{"id":26796,"date":"2019-10-07T10:42:32","date_gmt":"2019-10-07T10:42:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=26796"},"modified":"2019-10-07T10:42:32","modified_gmt":"2019-10-07T10:42:32","slug":"joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor\/","title":{"rendered":"Joan Kukuzeli gjeniu durrsak q\u00eb i dha bizantit melodin\u00eb e shpirtit dhe bot\u00ebs shqiptare nj\u00eb shenjtor. &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"26797\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor\/joan-kukuzeli-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?fit=671%2C345&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"671,345\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1475320539&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Joan-Kukuzeli &#8211; Copy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?fit=300%2C154&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?fit=671%2C345&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-26797\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?resize=501%2C257&#038;ssl=1\" width=\"501\" height=\"257\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?resize=300%2C154&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?resize=450%2C231&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?resize=600%2C308&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?resize=400%2C206&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?w=671&amp;ssl=1 671w\" sizes=\"auto, (max-width: 501px) 100vw, 501px\" \/><\/p>\n<p>Joan Kukuzeli gjeniu durrsak q\u00eb i dha bizantit melodin\u00eb e shpirtit dhe bot\u00ebs shqiptare nj\u00eb shenjtor. &#8211;<\/p>\n<p><strong>Nga Albert Vataj<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sot \u00ebsht\u00eb dita e Sh\u00ebn Joan Kukuzelit, shqiptarit q\u00eb e shenjt\u00ebroi devocioni dhe z\u00ebri. Jan Kukuzeli \u00ebsht\u00eb gjeniu durrsak q\u00eb i dha melodin\u00eb e shpirtit, bizantit dhe bot\u00ebs shqiptare nj\u00eb shenjtor. Jan Kukuzeli lindi rreth vitit 1270 n\u00eb Durr\u00ebs, nj\u00eb qytet-port kozmopolitan, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb n\u00ebn zot\u00ebrimin bizantin. I ati e la jetim kur ai ishte shum\u00eb i vog\u00ebl. N\u00ebna ishte ajo q\u00eb do t\u00eb kujdesej p\u00ebr rritjen dhe edukimin e tij. Vet\u00eb figura e k\u00ebtij gjeniu t\u00eb heshtur, l\u00ebviz e shfaqet mes jehonave t\u00eb larg\u00ebta t\u00eb melodive dhe k\u00ebng\u00ebve t\u00eb zb\u00ebrthyera e t\u00eb mbetura enigm\u00eb t\u00eb periudh\u00ebs bizantine. Figura e k\u00ebtij shenjtori v\u00ebrtitet, qart\u00ebsohet e vagullohet mes t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb sakta dhe hamendjeve, patosit dhe retorik\u00ebs shk\u00eblqimtare t\u00eb shpirtrave q\u00eb mbajn\u00eb n\u00eb qiell namin dhe emrin e tij. Dekada dhe akoma m\u00eb tej, shekuj m\u00eb par\u00eb, biograf\u00eb apo studiues t\u00eb muzik\u00ebs bizantine, nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb Ballkanit kan\u00eb tentuar ta nacionalizojn\u00eb at\u00eb, duke u orvatur ti japin Jan Kukuzelit komb\u00ebsi bullgare, serbe, greke dhe her\u00eb rumune! Enciklopedia e Madhe Britanike \u2013 Mc Milan, n\u00ebnvizon nj\u00eb fakt gati-gati kalimtar, por q\u00eb padyshim p\u00ebr ne shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb dometh\u00ebn\u00ebs, emocional e pse jo intrigues p\u00ebr q\u00ebmtime t\u00eb m\u00ebtejme. N\u00eb volumin 10, faqe 218, t\u00eb k\u00ebsaj enciklopedie, thuhet: \u201cJan Kukuzeli lindi n\u00eb Durrachium, tani Durr\u00ebs \u2013 Shqip\u00ebri\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>K\u00ebto jan\u00eb fjal\u00ebt e para, t\u00eb pakta, q\u00eb renditen n\u00eb k\u00ebt\u00eb faqe kushtuar k\u00ebtij kompozitori t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm, t\u00eb mistersh\u00ebm, mit dhe novator, t\u00eb p\u00ebrmasave epokale.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sh\u00ebn Jan Kukuzeli<\/strong>\u00a0ose Joan ishte nj\u00eb murg ortodoks nga\u00a0<a href=\"https:\/\/sq.wikipedia.org\/wiki\/Durr%C3%ABsi\">Durr\u00ebsi<\/a>. Shenjtor, himnograf, mjesht\u00ebr dhe teoricien i muzik\u00ebs kishtare bizantine.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb shkruar, k\u00ebrkuar, studiuar dhe vazhdohet t\u00eb punohet ende, p\u00ebr t\u2018i shkuar deri n\u00eb fund misterit t\u00eb larg\u00ebt t\u00eb vepr\u00ebs s\u00eb tij. Vet\u00eb figura e k\u00ebtij gjeniu t\u00eb heshtur, l\u00ebviz e shfaqet mes jehonave t\u00eb larg\u00ebta t\u00eb melodive dhe k\u00ebng\u00ebve t\u00eb zb\u00ebrthyera e t\u00eb pazb\u00ebrthyera bizantine, mes t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb sakta, t\u00eb pasakta dhe t\u00eb dyshimta t\u00eb jet\u00ebs e biografis\u00eb s\u00eb tij. Dekada dhe akoma m\u00eb tej, shekuj m\u00eb par\u00eb, biograf\u00eb apo studiues t\u00eb muzik\u00ebs bizantine, nga vende t\u00eb ndryshme t\u00eb Ballkanit kan\u00eb tentuar ta nacionalizojn\u00eb at\u00eb, duke i dh\u00ebn\u00eb Kukuzelit her\u00eb komb\u00ebsi bullgare, her\u00eb serbe, her\u00eb greke dhe her\u00eb rumune!<\/p>\n<p>Por, n\u00ebse p\u00ebr \u201cnacionalitetin\u201d e tij ende hipotezohet apo b\u00ebhen p\u00ebrpjekje p\u00ebr \u201cta p\u00ebrvet\u00ebsuar\u201d gjeniun dhe fam\u00ebn e tij, askush deri m\u00eb sot nuk ka mundur dot t\u00eb marr\u00eb iniciativ\u00ebn p\u00ebr t\u00eb ndryshuar vendlindjen apo p\u00ebr t\u00eb gjetur nj\u00eb variant t\u00eb dyt\u00eb t\u00eb saj.<\/p>\n<p>\u201cJan Kukuzeli, lindi n\u00eb Durr\u00ebs t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb!\u201d\u2026 K\u00ebt\u00eb fakt detyrohen ta pohojn\u00eb pa asnj\u00eb ekuivok t\u00eb gjith\u00eb hulumtuesit, sepse k\u00ebshtu e kan\u00eb shtampuar t\u00eb gjitha dokumentet e koh\u00ebs apo edhe ato t\u00eb m\u00ebvona, duke shtuar se \u201cn\u00eb at\u00eb vend kaloi edhe f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e tij\u00a6\u201d<\/p>\n<div id=\"attachment_26798\" style=\"width: 342px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-26798\" data-attachment-id=\"26798\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor\/olympus-digital-camera-117\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan_Kukuzeli_-_Manastiri_i_Ardenices.jpg?fit=187%2C448&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"187,448\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;OLYMPUS DIGITAL CAMERA&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;OLYMPUS DIGITAL CAMERA&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"OLYMPUS DIGITAL CAMERA\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;OLYMPUS DIGITAL CAMERA&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan_Kukuzeli_-_Manastiri_i_Ardenices.jpg?fit=125%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan_Kukuzeli_-_Manastiri_i_Ardenices.jpg?fit=187%2C448&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-26798\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan_Kukuzeli_-_Manastiri_i_Ardenices.jpg?resize=332%2C797&#038;ssl=1\" width=\"332\" height=\"797\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan_Kukuzeli_-_Manastiri_i_Ardenices.jpg?resize=125%2C300&amp;ssl=1 125w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan_Kukuzeli_-_Manastiri_i_Ardenices.jpg?w=187&amp;ssl=1 187w\" sizes=\"auto, (max-width: 332px) 100vw, 332px\" \/><p id=\"caption-attachment-26798\" class=\"wp-caption-text\">OLYMPUS DIGITAL CAMERA<\/p><\/div>\n<p><strong>I KTHYER N\u00cb SHENJTOR<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr kontributin e tij t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, pse jo t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e artit muzikor, t\u00eb kish\u00ebs ortodokse bizantine, Kukuzeli \u00ebsht\u00eb shpallur nga kjo e fundit \u201cAgjios\u201d \u2013 i Shenjt\u00eb dhe gjithmon\u00eb sipas rregullave klerikale t\u00eb Kish\u00ebs Ortodokse, p\u00ebr \u00e7do \u201ct\u00eb shenjt\u00ebruar\u201d, p\u00ebrpilohet biografia apo \u201cvita\u201d si\u00e7 thirret, e cila p\u00ebrmbledh n\u00eb vargje t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn dhe t\u00eb dh\u00ebnat biografike t\u00eb njeriut t\u00eb shenjt\u00ebruar.<\/p>\n<p>\u201cVita\u201d m\u00eb e hershme, q\u00eb \u00ebsht\u00eb gjendur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb gjeni, \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb ruhet n\u00eb Kodikun 46, t\u00eb Manastirit t\u00eb Vatapodhit-Halqidhiqi, Selanik, e cila \u00ebsht\u00eb shkruar n\u00eb vitin 1550. Autori apo biografi i k\u00ebtij shkrimi biografik p\u00ebr Kukuzelin \u2013 Shenjtor, nuk na e ka dh\u00ebn\u00eb emrin e tij, duke mbetur n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb anonim. N\u00eb k\u00ebt\u00eb dokument, me vlera unikale p\u00ebr gjeniun, p\u00ebrshkruhet t\u00ebr\u00eb jeta e tij qysh nga f\u00ebmij\u00ebria, vitet e shkoll\u00ebs s\u00eb tij pran\u00eb oborrit perandorak bizantin, n\u00eb Kostandinopoj\u00eb, mandej largimi prej k\u00ebtu dhe mbyllja asketike dhe e izoluar n\u00eb Malet e Shenjt\u00eb (Mont Athos) e konkretisht n\u00eb Manastirin e \u201cLavr\u00ebs s\u00eb Madhe\u201d, n\u00eb Agjio Oros (2).<\/p>\n<div id=\"attachment_26799\" style=\"width: 688px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-26799\" data-attachment-id=\"26799\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor\/joan-kukuzeli\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?fit=752%2C440&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"752,440\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Joan-Kukuzeli\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Joan-Kukuzeli&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?fit=300%2C176&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?fit=752%2C440&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-26799\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?resize=678%2C398&#038;ssl=1\" width=\"678\" height=\"398\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?resize=300%2C176&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?resize=450%2C263&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?resize=600%2C351&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?resize=400%2C234&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli.jpg?w=752&amp;ssl=1 752w\" sizes=\"auto, (max-width: 678px) 100vw, 678px\" \/><p id=\"caption-attachment-26799\" class=\"wp-caption-text\">Joan-Kukuzeli<\/p><\/div>\n<p><strong>RRETHANAT E ERR\u00cbTA T\u00cb LARGIMIT NGA DURR\u00cbSI<\/strong><\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb dokument (3) t\u00eb hersh\u00ebm, t\u00eb vitit 1550, p\u00ebrmendet dhe n\u00ebnvizohet qart\u00eb fakti se \u201cJoan Kukuzeli lindi n\u00eb qytetin e Durr\u00ebsit\u00e2, mbasi kaloi vitet e f\u00ebmij\u00ebris\u00eb u vendos n\u00eb Kostandinopoj\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Po cilat qen\u00eb shkaqet, rrethanat dhe zhvillimet ato mote, q\u00eb shtyn\u00eb n\u00eb udh\u00ebn e m\u00ebrgimit drejt metropolit t\u00eb Perandoris\u00eb Bizantine t\u00eb riun durrsak?<\/p>\n<p>Sa p\u00ebrmes k\u00ebtij akti, aq edhe nga dokumente t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb k\u00ebtij lloji, q\u00eb do t\u2018i shoshim m\u00eb posht\u00eb, si koh\u00eb e largimit t\u00eb Kukuzelit sh\u00ebnohet viti 1295. Nuk p\u00ebrjashtohet q\u00eb kjo e dh\u00ebn\u00eb t\u00eb jet\u00eb e sakt\u00eb, sa p\u00ebr faktin q\u00eb gjendet n\u00eb nj\u00eb regjist\u00ebr t\u00eb nj\u00eb institucioni skrupuloz t\u00eb koh\u00ebs, aq edhe p\u00ebr faktin tjet\u00ebr se, pik\u00ebrisht k\u00ebto vite p\u00ebrkojn\u00eb me emigrimet e m\u00ebdha t\u00eb shqiptar\u00ebve drejt territoreve t\u00eb Ballkanit Jugor, Thesalis\u00eb, Beotis\u00eb, Atik\u00ebs, Maqedonis\u00eb lindore, n\u00eb Greqi, Thrak\u00eb e m\u00eb gjer\u00eb, q\u00eb tashm\u00eb njihet si zbritja e arvanit\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb studimin e figur\u00ebs s\u00eb Kukuzelit dhe t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb largimit t\u00eb tij nga qyteti i lindjes, Durr\u00ebsi, nuk \u00ebsht\u00eb par\u00eb asnj\u00ebher\u00eb ky largim, si nj\u00eb fakt q\u00eb p\u00ebrkon pik\u00ebrisht me k\u00ebt\u00eb sfond historik, shp\u00ebrnguljet masive t\u00eb shqiptar\u00ebve drejt territoreve t\u00eb Ballkanit Jugor, pra drejt territoreve t\u00eb Greqis\u00eb s\u00eb sotme.<\/p>\n<p>Ato mote, t\u00eb emigrimeve masive, i takojn\u00eb periudh\u00ebs, kur n\u00eb fronin e perandorit t\u00eb Bizantit q\u00ebndronte Androniku II Paleologu, njeriu i cili ka n\u00ebnshkruar aktet perandorake, q\u00eb lejuan zbritjen dhe vendosjen e shqiptar\u00ebve n\u00eb territoret e lira t\u00eb Greqis\u00eb dhe m\u00eb gjer\u00eb, terrene ku gjenden arvanit\u00ebt edhe sot e k\u00ebsaj dite. (4 \u2013 Burime bizantine)<\/p>\n<p>N\u00eb fundin e shekullit t\u00eb 13-t\u00eb, ne e gjejm\u00eb edhe vet\u00eb Paleologu II, t\u00eb ket\u00eb zbritur n\u00eb territoret e Arb\u00ebris\u00eb dhe madje n\u00eb qytetin e Durr\u00ebsit p\u00ebr q\u00ebllime ushtarake. (5)<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht ky perandor, q\u00eb i ka ftuar shqiptar\u00ebt (n\u00ebn akte t\u00eb rregullta ligjore perandorake) n\u00eb zbritjet e tyre drejt tokave t\u00eb jugut, spiritualisht karakterizohet si njeri dashamir\u00ebs, pasionant dhe prostat (mbrojt\u00ebs) i arteve, ikonografis\u00eb, muzik\u00ebs, arkitektur\u00ebs etj. N\u00ebn k\u00ebto ngarkesa, pasione, formim dhe prirje, ai pati urdh\u00ebruar aso koh\u00eb \u201cq\u00ebmtimin, seleksionimin dhe d\u00ebrgimin n\u00eb shkoll\u00ebn e muzik\u00ebs, pran\u00eb oborrit t\u00eb tij Perandorak, t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb talentuar nga t\u00eb kat\u00ebrta an\u00ebt e perandoris\u00eb\u201d. (6)<\/p>\n<p>Duke p\u00ebrkuar kjo koh\u00eb e largimit t\u00eb Kukuzelit drejt metropolit bizantin, me k\u00ebt\u00eb klim\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme t\u00eb emigrimeve masive arb\u00ebrore dhe me pasionet e urdhrat perandorak\u00eb, b\u00ebhet p\u00ebrher\u00eb e m\u00eb e besueshme q\u00eb koha e sh\u00ebnuar n\u00eb Kodikun e Vatapodhit, t\u00eb jet\u00eb viti i sakt\u00eb i largimit t\u00eb Kukuzelit drejt mitropolitit perandorak, pra viti 1295.<\/p>\n<p><strong>NJ\u00cb TALENT Q\u00cb TRONDIT OBORRIN PERANDORAK<\/strong><\/p>\n<p>Nga ato dokumente q\u00eb kemi n\u00eb dispozicion deri m\u00eb sot, konfirmojn\u00eb bindsh\u00ebm faktin, q\u00eb n\u00eb Kostandinopoj\u00eb, Kukuzeli nuk q\u00ebndroi gjat\u00eb, ndoshta dhjet\u00eb-pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb vjet. Por, brenda k\u00ebtij harku kohor, \u201cylli\u201d i tij shk\u00eblqeu, duke l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pap\u00ebrs\u00ebritshme n\u00eb thesaret e kultur\u00ebs bizantine. \u201cN\u00eb shkoll\u00ebn imperiale t\u00eb muzik\u00ebs ai u b\u00eb menj\u00ebher\u00eb studenti m\u00eb i dalluar, por ve\u00e7mas n\u00eb korin e oborrit perandorak, ku ai u shpall \u2013 mjeshtri \u2013 i saj\u201d, thuhet n\u00eb \u201cvit\u00ebn\u201d q\u00eb p\u00ebrmendim m\u00eb sip\u00ebr. Kjo dhunti e talentit t\u00eb tij t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb habiti auditor\u00ebt, maestrot dhe hierarkin\u00eb e lart\u00eb perandorake. \u00cbsht\u00eb kjo arsyeja q\u00eb shum\u00eb shpejt i adhuruari laureohet me titullin \u201cAngelofonos\u201d \u2013 \u201cz\u00eb-engj\u00eblli\u201d. Duke iu referuar dy dokumenteve t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb atyre koh\u00ebve, Imerologjios Sinaik (t\u00eb vitit 1332) dhe Kodikut t\u00eb Leningradit, q\u00eb flet m\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr Kukuzelin, ata na b\u00ebjn\u00eb t\u00eb njohur pik\u00ebrisht faktin se \u201ck\u00ebt\u00eb titull t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, \u201cangjelofonos\u201d, Kukuzeli e mbante q\u00eb prej mosh\u00ebs nj\u00ebzetvje\u00e7are\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb dokument tjet\u00ebr q\u00eb i takon fondit MSS p\u00ebr muzik\u00ebn bizantine, m\u00ebsohet se brenda nj\u00eb kohe t\u00eb shkurt\u00ebr, n\u00eb vitet 1300, karriera e tij muzikore ishte b\u00ebr\u00eb shum\u00eb e njohur, nd\u00ebrsa n\u00eb \u00e7erekun e par\u00eb t\u00eb shekullit t\u00eb 14, ai konsiderohej dhe ishte shpallur \u201clider i kompozicionit muzikor n\u00eb t\u00ebr\u00eb perandorin\u00eb\u201d. (7)<\/p>\n<p>Pra, ngjitja e tij n\u00eb majat e artit muzikor bashk\u00ebkohor, brenda nj\u00eb periudhe fare t\u00eb shkurt\u00ebr dhe n\u00eb nj\u00eb mosh\u00eb fare t\u00eb re, pa asnj\u00eb m\u00ebdyshje q\u00eb ka l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb thella n\u00eb rrethet kulturore t\u00eb koh\u00ebs dhe bashk\u00eb me t\u00eb ka ngjallur xhelozit\u00eb e njohura njer\u00ebzore\u2026 Ky apogje i Kukuzelit, n\u00eb maj\u00ebn e elit\u00ebs kulturore t\u00eb perandoris\u00eb, pasqyrohet edhe n\u00eb dokumente t\u00eb tjera t\u00eb shumta t\u00eb kodik\u00ebve t\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe.<\/p>\n<div id=\"attachment_26800\" style=\"width: 464px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-26800\" data-attachment-id=\"26800\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor\/ioannis_koukouzelis\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ioannis_Koukouzelis.jpg?fit=316%2C400&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"316,400\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Ioannis_Koukouzelis\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Jan Kukuzeli&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ioannis_Koukouzelis.jpg?fit=237%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ioannis_Koukouzelis.jpg?fit=316%2C400&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-26800\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ioannis_Koukouzelis.jpg?resize=454%2C575&#038;ssl=1\" width=\"454\" height=\"575\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ioannis_Koukouzelis.jpg?resize=237%2C300&amp;ssl=1 237w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Ioannis_Koukouzelis.jpg?w=316&amp;ssl=1 316w\" sizes=\"auto, (max-width: 454px) 100vw, 454px\" \/><p id=\"caption-attachment-26800\" class=\"wp-caption-text\">Jan Kukuzeli<\/p><\/div>\n<p><strong>KRIJIMTARIA DHE NOVACIONET MUZIKORE<\/strong><\/p>\n<p>Krijimtaria e \u201cmjeshtrit\u201d durrsak n\u00eb fush\u00ebn e muzik\u00ebs \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr e gjer\u00eb, por fatkeq\u00ebsisht vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e krijimtaris\u00eb s\u00eb tij kompozicionale \u00ebsht\u00eb deshifruar apo mendohet se \u00ebsht\u00eb deshifruar. Kukuzeli ishte n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb edhe krijues \u2013 kompozitor edhe interpretues i talentuar \u2013 k\u00ebng\u00ebtar. E th\u00ebn\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn e sotme ai ishte nj\u00eb kantautor i talentuar.<\/p>\n<p>Por, n\u00eb qoft\u00eb se sot, fatkeq\u00ebsisht ne nuk e kemi, nuk e d\u00ebgjojm\u00eb dot m\u00eb z\u00ebrin e tij engj\u00ebllor, n\u00eb duart e studiuesve mbetet dokumentacioni q\u00eb na rr\u00ebfen pun\u00ebn e tij krijuese. Gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb jet\u00ebs ai u mor me studimin e muzik\u00ebs s\u00eb lasht\u00eb tradicionale, t\u00eb trash\u00ebguar p\u00ebrmes ritualeve bizantine. Ende edhe sot ruhen dor\u00ebshkrime t\u00eb deshifruara, t\u00eb ekspozuara dhe t\u00eb tjera ende t\u00eb pashpallura, n\u00eb fush\u00ebn e k\u00ebrkimeve t\u00eb tij muzikore. (10)<\/p>\n<p>Ai punoi e shkroi studime teorike, kompozoi me nj\u00eb intensitet t\u00eb madh dhe p\u00ebrher\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb novatore n\u00eb raport me tradit\u00ebn pararend\u00ebse. Me krijimtarin\u00eb e tij, ai hapi dhe themeloi at\u00eb q\u00eb n\u00eb artin muzikor bizantin th\u00ebrritet \u201cPeriudha e Tret\u00eb\u201d e k\u00ebtij arti, si dhe nd\u00ebrtoi sistemin e famsh\u00ebm t\u00eb shkrimit muzikor, i cili tanim\u00eb njihet si \u201cSistemi Kukuzelian i shkrimit muzikor\u201d.<\/p>\n<p>Kritika muzikore dhe studiuesit e trash\u00ebgimis\u00eb tradicionale e kan\u00eb karakterizuar krijimtarin\u00eb e Kukuzelit si \u201cburim i dyt\u00eb i muzik\u00ebs greke\u201d. Ve\u00e7 krijimtaris\u00eb s\u00eb madhe krijuese, n\u00eb radh\u00ebn e dokumentacionit q\u00eb ruhen prej tij, gjenden edhe mjaft studime t\u00eb thella, q\u00eb Kukuzeli ka b\u00ebr\u00eb p\u00ebr deshifrimin e krijimtaris\u00eb s\u00eb autor\u00ebve pararend\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb shkrimet muzikore t\u00eb vjetra, q\u00eb ruhen n\u00eb manastiret e Agjio Orosit (Malit t\u00eb Shenjt\u00eb), posht\u00eb shkrimeve me boj\u00eb t\u00eb zez\u00eb, t\u00eb p\u00ebrpiluara nga krijues dhe artist\u00eb anonim\u00eb, gjenden deshifrime dhe shpjegime t\u00eb tyre t\u00eb m\u00ebvona n\u00eb ngjyr\u00eb t\u00eb kuqe. Pik\u00ebrisht k\u00ebto sh\u00ebnime t\u00eb shumta jan\u00eb v\u00ebrtetuar plot\u00ebsisht, se jan\u00eb punuar nga dora e Jan Kukuzelit. (11)<\/p>\n<p>Krahas pun\u00ebs s\u00eb tij t\u00eb madhe krijuese, Kukuzeli nuk pushoi asnj\u00ebher\u00eb s\u00eb k\u00ebnduari, nga shkolla dhe sallonet mondane t\u00eb oborrit perandorak, deri n\u00eb labirintet e manastireve t\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe, n\u00eb Agjio Oros. Z\u00ebri i tij, i cil\u00ebsuar \u201cengj\u00ebllori\u201d, linte aso kohe gjurm\u00eb aq t\u00eb thella, sa shkrimet dhe impresionet e opinioneve dhe t\u00eb kritik\u00ebs n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi e ngren\u00eb at\u00eb gati-gati n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e mitit t\u00eb gjall\u00eb. Jo rrall\u00eb gjendet n\u00eb radh\u00ebt e k\u00ebtyre shkrimeve dedikuar \u201cmjeshtrit\u201d se \u201cp\u00ebr t\u00eb d\u00ebgjuar z\u00ebrin e tij vinin pran\u00eb Kapel\u00ebs s\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe n\u00eb manastirin e Agjio Oros, njer\u00ebz nga t\u00eb kat\u00ebrta horizontet gjeografike t\u00eb perandoris\u00eb\u2026\u201d (12).<\/p>\n<p>Gjat\u00eb t\u00ebr\u00eb viteve q\u00eb ai q\u00ebndroi si murg n\u00eb manastirin e Agjio Orosit, Kukuzeli k\u00ebndoi liturgjit\u00eb e tij t\u00eb famshme krah ikon\u00ebs s\u00eb Zonj\u00ebs s\u00eb Madh\u00ebrishme \u2013 Sh\u00ebn M\u00ebri, t\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe. P\u00ebr shkak t\u00eb shum\u00eb p\u00ebrkushtimeve muzikore, q\u00eb durrsaku i pati b\u00ebr\u00eb k\u00ebsaj ikone t\u00eb njohur, q\u00eb ruhet edhe sot e k\u00ebsaj dite n\u00eb k\u00ebt\u00eb manastir, ajo-tabloja th\u00ebrritet sot \u201cKukuzelica\u201d.<\/p>\n<p>Krijimtaria e madhe e durrsakut nuk u shtri vet\u00ebm n\u00eb fush\u00ebn e kompozimit, t\u00eb studimeve teorike muzikore dhe t\u00eb interpretimit fonik, Kukuzelin e gjejm\u00eb mjaft produktiv edhe n\u00eb fush\u00ebn e krijimtaris\u00eb letrare poetike. Ai mbetet nj\u00eb em\u00ebr i madh edhe p\u00ebr poezin\u00eb liturgjike bizantine. Shum\u00eb nga k\u00ebto krijime poetike ruhen n\u00eb fondin e letrave t\u00eb tij origjinale, ashtu sikurse edhe nj\u00eb poem\u00eb e gjat\u00eb, e cila \u00ebsht\u00eb melodizuar nga kompozitori i njohur Thoma Thikare. K\u00ebto dor\u00ebshkrime dhe nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e krijimtaris\u00eb s\u00eb tij n\u00eb origjinal ruhen n\u00eb: a- Kodik\u00ebt EBE, nr. 2411, q\u00eb i takojn\u00eb fillimit t\u00eb shekullit t\u00eb 14; b- Kodiku i Vatapodhit nr. 1497; c- Imerologji Sinaik i vitit 1332; d- Kodiku i Leningradit nr. 121 etj. Shkrimet dhe k\u00ebng\u00ebt e tij m\u00eb t\u00eb hershme ruhen n\u00eb dy imerologjiot\u00eb (ditar\u00ebt), q\u00eb u takojn\u00eb viteve 1302 dhe 1309.<\/p>\n<p>Kritika e artit muzikor bashk\u00ebkohor q\u00eb studion dhe analizon krijimtarin\u00eb e mjeshtrit, i vler\u00ebson krijimet, Chantet, melodit\u00eb dhe liturgjit\u00eb e tij, n\u00eb raport me krijimet e autor\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb, m\u00eb t\u00eb hersh\u00ebm apo bashk\u00ebkoh\u00ebs me Kukuzelin, \u201ct\u00eb dalluara p\u00ebr nj\u00eb superioritet t\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb durrsakut n\u00eb raport me t\u00ebr\u00eb kompozitor\u00ebt bizantin\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre shekujve. Ai shfaqet me profilin e novatorit t\u00eb par\u00eb q\u00eb abandonon t\u00eb vjetr\u00ebn, m\u00ebnyr\u00ebn konservatore t\u00eb kompozimit drejt gjetjeve t\u00eb reja melodike\u2026\u201d (14). Kukuzeli vler\u00ebsohet si nj\u00eb ur\u00eb, prej ku kap\u00ebrcehet nga brigjet e tradit\u00ebs muzikore t\u00eb vjet\u00ebr, t\u00eb shekujve t\u00eb 13 dhe p\u00ebrpara tij, n\u00eb repertor\u00ebt e rinj muzikor\u00eb, q\u00eb u pasuan nga t\u00ebr\u00eb shkolla muzikore bizantine e m\u00ebvon\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb gjykimin e kritik\u00ebs dhe t\u00eb studiuesve, Kukuzeli mbetet kompozitori novator m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i fondit t\u00eb muzik\u00ebs q\u00eb p\u00ebrdor edhe sot kisha ortodokse bizantine.<\/p>\n<p><strong>KUSH ISHTE NJERIU Q\u00cb ZBULOI TALENTIN DURRSAK?<\/strong><\/p>\n<p>Po kush ishte maestroja q\u00eb dalloi talentin brenda shpirtit t\u00eb k\u00ebtij djaloshi t\u00eb ri nga Durr\u00ebsi? Kush ishte ai njeri, q\u00eb pasi e p\u00ebrzgjodhi mes shum\u00eb talenteve t\u00eb tjer\u00eb, punoi me kujdes p\u00ebr t\u2018i p\u00ebrpunuar dhuntit\u00eb k\u00ebtij t\u00eb riu dhe p\u00ebr ta \u00e7uar mandej n\u00eb skenat e yjeve q\u00eb l\u00ebn\u00eb gjurm\u00eb n\u00eb dimensionet e pafund t\u00eb koh\u00ebve?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb shum\u00eb interesant ajo q\u00eb kemi gjetur s\u00eb fundi, n\u00eb nj\u00eb nga studimet e dokumenteve bizantine t\u00eb asaj kohe, e cila na b\u00ebn t\u00eb njohur emrin e maestros, q\u00eb punoi me talentin p\u00ebr ta \u00e7uar at\u00eb n\u00eb nivelet e gjeniut. Kush ishte pra m\u00ebsuesi q\u00eb u mor nga af\u00ebr me durrsakun e ri?<\/p>\n<p>\u00c7udit\u00ebrisht gjejm\u00eb t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr shqiptar, ai quhet \u201cJoani Glika (Glika \u2013 n\u00eb shqipen mesjetare \u00ebsht\u00eb Gjika, n\u00eb shqipen e sotme, ashtu sikurse Gluha \u2013 gjuha) nga qyteti Glika i Thesprotis\u00eb\u201d, thot\u00eb dokumenti bizantin. Po Glika ekziston edhe sot e k\u00ebsaj dite si vendbanim n\u00eb Thesproti, pra n\u00eb \u00c7am\u00ebrin\u00eb e sotme.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto dokumente, Joani Glika-Gjika etiketohet si \u201cteoricieni bizantin i shkoll\u00ebs muzikore t\u00eb fronit perandorak\u201d. N\u00eb radh\u00ebt e komentit p\u00ebr k\u00ebt\u00eb maestro t\u00eb shkoll\u00ebs muzikore thuhet se ai duhet t\u00eb ket\u00eb lindur n\u00eb 1250-\u00ebn.<\/p>\n<p>E th\u00ebn\u00eb me fjal\u00eb t\u00eb tjera, duket qart\u00eb se tutori i Kukuzelit ka qen\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr shqiptar. Pik\u00ebrisht ky fakt e b\u00ebn edhe m\u00eb interesant figur\u00ebn e Kukuzelit, i cili nga ky rast duket se nuk na shfaqet m\u00eb si nj\u00eb fenomen i vetmuar dhe i shk\u00ebputur n\u00eb bot\u00ebn muzikore arb\u00ebrore mesjetare. Si\u00e7 shihet, edhe t\u00eb tjer\u00eb emra i gjejm\u00eb n\u00eb radh\u00ebn e elit\u00ebs intelektuale t\u00eb koh\u00ebs, deri drejtues dhe teoricien\u00eb n\u00eb shkollat m\u00eb n\u00eb z\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb hershme t\u00eb kontinentit ton\u00eb, kur ende n\u00eb Evrop\u00eb nuk kishin lindur universitetet e para.<\/p>\n<p>Por, edhe Joani Glika (Gjika) nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mjesht\u00ebr i vet\u00ebm. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat vite krahas Glik\u00ebs, n\u00eb elit\u00ebn e Oborrit Perandorak q\u00ebndron edhe nj\u00eb tjet\u00ebr figur\u00eb e njohur, i vler\u00ebsuar si \u201cI Mir\u00ebnjohuri \u2013 i madh melodi-himnhartuesi i Sh\u00ebn Sofis\u00eb s\u00eb Kostandinopolit \u2013 Joani Kladha\u201d (9). P\u00ebr k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit nuk gjejm\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb dh\u00ebna, por nisur nga mbiemri i tij \u2013 Kladha, sqarojm\u00eb se ky mbiem\u00ebr i takon fisit t\u00eb famsh\u00ebm shqiptar (arb\u00ebror) t\u00eb Mesjet\u00ebs, q\u00eb n\u00eb shekullin e 13-14 emigruan n\u00eb Greqi. Nd\u00ebr ta, m\u00eb i d\u00ebgjuari mbeti kryengrit\u00ebsi heroik, Krokodil Kladha, q\u00eb udh\u00ebhoqi nj\u00eb nga kryengritjet m\u00eb t\u00eb d\u00ebgjuara kund\u00ebr pushtuesve osman\u00eb dhe mbasi u kap u rrop i gjall\u00eb publikisht\u2026(10).<\/p>\n<div id=\"attachment_26801\" style=\"width: 377px\" class=\"wp-caption alignnone\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-26801\" data-attachment-id=\"26801\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/joan-kukuzeli-gjeniu-durrsak-qe-i-dha-bizantit-melodine-e-shpirtit-dhe-botes-shqiptare-nje-shenjtor\/shenjoankukuzeli1\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/ShenJoanKukuzeli1.jpg?fit=203%2C400&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"203,400\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Shen JoanKukuzeli1\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;Jan Kukuzeli&lt;\/p&gt;\n\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/ShenJoanKukuzeli1.jpg?fit=152%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/ShenJoanKukuzeli1.jpg?fit=203%2C400&amp;ssl=1\" class=\" wp-image-26801\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/ShenJoanKukuzeli1.jpg?resize=367%2C724&#038;ssl=1\" width=\"367\" height=\"724\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/ShenJoanKukuzeli1.jpg?resize=152%2C300&amp;ssl=1 152w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/ShenJoanKukuzeli1.jpg?w=203&amp;ssl=1 203w\" sizes=\"auto, (max-width: 367px) 100vw, 367px\" \/><p id=\"caption-attachment-26801\" class=\"wp-caption-text\">Jan Kukuzeli<\/p><\/div>\n<p><strong>BRAKTISJE E LAVDISE DHE POPULLARITETIT<\/strong><\/p>\n<p>Por, pik\u00ebrisht ato \u00e7aste kur emri i Kukuzelit pat arritur apoteozat e lavdis\u00eb, kur z\u00ebri dhe talenti i tij p\u00ebrmendej me admirim t\u00eb skajsh\u00ebm n\u00eb t\u00eb kat\u00ebrta an\u00ebt e Perandoris\u00eb, kur rrethet e larta t\u00eb elit\u00ebs kulturore bizantine flisnin p\u00ebr novacionet dhe interpretimet e tij t\u00eb mahnitshme, pik\u00ebrisht ato momente, kur pas drobitjes s\u00eb lindjes s\u00eb gjenis\u00eb s\u00eb tij, njeriu pret vler\u00ebsimet, duartrokitjet dhe p\u00ebrg\u00ebzimet \u00e7lodh\u00ebse, pik\u00ebrisht ato momente \u201cdurrsaku\u201d \u00ebsht\u00eb larguar nga skena e lavdeve dhe triumfit. Nga oborri perandorak, nga buja e adhuruesve t\u00eb shumt\u00eb, nga zhurma dhe lavdet e publikut, q\u00eb e priste t\u00ebr\u00eb ovacion, nga jeta t\u00ebr\u00eb emocion dhe popullaritet, \u2026papritur Kukuzeli braktis kryeqytetin, Kostandinopoj\u00ebn, buj\u00ebn e shenjt\u00ebrimit q\u00eb e rrethonte dhe shkon t\u00eb mbyllet, izolohet p\u00ebrfundimisht n\u00eb territore t\u00eb ve\u00e7uara gjeografikisht, n\u00eb terrene malore t\u00eb pakalueshme nga vizitor\u00eb t\u00eb zakonsh\u00ebm, n\u00eb manastiret-k\u00ebshtjella t\u00eb Malit t\u00eb Shenjt\u00eb, n\u00eb Halqidhiqi\u2026 duke u kthyer n\u00eb nj\u00eb asket, murg i mbyllur n\u00eb manastiret enigm\u00eb\u00e2\u20ac\u00a6<\/p>\n<p>Po, p\u00ebr \u00e7far\u00eb arsye e nd\u00ebrmori Kukuzeli k\u00ebt\u00eb braktisje?<\/p>\n<p>Cilat qen\u00eb rrethanat q\u00eb e detyruan at\u00eb t\u00eb largohet prej lavdis\u00eb, adhurimit masiv, popullaritetit q\u00eb e rrethonte ngado?<\/p>\n<p>N\u00eb \u00e7\u2018rrethana ai u imponohej pasioneve t\u00eb mosh\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebr t\u2018u ndrydhur brenda jet\u00ebs s\u00eb mbyllur t\u00eb manastireve?<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb nga dokumentet, q\u00eb b\u00ebn fjal\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje t\u00eb \u00e7uditshme t\u00eb jet\u00ebs s\u00eb kompozitorit dhe novatorit kurajoz, thuhet se largimi iu imponua p\u00ebr t\u00eb mos iu n\u00ebnshtruar akteve imponuese t\u00eb oborrit perandorak dhe k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb Perandorit p\u00ebr ta martuar me nj\u00eb lidhjen e af\u00ebrt t\u00eb tij brenda pallatit. Nj\u00eb tjet\u00ebr d\u00ebshmi, q\u00eb \u00ebsht\u00eb kontradiktore me njoftimin e m\u00ebsip\u00ebrm, na b\u00ebn t\u00eb njohur se Kukuzeli \u00ebsht\u00eb larguar krejt papritur i mbuluar nga heshtja. Kur Perandori m\u00ebsoi p\u00ebr largimin e tij dhe strehimin p\u00ebrfundimtar n\u00eb Manastiret e Athosit, d\u00ebrgoi dy t\u00eb besuar p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar rreth s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij largimi t\u00eb papritur dhe p\u00ebr ta ftuar at\u00eb n\u00eb rikthimin e tij pran\u00eb oborrit. Por, gjeniu nuk e pranoi ftes\u00ebn dhe nuk u rikthye m\u00eb kurr\u00eb n\u00eb labirintet e mistershme t\u00eb pallateve perandorake.<\/p>\n<p>Ende nuk mund t\u00eb themi me siguri, n\u00ebse qen\u00eb v\u00ebrtet k\u00ebto motivet apo di\u00e7ka tjet\u00ebr q\u00eb detyroi Kukuzelin t\u00eb braktis\u00eb nj\u00eb her\u00eb e p\u00ebrgjithmon\u00eb kryeqytetin e Perandoris\u00eb Bizantine, privilegjet dhe lavdin\u00eb e tij, titujt, buj\u00ebn dhe laureimet honorifike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gj\u00eb mund t\u00eb v\u00ebrejm\u00eb me sakt\u00ebsi, q\u00eb motivi i k\u00ebtij largimi duhet t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb tep\u00ebr i thell\u00eb, aq sa mund t\u00eb themi se shkaku i mistersh\u00ebm e kishte bindur plot\u00ebsisht at\u00eb p\u00ebr t\u2018i q\u00ebndruar p\u00ebrgjithmon\u00eb besnik vendimit t\u00eb marr\u00eb p\u00ebr arratisje p\u00ebrfundimtare drejt vetmis\u00eb, si murg asket i manastireve t\u00eb Athosit.<\/p>\n<p>Por, me gjith\u00eb arratisjen e tij fizike, Kukuzeli nga nj\u00eb gj\u00eb nuk u arratis kurr\u00eb, nga pasioni dhe krijimtaria e tij muzikore. Edhe n\u00eb Manastirin e Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe, Kukuzeli vazhdoi t\u00eb punoj\u00eb intensivisht deri n\u00eb vitet e fundit t\u00eb pleq\u00ebris\u00eb s\u00eb tij t\u00eb bardh\u00eb. Dor\u00ebshkrimet e tij t\u00eb shumta, n\u00eb radhojt\u00eb dhe kodik\u00ebt e k\u00ebtyre manastireve, mbeten t\u00eb shfletuar dhe ende t\u00eb pashfletuar, t\u00eb zb\u00ebrthyer, t\u00eb pazb\u00ebrthyer, n\u00eb pritm\u00ebni si objekt i studimeve t\u00eb m\u00ebtejme dhe padyshim i t\u00eb papriturave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha.<\/p>\n<p>Ve\u00e7 aktivitetit t\u00eb tij t\u00eb dendur krijues dhe studimor, gjat\u00eb dekadave q\u00eb Kukuzeli q\u00ebndroi n\u00eb manastiret e Athosit, duke kryer ato detyra q\u00eb rregullat e manastireve u caktojn\u00eb sh\u00ebrb\u00ebtor\u00ebve t\u00eb tyre, murgjve, durrsaku si nj\u00eb murg i bindur merrej edhe me kullotjen e bag\u00ebtive. K\u00ebshtu, gjeniu i muzik\u00ebs, n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre i p\u00ebrngjan per\u00ebndive t\u00eb lashta \u2013 pse jo Orfeut.<\/p>\n<p>Pik\u00ebrisht, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Manastirit t\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe, ku \u201cdurrsaku\u201d kaloi pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs, ai pati nd\u00ebrtuar nj\u00eb streh\u00ebz t\u00eb vog\u00ebl, ku banonte shpesh, nd\u00ebrsa q\u00ebndronte jasht\u00eb manastirit, derisa vdiq. Trupi i tij u varros n\u00eb Kish\u00ebn e Arhangjel\u00ebve, n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Lavr\u00ebs s\u00eb Madhe, n\u00eb Agjio Oros, vend ku identifikohet edhe sot varri i tij. N\u00eb Kodikun nr. 46 t\u00eb k\u00ebtij manastiri ruhet nj\u00eb portret i Kukuzelit, i cili mendohet t\u00eb jet\u00eb punuar nga artist\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebs me mjeshtrin, por q\u00eb, gjithsesi, autori i tablos\u00eb mbetet anonim.<\/p>\n<p><strong>P\u00cbRPJEKJE P\u00cbR T\u00cb P\u00cbRVET\u00cbSUAR ORIGJIN\u00cbN E DURRSAKUT<\/strong><\/p>\n<p>Duke ndjekur gjurmimet e b\u00ebra p\u00ebr figur\u00ebn dhe krijimtarin\u00eb e k\u00ebtij krijuesi p\u00ebrher\u00eb gjen pretendime p\u00ebr origjin\u00eb joshqiptare t\u00eb Kukuzelit! Ka studiues t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb grek\u00eb dhe bullgar\u00eb, q\u00eb pretendojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb origjin\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb \u201cdurrsakut\u201d. Bullgar\u00ebt, p\u00ebr t\u00eb na bindur dhe p\u00ebr t\u00eb \u201cargumentuar\u201d origjin\u00ebn bullgare t\u00eb Kukuzelit, theksojn\u00eb se \u201cn\u00ebna e tij ishte bullare\u201d, por pa na treguar se cilat jan\u00eb k\u00ebto burime q\u00eb e thon\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb, ku \u00ebsht\u00eb marr\u00eb kjo e dh\u00ebn\u00eb etj! Jo vet\u00ebm kaq, por n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1980, bullgar\u00ebt duke e pretenduar p\u00ebr bullgar, organizuan n\u00eb Sofje nj\u00eb simpozium nd\u00ebrkomb\u00ebtar, me rastin e 700-vjetorit t\u00eb lindjes s\u00eb Kukuzelit!<\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb as e para dhe as e fundmit her\u00eb, kur personalitete apo figura me kontribute t\u00eb dalluara n\u00eb fusha t\u00eb ndryshme t\u00eb jet\u00ebs shoq\u00ebrore, b\u00ebhen objekt i \u201clakmive\u201d p\u00ebr p\u00ebrvet\u00ebsimin ose ndryshimin e origjin\u00ebs s\u00eb tyre. Duket se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prirje e brendshme e natyrave njer\u00ebzore, q\u00eb t\u00eb mir\u00ebn ta afrojn\u00eb p\u00ebr ta pasur \u201cpak\u201d t\u00eb tyren. E nga ky rregull, si objekt i lakmuar, duket q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrjashtuar as Kukuzeli.<\/p>\n<p>Studiues t\u00eb jet\u00ebs dhe vepr\u00ebs s\u00eb \u201cmjeshtrit t\u00eb muzik\u00ebs bizantine\u201d, dekada m\u00eb par\u00eb, nd\u00ebrsa gjenin vlerat unikale t\u00eb tij, nuk i shmangeshin dot tundimit p\u00ebr ta pasur t\u00eb tyren Kukuzelin. Megjith\u00ebse, n\u00eb jo m\u00eb pak se n\u00eb tri dokumente autentik\u00eb, t\u00eb koh\u00ebs dhe n\u00eb shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb m\u00ebvon\u00eb, b\u00ebhet plot\u00ebsisht e qart\u00eb vendlindja e Kukuzelit \u2013 p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr edhe pse ai vet\u00eb pohon se \u00ebsht\u00eb nga \u201cDurr\u00ebsi i Shqip\u00ebris\u00eb\u201d; ndonj\u00eb biograf, kritik apo muzikolog grek, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur t\u00eb \u201cprovojn\u00eb p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb heleniko-bizantine t\u00eb Kukuzelit\u201d.<\/p>\n<p>Por, Bizanti apo bizantini nuk n\u00ebnkupton Greqin\u00eb dhe qytetarin grek.<\/p>\n<p><strong>PERANDORIA BIZANTINE<\/strong><\/p>\n<p>Pa dashur aspak t\u00eb ofrojm\u00eb nj\u00eb ekspoze p\u00ebr Bizantin, Perandoria, n\u00ebn t\u00eb cil\u00ebn territoret e vendit ton\u00eb, si t\u00ebr\u00eb territoret e popujve ballkanik\u00eb dhe m\u00eb gjer\u00eb, u p\u00ebrfshin\u00eb p\u00ebrreth n\u00ebnt\u00eb shekuj; do t\u00eb gjykonim me vend t\u00eb t\u00ebrhiqnim v\u00ebmendjen n\u00eb disa fakte. Jo rrall\u00eb vihen re konfondime t\u00eb koncepteve politike, administrative, gjeografike, kulturore, morale t\u00eb k\u00ebsaj perandorie me ato t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. M\u00eb konkretisht, shpesh kur thuhet kisha bizantine (ortodokse) shum\u00eb syresh e barazojn\u00eb apo e njehsojn\u00eb at\u00eb me kish\u00ebn greke; kur thuhet kultura bizantine e njehsojn\u00eb me kultur\u00ebn greke dhe kur thuhet Perandoria Bizantine e barazojn\u00eb at\u00eb me nj\u00eb perandori greke\u00e2\u20ac\u00a6<\/p>\n<p>Perandoria Bizantine, si \u00e7do perandori tjet\u00ebr n\u00eb historin\u00eb e shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore, nuk ka qen\u00eb nj\u00eb trev\u00eb e kufizuar gjeografike, brenda kufijve t\u00eb s\u00eb cil\u00ebs t\u00eb p\u00ebrmblidhej nj\u00eb popull etnikisht i past\u00ebr, pa pranin\u00eb e popujve apo pakicave t\u00eb tjera. P\u00ebrkundrazi, Perandoria Bizantine, si t\u00ebr\u00eb perandorit\u00eb e m\u00ebparshme apo t\u00eb m\u00ebpastajme p\u00ebrfshinte brenda kufijve t\u00eb saj nj\u00eb num\u00ebr popujsh t\u00eb ndrysh\u00ebm, p\u00ebr rrjedhim nj\u00eb prani t\u00eb madhe gjuh\u00ebsh q\u00eb flisnin k\u00ebta popuj, nj\u00eb prani t\u00eb larmishme kulturash, morali, filozofie, eksperiencash artistike, arkitektonike, muzikore, trash\u00ebgimish zakonore etj. E th\u00ebn\u00eb me fjal\u00eb t\u00eb tjera, Perandoria Bizantine ishte nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb gjeografike, ku p\u00ebrfshiheshin dhe administroheshin popuj, kultura, trash\u00ebgimi, pasuri dhe eksperienca t\u00eb shumta, pra ishte nj\u00eb nj\u00ebsi politiko-administrativo-gjeografike multietnike e multikulturore. P\u00ebr rrjedhim, edhe institucionet e saj nuk qen\u00eb as institucione greke, as shqiptare, as serbe, bullgare etj., por institucione q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsonin nj\u00eb brum\u00eb dhe produkt multietnik t\u00eb t\u00ebr\u00eb k\u00ebtyre popujve. Prandaj, kur themi muzik\u00eb e kish\u00ebs ortodokse bizantine, ikonografi bizantine, art bizantin etj., kjo nuk n\u00ebnkupton muzik\u00eb, piktur\u00eb, art apo kultur\u00eb greke, as shqiptare, as bullgare, as serbe, por e t\u00eb gjith\u00eb popujve q\u00eb jetuan n\u00ebn k\u00ebt\u00eb perandori, at\u00eb Bizantine.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb l\u00ebm\u00eb t\u00eb madh konkurrencash t\u00eb shumta dhe t\u00eb ashpra do t\u00eb mbijetonte dhe do t\u00eb fitonte t\u00eb drejt\u00ebn e \u201cqytetaris\u00eb bizantine\u201d ai instrument, ai mendim, ajo arritje apo ai produkt i asaj shoq\u00ebrie, q\u00eb do t\u00eb ishte thell\u00ebsisht m\u00eb i q\u00ebndruesh\u00ebm, m\u00eb racional, m\u00eb konkurrues, n\u00eb raport me t\u00eb tjer\u00ebt\u00e2\u20ac\u00a6<\/p>\n<p>Pra, nd\u00ebrsa institucionet dhe administrata Perandorake Bizantine ishin nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsi, nj\u00eb simbioz\u00eb multietnike q\u00eb prodhoi artin, kultur\u00ebn, muzik\u00ebn, arkitektur\u00ebn, piktur\u00ebn, ligjet, e saj me tipare t\u00eb dalluara; popujt q\u00eb jetuan brenda hap\u00ebsirave perandorake padyshim q\u00eb ruajt\u00ebn tipare t\u00eb ve\u00e7anta, dalluese, si pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e hap\u00ebsirave multietnike perandorake.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb nga dokumentet an\u00ebsor\u00eb dhe ndoshta jo fort t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, p\u00ebr \u201cdurrsakun\u201d, thuhet se edhe mbasi kishte mb\u00ebrritur n\u00eb Kostandinopoj\u00eb dhe kalonte aty mosh\u00ebn e rinis\u00eb s\u00eb tij, Kukuzeli nuk kishte m\u00ebsuar ende t\u00eb fliste mir\u00eb greqisht. Dhe jo vet\u00ebm kaq, por n\u00eb \u201cvit\u00ebn\u201d e gjat\u00eb dhe t\u00eb holl\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb thuhet se edhe vet\u00eb mbiemri, \u201cdurrsakut\u201d, i mbeti nga nj\u00eb fraz\u00eb e gjuh\u00ebs s\u00eb tij, q\u00eb p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt ishte e pakuptueshme.<\/p>\n<p>Episodi i shkruar n\u00eb kodik na rr\u00ebfen rastin konkret dhe sqaron se kur \u201cdurrsakun\u201d e kishin pyetur shok\u00ebt e shkoll\u00ebs imperiale se \u201c\u00e7far\u00eb kishte ngr\u00ebn\u00eb p\u00ebr drek\u00eb? Ai iu p\u00ebrgjigj n\u00eb gjuh\u00ebn e tij, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pakuptuar \u2013 kuka \u2013 zela! Nga ky \u00e7ast, \u2013 thuhet n\u00eb dokumentin e koh\u00ebs, \u2013 atij i mbeti nofka Kukazeli \u2013 Kukuzeli, q\u00eb mandej e shoq\u00ebroi at\u00eb si mbiem\u00ebr t\u00ebr\u00eb jet\u00ebn\u201d.<\/p>\n<p>Duke shkuar edhe pak m\u00eb tej n\u00eb k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje, mendojm\u00eb se \u00ebsht\u00eb me shum\u00eb interes t\u00eb p\u00ebrmendim nj\u00eb fakt t\u00eb pagjetur m\u00eb par\u00eb. N\u00eb Kodikun e Vatapodhit gjendet e shkruar nga dora e Kukuzelit edhe nj\u00eb ninull\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn thuhet se at\u00eb ia pat k\u00ebnduar dikur n\u00ebna e tij. Vargjet e k\u00ebsaj ninulle jan\u00eb b\u00ebr\u00eb objekt i studimeve t\u00eb ndryshme, p\u00ebr t\u00eb zb\u00ebrthyer dhe interpretuar ato me greqishten ose sllavishten. Por, duket se as p\u00ebrpjekjet e nj\u00ebr\u00ebs pal\u00eb dhe as t\u00eb tjetr\u00ebs nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrfundime bind\u00ebse.<\/p>\n<p>Vargjet interesante t\u00eb k\u00ebsaj ninulle nuk jan\u00eb par\u00eb nga linguist\u00ebt tan\u00eb, p\u00ebr t\u00eb q\u00ebmtuar ata mund\u00ebsin\u00eb e zb\u00ebrthimit t\u00eb tyre me an\u00eb t\u00eb shqipes. E themi k\u00ebt\u00eb, pasi pa dashur t\u00eb hyjm\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb jan\u00eb objekt i nj\u00eb fushe, disipline dhe shkence krejt t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ruajm\u00eb mendimin se tek element\u00eb t\u00eb saj mund t\u00eb dallohen ndoshta ngjashm\u00ebri t\u00eb dukshme me arb\u00ebrishten\u2026<\/p>\n<p>Sidoqoft\u00eb, le t\u00eb shpresojm\u00eb te t\u00eb rejat dhe t\u00eb papriturat e reja q\u00eb mund t\u00eb na ofroj\u00eb ky durrsak, q\u00eb i dha aq shum\u00eb shpirtit melodik dhe fondit muzikor t\u00eb popujve e institucioneve q\u00eb jetuan n\u00ebn Bizantin.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Joan Kukuzeli gjeniu durrsak q\u00eb i dha bizantit melodin\u00eb e shpirtit dhe bot\u00ebs shqiptare nj\u00eb shenjtor. &#8211; Nga Albert Vataj Sot \u00ebsht\u00eb dita e Sh\u00ebn Joan Kukuzelit, shqiptarit q\u00eb e shenjt\u00ebroi devocioni dhe z\u00ebri. Jan Kukuzeli \u00ebsht\u00eb gjeniu durrsak q\u00eb i dha melodin\u00eb e shpirtit, bizantit dhe bot\u00ebs shqiptare nj\u00eb shenjtor. Jan Kukuzeli lindi rreth [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":26797,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-26796","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/Joan-Kukuzeli-Copy.jpg?fit=671%2C345&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-6Yc","jetpack-related-posts":[{"id":100039,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-origjina-e-hantavirusit-qe-pushtoi-kroceren-dhe-ka-alarmuar-boten-burimi-i-perhapjes-ishte-ne\/","url_meta":{"origin":26796,"position":0},"title":"Zbulohet origjina e Hantavirusit q\u00eb \u2018pushtoi\u2019 kro\u00e7er\u00ebn dhe ka alarmuar bot\u00ebn, burimi i p\u00ebrhapjes ishte n\u00eb\u2026","author":"Kurt Farka","date":"May 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Maji 2026 Argjentina \u00ebsht\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb nj\u00eb hetimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar sh\u00ebndet\u00ebsor, pas nj\u00eb shp\u00ebrthimi t\u00eb Hantavirusit n\u00eb anijen turistike holandeze MV Hondius, me autoritetet q\u00eb po hetojn\u00eb nj\u00eb deponi (habitat, zon\u00eb t\u00eb kontaminuar) n\u00eb periferi t\u00eb Ushuaia-s, n\u00eb pjes\u00ebn jugore t\u00eb vendit, si nj\u00eb burim t\u00eb mundsh\u00ebm infeksioni. Sipas\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/argjentine-hantavirusi-1140x570-1.jpg?fit=1140%2C570&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/argjentine-hantavirusi-1140x570-1.jpg?fit=1140%2C570&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/argjentine-hantavirusi-1140x570-1.jpg?fit=1140%2C570&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/argjentine-hantavirusi-1140x570-1.jpg?fit=1140%2C570&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/argjentine-hantavirusi-1140x570-1.jpg?fit=1140%2C570&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100063,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/batutat-e-rames-gjermanet-jane-prapa-nesh-me-dixhitalizimin-neper-ministri-punojne-akoma-me-fax\/","url_meta":{"origin":26796,"position":1},"title":"Batutat e Ram\u00ebs: &#8211; Gjerman\u00ebt jan\u00eb prapa nesh me dixhitalizimin. &#8211; N\u00ebp\u00ebr ministri punojn\u00eb akoma me \u2018fax\u2019!","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Kryeministri Edi Rama deklaroi se programi \u201cEU4Municipalities II\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr modernizimin e institucioneve vendore dhe rritjen e kapaciteteve njer\u00ebzore n\u00eb bashkit\u00eb shqiptare. Gjat\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb aktivitetin e nisjes s\u00eb programit, Rama tha se sfida m\u00eb e madhe aktuale mbetet forcimi i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100045,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/perplasje-ne-protesten-e-opozites-kikia-veprimet-e-policise-ishin-te-pajustifikuara-dhe-disproporcionale\/","url_meta":{"origin":26796,"position":2},"title":"P\u00ebrplasje n\u00eb protest\u00ebn e opozit\u00ebs, Kikia: &#8211; Veprimet e policis\u00eb ishin t\u00eb pajustifikuara dhe disproporcionale!","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Protesta e radh\u00ebs e organizuar nga Partia Demokratike u shoq\u00ebrua me tensione dhe p\u00ebrplasje mes protestuesve dhe forcave t\u00eb policis\u00eb. Sipas analistit Mentor Kikia, nd\u00ebrhyrja e policis\u00eb k\u00ebt\u00eb her\u00eb ishte duksh\u00ebm m\u00eb e shpejt\u00eb dhe m\u00eb agresive, duke sinjalizuar nj\u00eb ndryshim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb strategjis\u00eb n\u00eb krahasim\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/kkkj.jpg?fit=784%2C431&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/kkkj.jpg?fit=784%2C431&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/kkkj.jpg?fit=784%2C431&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/kkkj.jpg?fit=784%2C431&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100042,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/opsionet-qe-duhen-hedhur-ne-tryeze-jane-zgjedhjet-e-parakohshme\/","url_meta":{"origin":26796,"position":3},"title":"Opsionet qe duhen hedhur n\u00eb tryez\u00eb jan\u00eb: &#8211; Zgjedhjet e parakohshme","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Analisti Genc Burimi argumenton se protestat e vazhdueshme t\u00eb opozit\u00ebs nuk jan\u00eb thjesht nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje e brendshme, por nj\u00eb mesazh i qart\u00eb drejtuar partner\u00ebve europian\u00eb mbi kriz\u00ebn e thell\u00eb politike n\u00eb vend. Sipas tij, partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb e shohin si t\u00eb pamundur q\u00eb klima aktuale politike, e karakterizuar\u2026","rel":"","context":"In &quot;Politika&quot;","block_context":{"text":"Politika","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/politika\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Genc-Burimi.jpg?fit=662%2C411&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Genc-Burimi.jpg?fit=662%2C411&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Genc-Burimi.jpg?fit=662%2C411&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100023,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pas-ballukut-anila-denaj-vihet-ne-rresht-detyroi-doganat-te-ndalin-veprimet-ndaj-bankers-petroleum\/","url_meta":{"origin":26796,"position":4},"title":"Pas Ballukut, Anila Denaj \u2018vihet n\u00eb rresht\u2019, detyroi doganat t\u00eb ndalin veprimet ndaj Bankers Petroleum","author":"Kurt Farka","date":"May 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Maji 2026 Pasi Belinda Balluku, kreu detyr\u00ebn e saj, duke b\u00ebr\u00eb eksperten e naft\u00ebs dhe ligjeve fiskale, tashm\u00eb brenda s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs dit\u00eb edhe Ministrja Anila Denaj arrin t\u00eb analizoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb parashtrimet e Ballukut dhe t\u00eb abuzoj\u00eb me detyr\u00ebn e saj duke iu drejtuar Doganave q\u00eb t\u00eb ndalin \u00e7do\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100051,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkeologet-gjejne-banje-publike-rrethore-2-mije-vjecare-ne-aleksandri\/","url_meta":{"origin":26796,"position":5},"title":"Arkeolog\u00ebt gjejn\u00eb banj\u00eb publike rrethore 2 mij\u00eb vje\u00e7are n\u00eb Aleksandri","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Historia e Aleksandris\u00eb vazhdon t\u00eb zbulohet n\u00ebn tok\u00eb. K\u00ebt\u00eb her\u00eb, g\u00ebrmimet n\u00eb zon\u00ebn Muharram Bey kan\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb zbulim q\u00eb ndihmon n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb evolucionit t\u00eb qytetit nd\u00ebr shekuj. Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb banj\u00eb publike me form\u00eb rrethore, t\u00eb njohur si \u201ctholos\u201d, e cila\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26796"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26802,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26796\/revisions\/26802"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}