{"id":30974,"date":"2020-02-02T23:21:32","date_gmt":"2020-02-02T23:21:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=30974"},"modified":"2020-02-03T00:59:00","modified_gmt":"2020-02-03T00:59:00","slug":"dy-harta-te-rendesishme-te-periudhes-se-ali-pashe-tepelenes-ne-londer-nga-dorian-koci-pershkrimi-dhe-dokumentimi-me-harta-i-bregdetit-shqiptar-dhe-grek-eshte-nga-dokumentimet-me-te-hershme-ne-histo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dy-harta-te-rendesishme-te-periudhes-se-ali-pashe-tepelenes-ne-londer-nga-dorian-koci-pershkrimi-dhe-dokumentimi-me-harta-i-bregdetit-shqiptar-dhe-grek-eshte-nga-dokumentimet-me-te-hershme-ne-histo\/","title":{"rendered":"Dy harta t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs n\u00eb Lond\u00ebr."},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"30976\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dy-harta-te-rendesishme-te-periudhes-se-ali-pashe-tepelenes-ne-londer-nga-dorian-koci-pershkrimi-dhe-dokumentimi-me-harta-i-bregdetit-shqiptar-dhe-grek-eshte-nga-dokumentimet-me-te-hershme-ne-histo\/safe_image-17\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/safe_image.jpg?fit=540%2C282&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"540,282\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"safe_image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/safe_image.jpg?fit=300%2C157&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/safe_image.jpg?fit=540%2C282&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-30976\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/safe_image.jpg?resize=644%2C339&#038;ssl=1\" width=\"644\" height=\"339\" \/><\/p>\n<p><strong>Dy harta t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs n\u00eb Lond\u00ebr.<\/strong><\/p>\n<p>Nga Dorian Ko\u00e7i<\/p>\n<p>P\u00ebrshkrimi dhe dokumentimi me harta i bregdetit shqiptar dhe grek \u00ebsht\u00eb nga dokumentimet m\u00eb t\u00eb hershme n\u00eb historin\u00eb e hartografis\u00eb. Zakonisht \u00ebsht\u00eb skicuar bregdeti pasi ai b\u00ebnte pjes\u00eb n\u00eb zot\u00ebrimet e Republik\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Markut, Venedikut dhe m\u00eb pak brend\u00ebsia kontinentale e zonave t\u00eb brendshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb sundimit t\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs(1788-1822), pashall\u00ebku i tij dhe nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e territoreve shqiptare u vizituan, pikturuan dhe skicuan nga nj\u00eb pjes\u00eb e madhe udh\u00ebtar\u00ebsh, diplomat\u00ebsh dhe agjent\u00ebve diplomatik\u00eb q\u00eb rizbuluan Lindjen e Af\u00ebrme dhe e pasqyruan at\u00eb n\u00eb botime t\u00eb shumta n\u00eb Per\u00ebndim.<\/p>\n<p>Mes skicimeve, hartave dhe pikturave t\u00eb bien n\u00eb sy, \u00a0dy harta t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb realizuara nga britanik\u00ebt, q\u00eb pas shfaqjes s\u00eb trupave franceze n\u00eb Dalmaci dhe Ishujt Jonian\u00eb n\u00eb 1798, filluan ta p\u00ebrforcojn\u00eb pranin\u00eb e tyre n\u00eb k\u00ebto territore.<\/p>\n<p>Harta e par\u00eb \u00ebsht\u00eb \u00a0nj\u00eb hart\u00eb nga Arkivi Mbret\u00ebror Britanik ku tregohen Shqip\u00ebria, Maqedonia dhe Greqia. Vija e nd\u00ebrprer\u00eb me t\u00eb kuqe tregon kufijt\u00eb e Pashall\u00ebkut t\u00eb Janin\u00ebs, zot\u00ebrimet e Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs dhe dy bijve t\u00eb tij. Pashall\u00ebkut i Janin\u00ebs sipas Aravatinoit kishte \u00a0nj\u00eb shtrirje,q\u00eb shkonte pak m\u00eb n\u00eb jug t\u00eb Durr\u00ebsit, vazhdonte n\u00eb lindje pak m\u00eb n\u00eb veri t\u00eb Ohrit, duke zbritur p\u00ebr n\u00eb jug dhe duke p\u00ebrfshir\u00eb Follorin\u00ebn, Verien, gjysm\u00ebn e ishullit Eubea, si dhe duke l\u00ebn\u00eb jasht\u00eb Thiv\u00ebn dhe Athin\u00ebn, por duke p\u00ebrfshir\u00eb gjith\u00eb Moren\u00eb dhe t\u00ebr\u00ebsisht bregdetin Egjean, Jonian dhe t\u00eb Adriatikut t\u00eb k\u00ebtyre territoreve(Shih p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr Aravantinus. S. (2000) Ali pasha Tepelenliu. Athina :Dodoni,harta faqe 64. )Sipas studiueses Flemming \u00e7\u00ebshtja e prejardhjes territoriale luante t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb indirekte, rolin e bashkuesit p\u00ebr grupimet e ndryshme protonacioanaliste q\u00eb vepronin n\u00eb rajon, dhe p\u00ebrkat\u00ebsia etnike p\u00ebrcaktohej kryesisht jo nga biologjia, nga besimi fetar apo gjuha por edhe nga gjeografia. Prejardhja historiko-gjeografike luante rolin thelb\u00ebsor n\u00eb p\u00ebrcaktimin e identitetit, si ai q\u00eb secili i atribuonte vetvetes dhe q\u00eb t\u00eb tjer\u00ebt i atribuonin(Katherine Flemming. Bonaparti Mysliman. Tiran\u00eb. Dituria:2002,faqe 85).<\/p>\n<p>Ali Pasha Tepelena ishte i nd\u00ebrgjegjsh\u00ebm p\u00ebr konceptin gjeografik q\u00eb p\u00ebrfshinte emrin Shqip\u00ebri. Sipas Likut ai e p\u00ebrshkruante at\u00eb si nj\u00eb vend q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrshkohet me 200 or\u00eb rrug\u00eb n\u00eb gjat\u00ebsi n\u00eb nj\u00ebr\u00ebn gjysm\u00eb t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs mbizot\u00ebron ndikimi i tij, nd\u00ebrsa pjesa q\u00eb mbetet \u00ebsht\u00eb e ndar\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb nd\u00ebrmjet Ibrahim Pash\u00ebs s\u00eb Beratit dhe Ibrahim Pash\u00ebs s\u00eb Shkodr\u00ebs.( William Martin Lik. \u201cUdh\u00ebtime n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Vezir\u00ebve\u201d. Migjeni. Tiran\u00eb:2008,faqe 57)<\/p>\n<p>Ekzistenca e k\u00ebsaj harte s\u00ebbashku me hart\u00ebn e dyt\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb harta e Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb botuar n\u00eb librin e John Cam Hobhouse, Lord Broughton (27 June 1786 \u2013 3 June 1869), \u00a0A Journey through Albania, and other provinces of Turkey in Europe and Asia, to Constantinople, during the years 1809 and 1810 \u2026 Second Edition, vols \u0399-II, London, James Cawthorn, 1813, d\u00ebshmon se Shqip\u00ebria dhe shtrirja e saj etnike njihej mir\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb XIX n\u00eb Lond\u00ebr.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"30977\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dy-harta-te-rendesishme-te-periudhes-se-ali-pashe-tepelenes-ne-londer-nga-dorian-koci-pershkrimi-dhe-dokumentimi-me-harta-i-bregdetit-shqiptar-dhe-grek-eshte-nga-dokumentimet-me-te-hershme-ne-histo\/hartat\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?fit=200%2C200&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"200,200\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Hartat\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?fit=200%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?fit=200%2C200&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-30977\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?resize=456%2C456&#038;ssl=1\" width=\"456\" height=\"456\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?w=200&amp;ssl=1 200w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?resize=150%2C150&amp;ssl=1 150w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?resize=65%2C65&amp;ssl=1 65w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Hartat.jpg?resize=50%2C50&amp;ssl=1 50w\" sizes=\"auto, (max-width: 456px) 100vw, 456px\" \/><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1813, kur ende nuk kishin mbaruar luft\u00ebrat europiane t\u00eb shkaktuara nga rritja e fuqis\u00eb s\u00eb Franc\u00ebs, p\u00ebrmes gjeniut t\u00eb vet ushtarak dhe shtetformues, Napolon Bonapartit, roli i Ali Pash\u00ebs si nj\u00eb aleat i q\u00ebndruesh\u00ebm i Anglis\u00eb n\u00eb rajon, ishte p\u00ebrforcuar aq shum\u00eb, sa shpesh her\u00eb q\u00ebndrime, sfidante ndaj Port\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, ishin anashkaluar pa zhurm\u00eb nga Divani Perandorak, si pasoj\u00eb e presionit dhe trysnis\u00eb q\u00eb ushtronte ambasadori anglez n\u00eb Stamboll. Kontakti i par\u00eb i Ali Pash\u00ebs me britanik\u00ebt daton n\u00eb vitin 1803, kur ai iu drejtua ambasadorit britanik n\u00eb Stamboll, William Hamilton, me nj\u00eb let\u00ebr ku i propozonte bashk\u00ebpunim t\u00eb ngusht\u00eb kund\u00ebr Franc\u00ebs, duke i prezantuar nj\u00eb list\u00eb ofertash dhe n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb vendosjen e nj\u00eb konsullate t\u00eb p\u00ebrheshme britanike n\u00eb Janin\u00eb. (Demir. I (December 2007). Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820. Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara. Faqe 77) Q\u00eb nga ky moment do t\u00eb fillonte nj\u00eb itensifikim i marr\u00ebdh\u00ebnieve diplomatike midis dy pal\u00ebve, ku anglez\u00ebt do t\u00eb ecnin me shum\u00eb kujdes pa u angazhuar drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti n\u00eb premtime t\u00eb m\u00ebdha, edhe pse ofertat e Ali Pash\u00ebs ishin shum\u00eb bujare, duke p\u00ebrfshir\u00eb furnizimet me l\u00ebnd\u00eb drusore, uj\u00eb, ushqime, bag\u00ebti, kuaj dhe p\u00ebrdorimin e porteve t\u00eb tij n\u00eb Adriatik p\u00ebr p\u00ebrdorim ushtarak dhe civil.( Beggally John (1937) Ali Pasha and Great Britain. Oxford University Press fq 84) N\u00eb momentet e para shqet\u00ebsimi kryesor i anglez\u00ebve ishte ta p\u00ebrdornin Ali Pash\u00ebn si mburoj\u00eb ndaj penetrimit francez n\u00eb Greqi pa reflektuar dhe dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb patronazh t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb mbi t\u00eb.(Demir. I (December 2007). Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820. Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara. Faqe 78)<\/p>\n<p>T\u00eb dyja pal\u00ebt do t\u00eb ecnin me shum\u00eb kujdes n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet diplomatike midis tyre, derisa do t\u00eb vinte Paqja e Tilsitit m\u00eb 1807, ku anglez\u00ebt do t\u00eb ishin shum\u00eb m\u00eb t\u00eb interesuar p\u00ebr vazhdim\u00ebsin\u00eb e Perandoris\u00eb Otomane dhe jo p\u00ebr disintregitetin e saj. N\u00eb bisedimet q\u00eb do t\u00eb zhvilloheshin midis Majorit Leak, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit special t\u00eb qeveris\u00eb britanike n\u00eb Janin\u00eb dhe Seyid Ahmet Efendiut, agjentit t\u00eb akredituar n\u00eb \u00a0Lond\u00ebr t\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs, pala angleze e shmangu diskutimin rreth pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Ali Pash\u00ebs, q\u00eb ishte n\u00ebnkuptuar n\u00eb bisedimet e m\u00ebparshme. N\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, pas diskutimeve q\u00eb ishin fokusuar mbi t\u00eb ardhmen e Parg\u00ebs dhe mb\u00ebshtetjes, q\u00eb Ali Pasha do t\u2019u jepte britanik\u00ebve, nga ana e k\u00ebtyre t\u00eb fundit iu afrua nj\u00eb skem\u00eb e nj\u00eb mbret\u00ebrie t\u00eb pavarur Greko-Shqiptare. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb Anglia e rriste misionin e Pashait, duke identifikuar Revolucionin Grek dhe p\u00ebrpjekjet e tij p\u00ebr pavar\u00ebsi pothuajse identike. Duke u mb\u00ebshtetur n\u00eb autoritetin e pashait Tepelenas \u00a0dhe organizmin e Pashall\u00ebkut, i cili g\u00ebzonte nj\u00eb lloj pavar\u00ebsie de facto, do t\u00eb ishte m\u00eb pak e rrezikshme dhe e lodhshme p\u00ebr britanik\u00ebt p\u00ebr t\u00eb arritur pavar\u00ebsin\u00eb e grek\u00ebve. N\u00eb nj\u00eb moment, q\u00eb revolucioni do t\u00eb ndodhte, do t\u00eb ishte m\u00eb pak e kushtueshme p\u00ebr ta rr\u00ebzuar k\u00ebt\u00eb tiran shqiptar, sesa t\u00eb p\u00ebrfshiheshin n\u00eb aktivitete revolucionare, pa nj\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb fuqishme nga brenda sistemit otoman. N\u00eb p\u00ebrputhje m\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj politike, britanik\u00ebt shfaq\u00ebn projektet e ashtuquajtura t\u00eb tyre rreth Shqip\u00ebris\u00eb, Seid Ahmetit, duke i p\u00ebrmendur mund\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj mbret\u00ebrie n\u00ebn sovranitetin e Ali Pash\u00ebs, ku t\u00eb gjith\u00eb Ishujt Jonian\u00eb do t\u2019i dhuroheshin t\u00eb pakt\u00ebn me nj\u00eb kondit\u00eb, duke i siguruar Britanis\u00eb disa privilegje tregtare \u00a0dhe p\u00ebrdorimin e portit t\u00eb Panormos.( Beggally John (1937) Ali Pasha and Great Britain. Oxford University Press fq,68)<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht faktit se politika britanike do t\u00eb ndryshonte n\u00eb rajon n\u00eb var\u00ebsi dhe t\u00eb ngjarjeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ku nj\u00eb rol t\u00eb madh do t\u00eb luante Koncerti Evropian i Fuqive t\u00eb M\u00ebdha Evropiane, i arritur n\u00eb Kongresin e Vien\u00ebs, mb\u00ebshtetja britanike do t\u00eb ishte e madhe te Porta e Lart\u00eb, deri n\u00eb negociatat p\u00ebr cedimin e Parg\u00ebs n\u00eb 1818. Nj\u00eb rast i till\u00eb i paprecedent ishte uzurpimi i Pashall\u00ebkut t\u00eb Beratit n\u00eb 1809 dhe mbajtja rob e Ibrahim Pash\u00eb Vlor\u00ebs, p\u00ebrfaq\u00ebsues i nj\u00eb prej familjeve m\u00eb fisnike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb asaj kohe dhe mb\u00ebshtetja diplomatike, q\u00eb i dha Britania e Madhe p\u00ebr t\u00eb eliminuar komplotin francez t\u00eb rr\u00ebzimit t\u00eb tij nga pushteti, me an\u00eb t\u00eb Lidhjes Shqiptare t\u00eb promovuar dhe mb\u00ebshtetur nga francez\u00ebt. Po k\u00ebshtu, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj aleance dhe sh\u00ebrbimeve t\u00eb b\u00ebra ndaj Perandoris\u00eb Britanike, n\u00eb koh\u00ebn e luft\u00ebrave Napoloniane, Ali Pasha n\u00eb kulmin e dob\u00ebsis\u00eb s\u00eb Perandoris\u00eb Otomane, ku ajo l\u00ebshonte vet\u00ebm territore n\u00eb Europ\u00eb dhe nuk nd\u00ebrmerrte asnj\u00eb pushtim t\u00eb ri, do t\u00eb p\u00ebrfitonte qytetin e Parg\u00ebs, p\u00ebr ta p\u00ebrfshir\u00eb brenda zot\u00ebrimeve t\u00eb veta. Kjo aleanc\u00eb e fort\u00eb do t\u00eb prishej n\u00eb vitin 1818, ku Anglia pas zot\u00ebrimeve q\u00eb kishte marr\u00eb p\u00ebr t\u00eb respektuar Aleanc\u00ebn e Shenjt\u00eb t\u00eb Vjen\u00ebs, nuk do t\u2019i afronte m\u00eb mb\u00ebshtetje Pashait Tepelenas dhe do ta braktiste n\u00eb fatin e vet. Nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb mos arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje konkrete dhe finale midis Ali Pasha Tepelen\u00ebs dhe Britanik\u00ebve, p\u00ebr sa i p\u00ebrket \u00e7\u00ebshtjes s\u00eb dor\u00ebzimit t\u00eb Parg\u00ebs, ka qen\u00eb kund\u00ebrshtimi i Robert Adair, ambasadorit fuqiplot\u00eb Britanik n\u00eb Stamboll, i cili i gjeti k\u00ebrkesat e Ali Pash\u00ebs, shum\u00eb ekstravagante dhe t\u00eb papranueshme. Megjith\u00ebse shum\u00eb her\u00eb ai n\u00ebnvizonte natur\u00ebn sine qua non t\u00eb bashk\u00ebpunimit me Ali Pash\u00ebn, kund\u00ebr Franc\u00ebs dhe forcimin e tij p\u00ebrkundrejt rival\u00ebve, ai gjithashtu sugjeronte k\u00ebrkimin e mjeteve t\u00eb tjera, manovrave diplomatike alternative t\u00eb pavarura nga influenca e tij, pa d\u00ebmtuar marr\u00ebdheniet me t\u00eb. (Demir. I (December 2007). Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820. Master Thesis. Department of History, Bilkent University, Ankara. faqe 84)<\/p>\n<p>Si\u00e7 duket qart\u00eb n\u00eb hart\u00ebn etnike shqiptare p\u00ebrfshihen shum\u00eb territore q\u00eb sot jan\u00eb jasht\u00eb kufijve komb\u00ebtar\u00eb dhe n\u00ebse nj\u00eb shekull m\u00eb von\u00eb n\u00eb 1913, diplomacia evropiane do kish vepruar sipas realitetit n\u00eb terren dhe jo sipas Realpolitik\u00ebs, do t\u00eb kishte nj\u00eb shtet shqiptar shum\u00eb m\u00eb solid dhe m\u00eb t\u00eb qendruesh\u00ebm si faktor gjeografik, ekonomik e politik n\u00eb rajon. N\u00eb hart\u00eb shikohet qart\u00eb p\u00ebrfshirja e territoreve n\u00eb veri, si Lugina e Vardarit por edhe territore t\u00eb konsiderueshme n\u00eb jug, p\u00ebrfshir\u00eb Prevez\u00ebn ku mbrriti Bajroni dhe Hobhouse-i n\u00eb 1809 dhe gjirin e Art\u00ebs. Kjo e fundit sipas Dr Henri Holland ishte dalja \u00a0kryesore p\u00ebr pjes\u00ebn jugore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb,. Dr Holland shkruante se n\u00eb vitet 1820, artikujt kryesor\u00eb t\u00eb eksportit nga ky gji ishin drithi, l\u00ebnda drusore, vaji, duhani, pambuku dhe leshi. Eksportet e drithit, sipas tij, shkonin drejt Italis\u00eb, Ishujve Jonian\u00eb, Malt\u00ebs e gjetk\u00eb. Pashai i Janin\u00ebs zot\u00ebronte monopolin mbi shitjen e drith\u00ebrave. Nga gjiri i Art\u00ebs eksportohej gjithashtu l\u00ebnd\u00eb drusore, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn interesoheshin deri arsenalet e marin\u00ebs n\u00eb jug t\u00eb Franc\u00ebs. Gjithnj\u00eb sipas Holland, nga Arta eksportoheshin sasira t\u00eb konsiderueshme vaji, duhani, leshi e produktesh leshi, si\u00e7 ishin gunat apo velenxat. (Dr.Henri Holland.\u201dMjek te Ali Pasha\u201d.Sht\u00ebpia botuese: Migjeni : 2008)<\/p>\n<p>P\u00ebrmendja e emrit Shqip\u00ebri dhe shqiptar n\u00eb Evrop\u00eb, ishte padyshim merit\u00eb e zhvillimeve gjeopolitike dhe kulturore n\u00eb Pashall\u00ebkun e Janin\u00ebs. Merita e Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs si nj\u00eb drejtues i nj\u00eb etniteti shtet\u00ebror q\u00eb p\u00ebrfshinte rreth 1.500.000 banor\u00eb t\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga grupe t\u00eb ndryshme etnike, \u00ebsht\u00eb se ai nuk u gjend i pap\u00ebrgatitur p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrjetuar k\u00ebto ndryshime, por n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb rrethanave dhe gjeopolitik\u00ebs, megjithat\u00eb evoloi qendrimet e veta politike, nga nj\u00eb shkoll\u00eb administrative e politike, q\u00eb e kishte p\u00ebrgatitur p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb Pasha tradicional otoman, n\u00eb nj\u00eb prij\u00ebs makiavelik me tendenca moderniste t\u00eb aft\u00eb p\u00ebr t\u00eb krijuar shtetin e vet. Krahasimi i figur\u00ebs s\u00eb tij duhet t\u00eb shtrihet n\u00eb nj\u00eb rrafsh me prij\u00ebsit e tjer\u00eb t\u00eb l\u00ebvizjeve ballkanike, q\u00eb trondit\u00ebn pushtetin e Perandoris\u00eb Otomane n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XIX. Pyetje t\u00eb shumta duhen t\u00eb ngrihen p\u00ebr t\u00eb zbuluar m\u00eb mir\u00eb figur\u00ebn e tij n\u00eb nj\u00eb rrafsh metodologjik q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb gjith\u00eb rajonin duke l\u00ebn\u00eb m\u00ebnjan\u00eb ditomin\u00eb fetare t\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb figurave q\u00eb ngjarjeve historike q\u00eb jo radh\u00eb her\u00eb ka qen\u00eb mbizot\u00ebrues n\u00eb diskursin historik t\u00eb studiuesve t\u00eb huaj t\u00eb k\u00ebsaj epoke. A ishte m\u00eb shum\u00eb i shkolluar, m\u00eb shum\u00eb humanist apo m\u00eb pak gjaksor se Ali Pasha Tepelena, Millosh Obrenovi\u00e7i, tregtari i thjesht\u00eb i derrave i shnd\u00ebrruar n\u00eb princ pas revolt\u00ebs s\u00eb serb\u00ebve n\u00eb 1815? A ishin prij\u00ebsit e Revolucionit Grek me nj\u00eb mentalitet tjet\u00ebr dhe t\u00eb ndrysh\u00ebm nga Ali Pasha Tepelena? P\u00ebr \u00e7do studiues serioz t\u00eb historis\u00eb s\u00eb Ballkanit \u00ebsht\u00eb m\u00ebse e qart\u00eb se metodat, m\u00ebnyrat dhe etika e koh\u00ebs ishin t\u00eb nj\u00ebjta p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ballkanasit dhe vet\u00ebm rezultati pozitiv ose jo i tyre ka b\u00ebr\u00eb diferenc\u00ebn n\u00eb njohjen e vler\u00ebsimin e k\u00ebtyre l\u00ebvizjeve dhe prij\u00ebsve t\u00eb tyre.Figura e Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs duhet t\u00eb \u00e7lirohet nga paragjykimet kulturore, krahinore, fetare dhe politike dhe p\u00ebr t\u2019ia rikthyer at\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb histories. K\u00ebndv\u00ebshtrimi i ftoht\u00eb dhe jo pasionant por sidomos studimi i jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb Ali Pasha Tepelen\u00ebs n\u00eb kontekstin historik t\u00eb epok\u00ebs s\u00eb tij mund t\u00eb hedhin drit\u00eb mbi nj\u00eb nga etapat kalimtare t\u00eb historis\u00eb s\u00eb af\u00ebrme ton\u00eb, pasi duke vepruar k\u00ebshtu, n\u00eb fakt arrijm\u00eb q\u00eb t\u00eb vler\u00ebsojm\u00eb drejt nj\u00eb nga periudhat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb historis\u00eb s\u00eb af\u00ebrme t\u00eb shqiptar\u00ebve, periudh\u00ebs kur pas tre shekujsh shurdh\u00ebrie, n\u00ebn sundimin otoman, Shqip\u00ebria filloi t\u00eb p\u00ebrmendej s\u00ebrish n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n<p>Bibliografi:<\/p>\n<p>Libra:<\/p>\n<p>1- Aravantinus. S. (2000) Ali pasha Tepelenliu. Athina :Dodoni<\/p>\n<p>2- Beggally John (1937) Ali Pasha and Great Britain. Oxford University Press<\/p>\n<p>3- Demir. I (December 2007). Tepedenli Ali Pasha and the west: A history of his relations with France and Great Britain 1798-1820. Master Thesis. Department of History, Bilkent University<\/p>\n<p>4- Dr.Henri Holland.\u201dMjek te Ali Pasha\u201d.Sht\u00ebpia botuese: Migjeni : 2008<\/p>\n<p>5- Katherine Flemming. Bonaparti Mysliman. Tiran\u00eb. Dituria:2002<\/p>\n<p>6- William Martin Lik. \u201cUdh\u00ebtime n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e Vezir\u00ebve\u201d. Migjeni. Tiran\u00eb:2008<\/p>\n<p>Harta:<\/p>\n<p>1- Arkivi Mbret\u00ebror Britanik<\/p>\n<p>2- Albania n\u00eb A Journey through Albania, and other provinces of Turkey in Europe and Asia, to Constantinople, during the years 1809 and 1810 \u2026 Second Edition, vols \u0399-II, London, James Cawthorn, 1813<\/p>\n<p>Suplementi Rilindasi.4.09.2016, fq 17-18-19<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dy harta t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs n\u00eb Lond\u00ebr. Nga Dorian Ko\u00e7i P\u00ebrshkrimi dhe dokumentimi me harta i bregdetit shqiptar dhe grek \u00ebsht\u00eb nga dokumentimet m\u00eb t\u00eb hershme n\u00eb historin\u00eb e hartografis\u00eb. Zakonisht \u00ebsht\u00eb skicuar bregdeti pasi ai b\u00ebnte pjes\u00eb n\u00eb zot\u00ebrimet e Republik\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebn Markut, Venedikut dhe m\u00eb pak brend\u00ebsia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":30976,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,35],"tags":[],"class_list":["post-30974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-shoqerore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/safe_image.jpg?fit=540%2C282&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-83A","jetpack-related-posts":[{"id":31580,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/taxhi-mbulesa-e-kokes-i-ali-pashe-tepelenes-ne-muzeun-historik-kombetar-tirane\/","url_meta":{"origin":30974,"position":0},"title":"Taxhi (Mbulesa e kokes) i Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs n\u00eb Muzeun Historik Komb\u00ebtar, Tirane.","author":"Kurt Farka","date":"February 19, 2020","format":false,"excerpt":"Taxhi (Mbulesa e kokes) i Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs n\u00eb Muzeun Historik Komb\u00ebtar, Tirane. 8 shtator 2019 Dr. Dorian Ko\u00e7i Gjat\u00eb pun\u00ebs k\u00ebrkimore dhe shkencore p\u00ebr studimin e hulumtimin e objekteve q\u00eb jan\u00eb n\u00eb fondet e Muzeut Historik Komb\u00ebtar kemi mundur t\u00eb evidentojm\u00eb objektin taxhi i Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs me num\u00ebr\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/download-6-300x131.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/download-6-300x131.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/download-6-300x131.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x"},"classes":[]},{"id":31648,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kalaja-e-tepelenes-tjeter-zbulim-i-ri-ne-rezidencen-e-ali-pashes\/","url_meta":{"origin":30974,"position":1},"title":"Kalaja e Tepelen\u00ebs \u2013 Tjet\u00ebr Zbulim i Ri n\u00eb Rezidenc\u00ebn e Ali Pash\u00ebs","author":"Kurt Farka","date":"February 21, 2020","format":false,"excerpt":"Kalaja e Tepelen\u00ebs \u2013 Tjet\u00ebr Zbulim i Ri n\u00eb Rezidenc\u00ebn e Ali Pash\u00ebs Nj\u00eb tjet\u00ebr zon\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb pret vendimin e K\u00ebshillit Komb\u00ebtar t\u00eb Trash\u00ebgimis\u00eb Kulturore Materiale\u00a0lidhur me zbulimin m\u00eb t\u00eb fundit arkeologjik. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb zbulim n\u00eb qyetin e Tepelen\u00ebs ku aktualisht po zhvillohen inspektimet p\u00ebr t\u00eb v\u00ebn\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Punimet-ne-Kalane-e-Tepelenes.jpg?fit=750%2C422&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Punimet-ne-Kalane-e-Tepelenes.jpg?fit=750%2C422&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Punimet-ne-Kalane-e-Tepelenes.jpg?fit=750%2C422&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/Punimet-ne-Kalane-e-Tepelenes.jpg?fit=750%2C422&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":8173,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/celet-sezoni-turistik-ne-tepelene-aktivitete-kulturore-ne-nder-te-ali-pashes\/","url_meta":{"origin":30974,"position":2},"title":"\u00c7elet sezoni turistik n\u00eb Tepelen\u00eb, aktivitete kulturore n\u00eb nder t\u00eb Ali Pash\u00ebs. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"May 31, 2018","format":false,"excerpt":"\u00c7elet sezoni turistik n\u00eb Tepelen\u00eb, aktivitete kulturore n\u00eb nder t\u00eb Ali Pash\u00ebs Qyteti i Tepelen\u00ebs, ka \u00e7elur sezonin turistik ku s\u00eb bashku me t\u00eb edhe \u201cJav\u00ebn e Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs\u201d n\u00eb kuad\u00ebr 230 vjetorit t\u00eb lindjes tij. Aktivitetet kan\u00eb startuar paraditen e k\u00ebsaj t\u00eb h\u00ebne me organizimin e nj\u00eb sesioni\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/tp-620x330.jpg?fit=523%2C263&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4936,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ishulli-janines-dhe-muzeu-ali-pashe-tepelena-19-foto\/","url_meta":{"origin":30974,"position":3},"title":"Ishulli i Janin\u00ebs dhe Muzeu: Ali Pash\u00eb Tepelena. + 19 foto. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"March 16, 2018","format":false,"excerpt":"\u00a0 Janina apo Ioannina p\u00ebr fqinj\u00ebt, vendi i lavdis\u00eb dhe r\u00ebnies tragjike t\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs. Megjith\u00ebse pak ishin ata q\u00eb d\u00ebgjohen t\u00eb flisnin shqip n\u00eb rrug\u00eb , gjurm\u00ebt shqiptare jan\u00eb t\u00eb forta. T\u00ebrheqja m\u00eb e madhe p\u00ebr vizitor\u00ebt n\u00eb Janin\u00eb \u00ebsht\u00eb ishulli i vog\u00ebl n\u00eb liqenin Pamvotis. P\u00ebr t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/MG_5397.jpg?fit=951%2C575&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/MG_5397.jpg?fit=951%2C575&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/MG_5397.jpg?fit=951%2C575&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/MG_5397.jpg?fit=951%2C575&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":14224,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/14224-2\/","url_meta":{"origin":30974,"position":4},"title":"Del n\u00eb ankand medaljoni i periudh\u00ebs osmane, mund t\u00eb jet\u00eb porositur nga Ali Pasha Tepelena.-","author":"Kurt Farka","date":"December 1, 2018","format":false,"excerpt":"Del n\u00eb ankand medaljoni i periudh\u00ebs osmane, mund t\u00eb jet\u00eb porositur nga Ali Pasha Tepelena.- Nj\u00eb medalion i periudh\u00ebs osmane ndodhet n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e ankandit Kunker, Gjermani. Ai mendohet se \u00ebsht\u00eb porositur n\u00eb 1807 nga Ali Pasha Tepelena ( 1741-1822), sundimtari i Shqip\u00ebris\u00eb dhe Greqis\u00eb, i pavarur nga Porta e\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/medaljoni-mund-t%C3%AB-jet%C3%AB-porositur-nga-Ali-Pasha-Tepelena.jpg?fit=630%2C312&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/medaljoni-mund-t%C3%AB-jet%C3%AB-porositur-nga-Ali-Pasha-Tepelena.jpg?fit=630%2C312&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/medaljoni-mund-t%C3%AB-jet%C3%AB-porositur-nga-Ali-Pasha-Tepelena.jpg?fit=630%2C312&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":2463,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/nje-vizite-ne-shtepine-e-faik-konices\/","url_meta":{"origin":30974,"position":5},"title":"Nje vizite ne shtepine e Faik Konices. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"February 3, 2018","format":false,"excerpt":"Nga: \u00a0Dorina Arapi N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin qytet ngrihen sht\u00ebpit\u00eb e gjyshit dhe n\u00ebn\u00ebs s\u00eb Ali Pash\u00eb Tepelen\u00ebs. Ato ofrojn\u00eb pamje t\u00eb braktisjes dhe humbjes s\u00eb shk\u00eblqimit t\u00eb dikursh\u00ebm Por ajo \u00e7ka \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja n\u00eb k\u00ebt\u00eb qytet t\u00eb vog\u00ebl dhe q\u00eb un\u00eb ndihesha m\u00eb e lidhur me to ishte\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/Faik-Konica-Shtepia-2.jpg?fit=500%2C354&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30974"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30990,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30974\/revisions\/30990"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}