{"id":39606,"date":"2020-10-13T09:14:20","date_gmt":"2020-10-13T09:14:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=39606"},"modified":"2020-10-13T09:14:42","modified_gmt":"2020-10-13T09:14:42","slug":"arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii\/","title":{"rendered":"Arsimi dhe kultura n\u00eb Voskopoj\u00ebn e shekullit XVIII"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"39607\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii\/39633040461_621609b7b6_c\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?fit=649%2C298&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"649,298\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"39633040461_621609b7b6_c\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?fit=300%2C138&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?fit=649%2C298&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-39607\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?resize=533%2C245&#038;ssl=1\" width=\"533\" height=\"245\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?resize=300%2C138&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?resize=450%2C207&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?resize=600%2C276&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?resize=400%2C184&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?w=649&amp;ssl=1 649w\" sizes=\"auto, (max-width: 533px) 100vw, 533px\" \/><\/p>\n<p><strong>Arsimi dhe kultura n\u00eb Voskopoj\u00ebn e shekullit XVIII<\/strong><\/p>\n<p>NGA:\u00a0<strong>DHIMIT\u00cbR SHUTERIQI<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb shek. XVIII, nj\u00eb s\u00ebr\u00eb qytetesh shqiptare si Shkodra, Prizreni, Prishtina, Elbasani, Berati, njoh\u00ebn nj\u00eb zhvillim kulturor t\u00eb duksh\u00ebm p\u00ebr at\u00eb koh\u00eb t\u00eb feudalizmit dhe t\u00eb pushtimit osman. U pajis\u00ebn me shkolla dhe me vepra t\u00eb arkitektur\u00ebs artistike. Ky zhvillim u duk mir\u00eb n\u00eb qytetin malor t\u00eb Voskopoj\u00ebs, nj\u00eb nga m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishmit e vendit. Voskopoja, sot fshat n\u00eb jugper\u00ebndim t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, n\u00eb saje t\u00eb zejtaris\u00eb dhe t\u00eb tregtis\u00eb, q\u00eb nga fundi i shek. XVII, kishte marr\u00eb trajt\u00ebn e nj\u00eb qyteti q\u00eb po shkonte shpejt p\u00ebrpara. D\u00ebshmi t\u00eb ndryshme, edhe bashk\u00ebkoh\u00ebse, japin deri n\u00eb 50.000 banor\u00eb. Shifrat e teprojn\u00eb. Por nuk duhet t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb m\u00eb pak se 25 000-30 000 banor\u00eb.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"39608\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii\/eglise-de-voskopoje\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?fit=550%2C309&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"550,309\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"eglise-de-voskopoje\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?fit=550%2C309&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-39608\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?resize=609%2C343&#038;ssl=1\" width=\"609\" height=\"343\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?resize=450%2C253&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/eglise-de-voskopoje.jpg?w=550&amp;ssl=1 550w\" sizes=\"auto, (max-width: 609px) 100vw, 609px\" \/><\/p>\n<p>Qyteti banohej nga vlleht\u00eb, por midis krahinave shqiptare, Voskopoja ka pasur, kuptohet, edhe nj\u00eb pakic\u00eb shqiptar\u00ebsh. K\u00ebt\u00eb e tregon edhe toponimia dhe antroponimia e vjet\u00ebr dhe e re e saj. Kulmin e lul\u00ebzimit, ky qytet e arriti n\u00eb vitet 1720-1769. Ndryshe nga qytetet e tjera, q\u00eb administroheshin dhe shfryt\u00ebzoheshin nga ajan\u00ebt feudal\u00eb, Voskopoja g\u00ebzonte nj\u00ebfar\u00eb autonomie: ajo administrohej nga ko\u00e7obash\u00ebt e vet, t\u00eb cil\u00ebt vareshin nga organet e pushtetit qendror osman. Nj\u00eb rrethan\u00eb e till\u00eb lejoi q\u00eb mbifitimi i realizuar t\u00eb shkonte, n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe, n\u00eb dobi t\u00eb zhvillimit zejtar e tregtar t\u00eb qytetit. Nga ana tjet\u00ebr, duke reshperuar dendur me vendet e Ballkanit e t\u00eb Evrop\u00ebs Per\u00ebndimore dhe Qendrore, voskopojar\u00ebt krijuan atje agjenci t\u00eb tyre, m\u00eb pas edhe disa koloni, si n\u00eb Vjen\u00eb e n\u00eb Budapest, n\u00eb Mishkolc etj., t\u00eb Perandoris\u00eb Austro-Hungareze. Prej k\u00ebtyre kolonive, q\u00eb kishin lidhje t\u00eb vijueshme me vendlindjen, Voskopoj\u00ebn, por edhe me qendra t\u00eb tjera tonat n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Mesme dhe t\u00eb Jugut, dep\u00ebrtuan ndikime t\u00eb ndryshme kulturoremendore t\u00eb Evrop\u00ebs s\u00eb p\u00ebrparuar.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"39609\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii\/download-94\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/download-2.jpg?fit=275%2C183&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"275,183\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"download\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/download-2.jpg?fit=275%2C183&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/download-2.jpg?fit=275%2C183&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-39609\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/download-2.jpg?resize=556%2C370&#038;ssl=1\" width=\"556\" height=\"370\" \/><\/p>\n<p>Fakti q\u00eb popullsia e qytetit ishte e nj\u00eb feje, ortodokse, favorizoi nj\u00eb zhvillim m\u00eb unitar kulturor, se n\u00eb qytete tonat t\u00eb tjera. Voskopoja u b\u00eb nj\u00eb nga qendrat m\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuara t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, por edhe t\u00eb Ballkanit n\u00eb shek. XVIII. Dhe ka qen\u00eb ky edhe shkaku i katandisjes s\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb saj n\u00eb gjendjen e nj\u00eb fshati, e tep\u00ebrmja me 1.000 banor\u00eb. Sulmet e p\u00ebrs\u00ebritura grabitqare t\u00eb feudal\u00ebve rrotull, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb anarkie feudale, shkaktuan rr\u00ebnimin katastrofal t\u00eb qytetit aq t\u00eb p\u00ebrparuar. Sulmi m\u00eb i r\u00ebnd\u00eb ka qen\u00eb ai i vitit 1769. Shumica d\u00ebrrmuese e voskopojar\u00ebve mor\u00ebn arratin\u00eb dhe m\u00eb s\u2019u kthyen, por u p\u00ebrndan\u00eb dhe u vendos\u00ebn n\u00ebp\u00ebr Ballkan, si te fqinj\u00ebt n\u00eb Greqi dhe n\u00eb Maqedoni, por sidomos n\u00eb viset danubiane, n\u00eb ato austro-hungareze dhe rumune etj.<\/p>\n<p>N\u00eb fillim t\u00eb shek. XVIII, n\u00eb qendrat jugore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, arsimi grek nisi t\u00eb p\u00ebrhapet m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Ortodoks\u00ebt ballkanas ndiqnin at\u00eb arsim, t\u00eb cilin osman\u00ebt e lejonin p\u00ebr ta, nd\u00ebrsa arsimin shqip e ndalonin. Shkolla greqishte \u00ebsht\u00eb \u00e7elur m\u00eb 1710 n\u00eb Voskopoj\u00eb. N\u00eb at\u00eb shkoll\u00eb m\u00ebsonin jo vet\u00ebm f\u00ebmij\u00ebt e qytetit, por edhe nga krahinat p\u00ebrreth, disa edhe nga m\u00eb larg. Shkoll\u00ebn e drejtonte kleri dhe mbahej me mjetet financiare t\u00eb esnafeve dhe t\u00eb tregtar\u00ebve t\u00eb qytetit. P\u00ebr t`iu p\u00ebrgjigjur nevojave n\u00eb rritje t\u00eb zhvillimit ekonomik t\u00eb banor\u00ebve, shkolla fillore e Voskopoj\u00ebs u ngrit m\u00eb 1740 n\u00eb shkall\u00ebn e nj\u00eb gjimnazi dhe u quajt Akademia e Re, duke marr\u00eb tiparet e nj\u00eb shkolle laike. M\u00eb 1720, qyteti ishte pajisur edhe me nj\u00eb shtypshkronj\u00eb, e vetmja n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane. U shtyp\u00ebn aty libra fetaro-kishtar\u00eb dhe ndonj\u00eb lib\u00ebr m\u00ebsimi. Zhvillimi i arsimit dhe i kultur\u00ebs n\u00eb Voskopoj\u00eb ndodhi n\u00ebn ndikimin e l\u00ebvizjes iluministe t\u00eb Evrop\u00ebs Per\u00ebndimore, ku prinin mendimtar\u00eb si Volteri, Rusoi dhe Didroi me shok\u00eb.<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, kjo l\u00ebvizje e p\u00ebrparuar gjeti kushte mjaft t\u00eb v\u00ebshtira zhvillimi n\u00eb rrethanat e sundimit feudal n\u00eb Shqip\u00ebri. Nd\u00ebr intelektual\u00ebt e atysh\u00ebm, zakonisht klerik\u00eb, thuajse nuk pat\u00ebn ndikim idet\u00eb antifeudale dhe antiklerikale t\u00eb iluminizmit evropian, por kryesisht idet\u00eb e racionalizmit t\u00eb shekullit t\u00eb m\u00ebparsh\u00ebm, ato t\u00eb Dekartit, Mal\u00ebbranshit e t\u00eb Lajbnicit me t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb k\u00ebrkonin pajtimin e shkenc\u00ebs me fen\u00eb, ndon\u00ebse e theksonin fort parimin e vler\u00ebs s\u00eb arsyes \u2013 \u201cratio\u201d. K\u00ebto ide, n\u00eb Per\u00ebndim kishin luajtur nj\u00eb rol shum\u00eb t\u00eb ndjesh\u00ebm, porse tani ishin kap\u00ebrcyer nga idet\u00eb iluministe, q\u00eb ishin edhe m\u00eb t\u00eb guximshme. L\u00ebvizja mendore n\u00eb Voskopoj\u00eb ka p\u00ebrfaq\u00ebsuar nj\u00eb etap\u00eb ende t\u00eb pazhvilluar plot\u00ebsisht t\u00eb racionalizmit. Prap\u00eb, me gjith\u00eb kufizimet e saj, ajo sh\u00ebnoi nj\u00eb hap me r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb vendin ton\u00eb, n\u00eb krahasim me misticizmin, si edhe me skolastik\u00ebn aristoteliane mesjetare, q\u00eb deri at\u00ebher\u00eb kishte zot\u00ebruar n\u00eb Kish\u00ebn e Lindjes.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"39610\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?fit=850%2C478&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"850,478\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"auto_voskopoja-e1600102163373-780&#215;4391600962703\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?fit=300%2C169&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?fit=850%2C478&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-39610\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?resize=628%2C354&#038;ssl=1\" width=\"628\" height=\"354\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?resize=450%2C253&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?resize=600%2C337&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?resize=400%2C225&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/auto_voskopoja-e1600102163373-780x4391600962703-1.jpg?w=850&amp;ssl=1 850w\" sizes=\"auto, (max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/p>\n<p>Nd\u00ebr p\u00ebrhap\u00ebsit e k\u00ebtyre ideve n\u00eb Ballkan ishin mendimtar\u00eb, si grek\u00ebt Metod Antrakiti dhe Evgjen Bullgari me t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb u luftuan nga Patriarkana greke e Fanarit. Sevast Leontiadhi ishte rektori i par\u00eb i Akademis\u00eb s\u00eb Re n\u00eb Voskopoj\u00eb. Nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb tyre kan\u00eb qen\u00eb vendasit Theodhor Kavaljoti, q\u00eb drejtoi Akademin\u00eb pas Leontiadhit, apo Grigor Voskopojari, q\u00eb ishte z\u00ebvend\u00ebsrektor, si edhe autor e redaktor i librave q\u00eb botonte shtypshkronja e qytetit, apo i dituri Mihal Gorari me t\u00eb tjer\u00eb. Theodhor Kavaljoti ishte nj\u00eb filozof q\u00eb jetoi n\u00eb vitet 1728-1789. Na kan\u00eb arritur prej tij traktate si \u201cLogjika\u201d (1749), \u201cFizika\u201d (1752) dhe \u201cMetafizika\u201d. Ai njeh objektivisht materien, por shfaqet p\u00ebr pajtimin e shkenc\u00ebs me fen\u00eb dhe pranon pik\u00ebpamjen metafizike t\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb nj\u00eb krijuesi t\u00eb gjith\u00ebsis\u00eb, Zotit.<\/p>\n<p>N\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb k\u00ebtyre ideve, Kavaljoti luftoi ateizmin dhe materializmin, idet\u00eb e t\u00eb cil\u00ebve ishin p\u00ebrhapur n\u00eb zonat e Kish\u00ebs Ortodokse n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane. Nga pik\u00ebpamja politike dhe shoq\u00ebrore, rryma filozofike e pedagog\u00ebve t\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Re, sado e p\u00ebrparuar tani n\u00eb Shqip\u00ebri, shprehte edhe dob\u00ebsit\u00eb e l\u00ebkundshm\u00ebrin\u00eb e borgjezis\u00eb son\u00eb t\u00eb vog\u00ebl zejtare dhe tregtare, e cila, p\u00ebr t\u00eb siguruar gjendjen e saj ekonomike, k\u00ebnaqej me k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr zbutjen e regjimit feudal dhe nuk shtronte \u00e7\u00ebshtjen e p\u00ebrmbysjes s\u00eb tij, si\u00e7 ndodhte n\u00eb Evrop\u00ebn e p\u00ebrparuar, apo kishte ndodhur edhe p\u00ebrpara Revolucionit Francez t\u00eb vitit 1789.<\/p>\n<p>Prap\u00eb, bart\u00ebsit e ideve iluministe ran\u00eb ndesh me Patriarkan\u00ebn e Stambollit dhe me Malin e Shenjt\u00eb, q\u00eb ngulmonin n\u00eb paprekshm\u00ebrin\u00eb e traditave dogmatike t\u00eb kish\u00ebs n\u00eb fush\u00ebn e arsimit e t\u00eb kultur\u00ebs. Por idet\u00eb e reja p\u00ebrparimtare, sadokudo, dep\u00ebrtonin n\u00eb shkollat q\u00eb u shumuan nd\u00ebr t\u00eb krishter\u00ebt e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Mesme dhe t\u00eb Jugut, edhe pse k\u00ebto qen\u00eb n\u00ebn drejtimin e klerit. Ato ide i b\u00ebri t\u00eb vetat edhe nj\u00eb pjes\u00eb e avancuar e vet\u00eb klerit, q\u00eb luftoi dhe u rrezikua p\u00ebr to nga kisha. Nd\u00ebrsa, nga ana tjet\u00ebr, gjuha shqipe \u2013 n\u00eb Voskopoj\u00eb edhe vllahishtja \u2013 m\u00ebsoheshin n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb m\u00ebnyre n\u00eb shkoll\u00eb, p\u00ebr t\u2019i sh\u00ebrbyer m\u00ebsimit t\u00eb gjuh\u00ebs s\u00eb shkoll\u00ebs, greqishtes, gjuh\u00eb kulture e ortodoks\u00ebve t\u00eb Ballkanit, apo sh\u00ebrbente shqipja pjes\u00ebrisht edhe si gjuh\u00eb e kish\u00ebs. Kultura n\u00eb Voskopoj\u00eb sh\u00ebnoi nj\u00eb hap me r\u00ebnd\u00ebsi n\u00eb zhvillimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm shoq\u00ebror. Duke futur shkenc\u00ebn pozitive n\u00eb programet m\u00ebsimore, ajo i dha goditjen e saj konservatorizmit t\u00eb kultur\u00ebs feudale dhe kontribuoi n\u00eb lindjen e nj\u00eb iluminizmi shqiptar. Voskopoja u b\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr ndikuese edhe p\u00ebr viset p\u00ebrqark, por edhe m\u00eb larg, n\u00eb Greqi e n\u00eb Maqedoni.<\/p>\n<p>Vinin t\u00eb m\u00ebsonin aty djem nga Vithkuqi, Berati, Elbasani dhe nga gjetiu. Ata pastaj b\u00ebheshin m\u00ebsues n\u00eb vendlindjet e tyre. T\u00eb till\u00eb kan\u00eb qen\u00eb Theodhor Haxhifilipi ose Dhaskal Todhri i Elbasanit, Kost\u00eb Ikonomi i Beratit, Evstrat Vithkuqari me shok\u00eb, q\u00eb vepruan n\u00eb shek. XVIII-XIX. Duke qen\u00eb midis mal\u00ebsive t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, n\u00eb Voskopoj\u00ebn vllahe banuan edhe shqiptar\u00eb. Disa prej tyre u b\u00ebn\u00eb m\u00eb veprimtar\u00ebt e m\u00eb t\u00eb njohurit e personaliteteve n\u00eb at\u00eb qytet.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"39611\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arsimi-dhe-kultura-ne-voskopojen-e-shekullit-xviii\/images-73\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/images-1.jpg?fit=245%2C206&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"245,206\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"images\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/images-1.jpg?fit=245%2C206&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/images-1.jpg?fit=245%2C206&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-39611\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/images-1.jpg?resize=521%2C438&#038;ssl=1\" width=\"521\" height=\"438\" \/><\/p>\n<p>K\u00ebshtu Theodhor Kavaljoti, q\u00eb, si\u00e7 e tregon emri i tij, por edhe shqipja q\u00eb ai shkroi (me elemente t\u00eb dialektit verior), ishte i nj\u00eb familjeje me origjin\u00eb nga Shqip\u00ebria e Mesme, kavajas. (Kavaja, fill m\u00eb par\u00eb se shek. XVIII, thuhej edhe Kavalj\u00eb). Grigor Voskopojarin e hasim n\u00eb krye t\u00eb shekullit n\u00eb Berat, nga duket se ishte. P\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb m\u00ebsimin e greqishtes, gjuh\u00eb e shkoll\u00ebs, n\u00eb vepr\u00ebn e tij \u201cProtopiria\u201d (lib\u00ebr fillestar m\u00ebsimi, Venedik, 1770), Kavaljoti botoi edhe nj\u00eb fjalor tri gjuh\u00ebsh, me mbi 1.000 fjal\u00eb greqishte, vllahishte dhe shqipe t\u00eb krahasuara. Edhe voskopojari Dhanil Adam Haxhi (rreth viteve 1754-1825), n\u00eb \u201cIsagogjin\u00eb\u201d e tij (m\u00ebsime fillestare, Venedik, 1802), rreshton bisedime t\u00eb krahasuara n\u00eb po ato tri gjuh\u00eb. N\u00eb vitin 1762, Grigor Voskopojari, q\u00eb pati qen\u00eb z\u00ebvend\u00ebsdrejtor i Akademis\u00eb s\u00eb Re (fundi i shek. XVII-1772), kishte p\u00ebrfunduar shqip\u00ebrimin e t\u00eb dyja Dhjatave (t\u00eb s\u00eb Vjetr\u00ebs e t\u00eb s\u00eb Res\u00eb). Ishte ky nj\u00eb aksion shum\u00eb i madh kudo q\u00eb t\u00eb p\u00ebrktheje n\u00eb gjuh\u00ebn e vendit librat baz\u00eb t\u00eb kish\u00ebs. Pjes\u00eb nga Dhjatat gjejm\u00eb shqip te \u201cMeshari\u201d i Gjon Buzukut, libri i par\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn ton\u00eb.<\/p>\n<p>Kisha pjes\u00ebrisht thuhej me koh\u00eb edhe shqip. K\u00ebshtu vazhdoi edhe n\u00eb shek. XVIII, edhe m\u00eb pas. Duke qen\u00eb shkolla e drejtuar nga kleri, n\u00eb procesin m\u00ebsimor hynte dhe shqipja, s\u00eb pari p\u00ebrmes teksteve fetare, q\u00eb zinin vendin m\u00eb t\u00eb madh n\u00eb programet, por edhe p\u00ebrmes l\u00ebnd\u00ebve t\u00eb tjera, p\u00ebr t\u2019i kuptuar m\u00eb leht\u00ebsisht. N\u00eb tekstin e Theodhor Bogomilit (njohur m\u00eb shum\u00eb si Anonimi i Elbasanit), i shek. XVII, ka edhe nj\u00eb predikim t\u00eb lir\u00eb fetar. Dhaskal Todhri na ka l\u00ebn\u00eb edhe nj\u00eb fabul t\u00eb shqip\u00ebruar t\u00eb Ezopit. Kost\u00eb Ikonomi ka edhe ai tekste trigjuh\u00ebsh (n\u00eb greqishte t\u00eb vjet\u00ebr, n\u00eb at\u00eb t\u00eb re dhe n\u00eb shqip). K\u00ebto tekste i ka p\u00ebrdorur edhe m\u00ebsuesi vithkuqar Kost\u00eb Cepi (i shek. XVIII-XIX), prej t\u00eb cilit i njohim t\u00eb kopjuara. Ai ka dh\u00ebn\u00eb m\u00ebsim jo vet\u00ebm n\u00eb vendlindje, por edhe n\u00eb Elbasan e gjetiu.<\/p>\n<p>Grigor Voskopojari dim\u00eb se shkruante me nj\u00eb alfabet origjinal, q\u00eb e kishte shpikur vet\u00eb p\u00ebr shqipen, sikund\u00ebr edhe Bogomili p\u00ebrdorte nj\u00eb alfabet origjinal t\u00eb vetin p\u00ebr shqipen q\u00eb shkroi. T\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn gj\u00eb b\u00ebri edhe Todhri, ndofta n\u00ebn ndikimin e Bogomilit, por edhe t\u00eb Grigorit, t\u00eb cilin e pati m\u00ebsues n\u00eb Voskopoj\u00eb. P\u00ebrdori edhe ai nj\u00eb alfabet origjinal, q\u00eb e shpiku vet\u00eb e q\u00eb u p\u00ebrhap edhe n\u00eb disa njer\u00ebz n\u00eb Elbasan, t\u00eb cil\u00ebt lexuan e shkruan me alfabetin e tij. Njihen edhe t\u00eb tjera alfabete origjinale t\u00eb shqipes n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Jugut, si n\u00eb Gjirokast\u00ebr, n\u00eb Janin\u00eb etj. Jan\u00eb fakte me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr krenarin\u00eb e t\u00eb qenit shqiptar e t\u00eb shqipes si gjuh\u00eb m\u00eb vete, q\u00eb donte pra edhe nj\u00eb alfabet m\u00eb vete. Grigori i p\u00ebrmendur ka qen\u00eb nd\u00ebr t\u00eb diturit kryesor\u00eb t\u00eb shek. XVIII. Ai u b\u00eb kryepeshkop i Durr\u00ebsit dhe u njoh edhe si Grigori i Durr\u00ebsit.<\/p>\n<p>Ka jetuar edhe n\u00eb Elbasan. K\u00ebshtu, Voskopoja ka qen\u00eb edhe nj\u00eb qend\u00ebr e l\u00ebvrimit t\u00eb shqipes. At\u00eb nuk e shkruan vet\u00ebm Kavaljoti, Adam Haxhiu dhe Grigori, por sigurisht edhe t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb kur arriti t\u00eb shqip\u00ebroheshin Dhjatat n\u00eb at\u00eb qytet, t\u00eb p\u00ebrdorej jo vet\u00ebm alfabeti grek, por edhe nj\u00eb alfabet i krijuar posa\u00e7\u00ebrisht p\u00ebr shqipen. Duke qen\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr ku u m\u00ebsua greqishtja, Voskopoja nisi t\u00eb luante edhe nj\u00eb rol n\u00eb shkrimin e shqipes n\u00eb krahinat e Kor\u00e7\u00ebs, ku dim\u00eb se shqipja shkruhej edhe gjetiu, p.sh., n\u00eb Vithkuqin pran\u00eb, prej ku do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga prekursor\u00ebt e Rilindjes shqiptare, Naum Veqilharxhi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arsimi dhe kultura n\u00eb Voskopoj\u00ebn e shekullit XVIII NGA:\u00a0DHIMIT\u00cbR SHUTERIQI N\u00eb shek. XVIII, nj\u00eb s\u00ebr\u00eb qytetesh shqiptare si Shkodra, Prizreni, Prishtina, Elbasani, Berati, njoh\u00ebn nj\u00eb zhvillim kulturor t\u00eb duksh\u00ebm p\u00ebr at\u00eb koh\u00eb t\u00eb feudalizmit dhe t\u00eb pushtimit osman. U pajis\u00ebn me shkolla dhe me vepra t\u00eb arkitektur\u00ebs artistike. Ky zhvillim u duk mir\u00eb n\u00eb qytetin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":39607,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[27,85,10],"tags":[],"class_list":["post-39606","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu-i-udhetarit","category-histori","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/39633040461_621609b7b6_c.jpg?fit=649%2C298&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-aiO","jetpack-related-posts":[{"id":12076,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shteti-shqiptar-i-dhuron-unesco-s-ikonen-ngjallja-e-llazarit\/","url_meta":{"origin":39606,"position":0},"title":"Shteti shqiptar i dhuron UNESCO-s ikon\u00ebn &#8216;Ngjallja e Llazarit&#8217;. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"September 30, 2018","format":false,"excerpt":"Shteti shqiptar i dhuron UNESCO-s ikon\u00ebn 'Ngjallja e Llazarit'. - Ikona e fillimit t\u00eb shekullit XIX gjendet n\u00eb Muzeun e Artit Mesjetar n\u00eb Kor\u00e7\u00eb. Ishte e degraduar. U restaurua 6 muaj m\u00eb par\u00eb, ku rifitoi vlerat e \u00e7muara artistike Nga: Dhurata Hamzai.- Ikona \u201cNgjallja e Sh\u00ebn Llazarit\u201d e restauruar 6\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/1538284634_Screenshot1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/1538284634_Screenshot1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/1538284634_Screenshot1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/1538284634_Screenshot1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":25749,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/botime-te-reja-te-akademise-se-shkencave\/","url_meta":{"origin":39606,"position":1},"title":"Botime t\u00eb reja t\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave","author":"Kurt Farka","date":"September 10, 2019","format":false,"excerpt":"Botime t\u00eb reja t\u00eb Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave Kodiku Beratas Me nj\u00eb botim kritik t\u00eb pjes\u00ebs shqip t\u00eb p\u00ebrgatitur nga Bardhyl Demiraj, Akademia e Shkencave e Shqip\u00ebris\u00eb, Tiran\u00eb 2019, 451 f. Ky botim kritik i tekstit shqip t\u00eb \"Kodikut t\u00eb Beratit\" (njohur ndryshe edhe si \"Dor\u00ebshkrimi i Kost\u00eb Beratit\", kodik i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/70503813_2346266192075210_7618322718022172672_n.jpg?fit=664%2C427&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/70503813_2346266192075210_7618322718022172672_n.jpg?fit=664%2C427&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/70503813_2346266192075210_7618322718022172672_n.jpg?fit=664%2C427&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":10879,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/muzika-qytetare-beratase\/","url_meta":{"origin":39606,"position":2},"title":"Muzika qytetare beratase. \u2013","author":"Kurt Farka","date":"August 22, 2018","format":false,"excerpt":"Muzika qytetare beratase. \u2013 Nga Ajet Nallbani. -Qyteti i Beratit \u00ebsht\u00eb i vendosur n\u00eb lugin\u00ebn e quajtur Topallti, n\u00eb gryk\u00ebn malore t\u00eb p\u00ebrshkruar nga lumi i Osumit. N\u00eb mes t\u00eb shek. XIX kishte 1800 sht\u00ebpi t\u00eb banuara nga popullsi muhamedane dhe kristiane si dhe nj\u00eb zhvillim t\u00eb admiruesh\u00ebm treg\u00ebtar dhe\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/1-Muzika-Popullore-Berat-Ajet-Nallbani-3.jpg?fit=645%2C383&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/1-Muzika-Popullore-Berat-Ajet-Nallbani-3.jpg?fit=645%2C383&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/1-Muzika-Popullore-Berat-Ajet-Nallbani-3.jpg?fit=645%2C383&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":62631,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fshati-ballkanik-me-3-banore-me-biblioteke-20000-libra-dhe-harta-te-shek-xiv-xxi\/","url_meta":{"origin":39606,"position":3},"title":"Fshati ballkanik me 3 banore me Biblioteke 20000 libra dhe harta te shek. XIV &#8211; XXI","author":"Kurt Farka","date":"September 24, 2022","format":false,"excerpt":"24 Shtator 2022 Nj\u00eb biblioteke m\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 20 mij\u00eb tituj n\u00eb nj\u00eb fshtat t\u00eb braktisur t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut t\u00ebrheq \u00e7do vit me qindra vizitor\u00eb. I quajtur ndryshe fshati i iluminizmit dhe edukimit, Babino sot \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr mikprit\u00ebse kulturore. Vite m\u00eb par\u00eb, nj\u00ebr\u00ebzit e braktis\u00ebn fshatin\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Fshati-ballkanik-me-3-banore-me-Biblioteke-20000-libra-dhe-harta-te-shek.-XIV-XXI.jpg?fit=640%2C383&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Fshati-ballkanik-me-3-banore-me-Biblioteke-20000-libra-dhe-harta-te-shek.-XIV-XXI.jpg?fit=640%2C383&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/Fshati-ballkanik-me-3-banore-me-Biblioteke-20000-libra-dhe-harta-te-shek.-XIV-XXI.jpg?fit=640%2C383&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":65842,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/national-geographic-afresket-e-mrekullueshme-te-voskopojes-parisit-te-ballkanit\/","url_meta":{"origin":39606,"position":4},"title":"\u201dNational Geographic\u201d: &#8211; Afresket e mrekullueshme t\u00eb Voskopoj\u00ebs, Parisit t\u00eb Ballkanit","author":"Kurt Farka","date":"December 30, 2022","format":false,"excerpt":"30 Dhjetor 2022 Disa nga afresket m\u00eb t\u00eb mrekullueshme mund t\u00eb gjenden n\u00eb Voskopoj\u00eb, q\u00eb \u201dNational Geographic\u201d e konsideron edhe si \u201cParisin e Ballkanit\u201d. Ekspert\u00ebt e ruajtjes s\u00eb veprave t\u00eb artit n\u00eb Voskopoj\u00eb po garojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebtuar qindra kryevepra ortodokse t\u00eb shekullit XVIII n\u00eb kishat e degraduara nga koha.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=696%2C418&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=696%2C418&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/voskopoja9.jpg?fit=696%2C418&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":70641,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/antika-perandorake-ne-ankand-tasi-prej-porcelani-i-shek-te-xviii-shitet-ne-vleren-e-25-mln\/","url_meta":{"origin":39606,"position":5},"title":"Antika perandorake n\u00eb ankand. &#8211; Tasi prej porcelani i shek t\u00eb XVIII shitet n\u00eb vler\u00ebn e 25 mln $","author":"Kurt Farka","date":"April 10, 2023","format":false,"excerpt":"10 Prill 2023 Nj\u00eb ankand i rrall\u00eb \u00ebsht\u00eb zhvilluar n\u00eb Azi, ku dol\u00ebn n\u00eb shtije antika perandorake q\u00eb arrit\u00ebn n\u00eb vler\u00ebn e miliona dollar\u00ebve. Mes tyre spikati nj\u00eb tas porcelani I shek t\u00eb XVIII, q\u00eb u shit p\u00ebr plot 25 mln $. Nj\u00eb tas porcelani i shek t\u00eb XVIII, I\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/640-0-tasi-1jpg-1681133224.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/640-0-tasi-1jpg-1681133224.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/640-0-tasi-1jpg-1681133224.jpg?fit=640%2C357&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39606"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39606\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39613,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39606\/revisions\/39613"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}