{"id":28408,"date":"2019-11-21T19:33:52","date_gmt":"2019-11-21T19:33:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=28408"},"modified":"2019-11-21T19:34:24","modified_gmt":"2019-11-21T19:34:24","slug":"davidi-i-onufrit-dhe-pater-eterno-i-mikelanxholos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/davidi-i-onufrit-dhe-pater-eterno-i-mikelanxholos\/","title":{"rendered":"Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos. &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"28409\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/davidi-i-onufrit-dhe-pater-eterno-i-mikelanxholos\/7675499946_6d706ed2c7_b\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?fit=625%2C367&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"625,367\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"7675499946_6d706ed2c7_b\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?fit=300%2C176&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?fit=625%2C367&amp;ssl=1\" class=\"alignnone wp-image-28409\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?resize=656%2C385&#038;ssl=1\" width=\"656\" height=\"385\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?resize=300%2C176&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?resize=450%2C264&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?resize=600%2C352&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?resize=400%2C235&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?w=625&amp;ssl=1 625w\" sizes=\"auto, (max-width: 656px) 100vw, 656px\" \/><\/p>\n<p><strong>Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos.<\/strong><\/p>\n<p>Nga: MOIKOM ZEQO<\/p>\n<p>(Nje perkim i\u00a0 habitshem midis Onufrit dhe Mikelanxhelos)<\/p>\n<p>Jan\u00eb disa motive q\u00eb flen\u00eb thell\u00eb n\u00eb vet\u00ebdije, mundet t\u00eb mos dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe asnj\u00ebher\u00eb, ose t\u00eb fosilizohen ashtu si qymyri kthehet n\u00eb diamant gjat\u00eb nj\u00eb kohe t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Por vetia shp\u00ebrthyese, gjithsesi \u00ebsht\u00eb brenda.<\/p>\n<p>E v\u00ebshtir\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb krijosh nj\u00eb ekuacion mendor p\u00ebr t\u00eb kthyer nj\u00eb motiv t\u00eb p\u00ebrhumbur, n\u00eb dukje krejt t\u00eb par\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb t\u00eb ndritshme t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb motiv i till\u00eb, lidhet me nj\u00eb ide t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrt t\u00eb rrafshit t\u00eb pashmangsh\u00ebm t\u00eb krahasueshm\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Gati gjysm\u00eb shekulli m\u00eb par\u00eb, dekania e Ikonografis\u00eb Shqiptare, Viktori Puzanova, n\u00eb kumtin e saj shkencor p\u00ebr artin e Onufrit, ndalet ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb portret emblematik: N\u00eb portretin e Mbretit David.<\/p>\n<p>Ky portret afreskor ndodhet n\u00eb kish\u00ebn e vog\u00ebl t\u00eb Valshit, n\u00eb krahin\u00ebn e Shpatit.<\/p>\n<p>Ajo thot\u00eb, jo rast\u00ebsisht se portreti i Davidit onufrian, t\u00eb kujton \u201cPadre Eterno\u201d t\u00eb Mikelanxhelos.<\/p>\n<p>A \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrngjasim?<\/p>\n<p>A lidhet kjo me forc\u00ebn interpretuese dhe konceptuale t\u00eb artit?<\/p>\n<p>A mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb analogji gati-gati telepatike, misterioze tek dy artist\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj, por krejt t\u00eb ndrysh\u00ebm?<\/p>\n<p>Onufri, nj\u00eb artist shqiptar i qytet\u00ebrimit pikturik bizantin, duket se nuk ka asgj\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me titanin e Rilindjes Europiane, t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshmin, rebelin Mikelanxhelo.<\/p>\n<p>Sado elegante t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb hipotez\u00eb, sado t\u00eb ket\u00eb argumenta t\u00eb brendsh\u00ebm, p\u00ebrher\u00eb skepticizmi rrezikon dhe rr\u00ebnon gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p>K\u00ebshtu q\u00eb shum\u00eb hamend\u00ebsime, jan\u00eb nj\u00eb loj\u00eb plot t\u00eb papritura ku e pabesueshmja na sfidon me t\u00eb qeshurin e saj.<\/p>\n<p>Po pse vall\u00eb Puzanova, q\u00eb kishte qen\u00eb n\u00eb Rom\u00eb, e kishte par\u00eb dhe e kishte studiuar Kapel\u00ebn Sikstina, q\u00eb padyshim e kishte fiksuar portretin e Zotit At, q\u00eb mbase edhe e ka vizatuar vet\u00eb (zakon ky krejt i p\u00ebrkor\u00eb) t\u00eb shprehet se nga pik\u00ebpamja e tiparologjis\u00eb, t\u00eb ket\u00eb lidhje me portretin e Davidit t\u00eb Onufrit?<\/p>\n<p>K\u00ebtu nis dilema, paradoksi im, drojtja, por edhe guximi, p\u00ebr t\u00eb hulumtuar, p\u00ebr t\u00eb vendosur nj\u00eb struktur\u00eb logjike n\u00eb gjith\u00e7ka.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Mikelanxhelo Buanaroti (1475-1564), \u00ebsht\u00eb nga talentet m\u00eb gjenial\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebrave.<\/p>\n<p>Pa dyshim, mund t\u00eb quhet skulptori m\u00eb i madh i njer\u00ebzimit.<\/p>\n<p>Por ai, m\u00eb shum\u00eb sesa skulpturat e tij, p\u00ebrmendet edhe p\u00ebr faktin se ka afreskuar muzeun m\u00eb t\u00eb madh kishtar, prej 600 metra\/katror\u00eb n\u00eb Kapel\u00ebn Sikstino, me d\u00ebshir\u00ebn e Papa Julit II.<\/p>\n<p>Afreskat e Miklelanxhelos, jan\u00eb madh\u00ebshtore. Skena kur Zoti At, zgjat dor\u00ebn e djatht\u00eb p\u00ebr t\u00eb prekur me gisht dor\u00ebn e majt\u00eb q\u00eb zgjatet t\u00eb Adamit, konsiderohet si nj\u00eb kryevep\u00ebr e patjet\u00ebrsueshme.<\/p>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb pika qendrore e t\u00ebr\u00eb kompozimit, kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb filozofi kozmogonike t\u00eb krisht\u00ebrimit.<\/p>\n<p>Zoti At ka nj\u00eb fytyr\u00eb madh\u00ebshtore, dallohet qart\u00eb profili i tij, i nj\u00eb burri t\u00eb fuqish\u00ebm.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht, ky portret i Mikelanxhelos, ka ngjashm\u00ebri me portretin gjithashtu t\u00eb nj\u00eb burri t\u00eb fuqish\u00ebm dhe madh\u00ebshtor, q\u00eb \u00ebsht\u00eb Davidi i Onufrit.<\/p>\n<p>Kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb analogji, do t\u00eb shprehej Vinkelman, me nj\u00eb intuit\u00eb, do t\u00eb thonte Bergson, me nj\u00eb paralele pikturike, do t\u00eb sakt\u00ebsonte Klark, ndoshta jo me nj\u00eb rast\u00ebsi, do t\u00eb shtoja me p\u00ebrkorje un\u00eb.<\/p>\n<p>A ka patur t\u00eb drejt\u00eb Puzanova?<\/p>\n<p>V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb p\u00ebr ta v\u00ebrtetuar, jan\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, por edhe leht\u00ebsisht t\u00eb dep\u00ebrtueshme.<\/p>\n<p>Meq\u00ebn\u00ebse dhuntia e analiz\u00ebs, nuk \u00ebsht\u00eb aq e r\u00ebndomt\u00eb, duhet t\u00eb shtoj se disa fakte nuk mund t\u00eb shmangen.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<div id=\"attachment_28410\" style=\"width: 601px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-28410\" data-attachment-id=\"28410\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/davidi-i-onufrit-dhe-pater-eterno-i-mikelanxholos\/7675499946_6d706ed2c7_b-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?fit=625%2C780&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"625,780\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?fit=240%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?fit=625%2C780&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-28410\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?resize=591%2C739&#038;ssl=1\" width=\"591\" height=\"739\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?resize=240%2C300&amp;ssl=1 240w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?resize=450%2C562&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?resize=600%2C749&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?resize=400%2C499&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b-Copy.jpg?w=625&amp;ssl=1 625w\" sizes=\"auto, (max-width: 591px) 100vw, 591px\" \/><p id=\"caption-attachment-28410\" class=\"wp-caption-text\">Davidi i Onufrit<\/p><\/div>\n<p>A e ka pikturuar Onufri Davidin e tij, para kryevepr\u00ebs s\u00eb Mikelanxhelos?<\/p>\n<p>Afreskat e magjish\u00ebm dhe gati homerik\u00eb t\u00eb Mikelanxhelos, kan\u00eb p\u00ebrfunduar n\u00eb vitin 1510.<\/p>\n<p>Davidi i Onufrit \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb vitin 1554.<\/p>\n<p>Pra, kronologjia nuk \u00ebsht\u00eb kund\u00ebrshtuese, nuk p\u00ebrmbys, p\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb ftill\u00ebzuese.<\/p>\n<p>Po a e ka par\u00eb Onufri me syt\u00eb e tij kryevepr\u00ebn afreskore t\u00eb Mikelanxhelos?<\/p>\n<p>A ka qen\u00eb Onufri n\u00eb Itali?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1938, nj\u00eb studiues grek Orlando boton nj\u00eb lib\u00ebr ku p\u00ebrmend pikturat murale me vlera trondit\u00ebse t\u00eb nj\u00eb piktori me emrin Onuf\u00ebr n\u00eb nj\u00eb bazilik\u00eb n\u00eb qytetin e Kosturit.<\/p>\n<p>Jan\u00eb gjithsej 31 afreske.<\/p>\n<p>Orlandosi sh\u00ebnon se n\u00eb mes t\u00eb murit verior, ndodhet edhe mbishkrimi i piktorit, ku nd\u00ebr t\u00eb tjera lexohet: \u201c1547, korrik 23, u pikturua prej Onufrit (t\u00eb ardhur koh\u00ebt e fundit) n\u00eb qytetin shum\u00ebshk\u00eblqyer \u2026 (mbas epitetit i shum\u00ebshk\u00eblqyer, Orlandosi lexon: BENETION. Dometh\u00ebn\u00eb, Venedik).<\/p>\n<p>Pra, ky zbulues dhe specialist, edhe i greqishtes bizantine, \u00ebsht\u00eb i bindur se b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr ardhjen e Onufrit nga qyteti i Benediktit, Itali,(Venedikut )<\/p>\n<p>Nj\u00eb shekull m\u00eb par\u00eb, nj\u00eb tjet\u00ebr studiues i quajtur Kristill e ka lexuar emrin e m\u00ebsip\u00ebrm, si GREBENION, pra Grebeneja.<\/p>\n<p>Orlandosi polemizon, ai e pre\u00e7izon emrin Benetion si nj\u00eb lexim m\u00eb t\u00eb sakt\u00eb dhe p\u00ebrfundimtar duke shtuar si nj\u00eb argument substancial t\u00eb logjik\u00ebs se n\u00eb Mesjet\u00eb, qyteti i shum\u00eb shk\u00eblqyer, ka qen\u00eb pik\u00ebrisht Venediku dhe jo Grebeneja.<\/p>\n<p>Orlandosi ka par\u00eb gjith\u00e7ka me syt\u00eb e tij. Ai ishte nj\u00eb specialist tep\u00ebr i kualifikuar.<\/p>\n<p>Shum\u00eb vite m\u00eb pas, albanologu Zef Valentini, i cili nuk ka qen\u00eb dhe nuk e ka par\u00eb me syt\u00eb e tij, pra nuk \u00ebsht\u00eb d\u00ebshmitar okular, n\u00eb nj\u00eb shkrim mendon se emri i qytetit duhet t\u00eb jet\u00eb Beration, pra Onufri duhet t\u00eb ket\u00eb ardhur nga qyteti i Beratit.<\/p>\n<p>Kjo tez\u00eb \u00ebsht\u00eb ngulitur.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb e kam mbrojtur edhe un\u00eb n\u00eb tre libra q\u00eb kam shkruar dhe botuar p\u00ebr piktor Onufrin.<\/p>\n<p>Krenaria komb\u00ebtare p\u00ebr Beratin, nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e vog\u00ebl.<\/p>\n<p>Por edhe e v\u00ebrteta e sakt\u00ebsuar, nuk \u00ebsht\u00eb aspak m\u00eb e vog\u00ebl.<\/p>\n<p>A ishte v\u00ebrtet n\u00eb shekullin 16, Berati nj\u00eb qytet \u201ci shum\u00ebshk\u00eblqyer\u201d?<\/p>\n<p>Padyshim, q\u00eb Berati \u00ebsht\u00eb nj\u00eb metropol i artit mesjetar n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Onufri ka pikturuar edhe n\u00eb Berat, por m\u00eb p\u00ebrpara vitit 1547.<\/p>\n<p>P\u00ebrse vall\u00eb Onufri ka p\u00ebrmendur, emrin e Venedikut n\u00eb Kostur?<\/p>\n<p>A ka qen\u00eb ai n\u00eb Venedik?<\/p>\n<p>Kjo tez\u00eb, mendoj q\u00eb \u00ebsht\u00eb leht\u00ebsisht e v\u00ebrtetueshme.<\/p>\n<p>Venediku ka qen\u00eb kryeqend\u00ebr ku g\u00ebrshetohej tradita e Kish\u00ebs Lindore dhe Kish\u00ebs Per\u00ebndimore.<\/p>\n<p>K\u00ebtu jan\u00eb botuar edhe ungjijt\u00eb n\u00eb greqisht n\u00eb shek.16. P\u00ebrse duheshin k\u00ebta ungjij n\u00eb greqisht?<\/p>\n<p>Kush i kishte porositur?<\/p>\n<p>A nuk do t\u00eb ishte m\u00eb e udh\u00ebs q\u00eb t\u00eb mendonim se k\u00ebta ungjij i sh\u00ebrbenin ortodoks\u00ebve t\u00eb kishave lindore?<\/p>\n<p>N\u00eb Ballkan, ekzistonte Patriarkana e Ohrit.<\/p>\n<p>Kjo Patriarkan\u00eb, mbulonte edhe kish\u00ebn e Ipatis\u00eb, pran\u00eb Shpatit, n\u00eb Elbasan.<\/p>\n<p>Ungjijt\u00eb n\u00eb greqisht, n\u00eb Venedik jan\u00eb porositur edhe nga Patriarkana e Ohrit.<\/p>\n<p>Kush ka qen\u00eb njeriu me funksion zyrtar, q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb shkuar n\u00eb Venedik?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Po i afrohemi qart\u00ebsis\u00eb s\u00eb enigm\u00ebs, mbasi kemi ecur n\u00eb terrin e nj\u00eb tuneli.<\/p>\n<p>Nuk e dim\u00eb se tuneli e ka nj\u00eb dalje, por dim\u00eb se tuneli nuk \u00ebsht\u00eb fare kot.<\/p>\n<p>Nj\u00eb mbishkrim i njohur i Onufrit, i vitit 1554, pik\u00ebrisht n\u00eb kish\u00ebn e Valshit, ku ai ka pikturuar Davidin e tij, e quan Onufrin, \u201cpiktor dhe protopap\u00eb t\u00eb Neokastr\u00ebs (Elbasanit)\u201d.<\/p>\n<p>Funksioni i Protopap\u00ebs ka nj\u00eb status t\u00eb lart\u00eb intelektual dhe \u00ebsht\u00eb ai i nj\u00eb kryeisnpektori n\u00eb Patriarkan\u00ebn e Ohrit, i cili nd\u00ebr t\u00eb tjera ka p\u00ebr detyr\u00eb q\u00eb t\u00eb inspektoj\u00eb t\u00ebr\u00eb kishat q\u00eb jan\u00eb n\u00ebn juridkisionin e Patriarkan\u00ebs s\u00eb Ohrit.<\/p>\n<p>Pra, Onufri protiopape, e ka patur k\u00ebt\u00eb funksion.<\/p>\n<p>Pra, ai ka l\u00ebvizur n\u00eb t\u00ebr\u00eb gjeografin\u00eb juridike t\u00eb Patriarkan\u00ebs s\u00eb Ohrit.<\/p>\n<p>Ohri u pushtua nga turqit n\u00eb 1395 dhe deri n\u00eb 16 janar 1667, n\u00eb koh\u00ebn e Arkipeshkopit Arsen, Patriarkana e Ohrit ka qen\u00eb m\u00eb vete, nd\u00ebrsa pas k\u00ebsaj date \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb suaz\u00ebn e Patriarkan\u00ebs Ekumenike t\u00eb Kostandinopoj\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1566, Patriarkana e Ohrit e mbroi kryepriftin e Kor\u00e7\u00ebs, Timoteon, Metropolit i shqiptar\u00ebve dhe i grek\u00ebve n\u00eb tokat e Pulias, Abrucit, Bazilikat\u00ebs, Kalabris\u00eb, Sicilis\u00eb, Malt\u00ebs, Dalmacis\u00eb dhe t\u00eb \u00e7do p\u00ebrb\u00ebrsi tjet\u00ebr ortodoks t\u00eb \u00e7do krahine dhe t\u00eb viseve t\u00eb Per\u00ebndimit (Enciklopedia e Madhe), Athin\u00eb, v\u00ebllimi 8, faqe 676-677.<\/p>\n<p>Ky fakt, \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i r\u00ebnd\u00eb p\u00ebr t\u2019u kuptuar. Kuptimshm\u00ebria b\u00ebhet gravidacionale.<\/p>\n<p>Un\u00eb kam zbuluar nj\u00eb ikon\u00eb t\u00eb Sh\u00ebn-M\u00ebris\u00eb n\u00eb nj\u00eb kish\u00eb t\u00eb Pulias dhe e kam hedhur hipotez\u00ebn q\u00eb Onufri duhet t\u00eb ket\u00eb edhe ikona t\u00eb tjera n\u00eb Itali.<\/p>\n<p>N\u00ebse ai, v\u00ebrtetohet q\u00eb ka pikturuar n\u00eb kishat e Italis\u00eb s\u00eb Jugut, si titullar i Patriarkana e Ohritt, ai duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb patjet\u00ebr n\u00eb Venedik.<\/p>\n<p>Por pran\u00eb qytetit t\u00eb Rom\u00ebs, ndodhet Abacia Ortodokse e Grotaferrat\u00ebs, e cila varet drejtp\u00ebrdrejt edhe sot nga Vatikani.<\/p>\n<p>N\u00eb Grotaferrata, ka patur shum\u00eb shqiptar\u00eb. Nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb \u00e7udi q\u00eb nga Grotaferrata, Onufri t\u00eb ket\u00eb shkuar n\u00eb Rom\u00eb dhe t\u00eb ket\u00eb par\u00eb Kapel\u00ebn Sikstina t\u00eb Mikelanxhelos.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Arti i Onufrit, \u00ebsht\u00eb metabizantin, nj\u00eb rikthim m\u00eb i kultivuar i stilit paleolog.<\/p>\n<p>Por n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, ekzistonte edhe shkolla ikonografike q\u00eb njihet n\u00eb historin\u00eb e artit si shkolla greko-venedikase.<\/p>\n<p>Ja pra, q\u00eb shum\u00ebfishohen argumentat.<\/p>\n<p>Onufri ka qen\u00eb i ndikuar nga epoka e tij.<\/p>\n<p>Kjo duket qart\u00eb n\u00eb miniaturat e tij magjike t\u00eb ikonave, dhe n\u00eb stilin krejt t\u00eb lirsh\u00ebm dhe ekspresiv t\u00eb afreskave.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Argumenta t\u00eb tjera.<\/p>\n<p>Nj\u00eb kalor\u00ebs t\u00eb pikturuar nga Onufri, n\u00eb murin jugor t\u00eb Kish\u00ebs s\u00eb Valshit, ka n\u00eb mburoj\u00ebn e tij nj\u00eb kryq t\u00eb madh, t\u00eb stilizuar si Kryqi i Kalor\u00ebsve t\u00eb Malt\u00ebs, tempullar\u00ebve.<\/p>\n<p>Pse ky simbol?<\/p>\n<p>Kjo nuk ndeshet n\u00eb kishat e tjera t\u00eb ritit lindor.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Kaskat, helmetat metalike, q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb ushtar\u00ebt romak\u00eb n\u00eb sken\u00ebn e kryq\u00ebsimit t\u00eb Krishtit, jan\u00eb t\u00eb ngjashme me kaskat e ushtar\u00ebve t\u00eb Venedikut, madje shum\u00eb t\u00eb ngjashme me kaskat q\u00eb mbajn\u00eb sot ushtar\u00ebt zvicerian\u00eb t\u00eb gard\u00ebs s\u00eb Pap\u00ebs n\u00eb Vatikan.<\/p>\n<p>P\u00ebrse ky stilizim per\u00ebndimor i armatur\u00ebs tek Onufri?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr sken\u00eb ikonografike, n\u00eb uj\u00ebrat e lumit Jordan, Onufri ka pikturuar hyun pagan t\u00eb Detit, Poseidonin, i cili mban n\u00eb duar nj\u00eb anije t\u00eb njohur si galer\u00eb, anije tipike e marin\u00ebs venedikase.<\/p>\n<p>Pse pik\u00ebrisht nj\u00eb anije e till\u00eb \u00ebsht\u00eb pikturuar nga Onufri?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Fransua Rable, n\u00eb kryevepr\u00ebn e tij t\u00eb pashoq \u201cGragnantua dhe Pantagryel\u201d p\u00ebrmend \u201cKapel\u00ebn Shqiptare\u201d.<\/p>\n<p>Ky element etnografik, dallohet qart\u00eb tek barinjt\u00eb e pikturuar nga Onufri.<\/p>\n<p>Si ka mund\u00ebsi q\u00eb tipi i k\u00ebsaj kapeleje shqiptare, q\u00eb njihet kaq shum\u00eb n\u00eb Europ\u00eb, sa shkrimtari gjenial Rable, ta quaj\u00eb \u201cChapeau Albanaise\u201d?<\/p>\n<p>T\u00eb jet\u00eb edhe kjo nj\u00eb rast\u00ebsi?<\/p>\n<p>Por nuk u b\u00ebn\u00eb si shum\u00eb k\u00ebto rast\u00ebsi?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Tep\u00ebr interesante jan\u00eb edhe rast\u00ebsira t\u00eb tjera q\u00eb lidhen me peisazhin, madje edhe me veshjet e detajuara me draperit\u00eb, q\u00eb tregojn\u00eb l\u00ebvizjen e figurave.<\/p>\n<p>K\u00ebto jan\u00eb shfryt\u00ebzuar shum\u00eb n\u00eb artin e Rilindjes Evropiane.<\/p>\n<p>Edhe nj\u00eb detaj q\u00eb ka r\u00ebnd\u00ebsi gjithashtu substanciale, \u00ebsht\u00eb se figurat njer\u00ebzore tek Onufri, jan\u00eb madh\u00ebshtore, por t\u00eb tejzgjatura, si fjala vjen, n\u00eb kompozimet e t\u00eb madhit El Greko.<\/p>\n<p>A thua edhe kjo t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb telepati stilistikore?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Esht\u00eb e tepruar t\u00eb themi se Onufri \u00ebsht\u00eb nj\u00eb piktor i Rilindjes Evropiane, madje edhe nj\u00eb idhtar i Mikelanxhelos.<\/p>\n<p>Esht\u00eb tjet\u00ebr klasifikimi pikturik i stilit t\u00eb Onufrit, dhe tjet\u00ebr gj\u00eb analiza e p\u00ebraf\u00ebrsive q\u00eb na tregojn\u00eb zhvillimet e tij t\u00eb brendshme artistike.<\/p>\n<p>Onufri \u00ebsht\u00eb ikonografi gjenial shqiptar m\u00eb i madh i t\u00eb gjitha koh\u00ebrave.<\/p>\n<p>Ai \u00ebsht\u00eb Sk\u00ebnderbeu artist\u00a0 i Ikonografis\u00eb Shqiptare. Kjo nuk ka asnj\u00eb dyshim.<\/p>\n<p>Por ende jemi n\u00eb paradhom\u00ebn e studimit t\u00eb artit Onufrian.<\/p>\n<p>Mendoni se \u00ebsht\u00eb pak kjo gj\u00eb?<\/p>\n<p>Un\u00eb mendoj se jo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos. Nga: MOIKOM ZEQO (Nje perkim i\u00a0 habitshem midis Onufrit dhe Mikelanxhelos) Jan\u00eb disa motive q\u00eb flen\u00eb thell\u00eb n\u00eb vet\u00ebdije, mundet t\u00eb mos dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe asnj\u00ebher\u00eb, ose t\u00eb fosilizohen ashtu si qymyri kthehet n\u00eb diamant gjat\u00eb nj\u00eb kohe t\u00eb gjat\u00eb. Por vetia shp\u00ebrthyese, gjithsesi \u00ebsht\u00eb brenda. E [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":28409,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[87,27,86],"tags":[],"class_list":["post-28408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arte","category-blogu-i-udhetarit","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/7675499946_6d706ed2c7_b.jpg?fit=625%2C367&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-7oc","jetpack-related-posts":[{"id":35875,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/moikom-zeqo-davidi-i-onufrit-dhe-pater-eterno-i-mikelanxholos\/","url_meta":{"origin":28408,"position":0},"title":"MOIKOM ZEQO:  Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos","author":"Kurt Farka","date":"June 20, 2020","format":false,"excerpt":"MOIKOM ZEQO: - Davidi i Onufrit dhe Pater Eterno i Mikelanxholos 2019 (Nje perkim i\u00a0 habitshem midis Onufrit dhe Mikelanxhelos) Jan\u00eb disa motive q\u00eb flen\u00eb thell\u00eb n\u00eb vet\u00ebdije, mundet t\u00eb mos dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe asnj\u00ebher\u00eb, ose t\u00eb fosilizohen ashtu si qymyri kthehet n\u00eb diamant gjat\u00eb nj\u00eb kohe t\u00eb gjat\u00eb. Por\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Moikom-Zeqo-1.jpg?fit=960%2C522&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Moikom-Zeqo-1.jpg?fit=960%2C522&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Moikom-Zeqo-1.jpg?fit=960%2C522&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Moikom-Zeqo-1.jpg?fit=960%2C522&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":1422,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/theofan-popa-rreth-vepres-se-onufrit\/","url_meta":{"origin":28408,"position":1},"title":"Theofan Popa- Rreth vepr\u00ebs s\u00eb Onufrit","author":"Kurt Farka","date":"January 15, 2018","format":false,"excerpt":"Nga: Theofan Popa Veprimtaria artistike e Onufrit \u00ebsht\u00eb drejtuar n\u00eb piktur\u00eb murale (monumentale) dhe n\u00eb piktur\u00eb me kavalet (ikona). Ky aktivitet \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjet\u00ebsuar n\u00eb faqet e mureve dhe n\u00eb ikonat e disa kishave, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb ajo e sh\u00ebn Kollit n\u00eb fshatin Shelcan, ajo e sh\u00ebna-Premtes n\u00eb fshatin Val\u00ebsh, q\u00eb ndodhen\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Onufri-Theofan-Popa.jpg?fit=720%2C960&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Onufri-Theofan-Popa.jpg?fit=720%2C960&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Onufri-Theofan-Popa.jpg?fit=720%2C960&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Onufri-Theofan-Popa.jpg?fit=720%2C960&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":24672,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mban-afreske-te-onufrit-restaurohet-pas-50-vitesh-kisha-e-shen-kollit-ne-shelcan-elbasan\/","url_meta":{"origin":28408,"position":2},"title":"Mban afreske t\u00eb Onufrit, restaurohet pas 50 vitesh kisha e Sh\u00ebn Kollit n\u00eb Shelcan, Elbasan","author":"Kurt Farka","date":"August 12, 2019","format":false,"excerpt":"Mban afreske t\u00eb Onufrit, restaurohet pas 50 vitesh kisha e Sh\u00ebn Kollit n\u00eb Shelcan, Elbasan May 30, 2019 12:13 Kisha e Sh\u00ebn Kollit, n\u00eb fshatin Shelcan t\u00eb Elbasanit do t\u2019i n\u00ebnshtrohet restaurimit pas evidentimit dhe dokumentimit t\u00eb problematikave nga ana e specialist\u00ebve t\u00eb Institutit t\u00eb Monumenteve t\u00eb Kultur\u00ebs. Specialist\u00ebt kan\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/8-25-600x360.jpg?fit=600%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/8-25-600x360.jpg?fit=600%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/8-25-600x360.jpg?fit=600%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":43723,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ne-tekstet-biblike-dime-se-krishtlindjet-nuk-kane-ndodhur-ne-dhjetor\/","url_meta":{"origin":28408,"position":3},"title":"N\u00eb tekstet biblike dim\u00eb se Krishtlindjet nuk kan\u00eb ndodhur n\u00eb dhjetor\u2026.","author":"Kurt Farka","date":"February 3, 2021","format":false,"excerpt":"N\u00eb tekstet biblike dim\u00eb se Krishtlindjet nuk kan\u00eb ndodhur n\u00eb dhjetor\u2026. Nga Valeria Dedaj 25 Dhjetor 2020 Krishtlindjet n\u00eb ikonografi dhe arsyet se p\u00ebrse 25 dhjetori \u00ebsht\u00eb festa e lindjes s\u00eb Jezus Krishtit Studiuesi i artit Kosta Jakumis rr\u00ebfen krishtlindjet n\u00eb ikonografi. P\u00ebrmes ikon\u00ebs \u201cBiri i Onufrit\u201d, q\u00eb sot ruhet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/5fe6227216cb8foto-kultura.jpg?fit=780%2C444&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/5fe6227216cb8foto-kultura.jpg?fit=780%2C444&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/5fe6227216cb8foto-kultura.jpg?fit=780%2C444&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/5fe6227216cb8foto-kultura.jpg?fit=780%2C444&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":14801,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/onufri-dhe-misteret-e-tij\/","url_meta":{"origin":28408,"position":4},"title":"ONUFRI DHE MISTERET E TIJ. &#8211;","author":"Kurt Farka","date":"December 15, 2018","format":false,"excerpt":"ONUFRI DHE MISTERET E TIJ. - Nga Mustafa Arapi. \u2013 Onufri dhe \u201cmisteret\u201d e tij Ne shekullin e XVI Berati ishte nje nga qytetet e rendesishme i shqiptareve. Krahas zhvillimeve ekonomike ne kete qytet u krijuan vepra ikonografike si afresk e ikona te nje niveli te larte artistik. Kjo dukuri\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/demoniakja-onufri-arte.jpg?fit=633%2C320&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/demoniakja-onufri-arte.jpg?fit=633%2C320&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/12\/demoniakja-onufri-arte.jpg?fit=633%2C320&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":45017,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/berat-shtate-shenjtoret-pas-nderhyrjes-restauruese-i-shpetojne-shkaterrimit\/","url_meta":{"origin":28408,"position":5},"title":"Berat: &#8211; &#8220;Shtat\u00eb shenjtor\u00ebt&#8221; pas nd\u00ebrhyrjes restauruese i shp\u00ebtojn\u00eb shkat\u00ebrrimit","author":"Kurt Farka","date":"March 6, 2021","format":false,"excerpt":"Berat: - \"Shtat\u00eb shenjtor\u00ebt\" pas nd\u00ebrhyrjes restauruese i shp\u00ebtojn\u00eb shkat\u00ebrrimit 27 SHKURT 2021 \"Shtat\u00eb shenjtor\u00ebt\" e muzeut \"Onufrit\" i shp\u00ebtojn\u00eb shkat\u00ebrrimit. Vepra q\u00eb \u00ebsht\u00eb realizuar n\u00eb vitin 1873, pas nj\u00eb nd\u00ebrhyrje restauruese \u00ebsht\u00eb e shp\u00ebtuar. Pas nj\u00eb pune t\u00eb gjat\u00eb dhe t\u00eb kujdesshme n\u00eb Laboratorin e Veprave t\u00eb Artit n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Arte&quot;","block_context":{"text":"Arte","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/arte\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Shtate-Shenjtoret-Bera.jpg?fit=409%2C208&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28408","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28408"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28408\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28412,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28408\/revisions\/28412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28408"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28408"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28408"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}