{"id":35765,"date":"2020-06-17T00:17:54","date_gmt":"2020-06-17T00:17:54","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=35765"},"modified":"2020-06-17T00:17:54","modified_gmt":"2020-06-17T00:17:54","slug":"mbreti-monun-dhe-kulti-i-meleagrit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mbreti-monun-dhe-kulti-i-meleagrit\/","title":{"rendered":"Mbreti Monun dhe kulti i meleagrit"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"35766\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mbreti-monun-dhe-kulti-i-meleagrit\/baner1-905x395\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?fit=905%2C395&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"905,395\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"baner1-905&#215;395\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?fit=300%2C131&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?fit=905%2C395&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-35766\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?resize=552%2C241&#038;ssl=1\" width=\"552\" height=\"241\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?resize=300%2C131&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?resize=768%2C335&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?resize=450%2C196&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?resize=600%2C262&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?resize=400%2C175&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?w=905&amp;ssl=1 905w\" sizes=\"auto, (max-width: 552px) 100vw, 552px\" \/><\/p>\n<p><strong>Mbreti Monun dhe kulti i meleagrit<\/strong><\/p>\n<p>24 tetor 2019<\/p>\n<p><strong>Nga Moikom Zeqo<\/strong><\/p>\n<p><em>N\u00eb vitin 1980 \u00ebsht\u00eb zbuluar n\u00eb Kreshpan nj\u00eb thesar i mbretit ilir Monun.\u00a0\u00a0P\u00ebrpara k\u00ebsaj kohe, nga Monuni kishim vet\u00ebm disa monedha t\u00eb gjetura rast\u00ebsisht, dy prej t\u00eb cilave vinin nga fshati fqinj, Cakrani, nga nj\u00eb vend q\u00eb quhet Gur\u00ebzez\u00eb, ku gjendet edhe nj\u00eb kala ilire e shekullit t\u00eb kat\u00ebrt p.K.<\/em><\/p>\n<p><em>Gjetja e k\u00ebtij thesari menj\u00ebher\u00eb lokalizoi edhe vendin kryesor t\u00eb prodhimit t\u00eb k\u00ebtyre monedhave.<\/em><\/p>\n<p><em>Mbreti Monuni p\u00ebrmendet vet\u00ebm nj\u00eb her\u00eb n\u00eb histori, rreth vitit 280 p.K, kur ai merr pjes\u00eb n\u00eb luft\u00eb p\u00ebr pretendimin e fronit t\u00eb Maqedonis\u00eb.\u00a0Fakti i dyt\u00eb historik vinte nga monedhat e gjetura q\u00eb n\u00eb shekullin e 19-t\u00eb, t\u00eb botuara nga studiues t\u00eb asaj kohe, q\u00eb tregonin se Monuni kishte pushtuar edhe Dyrrahun (Durr\u00ebsin).<\/em><\/p>\n<p><em>Sepse n\u00eb monedhat e tij q\u00eb kishin simbolet e Durr\u00ebsit, p\u00ebrkat\u00ebsisht nj\u00eb lop\u00eb t\u00eb cil\u00ebn e pinte vi\u00e7i dhe nga ana tjet\u00ebr nj\u00eb katror me stilizime, t\u00eb cilat mbanin p\u00ebrve\u00e7 emrit t\u00eb qytetit Dyrrah edhe emrin e mbreti Monun.<\/em><\/p>\n<p><em>Gjetja e thesarit t\u00eb Kreshpanit na \u00e7oi edhe n\u00eb ish-qytetin e Gur\u00ebzez\u00ebs, me nj\u00eb v\u00ebmendje m\u00eb t\u00eb madhe p\u00ebr t\u00eb par\u00eb aty selin\u00eb e shtetit ilir, n\u00ebn drejtimin e Monunit, ndoshta edhe t\u00eb paraardh\u00ebsit t\u00eb tij q\u00eb ka qen\u00eb Glaukia i famsh\u00ebm, mbreti i Taulant\u00ebve, si edhe t\u00eb pasardh\u00ebsit t\u00eb tij Mytilit, i cili preu monedhat e tij prej bronxi n\u00eb Apoloni.<\/em><\/p>\n<p><em>Nj\u00eb dinasti prej tre mbret\u00ebrish t\u00eb cil\u00ebt qendr\u00ebn e tyre e kishin n\u00eb Cakran.\u00a0K\u00ebrkimet arkeologjike kan\u00eb treguar se ky ishte nj\u00eb qytet shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, i formuar rreth vitit 380 p.K, tamam n\u00eb koh\u00ebn e Monunit, rreth vitit 300-270 p.K.<\/em><\/p>\n<p><em>Monuni ishte dhe mbret q\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb kontrolloj\u00eb financat, se deri at\u00ebher\u00eb mbret\u00ebrit ilir\u00eb nuk kishin prer\u00eb monedha.\u00a0\u00cbsht\u00eb Monuni mbreti i par\u00eb q\u00eb pret monedhat dhe duhet kuptuar se kush ka financat, ka edhe politik\u00ebn.\u00a0\u00a0Kjo \u00ebsht\u00eb pastaj nj\u00eb histori q\u00eb vazhdohet edhe nga mbreti Genc, i cili mbyll serin\u00eb e mbret\u00ebrve ilir\u00eb.<\/em><\/p>\n<p><strong>*****<\/strong><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"35767\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mbreti-monun-dhe-kulti-i-meleagrit\/untitled-2-1-768x956\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?fit=768%2C956&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"768,956\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Untitled-2-1-768&#215;956\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?fit=241%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?fit=768%2C956&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-35767\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?resize=359%2C447&#038;ssl=1\" width=\"359\" height=\"447\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?resize=241%2C300&amp;ssl=1 241w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?resize=450%2C560&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?resize=600%2C747&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?resize=400%2C498&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Untitled-2-1-768x956-1.jpg?w=768&amp;ssl=1 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 359px) 100vw, 359px\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb monedhat e Monunit gjejm\u00eb historin\u00eb e tij t\u00eb pashkruar, triumfin e tij shtet\u00ebror, novacionin q\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb mbret ilir pret monedha autonome. Ato kan\u00eb edhe nj\u00eb gjuh\u00eb figurative t\u00eb pasur dhe plot imagjinat\u00eb t\u00eb strukturave t\u00eb disa miteve t\u00eb m\u00ebdha antike.<\/p>\n<p>Informacioni i monedhave na jep t\u00eb dh\u00ebna, q\u00eb mungojn\u00eb n\u00eb kronikat e autor\u00ebve antik\u00eb. Shkenca e numizmatik\u00ebs \u00ebsht\u00eb porta e t\u00eb papriturave.<\/p>\n<p>Monedhat e Mbretit ilir Monuni na tregojn\u00eb ekzistenc\u00ebn e k\u00ebsaj figure historike.<\/p>\n<p>K\u00ebto monedha jan\u00eb studiuar nga dekani i arkeologjis\u00eb shqiptare Hasan Ceka.<\/p>\n<p>Sipas tij, n\u00eb mesin e shek. IV para Krishtit ilir\u00ebt taulant\u00eb krijuan nj\u00eb shtet t\u00eb fuqish\u00ebm.<\/p>\n<p>Ky shtet u fuqizua rreth qendr\u00ebs s\u00eb Dyrrahut.<\/p>\n<p>Jo m\u00eb von\u00eb se n\u00eb vitin 350 para Krishtit qyteti ra n\u00eb var\u00ebsin\u00eb politike dhe ekonomike t\u00eb ilir\u00ebve.<\/p>\n<p>Mbreti i tyre, Monuni, filloi t\u00eb pres\u00eb n\u00eb punishten monetare t\u00eb Dyrrahut nj\u00eb variant t\u00eb ri tridrahmeje me lop\u00eb e vi\u00e7, q\u00eb mban legjend\u00ebn Basiloeos Monunion dhe q\u00eb fark\u00ebton k\u00ebshtu sundimin taulant, p\u00ebr t\u00eb cilin heshtin burimet e shkruara. Dyrrahu b\u00ebhet k\u00ebshtu qendra m\u00eb e spikatur e ilir\u00ebve.<\/p>\n<p>Sundimi i Monunit mbi Dyrrahun nuk qe nj\u00eb episod i shkurt\u00ebr, por zgjati p\u00ebr shum\u00eb vite, mesa duket deri n\u00eb vdekjen e tij.<\/p>\n<p>Monedhat e Monunit tregojn\u00eb fuqin\u00eb e tij.<\/p>\n<p>Dhe n\u00eb pik\u00ebpamje simbolike, Monuni nuk e p\u00ebrfill legjend\u00ebn Dyr t\u00eb qytetit, por e z\u00ebvend\u00ebson me nj\u00eb maj\u00eb heshte, arma kryesore e sulmit t\u00eb luft\u00ebtar\u00ebve ilir\u00eb.<\/p>\n<p>Monedha e par\u00eb e Monunit i p\u00ebrket viteve 350-330 para Krishtit.<\/p>\n<p>N\u00eb faqen e monedh\u00ebs prej argjendi \u00ebsht\u00eb figura e lop\u00ebs me kok\u00ebn e kthyer nga vi\u00e7i q\u00eb pi gjinjt\u00eb e saj.<\/p>\n<p>Mbi lop\u00ebn \u00ebsht\u00eb figura e nj\u00eb nofulle derri t\u00eb eg\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00eb shpin\u00ebn e monedh\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb katrore e ndar\u00eb n\u00eb dy kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebsha t\u00eb mbushur simetrikisht me zbukurime n\u00eb trajt\u00eb kokrizash e bishtash, e gjitha e rrethuar zakonisht nga nj\u00eb korniz\u00eb.<\/p>\n<p>Mbi dy nga brinj\u00ebt e korniz\u00ebs \u00ebsht\u00eb emri i mbretit n\u00eb ras\u00ebn gjinore.<\/p>\n<p>N\u00eb monedha t\u00eb tjera ka dhe simbole t\u00eb ndryshme p.sh. figur\u00ebn e maj\u00ebs s\u00eb hesht\u00ebs, t\u00eb m\u00ebzdrakut, figur\u00ebn bucranium, t\u00eb kok\u00ebs s\u00eb demit, zogun Kurill\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb tjera \u00ebsht\u00eb koka e Herakliut me l\u00ebkur\u00eb luani, figura e Zeusit gjysm\u00eblakuriq, i ulur mbi nj\u00eb fron, q\u00eb ka n\u00eb dor\u00ebn e djatht\u00eb nj\u00eb shqiponj\u00eb, n\u00eb t\u00eb majt\u00ebn nj\u00eb skept\u00ebr, si dhe nj\u00eb rreth rruazash etj.<\/p>\n<p>Askush deri m\u00eb sot nuk e ka shpjeguar se \u00e7\u2019kuptim ka nofulla e derrit t\u00eb eg\u00ebr.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje nuk e ka zhbiruar as Hasan Ceka.<\/p>\n<p>P\u00ebr mendimin tim nofulla e derrit t\u00eb eg\u00ebr lidhet me kultin e heroit mitik Meleagrit.<\/p>\n<p>Meleagri qe biri i mbretit t\u00eb Kalidonit n\u00eb Etoli.<\/p>\n<p>Sipas legjend\u00ebs, i ati kishet harruar t\u2019i b\u00ebnte flijim Artemis\u00ebs, prandaj hyjnesha shum\u00eb e zem\u00ebruar d\u00ebrgoi menj\u00ebher\u00eb nj\u00eb derr p\u00ebrbind\u00ebsh q\u00eb t\u00eb shkretonte Kalidonin.<\/p>\n<p>Meleagri mori p\u00ebrsip\u00ebr ta vriste k\u00ebt\u00eb kafsh\u00eb t\u00eb pap\u00ebrmbajtur.<\/p>\n<p>Kafsha u vra, por Artemisa nxiti nj\u00eb z\u00ebnk\u00eb midis pjes\u00ebtar\u00ebve t\u00eb gjahut p\u00ebr l\u00ebkur\u00ebn e derrit, z\u00ebnk\u00eb e cila u shnd\u00ebrrua n\u00eb p\u00ebrleshje.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb p\u00ebrleshje Meleagri vrau padashur v\u00ebllez\u00ebrit e s\u00eb \u00ebm\u00ebs.<\/p>\n<p>At\u00ebher\u00eb e \u00ebma e mallkoi.<\/p>\n<p>Sipas nj\u00eb tradite tjet\u00ebr, kur lindi Meleagri n\u00ebn\u00ebn e tij e vizituan Moirat, q\u00eb e paralajm\u00ebruan se biri i saj do t\u00eb jetonte aq koh\u00eb sa zjarri do digjte plot\u00ebsisht ur\u00ebn q\u00eb po digjej n\u00eb vat\u00ebr.<\/p>\n<p>E \u00ebma e fiku dhe e hoqi m\u00ebnjan\u00eb ur\u00ebn, pastaj e fshehu me kujdes n\u00eb nj\u00eb ark\u00eb.<\/p>\n<p>Kur u rrit, Meleagri mori pjes\u00eb n\u00eb gjuetin\u00eb e derrit t\u00eb Kalidonit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb gjueti mori pjes\u00eb dhe nj\u00eb gjahtare e bukur arkadase, Atalanta, pas s\u00eb cil\u00ebs Meleagri u dashurua.<\/p>\n<p>Mbas vrasjes s\u00eb derrit, Meleagri ia dha l\u00ebkur\u00ebn e tij Atalant\u00ebs, por daja i Meleagrit, Pleksipi, nuk e pranoi k\u00ebt\u00eb gj\u00eb dhe ia mori me forc\u00eb l\u00ebkur\u00ebn.<\/p>\n<p>I zem\u00ebruar, Meleagri e vrau Pleksipin.<\/p>\n<p>Kur e mori vesh k\u00ebt\u00eb e \u00ebma e Meleagrit, e d\u00ebshp\u00ebruar e nxorri nga arka ur\u00ebn, e ndezi dhe kur ajo u dogj plot\u00ebsisht Meleagri vdiq.<\/p>\n<p>Pas k\u00ebsaj, e \u00ebma vari veten.<\/p>\n<p>Motrat e Meleagrit u shtrin\u00eb mbi varrin e t\u00eb v\u00ebllait dhe qan\u00eb aq shum\u00eb, saq\u00eb Artemisa e prekur, u dha fund dhimbjeve t\u00eb k\u00ebtyre vajzave t\u00eb reja, duke i shnd\u00ebrruar ato n\u00eb zogj q\u00eb quhen Meleagrid\u00eb, n\u00eb pend\u00ebt e t\u00eb cil\u00ebve njollat e bardha duken si lot\u00eb.<\/p>\n<p>Duhet th\u00ebn\u00eb se kulti i Meleagrit ka qen\u00eb shum\u00eb i fuqish\u00ebm n\u00eb Durr\u00ebs.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb sarkofag mermeri t\u00eb shekullit II kan\u00eb qen\u00eb skalitur skenat e variantit t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb legjend\u00ebs s\u00eb Meleagrit.<\/p>\n<p>Ky sarkofag madh\u00ebshtor nuk ka qen\u00eb i rast\u00ebsish\u00ebm. Sarkofagu \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb bukurit t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb hershme t\u00eb Antonin\u00ebve, t\u00eb viteve 140-150 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb.<\/p>\n<p>Sot ky sarkofag ndodhet n\u00eb Muzeun Arkeologjik t\u00eb Stambollit.<\/p>\n<p>Stili i reliefeve t\u00eb sarkofagut \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rr\u00ebfim skulpturor i mitit.<\/p>\n<p>Aty jan\u00eb t\u00eb gjitha skenat t\u00eb b\u00ebra n\u00eb dy nivele n\u00eb sip\u00ebrfaqet vertikale t\u00eb jashtme t\u00eb sarkofagut.<\/p>\n<p>T\u00eb dy an\u00ebt e sarkofagut mbyllen me fytyra skulpturore t\u00eb v\u00ebllez\u00ebrve Diskur\u00eb, Kastorit dhe Poluksit.<\/p>\n<p>Kjo tregon se kulti i Meleagrit n\u00eb Dyrrah sinkronizohet me kultin e Dioskur\u00ebve.<\/p>\n<p>Ky sarkofag ka qen\u00eb p\u00ebr nj\u00eb person historik shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr qytetin.<\/p>\n<p>Kemi p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje shkencore.<\/p>\n<p>Kulti i Meleagrit i njehsuar me fitoren ushtarake t\u00eb mbretit Monun (derri i Kalidonit paraqitet si nj\u00eb qenie e konsumuar, vet\u00ebm me an\u00eb t\u00eb nofull\u00ebs) q\u00eb n\u00eb shek IV para Krishtit, vijon p\u00ebr gati 6 shekuj, deri kur sarkofagu q\u00eb p\u00ebrmenda m\u00eb sip\u00ebr paraqitet si nj\u00eb kryevep\u00ebr skulpturore e mitit.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb harruar.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb n\u00eb epok\u00ebn romake ringjallen dhe funksionojn\u00eb metaforikisht mitet e epok\u00ebs helenistike.<\/p>\n<p>Monun na ka l\u00ebn\u00eb edhe nj\u00eb d\u00ebshmi arkeologjike t\u00eb pazakont\u00eb. \u00cbsht\u00eb gjetur p\u00ebrkrenarja e tij e tipit maqedon q\u00eb ka gjithashtu mbishkrimin identifikues \u201cBazileos Monunio\u201d.<\/p>\n<p>As kjo nuk \u00ebsht\u00eb e rast\u00ebsishme.<\/p>\n<p>Duhen par\u00eb rrethanat historike kur Monuni i taulant\u00ebve e fuqizoi pushtetin e tij.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb shum\u00eb interesante q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktojm\u00eb lidhjet mbret\u00ebrore t\u00eb Monunit me dy mbret\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb ilir\u00eb, Glaukian dhe Klitin.<\/p>\n<p>Ky \u00ebsht\u00eb subjekti i nj\u00eb studimi t\u00eb m\u00ebveht\u00ebsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Mbreti Monun e shpreh historin\u00eb e tij nd\u00ebrmjet simboleve t\u00eb mitit t\u00eb Meleagrit, por n\u00eb kontekstin e nj\u00eb interpretimi metaforik dhe logjik t\u00eb bot\u00ebs ilire.<\/p>\n<p>Po pse vall\u00eb Monuni e p\u00ebrdori mitin e Meleagrit?<\/p>\n<p>Arsyet jan\u00eb t\u00eb shumta.<\/p>\n<p>S\u00eb pari, Monuni e ka sht\u00ebn\u00eb n\u00eb dor\u00eb qytetin e Dyrrahut forc\u00ebrisht, pra duhet t\u00eb ket\u00eb zhvilluar nj\u00eb betej\u00eb, ka qen\u00eb m\u00eb superior ushtarakisht sesa mbrojt\u00ebsit e qytetit.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb akt beteje e ka shprehur alegorikisht me gjuetin\u00eb e derrit t\u00eb eg\u00ebr t\u00eb Kalidonit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast nofulla e derrit t\u00eb eg\u00ebr p\u00ebrfaq\u00ebson fitoren e Monunit.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, n\u00eb k\u00ebt\u00eb form\u00eb mitike Monuni ka dashur t\u00eb shpreh\u00eb si personazh historik ilir edhe m\u00ebnyr\u00ebn e kultizimit t\u00eb vetvetes, t\u00eb krahasuesh\u00ebm me heroin Meleag\u00ebr.<\/p>\n<p>Kjo m\u00ebnyr\u00eb ka funksionuar shum\u00eb n\u00eb epok\u00ebn helenistike.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu Aleksandri i Madh u identifikua me hyun Zeusin Amon.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb krejt e natyrshme q\u00eb Monuni t\u00eb njehsohej me Meleagrin, ndoshta dhe p\u00ebr faktin q\u00eb t\u00eb dy emrat fillonin me t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn germ\u00eb \u201cM\u201d.<\/p>\n<p>S\u00eb treti, mund t\u00eb them se nofulla e derrit t\u00eb eg\u00ebr mund t\u00eb shikohet dhe n\u00eb nj\u00eb simbolik\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>N\u00ebse kolon\u00ebt helen\u00eb t\u00eb Dyrrahut e kan\u00eb kund\u00ebrshtuar mbretin ilir duke e konsideruar si nj\u00eb qenie barbare, mentalitet ky shum\u00eb i p\u00ebrhapur n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnonte pozit\u00ebn ekonomike dhe kulturore t\u00eb Dyrahut nj\u00ebsoj si derri i eg\u00ebr i d\u00ebrguar nga hyjnesha Artemisa p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar fushat e Kalidonit, at\u00ebher\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb i p\u00ebrshtatej vet\u00eb kuptimit dhe mbiquajtjes politike s\u00eb mbretit Monun.<\/p>\n<p>Mundet q\u00eb ta ken\u00eb quajtur rrezikshm\u00ebrin\u00eb e Monunit si at\u00eb t\u00eb derrit t\u00eb Kalidonit.<\/p>\n<p>Pra, kur Monuni e pushtoi Dyrrahun, ai vendosi si heraldik\u00eb triumfuese pik\u00ebrisht nofull\u00ebn e derrit t\u00eb eg\u00ebr mbi simbolin e m\u00ebparsh\u00ebm t\u00eb monedh\u00ebs me lop\u00eb dhe vi\u00e7.<\/p>\n<p>Nj\u00eb alternativ\u00eb e till\u00eb shpjegimi \u00ebsht\u00eb plot\u00ebsisht e mundshme.<\/p>\n<p>Kjo do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte nj\u00eb invers t\u00eb vet\u00eb mitit t\u00eb Meleagrit.<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb dy shpjegimet e hapura p\u00ebr diskutim. Por jemi gjithmon\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e mitologjis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb faqen e mbrapme t\u00eb monedhave b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr simbole ende t\u00eb pazb\u00ebrthyera.<\/p>\n<p>Disa dijetar\u00eb thon\u00eb q\u00eb zbukurimet gjeometrike brenda korniz\u00ebs p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb Kopshtin e Alkinoit, kurse disa t\u00eb tjer\u00eb dy yje, q\u00eb lidhen me heronjt\u00eb binjak\u00eb Dioskur\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebtyre miteve u duhet shtuar edhe miti i kryehersh\u00ebm i themelimit legjendar t\u00eb Dyrrahut prej heroit Herkul.<\/p>\n<p>Skalitja e arm\u00ebve t\u00eb Herkulit flet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p>Kurse figura e zogut Kurill\u00eb mbetet ende e pashpjegueshme.<\/p>\n<p>N\u00eb monedhat e Monunit gjejm\u00eb historin\u00eb e tij t\u00eb pashkruar, triumfin e tij shtet\u00ebror, novacionin q\u00eb p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb mbret ilir pret monedha autonome si dhe nj\u00eb gjuh\u00eb figurative t\u00eb pasur dhe plot imagjinat\u00eb t\u00eb strukturave t\u00eb disa miteve t\u00eb m\u00ebdha antike.<\/p>\n<p>Gazeta Dita<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mbreti Monun dhe kulti i meleagrit 24 tetor 2019 Nga Moikom Zeqo N\u00eb vitin 1980 \u00ebsht\u00eb zbuluar n\u00eb Kreshpan nj\u00eb thesar i mbretit ilir Monun.\u00a0\u00a0P\u00ebrpara k\u00ebsaj kohe, nga Monuni kishim vet\u00ebm disa monedha t\u00eb gjetura rast\u00ebsisht, dy prej t\u00eb cilave vinin nga fshati fqinj, Cakrani, nga nj\u00eb vend q\u00eb quhet Gur\u00ebzez\u00eb, ku gjendet edhe nj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":35766,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-35765","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/baner1-905x395-1.jpg?fit=905%2C395&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-9iR","jetpack-related-posts":[{"id":1897,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/monedhat-e-para-2400-viteve-deshmojne-civilizimin-ne-ilirine-e-jugut-libri-ri\/","url_meta":{"origin":35765,"position":0},"title":"Monedhat e para 2400 viteve d\u00ebshmojn\u00eb civilizimin n\u00eb Ilirin\u00eb e Jugut &#8211; Libri i Ri.","author":"Kurt Farka","date":"January 24, 2018","format":false,"excerpt":"\u201cThesare me monedha antike t\u00eb gjetura n\u00eb Shqip\u00ebri (shek. V-I p.Kr.)\u201d-Prof. Dr. Shpresa Gjongeci\u00a0 Vangjeli E nj\u00eb gj\u00eb t\u00eb till\u00eb e ka b\u00ebr\u00eb arkeologia dhe numizmatistja shqiptare Shpresa Gjongecaj-Vangjeli. Libri i saj sjell d\u00ebshmi p\u00ebr civilizimin n\u00eb k\u00ebto an\u00eb e k\u00ebt\u00eb e b\u00ebn n\u00ebp\u00ebrmjet shpalosjes s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr monedhat\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Shpresa-gjongeci-vangjeli.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":98303,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kulti-i-mithras-arkeologet-gjejne-shenja-te-nje-feje-te-lashte-misterioze-vetem-per-burra-ne-gjermani\/","url_meta":{"origin":35765,"position":1},"title":"Kulti i Mithras: Arkeolog\u00ebt gjejn\u00eb shenja t\u00eb nj\u00eb feje t\u00eb lasht\u00eb misterioze vet\u00ebm p\u00ebr burra n\u00eb Gjermani","author":"Kurt Farka","date":"March 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 Gjat\u00eb g\u00ebrmimeve t\u00eb fundit n\u00eb qytetin e vjet\u00ebr t\u00eb Regensburgut, arkeolog\u00ebt gjerman\u00eb zbuluan nj\u00eb tempull kushtuar per\u00ebndis\u00eb Mithras. Meqen\u00ebse nd\u00ebrtesa fillimisht ishte nd\u00ebrtuar prej druri, vet\u00ebm disa mbetje strukturore kan\u00eb mbijetuar. Megjithat\u00eb, gjetje t\u00eb tilla si nj\u00eb gur kushtimi i mbishkruar dhe fragmente pllakash kushtimi metalike tregojn\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/auto_Screenshot_311772627288.jpg?fit=900%2C533&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/auto_Screenshot_311772627288.jpg?fit=900%2C533&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/auto_Screenshot_311772627288.jpg?fit=900%2C533&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/auto_Screenshot_311772627288.jpg?fit=900%2C533&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":71041,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohen-thesare-vikinge-ne-danimarke-mes-monedhave-daneze-u-gjeten-edhe-monedha-arabe-dhe-gjermane\/","url_meta":{"origin":35765,"position":2},"title":"Zbulohen thesare vikinge n\u00eb Danimark\u00eb, mes monedhave daneze u gjet\u00ebn edhe monedha arabe dhe gjermane","author":"Kurt Farka","date":"April 23, 2023","format":false,"excerpt":"23 Prill 2023 Thesare t\u00eb rralla q\u00eb datojn\u00eb q\u00eb nga vitet 980 pas krishtit, jan\u00eb gjetur n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb Danimark\u00ebs, monedhat 300 mij\u00eb vje\u00e7are t\u00eb groposura mendohet ti p\u00ebrkasin periudh\u00eb s\u00eb viking\u00ebve. Thesari me 300 monedha argjendi, ku p\u00ebrve\u00e7 prerjeve daneze kishte dhe monedha arab edhe gjermanike Redaksia21 Prill,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1682061333_inruegensindarchaeologenim.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1682061333_inruegensindarchaeologenim.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1682061333_inruegensindarchaeologenim.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1682061333_inruegensindarchaeologenim.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":93003,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mbishkrim-mbreti-glauk\/","url_meta":{"origin":35765,"position":3},"title":"Mbishkrim: &#8211; Mbreti GLAUK","author":"Kurt Farka","date":"August 14, 2025","format":false,"excerpt":"14 Gusht 2025 Nga Erget G Cenolli N\u00eb nj\u00eb fragment po\u00e7erie q\u00eb ndodhet n\u00eb Muzeun Arkeologjik t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, sh\u00ebnohet emri GLAUK (GIAYK). Ky em\u00ebr ka qen\u00eb shum\u00eb i p\u00ebrhapur n\u00eb Iliri sidomos n\u00eb Ilirin\u00eb e Jugut. Emri na kujton mbrojt\u00ebsin dhe shp\u00ebtimtaritn e Pirros s\u00eb Epirit, n\u00eb koh\u00ebn kur ai\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/532447607_765157546248357_1127629863767043346_n.jpg?fit=1080%2C608&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/532447607_765157546248357_1127629863767043346_n.jpg?fit=1080%2C608&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/532447607_765157546248357_1127629863767043346_n.jpg?fit=1080%2C608&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/532447607_765157546248357_1127629863767043346_n.jpg?fit=1080%2C608&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/532447607_765157546248357_1127629863767043346_n.jpg?fit=1080%2C608&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":92720,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjenden-ne-muret-e-nje-shtepie-koleksioni-i-madh-i-monedhave-te-arit-shitet-per-gati-3-5-milione-dollare\/","url_meta":{"origin":35765,"position":4},"title":"Gjenden n\u00eb muret e nj\u00eb sht\u00ebpie\/ Koleksioni i madh i monedhave t\u00eb arit shitet p\u00ebr gati 3.5 milion\u00eb dollar\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"June 20, 2025","format":false,"excerpt":"21 Qershor 2025 Nj\u00eb koleksion i madh monedhash historike ari, t\u00eb gjetura nga muri i nj\u00eb sht\u00ebpie n\u00eb Franc\u00eb pasi pronari i tyre nd\u00ebrroi jet\u00eb, \u00ebsht\u00eb shitur p\u00ebr miliona euro n\u00eb ankand. Sht\u00ebpia e ankandeve Beaussant Lef\u00e8vre and Associates i tha CNN t\u00eb enjten se t\u00eb gjitha monedhat ishin shitur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/auto_11749743453.webp?fit=1160%2C652&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/auto_11749743453.webp?fit=1160%2C652&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/auto_11749743453.webp?fit=1160%2C652&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/auto_11749743453.webp?fit=1160%2C652&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/auto_11749743453.webp?fit=1160%2C652&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":2889,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/olympos-ne-mavrove-te-vlores\/","url_meta":{"origin":35765,"position":5},"title":"Olympos n\u00eb Mavrov\u00eb t\u00eb Vlor\u00ebs. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"February 11, 2018","format":false,"excerpt":"Akademik\u00ebt m\u00eb me z\u00eb t\u00eb Greqis\u00eb e pranojn\u00eb se emri i Olympos, nd\u00ebr t\u00eb tjera, i p\u00ebrket nj\u00eb gjuhe paragreke. Olympi i famsh\u00ebm \u00a0njihet si Mali i Per\u00ebndive\u2026nd\u00ebrkohe dihet se monedha me emrin e Olimpit jan\u00eb gjetur ne rr\u00ebnojat e nj\u00eb qyteti t\u00eb vjet\u00ebr, n\u00eb Mavrov\u00eb, t\u00eb Vlor\u00ebs. S\u00ebmundja e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Trashegimi Kulturore&quot;","block_context":{"text":"Trashegimi Kulturore","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/trashegimi-kulturore\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Mavrova-Olimpia-6.jpg?fit=800%2C600&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Mavrova-Olimpia-6.jpg?fit=800%2C600&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Mavrova-Olimpia-6.jpg?fit=800%2C600&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Mavrova-Olimpia-6.jpg?fit=800%2C600&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35765","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35765"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35768,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35765\/revisions\/35768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35766"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}