![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Arkeologu-Neritan-Ceka-770x433-1.jpg?resize=511%2C288&ssl=1\")
<\/p>\n<\/p>\n
Neritan Ceka: – Bylisi grek? Faji i shoq\u00ebruesve t\u00eb Sgarbit<\/strong><\/p>\n – 10.06.2020<\/p>\n Nga Fatmira Nikolli <\/strong><\/p>\n \u2013<\/strong>\u00a0Arkeologu i njohur, Neritan Ceka, del kund\u00ebr deklaratave t\u00eb kritikut italian Sgarbi, p\u00ebr Bylisin si qytet grek. Ai e gjen fajin te shoq\u00ebruesit shqiptar\u00eb t\u00eb tij dhe ve n\u00eb dukje origjinalitetin e Bylisit.<\/p>\n Vizita e kritikut italian t\u00eb artit n\u00eb Shqip\u00ebri, Vitorio Sgarbi, \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebruar me disa pritje e takime nga ministrja Kultur\u00ebs te kreu i Bashkis\u00eb s\u00eb Vlor\u00ebs, nd\u00ebrsa vendet q\u00eb ka vizituar jan\u00eb disa, nga Galeria Komb\u00ebtare e Arteve, te galerit\u00eb private, Bylisi, Butrinti dhe Himara. Nj\u00ebher\u00ebsh, edhe postimet e tij n\u00eb rrjetet sociale si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shum\u00eb e mir\u00eb e promovimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nuk kan\u00eb munguar. Por, n\u00eb vazhd\u00ebn e k\u00ebtyre postimeve, ai e ka cil\u00ebsuar Bylisin si qytet grek, \u00e7ka ka ngjallur debat dhe reagime mes specialist\u00ebve t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb. Sgarbi cil\u00ebson injorant gazetarin q\u00eb e kund\u00ebrshton teorin\u00eb e tij p\u00ebr Bylis grek, nd\u00ebrsa sot, nj\u00eb prej z\u00ebrave m\u00eb me autoritet n\u00eb arkeologji, i p\u00ebrgjigjet. Neritan Ceka thot\u00eb se, \u201ckompetenca n\u00eb art e Sgarbit \u00ebsht\u00eb e padiskutueshme, por \u00ebsht\u00eb historian i mesjet\u00ebs, i Rilindjes dhe jo i antikitetit\u201d, p\u00ebr \u00e7ka Ceka nuk i v\u00eb faj. Ai e gjen fajin, megjithat\u00eb diku tjet\u00ebr. \u201cAjo q\u00eb m\u00eb shqet\u00ebson \u00ebsht\u00eb mosinformimi i tij. Pra, nj\u00eb mik i shtetit shqiptar ftohet p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb propagand\u00ebn dhe duhet t\u00eb evidentoj\u00eb edhe kultur\u00ebn. P\u00ebr \u00e7do turist \u00ebsht\u00eb m\u00eb interesant t\u00eb vizitoj\u00eb Bylisin si qytet ilir, se qytete greke ka me qindra\u201d, thot\u00eb Ceka.<\/p>\n Arkeologu i njohur, duke b\u00ebr\u00eb dallimet mes qyteteve greke e ilire, i vesh nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb fajit shoq\u00ebruesve shqiptar\u00eb t\u00eb Sgarbit.<\/p>\n \u201cBylisi \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmi e p\u00ebrpjekjes s\u00eb nj\u00eb populli t\u00eb lasht\u00eb p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb di\u00e7ka origjinale. Q\u00eb \u00ebsht\u00eb teatri, p\u00ebr shembull. Sgarbi thot\u00eb \u00ebsht\u00eb teat\u00ebr i thjesht\u00eb, por n\u00eb fakt \u00ebsht\u00eb teatri m\u00eb i komplikuar. Nuk i kan\u00eb treguar q\u00eb af\u00ebr aty \u00ebsht\u00eb edhe sh\u00ebtitorja 140 met\u00ebr e gjat\u00eb, me vlera t\u00eb m\u00ebdha arkitektonike. Nuk i kan\u00eb treguar q\u00eb \u00ebsht\u00eb stadiumi, q\u00eb \u00ebsht\u00eb cisterna, kishat paleokristine. Ai ka qen\u00eb i shoq\u00ebruar nga injorant\u00eb, nuk e ka fajin Sgarbi. Pavar\u00ebsisht se \u00ebsht\u00eb af\u00ebr Apolonis\u00eb, p\u00ebr shembull Bylisi, ka nj\u00eb shesh publik krejt ndryshe. \u00cbsht\u00eb shesh i tipit gjeometrik\u201d, thot\u00eb Ceka. Sgarbi, personazh i artit dhe medias italiane ka pasur disa postime p\u00ebr vendin ton\u00eb gjat\u00eb vizit\u00ebs s\u00eb tij. M\u00eb her\u00ebt, Ceka shprehej se, \u201cnuk \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb kuptosh origjin\u00ebn e cil\u00ebsimit t\u00eb Bylisit si qytet grek nga studiuesi i njohur italian i historis\u00eb s\u00eb artit, Vitorio Sgarbi, i ftuar p\u00ebr t\u00eb vizituar Shqip\u00ebrin\u00eb nga Qeveria shqiptare. Kjo ftes\u00eb q\u00eb vjen menj\u00ebher\u00eb pas prishjes s\u00eb Teatrit Komb\u00ebtar, nj\u00eb memorial i kultur\u00ebs shqiptare, po aq sa vep\u00ebr e vler\u00ebsuar e arkitektur\u00ebs italiane, t\u00eb krijon dyshimin se qoft\u00eb edhe heshtja e tij do t\u00eb sh\u00ebrbente p\u00ebr t\u00eb justifikuar at\u00eb krim kulturor\u201d. Sipas Cek\u00ebs, q\u00eb k\u00ebtu vjen edhe kujdesi p\u00ebr ta rrethuar ekspertin e thell\u00eb t\u00eb artit dhe polemistin e paepur me nj\u00eb korac\u00eb zg\u00ebrbosh, mes t\u00eb cil\u00ebve ai e ndjen veten si profeti n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb. \u201dI gjori Sgarbi, e \u00e7ojn\u00eb n\u00eb Bylis p\u00ebr t\u00eb ngr\u00ebn\u00eb kalastren me pilaf tek klubi i fshatit dhe ai zbulon papritur teatrin e vendosur magjish\u00ebm mbi hap\u00ebsir\u00ebn q\u00eb shtrihet nga malet e Vet\u00ebtimave deri n\u00eb Adriatik\u201d, shkruante arkeologu Ceka. Ai v\u00ebren se, \u201cdikush q\u00eb di m\u00eb shum\u00eb se gjiza dhe rakia, t\u00eb cil\u00ebn i ofruan mikut n\u00eb klubin e fshatit (por jo librin n\u00eb italisht p\u00ebr Bylisin t\u00eb shkruar nga armiku Neritan Ceka!), do t\u2019i kishte th\u00ebn\u00eb Sgarbit se nj\u00ebqind vjet para nd\u00ebrtimit t\u00eb teatrit nj\u00eb, autor grek, Skylaksi, shkruante se \u201cOrikasit banojn\u00eb n\u00eb krahin\u00ebn e Amantis\u00eb; amant\u00ebt q\u00eb shtrihen deri k\u00ebtu jan\u00eb ilir\u00eb q\u00eb nga bylin\u00ebt\u201d. Pra, ai dallonte qart\u00eb kolonin\u00eb greke t\u00eb Orikut nga vend\u00ebsit ilir\u00eb. Sikur t\u00eb kishte shkruar, duke ditur se nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb vinte n\u00eb at\u00eb vend Sgarbi, Skylaksi vazhdon m\u00eb tej: \u201cPas ilir\u00ebve vijn\u00eb kaon\u00ebt\u2026 Pas Kaonis\u00eb, vjen fisi i thesprot\u00ebve\u2026 Pas Kasopis\u00eb vjen fisi i molos\u00ebve\u2026 Pas Molosis\u00eb vjen Ambrakia, qytet helen\u2026 Prej k\u00ebndej fillon Hellada pa nd\u00ebrprerje\u201d, shton Ceka. Sipas tij, p\u00ebr t\u00eb hequr merakun n\u00ebse fisi mund t\u00eb ishte barbar, pra ilir, por qyteti mund t\u00eb ishte helen, nj\u00eb autor tjet\u00ebr grek, Stefan Bizantini, q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb inventar t\u00eb fiseve dhe qyteteve antike, shkruante: \u201cByllis, qyteti Iliris\u00eb pran\u00eb detit\u201d. Por ai nuk p\u00ebrmend ndonj\u00eb qytet tjet\u00ebr antik me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr dhe nuk e marr dot me mend p\u00ebrse Sgarbi e cil\u00ebson Bylisin si \u201ccitta omonima\u201d, pra \u201cqytet me t\u00eb nj\u00ebjtin em\u00ebr\u201d. \u201cMe cilin qytet? I gjori Sgarbi, n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e gjiz\u00ebngr\u00ebn\u00ebsve dhe rakipir\u00ebsve, mund t\u00eb ket\u00eb m\u00ebsuar s\u00eb emri i qytetit fqinj\u00eb t\u00eb Ballshit vjen pik\u00ebrisht nga emri Byllis. Por nuk besoj t\u2019i ken\u00eb th\u00ebn\u00eb se n\u00eb dokumentet mesjetare Byllis\/Ballsh p\u00ebrkthehet n\u00eb greqisht si Kefalenia, nd\u00ebrsa n\u00eb ato sllave si Glavinica, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kok\u00eb, ball\u00eb, pra kryevend. Sigurisht, ishte nj\u00eb fjal\u00eb q\u00eb vinte nga ilirishtja dhe jo nga greqishtja\u201d, \u2013 thot\u00eb Ceka.<\/p>\n Nd\u00ebrkoh\u00eb, ish-drejtori i Butrintit, Auron Tare, p\u00ebrmes nj\u00eb postimi n\u00eb \u201cFacebook\u201d, ka ironizuar p\u00ebrmes nj\u00eb bisede hipotetike mes dy specialist\u00ebve t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs.<\/p>\n \u201cPse greke?<\/p>\n Po \u00e7far\u00eb?<\/p>\n romake.<\/p>\n Pse romake?<\/p>\n Po \u00e7far\u00eb?<\/p>\n Bizantine.<\/p>\n Bizantine?<\/p>\n Po \u00e7a o bizantine?<\/p>\n Nuk e di po varja, e kam nigju kur e thon\u00eb n\u00eb televizion.<\/p>\n Jo m\u00eb jo, m\u00eb mir\u00eb romake. Ja, gjeta edhe i mbishkrim romak. \u00c7a thua? Ka mbishkrim romak? Po ore ja ku \u00ebsht\u00eb te hyrja e Port\u00ebs s\u00eb Bylisit. E pash\u00eb se kalova andej se nuk kishte banjo gj\u00ebkundi k\u00ebtu. Dreqin si s\u2019e dinim s\u2019na tha asnjoni, edhe Klosi q\u00eb e ka sht\u00ebpin\u00eb k\u00ebtu af\u00ebr nuk e dika q\u00eb paska mbishkrime romake. Ta kishte pa Zgarbi t\u00eb pakt\u00ebn nuk do b\u00ebhej gjith\u00eb kjo gjullurdi. Po pra edhe ky ku dreqin erdhi k\u00ebtu, pa le po e boni me z\u00eb. N\u00eb Butrint t\u00eb pakt\u00ebn ishte me muzik\u00eb nuk e kuptoi njeri \u00e7a tha. Varja, hajde d\u00ebgjoi k\u00ebta q\u00eb nuk marrin vesh nga k\u00ebto pun\u00eb. \u201cFragment nga dy ekspert\u00eb t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Kultur\u00ebs\u201d, \u2013 shkroi Tare.<\/p>\n