{"id":3906,"date":"2018-02-26T11:07:20","date_gmt":"2018-02-26T11:07:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=3906"},"modified":"2018-02-26T11:07:40","modified_gmt":"2018-02-26T11:07:40","slug":"cvend-zinte-shqipja-ne-studimet-gjuhesore-europiane-ne-vitet-20-te-shek-xx-monopoli-gjerman","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/cvend-zinte-shqipja-ne-studimet-gjuhesore-europiane-ne-vitet-20-te-shek-xx-monopoli-gjerman\/","title":{"rendered":"\u00c7\u2019vend zinte shqipja n\u00eb studimet gjuh\u00ebsore europiane n\u00eb vitet \u201920 te shek. XX-Monopoli gjerman-"},"content":{"rendered":"<h6><em><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"3907\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/cvend-zinte-shqipja-ne-studimet-gjuhesore-europiane-ne-vitet-20-te-shek-xx-monopoli-gjerman\/20140225101407_news\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=530%2C350&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"530,350\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"20140225101407_news\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=300%2C198&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=530%2C350&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-3907\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news-300x198.jpg?resize=347%2C229\" width=\"347\" height=\"229\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?resize=300%2C198&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?w=530&amp;ssl=1 530w\" sizes=\"auto, (max-width: 347px) 100vw, 347px\" \/><\/em><\/h6>\n<p><strong>Nga Armand Plaka.<\/strong><\/p>\n<p>Fillimet e albanologjis\u00eb. &#8211;<\/p>\n<p>Vet\u00eb fjala albanolog (dhe albanologji), nisi t\u00eb zinte vend n\u00eb rrethet shkencore linguistike e politike europiane, n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shekullit \u201919, p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnjuar njohurit\u00eb rreth gjuh\u00ebs shqipe dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e vendin q\u00eb ajo z\u00eb n\u00eb p\u00ebrballje me gjuh\u00ebt e tjera indoeuropiane, nga pik\u00ebpamja gramatikore, etimologjike, leksikologjike etj, duke k\u00ebrkuar n\u00eb t\u00eb edhe vet\u00eb origjin\u00ebn e rac\u00ebs shqiptare n\u00eb raport me kombet antike fqinje e jo vet\u00ebm, raportet me gjuh\u00ebt e gjalla e t\u00eb vdekura e ndihmuar k\u00ebsisoj edhe vet\u00eb shkenc\u00ebn e historis\u00eb. Dihet se shqipja p\u00ebrve\u00e7 shtyll\u00ebs s\u00eb saj baz\u00eb leksikore, p\u00ebrmban edhe ndikime nga disa gjuh\u00eb t\u00eb tjera, q\u00eb lidhen me epoka pushtimesh t\u00eb caktuara e dep\u00ebrtimesh kulturore. Nga ana tjet\u00ebr, mbesin n\u00eb mesin e linguist\u00ebve t\u00eb djesh\u00ebm e t\u00eb sot\u00ebm, pika t\u00eb zjarrta debati mes rretheve pro dhe atyre kund\u00ebr, q\u00eb tentojn\u00eb t\u00eb zbardhin nj\u00eb nga pretendimet m\u00eb t\u00eb hershme mbi etnogjenez\u00ebn e shqiptar\u00ebve, \u00e7el\u00ebsi i t\u00eb cil\u00ebs dihet se k\u00ebrkohet t\u00eb gjendet pik\u00ebrisht tek gjuha.<\/p>\n<p>Pionier\u00ebt e par\u00eb dhe monopoli gjermanik<\/p>\n<p>Studiuesi gjerman Johann Thunmann, i cili rezulton nd\u00ebr t\u00eb par\u00ebt q\u00eb u mor seriozisht me problemet e shqipes, si profesor n\u00eb Universitetin e Halle-s n\u00eb Gjermani, n\u00eb fillimshekullin e 19-t\u00eb, i konsideron shqiptar\u00ebt si pasardh\u00ebs t\u00eb ilir\u00ebve. M\u00eb pas, vepra e oficerit bavarez Xylander (Die Sprache der Albanesen oder Schkipetaren, Frankfurt 1835), m\u00eb von\u00eb ajo e mjekut gjerman, n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb mbretit Otto t\u00eb Greqis\u00eb, Karl Reinhold (Noctes pelasgicae, Athin\u00eb 1855), tentuan t\u00eb sillnin n\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb qytet\u00ebruar, gjuh\u00ebn shqipe dhe bashk\u00eb me t\u00eb edhe \u00e7\u00ebshtjen shqiptare. Thuajse n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin vit, nj\u00eb tjet\u00ebr albanolog, Dr Johann Georg von Hahn, konsull i Austris\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, po i jepte bot\u00ebs nj\u00eb vep\u00ebr madhore, me l\u00ebnd\u00eb t\u00eb gjer\u00eb (Albanes\u00eesche Studien, Wien 1853 dhe Jena 1854), mbarsur me sh\u00ebnime historike, nj\u00eb p\u00ebrshkrim t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe t\u00eb zakoneve t\u00eb rac\u00ebs, nj\u00eb p\u00ebrmbledhje gramatikore, shoq\u00ebruar me nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb t\u00eb konsiderueshme mbi folklorin, dhe n\u00eb fund nj\u00eb fjalor me synime jo thjesht praktike. Pa dyshim se vepra e Hahn-it, par\u00eb nga perspektiva e sotme nuk ka ndonj\u00eb vler\u00eb t\u00eb madhe shkencore, por p\u00ebrmbante nj\u00eb l\u00ebnd\u00eb t\u00eb pasur, nj\u00eb gramatik\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, nj\u00eb thesar t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb fjal\u00ebsh dhe shprehjesh, duke kryer nj\u00eb rol misionari p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vinin. Esht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb se ajo periudh\u00eb rreth mesit t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, ka q\u00ebn\u00eb shum\u00eb fryt\u00ebdh\u00ebn\u00ebse n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, duke d\u00ebshmuar nj\u00eb monopol thuajse absolut t\u00eb rretheve studimore e jo vet\u00ebm, gjermanofone, t\u00eb cilat shum\u00eb pak ose aspak u ndoq\u00ebn nga ata t\u00eb vendeve t\u00eb tjera: k\u00ebshtu pra, pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb hasim edhe studimet e Franz Bopp-it (Uber die albanesische in seinen verwandtschaftlichen Beziehungen, Berlin, leksion imbajtur n\u00eb Akademin\u00eb e Shkencave Gjermane m\u00eb 18 maj 1854). Pak m\u00eb von\u00eb, gjejm\u00eb edhe kontributet e nj\u00eb tjet\u00ebr linguisti gjerman, August Pott, dhe botimet e arb\u00ebresh\u00ebve de Rada dhe Kamarda q\u00eb nuk sh\u00ebrbyen pak n\u00eb mbjelljen dhe p\u00ebrhapjen e l\u00ebmit studimor t\u00eb albanologjis\u00eb. Kjo disiplin\u00eb, si deg\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb e linguistik\u00ebs dhe filologjis\u00eb, u p\u00ebrqafua dhe u p\u00ebrsos me kontributin e profesorit Gustav Meyer, nj\u00ebri nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb shquarit n\u00eb k\u00ebt\u00eb l\u00ebm studimor, p\u00ebr t\u00eb cilin dikur Konica do t\u00eb shkruante: \u201cAsnj\u00eb shqiptar i v\u00ebrtet\u00eb s\u2019ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb mos dij\u00eb em\u00ebrin e Zotit Gustav Majer, m\u00ebsonj\u00ebtor i math n\u2019Oshtri (Austri), i njohur n\u00eb gjith\u00eb bot\u00eb. Midis aq\u00eb t\u00eb diturve t\u2019Oshtris\u00eb qi kan\u00eb punuar p\u00ebr p\u00ebrparimin e gjuh\u00ebs shqip, as nj\u00eb ndofta s\u2019ka d\u00ebftyer aq\u00eb thell\u00ebsi sa Gustav Majer\u2026\u201d (shih: \u201cS\u00ebmundja e Zotit Gustav Majer\u201d, Revista Albania, Viti I, Nr. 8, 1897, fq 125). Albanologjia, si\u00e7 do t\u00eb theksonte edhe Mit\u2019hat Frash\u00ebri n\u00eb nj\u00eb artikull t\u00eb botuar n\u00eb faqet e revist\u00ebs \u201cDiturija\u201d n\u00eb vitin 1927, kishte mbetur deri m\u00eb at\u00ebher\u00eb, \u201cnj\u00eb dituri gjermane, n\u00eb duar t\u00eb dij\u00ebtarvet t\u00eb rac\u00ebs\u00eb alemane. S&#8217; dim\u00eb asnj\u00eb libr\u00eb, broshur\u00eb ose studim t\u00eb b\u00ebr\u00eb prej nj\u00eb Englezi, dhe t\u00eb vet\u00ebmat dy veprave n\u00eb gjuh\u00eb franc\u00ebze nuk u njihet\u00eb no nj\u00eb vleft\u00eb shkencore\u201d.<\/p>\n<p>Katedrat e para p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe<\/p>\n<p>Duke u bazuar n\u00eb artikullin e Mit\u2019hat Frash\u00ebrit, por edhe n\u00eb burime t\u00eb tjera, rezulton se katedrat reale t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe, t\u00eb cilat do t\u00eb duhej t\u00eb punonin tashm\u00eb n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb planeve t\u00eb mir\u00ebfillta shkencore n\u00eb universitetet europiane, e kan\u00eb pasur qendr\u00ebn e tyre n\u00eb dy shtete t\u00eb cil\u00ebsuara gjer\u00ebsisht si jo pak t\u00eb interesuara p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet shqiptare, dhe ku m\u00ebsimi i shqipes duket se u trajtua m\u00eb shum\u00eb nisur nga pik\u00ebpamje praktike e ato t\u00eb p\u00ebrfitimeve me karakter politik, apo t\u00eb atyre utilitare p\u00ebr zgjerimin e tregtis\u00eb, se sa si kontribute t\u00eb pastra n\u00eb l\u00ebmin e filologjis\u00eb e t\u00eb linguistik\u00ebs. K\u00ebshtu, leksionet e para n\u00eb nj\u00eb kated\u00ebr t\u00eb posa\u00e7me t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe nis\u00ebn n\u00eb \u201cIstituto Orientale\u201d t\u00eb Napolit, m\u00eb 1900, ku kreu i k\u00ebsaj katedre u em\u00ebrua Prof. Giuseppe Schiro, aktivist i mir\u00ebnjohur i Rilindjes Komb\u00ebtare shqiptare, ardhur nga rrethet studimore t\u00eb arb\u00ebresh\u00ebve t\u00eb Italis\u00eb, i cili diti ta shfryt\u00ebzoj\u00eb m\u00eb s\u00eb miri momentin e volitsh\u00ebm t\u00eb rritjes s\u00eb interesimit t\u00eb Mbret\u00ebris\u00eb Italike ndaj vendit t\u00eb tij t\u00eb origjin\u00ebs. Vet\u00ebm n\u00eb vitin 1904, kat\u00ebr vjet pas eksperienc\u00ebs napolitane, b\u00ebhet e mundur \u00e7elja n\u00eb Vjen\u00eb e \u201cInstitutit t\u00eb Gjuh\u00ebve Lindore\u201d, me kursin special t\u00eb shqipes, drejtuar nga Dr.Gjergj Pekmezi. Ky institut ishte n\u00eb lidhje t\u00eb ngusht\u00eb me Akademin\u00eb Konsullore, duke p\u00ebsuar m\u00eb von\u00eb nj\u00eb ndarje prej saj, p\u00ebr ta vijuar m\u00eb pas pun\u00ebn plot\u00ebsisht i pavarur. Kontigjentet e student\u00ebve vinin nga e njejta akademi dhe disa prurje nga universitete t\u00eb tjera, duke e shtuar numrin e t\u00eb interesuarve edhe me nx\u00ebn\u00ebs e student\u00eb t\u00eb shkollave tregtare, historis\u00eb, gjeografis\u00eb, gazetaris\u00eb e ato t\u00eb inxhinjeris\u00eb, kur po shihej se r\u00ebnd\u00ebsia e Shqip\u00ebris\u00eb dhe \u00e7\u00ebshtjes shqiptare p\u00ebr ish-Perandorin\u00eb austro-hungareze, po b\u00ebhej gjithnj\u00eb e m\u00eb e madhe. Dr. Pekmezi, nj\u00eb shqiptar nga Starova i shkolluar n\u00eb Vjen\u00eb, autor i disa v\u00ebllimeve mbi gjuh\u00ebn shqipe, i vijoi m\u00ebsimet e tij deri n\u00eb vitin 1914, duke ia l\u00ebn\u00eb vendin profesorit Kol Rrota nga Shkodra, i cili e kreu misionin e vet deri n\u00eb vitin 1923.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"3907\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/cvend-zinte-shqipja-ne-studimet-gjuhesore-europiane-ne-vitet-20-te-shek-xx-monopoli-gjerman\/20140225101407_news\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=530%2C350&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"530,350\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"20140225101407_news\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=300%2C198&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=530%2C350&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-3907\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news-300x198.jpg?resize=702%2C463\" width=\"702\" height=\"463\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?resize=300%2C198&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?w=530&amp;ssl=1 530w\" sizes=\"auto, (max-width: 702px) 100vw, 702px\" \/><\/p>\n<p>Kursi i shqipes n\u00eb Paris, m\u00eb 1921<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, \u00ebsht\u00eb s\u00ebrish Vjena q\u00eb sjell kontribute t\u00eb reja me Norbert Joklin, albanolog i brezit t\u00eb ri, i cili jepte asokohe leksione n\u00eb Universitetin e Vjen\u00ebs n\u00eb l\u00ebmin e gjuh\u00ebsis\u00eb krahasuese e at\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebve indoeuropiane, duke pasuar n\u00eb k\u00ebto kurse profesorin Kretschmer. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb, n\u00eb vitin 1921, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb \u00e7elet edhe n\u00eb Paris, nj\u00eb kurs i gjuh\u00ebs shqipe si pjes\u00eb e Shkoll\u00ebs s\u00eb Gjuh\u00ebve t\u00eb Gjalla Lindore (Ecoles des Langues Orientales Vivantes) drejtuar nga profesor Mario Roques, lektor n\u00eb Sorbon\u00eb dhe n\u00eb Shkoll\u00ebn e Gjuh\u00ebve Lindore, i cili n\u00eb at\u00eb koh\u00eb mbahej n\u00ebn nj\u00eb rit\u00ebm dy her\u00eb n\u00eb jav\u00eb. Nd\u00ebr lektor\u00ebt e par\u00eb t\u00eb k\u00ebtij kursi ishte dhe Dhimit\u00ebr Berati, sekretar i Legat\u00ebs shqiptare n\u00eb Paris. M\u00eb von\u00eb, m\u00ebsimet u vijuan nga Stavre Stavro, nj\u00eb shqiptar nga Kor\u00e7a. Vet\u00eb Mario Roques, ishte nj\u00eb njoh\u00ebs shum\u00eb i mir\u00eb dhe lektor i rumanishtes, duke e inkuadruar n\u00eb fakt kursin e shqipes si nj\u00eb n\u00ebndeg\u00eb t\u00eb saj, pa ia dh\u00ebn\u00eb zyrtarisht statusin e nj\u00eb dege m\u00eb vehte. Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, ishte \u00e7elur qysh n\u00eb vitin 1921 nj\u00eb Qend\u00ebr e Studimeve Shqiptare (Centre d&#8217;Etudes Albanais) p\u00ebr t\u00eb mbledhur dhe shp\u00ebrndra\u00eb \u00e7do njohuri e lajm p\u00ebr dhe nga Shqip\u00ebria, e cila n\u00eb parim duhej t\u00eb mbahej financiarisht prej vet\u00eb student\u00ebve shqip\u00ebtar\u00eb t\u00eb Parisit.<\/p>\n<p>Edhe Roma e Beogradi<\/p>\n<p>M\u00eb 1923, dy vjet pas themelimit t\u00eb deg\u00ebs m\u00ebsimore n\u00eb Paris, fillojn\u00eb dy kurse n\u00eb dy kryeqytete t\u00eb tjer\u00eb: n\u00eb Rom\u00eb dhe Beograd; p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb \u201cIstituto delle lingue slavi e orientali\u201d, dhe i dyti n\u00eb Universitetin Shtet\u00ebror t\u00eb Beogradit, n\u00eb seminarin e gjuh\u00ebsis\u00eb shqipe (Seminar za arbanasku filologjiju). N\u00eb Rom\u00eb kursin e drejtonte Prof. Hamdi Kavaja. N\u00eb Beograd botohet edhe nj\u00eb mbledhje studimesh (Arhiv za arbanasku starinu, jezik i etnologjiju) n\u00ebn drejtimin e profesor Bari\u00e7, botim plot interes p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet shqiptare, sadoq\u00eb pjesa m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb shkruar n\u00eb serbisht, nj\u00eb gjuh\u00eb kjo, sipas M. Frash\u00ebrit n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, \u201cpak e arrij\u00ebshme p\u00ebr dij\u00ebtar\u00ebt\u201d. Gjurm\u00ebt e k\u00ebtyre dy katedrave, i gjejm\u00eb aktive edhe n\u00eb koh\u00ebt q\u00eb do vijonin, duke kujtuar k\u00ebtu sidomos kontributet e Prof. Arshi Pip\u00ebs dhe Martin Camajt, pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb bot\u00ebrore (dmth. Largimit t\u00eb tyre nga vendlindja p\u00ebr arsyet q\u00eb dihen tashm\u00eb). Nd\u00ebr kurset apo katedrat m\u00eb t\u00eb reja t\u00eb gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb qytetet e Europ\u00ebs, ishte asokohe ai i themeluar nga Dr. Gustav Weigand, m\u00eb 1925, n\u00eb Lajpcig, duke krijuar nj\u00eb seminar shqiptar (Albanische Seminar) pran\u00eb universitetit t\u00eb atij qyteti, seminar n\u00eb t\u00eb cilin gjendej edhe nj\u00eb bibliotek\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr studime t\u00eb filologjis\u00eb, historis\u00eb e etnologjis\u00eb s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Seminari shqiptar gjendej sipas informacioneve t\u00eb koh\u00ebs, ngjitur me seminar\u00ebt rumun dhe at\u00eb bullgar q\u00eb drejtonte vet\u00eb Prof. Dr. Weigand, i cili botonte asokohe me rit\u00ebm vjetor edhe \u201cBalkanArchiv\u201d. Profesor Weigand i ishte p\u00ebrkushtuar prej shum\u00eb viteve studimit t\u00eb gjuh\u00ebs rumune dhe asaj vllahe, dhe me at\u00eb rast kishte r\u00ebn\u00eb n\u00eb kontakt edhe me gjuh\u00ebn shqipe. Sipas Mit\u2019hat Frash\u00ebrit, p\u00ebr t\u00eb shpjeguar shtys\u00ebn q\u00eb e kishte b\u00ebr\u00eb Prof. Weigand edhe Prof. Mario Roques q\u00eb t\u00eb kalonin p\u00ebrmes rumanishtes n\u00eb interesin drejt shqipes, do t\u00eb mjaftonte nj\u00eb pjes\u00eb nga parath\u00ebnia e v\u00ebllimit t\u00eb par\u00e8 t\u00eb \u201cBalkanArchiv\u201d: gjer m\u00eb sot shum\u00eb dij\u00ebtar\u00eb kan\u00eb konsideruar\u00eb gjuh\u00ebn rumune si nj\u00eb folie romane, dometh\u00ebn\u00eb t\u00eb rjedhur\u00eb nga latinishtja; po, shton, njohja e bulgarishtes\u00eb, dhe m\u00ea t\u00ebpr\u00eb akoma duke nx\u00ebn\u00eb frym\u00ebn dhe karakterin e gjuh\u00ebs\u00eb shqipe, m\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb shoh se, rumanishtja \u00ebsht\u00eb m\u00ea afr\u00eb te shqipeja nga \u00e7&#8217; \u00ebsht\u00eb pandehur\u00eb &#8230; Universiteti i Lejpcigut vijoi ta rriste pesh\u00ebn e vet edhe pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb, n\u00ebn regjimin e RDGJ-s\u00eb, i cili me ulje ngritje, e rriste shpesh interesin p\u00ebr shqipen dhe Shqip\u00ebrin\u00eb, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb koh\u00ebs, kur dy vendet i p\u00ebrkisnin t\u00eb njejt\u00ebs ideologji politike udh\u00ebheq\u00ebse.<\/p>\n<p>Diturija: T\u00eb d\u00ebrgojm\u00eb student\u00eb n\u00eb Leipzig<\/p>\n<p>Koh\u00ebt q\u00eb pasuan, pavar\u00ebsisht nj\u00eb interesi n\u00eb rritje n\u00eb terma relativ\u00eb nga katedrat e akademit\u00eb e shquara europiane e atyre bot\u00ebrore, vijuan t\u2019ia linin n\u00eb dor\u00eb k\u00ebt\u00eb monopol \u201cshkoll\u00ebs gjermanike\u201d, duke e shp\u00ebrndar\u00eb at\u00eb disi n\u00eb ndonj\u00eb qend\u00ebr tjet\u00ebr tradicionale, por edhe t\u00eb re, si\u00e7 ishte interesimi i p\u00ebrkohsh\u00ebm e i pjessh\u00ebm i katedrave gjuh\u00ebsore nga ish-BRSS e atyre t\u00eb ish-vendeve t\u00eb Kampit Socialist. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, d\u00ebshmohet se realitetet politike do t\u00eb ishin m\u00eb s\u00eb shumti ato q\u00eb do ta udh\u00ebhiqnin rritjen, apo zgjimin e interesit ndaj nj\u00eb gjuhe e nj\u00eb populli, q\u00eb ka vuajtur nga izolomi, paragjykimi e mosinteresimi shpesh i pamotivuar i pjes\u00ebs tjet\u00ebr t\u00eb kontinentit, qofshin k\u00ebta edhe rrethet e tyre m\u00eb t\u00eb emancipuara shkencore e intelektuale, pa p\u00ebrjashtuar p\u00ebrpjekjet e mang\u00ebta dhe mund\u00ebsit\u00eb e kufizuara me t\u00eb cilat vet\u00eb shqiptar\u00ebt jan\u00eb ndeshur. Duke vijuar me arsyetimet e Mit\u2019hat Frash\u00ebrit, interesant \u00ebsht\u00eb thirrja q\u00eb ai b\u00ebnte nga platforma q\u00eb drejtonte p\u00ebr student\u00ebt shqiptar\u00eb, pasi m\u00eb par\u00eb theksonte se \u201cSido q\u00eb t\u00eb jet\u00eb, filolog\u00ebt, indogermanist\u00ebt, kan\u00eb p\u00ebrpara tyre shum\u00eb pun\u00eb akoma, dhe \u00e7do studim, \u00e7do r\u00ebmihje n\u00eb l\u00ebm\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs\u00eb shqipe, sjell nj\u00eb gur t\u00eb dobishm\u00eb p\u00ebr ngrehjen e godis&#8217; s\u00eb shk\u00ebnc\u00ebs\u00eb, p\u00ebr t\u00eb kthielluar\u00eb problemin e &#8216;origjin\u00ebs s\u00eb popujvet, p\u00ebr t\u00eb hedhur\u00eb pak\u00eb drit\u00eb n\u00eb err\u00ebsirrat e asaj q\u00eb i themi parahistori. \u2026Do t\u00eb donja q\u00eb student\u00ebt tan\u00eb n\u00eb Vjen\u00eb dhe n\u00eb Paris t\u00eb afrohen\u00eb te kurset e professor Jokl-it, dhe te Shkolla e Gjuh\u00ebvet t\u00eb Lindjes\u00eb, t\u00eb f\u00ebmij\u00ebsohen\u00eb me metodat shk\u00ebncore t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb. Ng&#8217; an-a tjatr\u00eb dhe student\u00eb t\u00eb &#8216;posa\u00e7m\u00eb munt q\u00eb t\u00eb d\u00ebrgohen&#8217; n\u00eb Leipzig p\u00ebr t\u00eb vazhduar\u00eb m\u00ebsimet e t\u00eb tre-seminar\u00ebvet te Ballkanit, dituri e cila na prek, jo vet\u00ebm nga pik\u00ebpamja thjesht\u00eb spekulative shkencore, po edhe p\u00ebr politik\u00ebn t\u00ebn\u00eb kombiare, p\u00ebr mprojten dhe lart\u00ebsimin e shqiptarizm\u00ebs\u00eb\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Armand Plaka. Fillimet e albanologjis\u00eb. &#8211; Vet\u00eb fjala albanolog (dhe albanologji), nisi t\u00eb zinte vend n\u00eb rrethet shkencore linguistike e politike europiane, n\u00eb gjysm\u00ebn e dyt\u00eb t\u00eb shekullit \u201919, p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnjuar njohurit\u00eb rreth gjuh\u00ebs shqipe dhe marr\u00ebdh\u00ebniet e vendin q\u00eb ajo z\u00eb n\u00eb p\u00ebrballje me gjuh\u00ebt e tjera indoeuropiane, nga pik\u00ebpamja gramatikore, etimologjike, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":3907,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-3906","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/20140225101407_news.jpg?fit=530%2C350&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-110","jetpack-related-posts":[{"id":26544,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/rrezikonin-te-zhdukeshin-tri-gjuhet-europiane-qe-po-ringjallen\/","url_meta":{"origin":3906,"position":0},"title":"Rrezikonin t\u00eb zhdukeshin, tri gjuh\u00ebt europiane q\u00eb po \u201cringjallen\u201d. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"October 1, 2019","format":false,"excerpt":"Rrezikonin t\u00eb zhdukeshin, tri gjuh\u00ebt europiane q\u00eb po \u201cringjallen\u201d. - 1 tetor \u00a02019 Sipas UNESCO-s, t\u00eb pakt\u00ebn 43% e 6000 gjuh\u00ebve q\u00eb fliten n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb bot\u00ebn rrezikojn\u00eb t\u00eb zhduken. Madje, prej vitit 1950, 228 prej tyre e kan\u00eb p\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb fat t\u00eb keq. Por ka edhe raste kur gjuh\u00ebt\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bvbv-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bvbv-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bvbv-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/bvbv-905x450.jpg?fit=905%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":8625,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pellazgo-iliret-ne-krijimin-e-kombevekultures-dhe-gjuheve-evropiane\/","url_meta":{"origin":3906,"position":1},"title":"PELLAZGO-ILIR\u00cbT N\u00cb KRIJIMIN E KOMBEVE,KULTUR\u00cbS DHE GJUH\u00cbVE EVROPIANE. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"June 10, 2018","format":false,"excerpt":"PELLAZGO-ILIR\u00cbT N\u00cb KRIJIMIN E KOMBEVE,KULTUR\u00cbS DHE GJUH\u00cbVE EVROPIANE Kan\u00eb q\u00ebn\u00eb historian\u00ebt e huaj dhe ve\u00e7an\u00ebrisht austriak\u00ebt, gjerman\u00ebt dhe s\u00eb fundmi amerikan\u00ebt, q\u00eb i kan\u00eb m\u00ebshuar me t\u00eb drejt\u00eb rolit t\u00eb etnis\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr evropiane. Kjo \u00e7\u00ebshtje fatkeq\u00ebsisht nuk \u00ebsht\u00eb par\u00eb fare nga historiografia shqiptare, pasi historian\u00ebt shqiptar\u00eb jan\u00eb marr\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Trash%C3%ABgimia-Ilire-720x415-640x369.jpg?fit=640%2C369&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Trash%C3%ABgimia-Ilire-720x415-640x369.jpg?fit=640%2C369&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Trash%C3%ABgimia-Ilire-720x415-640x369.jpg?fit=640%2C369&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":7308,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ne-rrenjet-ilire-dhe-indoeuropiane-te-shqipes\/","url_meta":{"origin":3906,"position":2},"title":"N\u00eb Rr\u00ebnj\u00ebt Ilire dhe Indoeuropiane t\u00eb Shqipes. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2018","format":false,"excerpt":"N\u00eb Rr\u00ebnj\u00ebt Ilire dhe Indoeuropiane t\u00eb Shqipes Dr. Nelson R. \u00c7abej (Pjesa e par\u00eb) Shqipja \u00ebsht\u00eb e vetmja nga gjuh\u00ebt e pashkruara t\u00eb Ballkanit t\u00eb lasht\u00eb (ilirisht, trakisht, maqedonisht e dakisht), q\u00eb ka mbijetuar deri sot. Por dokumentet e shkruara m\u00eb t\u00eb vjetra q\u00eb njohim p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe, formula e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Untitled-1-3.jpg?fit=802%2C429&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Untitled-1-3.jpg?fit=802%2C429&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Untitled-1-3.jpg?fit=802%2C429&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/Untitled-1-3.jpg?fit=802%2C429&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":78602,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/edmond-tupja-shqipja-rrezikon-zhdukjen-si-latinishja-dhe-greqishtja-e-lashte\/","url_meta":{"origin":3906,"position":3},"title":"Edmond Tupja &#8211; Shqipja rrezikon zhdukjen si latinishja dhe greqishtja e lasht\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"February 24, 2024","format":false,"excerpt":"25 Shkurt 2024 P\u00ebrkthyesi dhe shkrimtari i njohur Edmond Tupja deklaron se gjuha shqipe \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga 3 gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra. I ftuar n\u00eb \u201c Mes dy bot\u00ebve\u201d t\u00eb Helidon Halitit n\u00eb RTSH, Edmond Tupja jep alarmin e zhdukjes s\u00eb gjuh\u00ebs son\u00eb si pasoj\u00eb e globalizimit. \u201cShqipja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/640-0-65d9c1b69b2e4.jpeg?fit=640%2C382&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/640-0-65d9c1b69b2e4.jpeg?fit=640%2C382&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/640-0-65d9c1b69b2e4.jpeg?fit=640%2C382&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":71117,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shqipja-nena-e-te-gjitha-gjuheve-muhamedi-nga-skrapari-jezusi-nga-mirdita-po-behemi-qesharake-me-keta-etimologe-popullore\/","url_meta":{"origin":3906,"position":4},"title":"Shqipja, n\u00ebna e t\u00eb gjitha gjuh\u00ebve. &#8211;  Muhamedi nga Skrapari, Jezusi nga Mirdita\u2026 (!!) &#8211; Po b\u00ebhemi qesharak\u00eb me k\u00ebta \u201cetimolog\u00eb popullor\u00eb\u201d","author":"Kurt Farka","date":"May 5, 2023","format":false,"excerpt":"5 Maji 2023 Nga Bledi Filipi P\u00ebr k\u00ebt\u00eb shkrim n\u00eb DITA mora shkas nga shkrimet dhe emisioniet n\u00eb mediat e p\u00ebrditshme komb\u00ebtare, sidmos nga ai i dat\u00ebs 24 prill n\u00eb nj\u00eb televizion. Prej tyre po mendoj me vete: ku po shkojm\u00eb? \u00cbsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb ardhur keq, q\u00eb sot kur ecet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Screenshot_20230503_172630_Instagram.jpg?fit=1080%2C753&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Screenshot_20230503_172630_Instagram.jpg?fit=1080%2C753&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Screenshot_20230503_172630_Instagram.jpg?fit=1080%2C753&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Screenshot_20230503_172630_Instagram.jpg?fit=1080%2C753&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Screenshot_20230503_172630_Instagram.jpg?fit=1080%2C753&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":47894,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dhjete-gjuhet-me-te-vjetra-ne-bote-qe-fliten-edhe-sot\/","url_meta":{"origin":3906,"position":5},"title":"Dhjet\u00eb gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb bot\u00eb q\u00eb fliten edhe sot","author":"Kurt Farka","date":"June 14, 2021","format":false,"excerpt":"Dhjet\u00eb gjuh\u00ebt m\u00eb t\u00eb vjetra n\u00eb bot\u00eb q\u00eb fliten edhe sot Gjuh\u00ebt kan\u00eb qen\u00eb gjithmon\u00eb \u201cfibra\u201d e njer\u00ebzimit. Guri i themelit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore, dhe forca q\u00eb i hapi rrug\u00ebn qytet\u00ebrimit. Pa t\u00eb, shoq\u00ebrit\u00eb nuk mund t\u00eb zhvilloheshin si\u00e7 jan\u00eb zhvilluar. Ndaj gjuh\u00ebt jan\u00eb \u201ctestament\u201d mbi nevoj\u00ebn e madhe t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Foto-ilustuese.jpg?fit=793%2C404&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Foto-ilustuese.jpg?fit=793%2C404&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Foto-ilustuese.jpg?fit=793%2C404&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/Foto-ilustuese.jpg?fit=793%2C404&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3908,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3906\/revisions\/3908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}