira, figuracioni letrar, metrika, shtres\u00ebzimet kuptimore e gjith\u00e7ka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":40810,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,10,35],"tags":[],"class_list":["post-40809","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-kultura","category-shoqerore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/125165469_10221215287044443_3693184428052279954_o-Copy.jpg?fit=762%2C390&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-aCd","jetpack-related-posts":[{"id":39542,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/libri-i-ri-nje-liber-per-gjysherit-nga-kompozitori-enver-shengjergji\/","url_meta":{"origin":40809,"position":0},"title":"Libri i Ri: \u201cNj\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr gjysh\u00ebrit\u201d, nga kompozitori Enver Sh\u00ebngjergji","author":"Kurt Farka","date":"October 11, 2020","format":false,"excerpt":"Libri i Ri: \u201cNj\u00eb lib\u00ebr p\u00ebr gjysh\u00ebrit\u201d, nga kompozitori Enver Sh\u00ebngjergji Kompozitori i njohur Enver Sh\u00ebngjergji vjen p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, si shkrimtar\u00a0 me librin \u201cZemra e gjyshit\u201d para lexuesit. P\u00ebr \u201cReportTV\u201d artisti rr\u00ebfen pun\u00ebn q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebr v\u00ebzhgimin e gjysh\u00ebrve, q\u00eb jetojn\u00eb pran\u00eb tij. Nd\u00ebrsa, b\u00ebn apel q\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Enver-Shengjergji.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Enver-Shengjergji.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Enver-Shengjergji.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/Enver-Shengjergji.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":7372,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/lasgushi-per-librin-e-moikom-zeqos-pedagogu-i-kopernikut\/","url_meta":{"origin":40809,"position":1},"title":"Lasgushi, p\u00ebr librin e Moikom Zeqos: \u201cPedagogu i Kopernikut\u201d. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"May 14, 2018","format":false,"excerpt":"Lasgushi, p\u00ebr librin e Moikomit \u201cPedagogu i Kopernikut\u201d Nga: Marie Lasgush Poradeci Duke rr\u00ebmuar si zakonisht n\u00eb bibliotek\u00ebn e babait tim, gjeta nj\u00eb lib\u00ebr, q\u00eb studiuesi dhe shkrimtari yn\u00eb Moikom Zeqo, ia kish dhuruar atij me mbishkrimin: \u201cLasgush Poradecit, lirikut t\u00eb madh, me dashuri, Moikomi 20.II.1981 Durr\u00ebs\u201c. Kjo, nuk ka\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Marie-dhe-Lazgush-poradeci.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Marie-dhe-Lazgush-poradeci.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Marie-dhe-Lazgush-poradeci.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Marie-dhe-Lazgush-poradeci.jpg?fit=905%2C395&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":6301,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/historia-e-hidhur-e-familjes-se-eqrem-bej-vlores-nga-perplasjet-me-ismail-bej-vloren-tek-perndjekja-nga-komunizmi\/","url_meta":{"origin":40809,"position":2},"title":"Historia e hidhur e familjes s\u00eb Eqrem bej Vlor\u00ebs: Nga \u201cp\u00ebrplasjet\u201d me Ismail bej Vlor\u00ebn, tek p\u00ebrndjekja nga komunizmi. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"April 13, 2018","format":false,"excerpt":"\u00a0 \u00a0Nga Roland Qafoku. - Minist\u00ebr i Jasht\u00ebm, Minist\u00ebr i Kultur\u00ebs, Minist\u00ebr i Tokave t\u00eb Lirueme, ambasador i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Lond\u00ebr dhe n\u00eb Athin\u00eb, sekretar i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Prind Wied-it, Eqrem bej Vlora ishte jo vet\u00ebm shtetar, por edhe nj\u00eb mendimtar, studiues, poliglot. Por ato q\u00eb mori nga jeta ishin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/5.-Eqrem-Vlora-me-bashkeshorten-Hadije-Vlora-300x229-300x229.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":75617,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/panair-i-librit-apo-panair-i-autoreve\/","url_meta":{"origin":40809,"position":3},"title":"PANAIR I LIBRIT APO PANAIR I AUTOR\u00cbVE?","author":"Kurt Farka","date":"November 16, 2023","format":false,"excerpt":"16 Nentor 2023 Nga: Dom Gjergj Meta Gjat\u00eb k\u00ebtyre viteve t\u00eb fundit, kam v\u00ebn\u00eb re nj\u00eb lloj \u201cagresiviteti\u201d t\u00eb autor\u00ebve, q\u00eb n\u00eb dit\u00ebt e Panairit t\u2019i t\u00ebrheqin lexuesit-bler\u00ebs sa m\u00eb fort drejt librave t\u00eb tyre, t\u00eb cil\u00ebt mbajn\u00eb ende er\u00ebn e tipografis\u00eb. K\u00ebsisoj Panairi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb \"Panair autor\u00ebsh\" m\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Download-300x145.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Download-300x145.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Download-300x145.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/Download-300x145.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x"},"classes":[]},{"id":62985,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/agim-janina-ne-shqiperi-librat-shiten-si-placka-te-vjetra-kembanat-po-ushtojne-vajtueshem\/","url_meta":{"origin":40809,"position":4},"title":"Agim Janina: &#8211; N\u00eb Shqip\u00ebri librat shiten si pla\u00e7ka t\u00eb vjetra, k\u00ebmbanat po ushtojn\u00eb vajtuesh\u00ebm","author":"Kurt Farka","date":"October 7, 2022","format":false,"excerpt":"7 Tetor 2022 \u201cTetori i Librit\u201d po vijon me aktivitete t\u00eb ndryshme, por p\u00ebr autor\u00eb dhe studiues problemet q\u00eb has libri dhe bibliotekat nuk jan\u00eb t\u00eb pakta. Studiuesi Agim Janina thot\u00eb se tek ne ka ende ka libra, q\u00eb shiten si pla\u00e7ka t\u00eb vjetra. Me kritika ndaj institucioneve n\u00eb vend\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Agim-Janina.jpg?fit=800%2C547&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Agim-Janina.jpg?fit=800%2C547&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Agim-Janina.jpg?fit=800%2C547&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/Agim-Janina.jpg?fit=800%2C547&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":99639,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/spak-zbulon-grup-kriminal-ne-zemer-te-akshi-t-bushkolaj-rama-i-lidhur-indirekt-me-skemen-e-pastrimit-te\/","url_meta":{"origin":40809,"position":5},"title":"\u201cSPAK zbulon grup kriminal n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb AKSHI-t\u201d, Bushkolaj: Rama i lidhur indirekt me skem\u00ebn e pastrimit t\u00eb\u2026","author":"Kurt Farka","date":"April 22, 2026","format":false,"excerpt":"22 Prill 026 Nj\u00eb dosje e Prokuroris\u00eb s\u00eb Posa\u00e7me (SPAK) ka zbardhur ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb grupi t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb t\u00eb strukturuar kriminal q\u00eb operonte vet\u00ebm pak metra larg zyr\u00ebs s\u00eb kryeministrit, i lidhur me Agjencin\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb Informacionit (AKSHI). I ftuar n\u00eb nj\u00eb interviste televizive, gazetari Elkier Bushkolaj, u\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Elkier-Bushkolaj.jpg?fit=640%2C424&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Elkier-Bushkolaj.jpg?fit=640%2C424&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Elkier-Bushkolaj.jpg?fit=640%2C424&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40809","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40809"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40809\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40812,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40809\/revisions\/40812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40810"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}