{"id":26779,"date":"2019-10-07T00:25:12","date_gmt":"2019-10-07T00:25:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=26779"},"modified":"2019-10-07T00:25:12","modified_gmt":"2019-10-07T00:25:12","slug":"gezim-hoxha-detajet-e-kishes-se-shek-vi-ne-hot-te-malesise-se-madhe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gezim-hoxha-detajet-e-kishes-se-shek-vi-ne-hot-te-malesise-se-madhe\/","title":{"rendered":"G\u00ebzim Hoxha: &#8211; Detajet e kish\u00ebs s\u00eb shek VI n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe"},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"26780\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gezim-hoxha-detajet-e-kishes-se-shek-vi-ne-hot-te-malesise-se-madhe\/1-sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-hot-770x433\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?fit=770%2C367&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"770,367\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770&#215;433\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?fit=300%2C143&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?fit=770%2C367&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-26780\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=501%2C239&#038;ssl=1\" width=\"501\" height=\"239\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=300%2C143&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=768%2C366&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=450%2C214&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=600%2C286&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=400%2C191&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?resize=770%2C433&amp;ssl=1 770w\" sizes=\"auto, (max-width: 501px) 100vw, 501px\" \/><\/p>\n<p><strong>G\u00ebzim Hoxha: &#8211; Detajet e kish\u00ebs s\u00eb shek VI n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe<\/strong><\/p>\n<p><strong>Fatmira Nikolli <\/strong><\/p>\n<p><strong>\u2013<\/strong>\u00a0Arkeologu G\u00ebzim Hoxha vjen n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb \u201cGazeta Shqiptare\u201d p\u00ebr t\u00eb detajuar zbulimin e nj\u00eb kishe paleokristiane n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe. Ai flet p\u00ebr dometh\u00ebnien e gjetjeve arkeologjike dhe procesin e kristianizimit sikund\u00ebr p\u00ebr raportin e zbulimeve mes jugut dhe veriut t\u00eb vendit.<\/p>\n<p><strong>\u2013 \u00cbsht\u00eb zbuluar nj\u00eb kish\u00eb n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe. \u00c7far\u00eb kishe \u00ebsht\u00eb kjo?<\/strong><br \/>\nObjekti i zbuluar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kish\u00eb paleokristiane. \u00cbsht\u00eb objekt i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb e veriut, mbasi n\u00eb k\u00ebt\u00eb territor jan\u00eb zbuluar m\u00eb pak se n\u00eb pjes\u00eb t\u00eb tjera t\u00eb territorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kish\u00eb paleokistiane do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga kishat m\u00eb t\u00eb hershme n\u00eb vend dhe p\u00ebrfshihet n\u00eb at\u00eb koh\u00eb q\u00eb ne i referohemi si paleokristiane ku p\u00ebrfshihen nga fundi i shekullit IV deri n\u00eb fundin e shekullit VII. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb n\u00eb territorin ton\u00eb fillojn\u00eb e shfaqen kishat paleokristinae si rezultat i kristianizimit gradual t\u00eb popullsis\u00eb. Duke filluar nga fundi i shekullit V dhe fillimi i shekullit VI \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar kjo kish\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u2013 A dihej q\u00eb ka n\u00eb at\u00eb zon\u00eb gjurm\u00eb a rr\u00ebnoja t\u00eb nj\u00eb kishe? A kishte t\u00eb dh\u00ebna?<\/strong><br \/>\nRealisht territori i Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb veriut nga pik\u00ebpamja arkeologjike \u00ebsht\u00eb nj\u00eb territor disi m\u00eb pak intensivisht i k\u00ebrkuar, nd\u00ebrsa n\u00eb Jug p\u00ebr arsye edhe t\u00eb pasuris\u00eb arkeologjike por edhe t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb institucioneve dhe shtetit n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi k\u00ebrkimet kan\u00eb qen\u00eb m\u00eb intensive dhe ka m\u00eb shum\u00eb. Rezultatet e viteve t\u00eb fundit po tregojn\u00eb q\u00eb edhe n\u00eb Veri ka objekte t\u00eb tilla kishtare t\u00eb k\u00ebsaj kohe, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb gjetur n\u00eb Lezh\u00eb e rrethinat e saj, si n\u00eb rrethinat e Mbishkodr\u00ebs, n\u00eb Lohe t\u00eb poshtme dhe s\u00eb fundmi n\u00eb ekstremin m\u00eb verior, n\u00eb Hot.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"26781\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gezim-hoxha-detajet-e-kishes-se-shek-vi-ne-hot-te-malesise-se-madhe\/5-pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?fit=3154%2C3392&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"3154,3392\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?fit=279%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?fit=952%2C1024&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-26781\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=628%2C675&#038;ssl=1\" width=\"628\" height=\"675\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=279%2C300&amp;ssl=1 279w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=768%2C826&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=952%2C1024&amp;ssl=1 952w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=2000%2C2151&amp;ssl=1 2000w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=450%2C484&amp;ssl=1 450w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=600%2C645&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=1500%2C1613&amp;ssl=1 1500w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=1300%2C1398&amp;ssl=1 1300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?resize=400%2C430&amp;ssl=1 400w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5.-Pllake-nga-sanktuari-i-kishes-me-kryqin-degen-e-hardhise-dhe-drerin.jpg?w=3000&amp;ssl=1 3000w\" sizes=\"auto, (max-width: 628px) 100vw, 628px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u2013 \u00c7far\u00eb shtrirje ka kjo kish\u00eb?<\/strong><br \/>\nP\u00ebrmasat e saj jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb kishe normale, un\u00eb do t\u00eb thosha nj\u00eb madh\u00ebsi mesatare q\u00eb nuk arrin madh\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb bazilike, e cila \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe. \u00cbsht\u00eb kish\u00eb paleokristiane shum\u00eb e qart\u00eb n\u00eb planimetrin\u00eb e saj. Me nj\u00eb gjer\u00ebsi t\u00eb zon\u00eb n\u00eb form\u00eb kryqi, narteksi e quajm\u00eb ne, q\u00eb ka 19 met\u00ebr, nd\u00ebrsa pjes\u00eb q\u00eb zgjatet n\u00eb form\u00ebn e germ\u00ebs T q\u00eb formon kryqin, \u00ebsht\u00eb 21 met\u00ebr; nd\u00ebrsa n\u00eb zon\u00ebn e trupit t\u00eb kish\u00ebs \u00ebsht\u00eb 8 metra e 60 cm.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Ve\u00e7 murit, \u00e7far\u00eb ka dal\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb drit\u00eb q\u00eb ju ka \u00e7uar ju t\u00eb besoni se i p\u00ebrket k\u00ebtij datimi?<\/strong><br \/>\nMuret e kish\u00ebs, kan\u00eb dal\u00eb por jo t\u00eb plot\u00eb, p\u00ebr arsye t\u00eb degradimit nga koha, n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb kish\u00ebs, muret jan\u00eb ruajtur m\u00eb mir\u00eb n\u00eb zon\u00ebn e narteksit. Aty ruhen n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb 1 met\u00ebr ose 1 met\u00ebr e 20, nd\u00ebrsa n\u00eb zon\u00ebn e naosit dhe t\u00eb absid\u00ebs muret kan\u00eb dal\u00eb t\u00eb dobta dhe ne kemi arritur t\u00eb p\u00ebrcaktojm\u00eb vet\u00ebm themelet. Jemi fatlum se n\u00ebp\u00ebrmjet gjurm\u00ebve ne mund t\u00eb rikonstruktojm\u00eb planimetrin\u00eb ekzakte. Ve\u00e7 mureve t\u00eb nd\u00ebrtes\u00ebs, ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe q\u00eb ne na ndihmon p\u00ebr t\u00eb dh\u00ebn\u00eb datimin e koh\u00ebs s\u00eb nd\u00ebrtimit, jan\u00eb objektet q\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si plastike dekorative e arkitektonike e sanktuarit t\u00eb kish\u00ebs; q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhen kangjella, nga altari, nga absida, nga sintroni. T\u00eb gjitha k\u00ebto elemente jan\u00eb elementet m\u00eb t\u00eb bukura, dhe m\u00eb t\u00eb trajtuara edhe n\u00eb pik\u00ebpamjet stilistike e artistike, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebhen nga gur\u00eb t\u00eb gdhendur, bazamente kolonash, kolona, kapitele, shtyllat e kangjell\u00ebs ose t\u00eb templonit ndryshe, q\u00eb jan\u00eb t\u00eb gjitha t\u00eb gdhendura n\u00eb gur, n\u00eb nj\u00eb gur g\u00eblqeror relativisht t\u00eb but\u00eb me ngjyr\u00eb t\u00eb bardh\u00eb. K\u00ebto na japin nj\u00eb simbolik\u00eb tipike t\u00eb koh\u00ebs paleokristinae. Gur\u00ebt e gdhendur t\u00eb sanktuarit, ka pllaka q\u00eb paraqesin skena bukolike, skena me kafsh\u00eb t\u00eb ndryshme, me simbole t\u00eb tilla paleokristiane t\u00eb mir\u00ebfillta si\u00e7 \u00ebsht\u00eb hardhia, gjethja e hardhis\u00eb, bistaku i rrushit, dreri e kafsh\u00eb t\u00eb tjer\u00eb. Jan\u00eb t\u00eb stilizuara n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb q\u00eb n\u00eb arkeolog\u00ebt jan\u00eb simbole paleokristine. Nuk mungon ai q\u00eb p\u00ebr kishat \u00ebsht\u00eb normale: kryqe t\u00eb stilizuara.<\/p>\n<p><strong>\u2013 \u00c7far\u00eb dometh\u00ebnie kan\u00eb bistaku i rrushit, drerit?<\/strong><br \/>\nN\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebr periudh\u00ebn paleokristine, rr\u00ebnj\u00ebt e veta i ka n\u00eb periudhat paraardh\u00ebse, por vjen me nj\u00eb interpretim t\u00eb ri, sipas bot\u00ebkuptimit kristian. N\u00eb rastin e gjethit t\u00eb hardhis\u00eb, e bistak\u00ebve \u00eb rrushit, jan\u00eb burimi nga del vera, e n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi kuptohen si simbole t\u00eb asaj q\u00eb liturgjia kishtare njihet si eukaristia- p\u00ebrjet\u00ebsimi i shpirtit. Ne e dim\u00eb q\u00eb edhe sot buka e vera jan\u00eb dy elemente m\u00eb themelor t\u00eb k\u00ebsaj liturgjie. P\u00ebr drerin ka interpretime t\u00eb ndryshme, por \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kafsh\u00eb q\u00eb paraqitet shpesh n\u00eb simbolik\u00ebn paleokristiane, n\u00eb gur t\u00eb gdhendur, mozaik a n\u00eb piktur\u00eb murale t\u00eb koh\u00ebs q\u00eb \u00ebsht\u00eb me rrall\u00eb. Dreri, ujku, bariu- shpesh i paraqitur n\u00eb perfiguracionin e pastorit t\u00eb mir\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb simbol i Krishtit. Jeta baritore, bukolike- si\u00e7 e quajm\u00eb ne n\u00eb gjuh\u00ebn e arkeologjis\u00eb- \u00ebsht\u00eb e paraqitur n\u00eb skenat paleokristiane, n\u00eb objekte t\u00eb ndryshme. N\u00eb rastin ton\u00eb, n\u00eb kish\u00ebn e Hotit, \u00ebsht\u00eb kryesisht n\u00eb gur g\u00eblqeror.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Profesor, n\u00ebse k\u00ebt\u00eb zbulim duam ta v\u00ebm\u00eb n\u00eb hallkat e vijim\u00ebsis\u00eb iliro-arb\u00ebrore, \u00e7far\u00eb na thot\u00eb kjo kish\u00eb p\u00ebr t\u00eb dhe p\u00ebr etnin\u00eb e zon\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Nuk do t\u00eb ngutesha t\u00eb flisja p\u00ebr nj\u00eb lidhje historike. Do t\u00eb preferoja p\u00ebr momentin t\u00eb flisja p\u00ebr problemin e kristianizimit t\u00eb popullsis\u00eb. Kisha kaq t\u00eb hershme ne na flasin direkt q\u00eb popullsia \u00ebsht\u00eb kristianizuar n\u00eb nj\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, sepse kisha me p\u00ebrmasa t\u00eb tilla tregojn\u00eb se ka komunitete t\u00eb m\u00ebdha banor\u00ebsh q\u00eb jetojn\u00eb n\u00ebn komunitetin kristian. Kjo kish\u00eb dhe t\u00eb tjerat t\u00eb k\u00ebsaj kohe tregojn\u00eb se territori shqiptar \u00ebsht\u00eb kristianizuar shum\u00eb her\u00ebt menj\u00ebher\u00eb pas pranimit t\u00eb fes\u00eb kristiane si fe zyrtare. N\u00eb arkiva e biblioteka gjenden ato q\u00eb ne i njohim si koncile kishtare q\u00eb jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme. N\u00eb aktet e koncilet e k\u00ebsaj kohe p\u00ebrmenden ipeshkv\u00eb nga territori shqiptar q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb k\u00ebto koncile.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Duke qen\u00eb se kjo kish\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e hershme se skizma, sa p\u00ebrbashkues \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zbulim i till\u00eb, p\u00ebr ortodoks\u00ebt dhe katolik\u00ebt?<\/strong><br \/>\nDo t\u00eb thosha q\u00eb p\u00ebrbashkimi ka ekzistuar, e ndarja ka ardhur m\u00eb von\u00eb. N\u00eb gjirin e komunitetit kishtar, q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb (shek.V-VI) lindin herezit\u00eb, arianizmi, monfizitizmi, fotinianizmi, akacianizmi; kulminacioni i t\u00eb cilave \u00ebsht\u00eb skizma, me luftratkund\u00ebr ikonave dhe ndarja e kish\u00ebs q\u00eb ka ndodhur n\u00eb shekullin e XI. Ndarja e kish\u00ebs ka ndodhur 5 shekuj pas datimit t\u00eb k\u00ebsaj kishe.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Ju keni punuar shum\u00eb me kishat e veriut, nd\u00ebrsa m\u00eb her\u00ebt fol\u00ebn p\u00ebr zbulime n\u00eb jug e n\u00eb veri. Jugu ka Voskopoj\u00ebn pothuaj t\u00eb plot\u00eb, e n\u00eb zona t\u00eb tjera ka shum\u00eb kisha n\u00eb gjendje shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb. Si \u00ebsht\u00eb e mundur q\u00eb kishat mesjetare n\u00eb veri, jan\u00eb kaq t\u00eb pakta? Nuk jan\u00eb ruajtur apo?<\/strong><br \/>\n\u00cbsht\u00eb pak e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjigjem sakt\u00ebsisht. Do t\u00eb thosha q\u00eb p\u00ebr periudh\u00ebn paleokristiane jan\u00eb si n\u00eb jug dhe n\u00eb veri- n\u00eb jug jan\u00eb m\u00eb t\u00eb gjurmuara. \u00cbsht\u00eb p\u00ebrqendrim i k\u00ebrkimit arkeologjik. Kjo s\u2019do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb veriu nuk ka- k\u00ebrkimet po tregojn\u00eb se ka.<\/p>\n<p><strong>\u2013 Keni b\u00ebr\u00eb nj\u00eb studim p\u00ebr kish\u00ebn e Balldrenit?<\/strong><br \/>\nJO vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb, por p\u00ebr kishat e Lezh\u00ebs bashk\u00eb me Luan P\u00ebrzhit\u00ebn. Atje jan\u00eb kisha nga antikiteti i von\u00eb deri n\u00eb Mesjet\u00eb. Kishat mesjetare jan\u00eb m\u00eb t\u00eb shumta- sepse b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr komunitetet t\u00eb konsoliduara, nd\u00ebrsa paleokristianet flasin p\u00ebr kristianizim. Mesjeta \u00ebsht\u00eb e mbushur me kisha n\u00eb jug e n\u00eb veri.<\/p>\n<p><strong>-Por, jugu i ka t\u00eb ruajtura, veriu jo. Pse?<\/strong><br \/>\nN\u00eb veri kan\u00eb qen\u00eb kisha t\u00eb natyr\u00ebs romanike, n\u00eb jug t\u00eb natyr\u00ebs bizantine.<\/p>\n<p><strong>-Jan\u00eb t\u00eb ruajtura si n\u00eb Voskopoj\u00eb, si n\u00eb Labov\u00eb t\u00eb Kryqit, si n\u00eb Sarand\u00eb, n\u00eb Dh\u00ebrmi, Himar\u00eb. Nd\u00ebrsa n\u00eb veri, \u00ebsht\u00eb e Balldrenit, e Pllan\u00ebs, dhe \u00e7far\u00eb ka tjet\u00ebr?<\/strong><br \/>\nMbase nuk mund t\u00eb gjej t\u00ebr\u00ebsisht arsyen por do t\u00eb thosha q\u00eb p\u00ebr arsye t\u00eb monumentalitetit, zbukurimeve, p\u00ebr arsye t\u00eb afreskeve t\u00eb shumta q\u00eb kan\u00eb ekzistuar n\u00eb kishat e jugut, q\u00eb jan\u00eb m\u00eb t\u00eb pasura, ndoshta ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb t\u00eb ruhen m\u00eb shum\u00eb si monumente; jo me atributin e vet fetar edhe gjat\u00eb koh\u00ebs s\u00eb kaluar t\u00eb ateizmit. N\u00eb veri kishat nuk kan\u00eb pasur kaq shum\u00eb \u2018stoli\u2019 sa n\u00eb jug dhe kan\u00eb degraduar gradualisht. Ndaj jan\u00eb t\u00eb ruajtura si n\u00eb Voskopoj\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb komunitet me 24 kisha, ose Vithkuqi, etj- t\u00eb tilla komunitete kaq t\u00eb konsoliduara n\u00eb veri nuk i kemi. Specifikat e veriut edhe si territor \u00ebsht\u00eb m\u00eb i shp\u00ebrndar\u00eb e n\u00eb zona m\u00eb malore e t\u00eb ve\u00e7uara.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.gsh.al\/2019\/10\/05\/gezim-hoxha-detajet-e-kishes-se-shek-vi-ne-hot-te-malesise-se-madhe\/\">Gazeta Shqiptare<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00ebzim Hoxha: &#8211; Detajet e kish\u00ebs s\u00eb shek VI n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe Fatmira Nikolli \u2013\u00a0Arkeologu G\u00ebzim Hoxha vjen n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb \u201cGazeta Shqiptare\u201d p\u00ebr t\u00eb detajuar zbulimin e nj\u00eb kishe paleokristiane n\u00eb Hot t\u00eb Mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Madhe. Ai flet p\u00ebr dometh\u00ebnien e gjetjeve arkeologjike dhe procesin e kristianizimit sikund\u00ebr p\u00ebr raportin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":26780,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[85,10,86],"tags":[],"class_list":["post-26779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-histori","category-kultura","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/1.-Sheshi-i-germimit-te-kishes-paleokristiane-ne-Hot-770x433.jpg?fit=770%2C367&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-6XV","jetpack-related-posts":[{"id":101153,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/mevlan-shanaj-i-kujton-rames-90-te-besuam-se-kishe-frike-nga-pushteti-jo-etje-per-te-perse-na-zhgenjeve\/","url_meta":{"origin":26779,"position":0},"title":"Mevlan Shanaj i kujton Ram\u00ebs \u201990: &#8211; T\u00eb besuam se kishe frik\u00eb nga pushteti, jo etje p\u00ebr t\u00eb! &#8211; P\u00ebrse na zhg\u00ebnjeve?","author":"Kurt Farka","date":"June 6, 2026","format":false,"excerpt":"6 Qershor 2026 Edhe personazhe nga bota e artit i jan\u00eb bashkuar protest\u00ebs s\u00eb qytetar\u00ebve n\u00eb mbrojtje t\u00eb Zv\u00ebrnecit, protest\u00eb q\u00eb ka kaluar tashm\u00eb kufijt\u00eb e q\u00ebllimit fillestar, pasi qytetar\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb n\u00eb vijim\u00ebsi largimin e kryeministrit Edi Rama dhe qeveris\u00eb s\u00eb tij. Aktori Mevlan Shanaj, n\u00eb nj\u00eb reagim n\u00eb rrjetet\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Capture-39.jpg?fit=1062%2C704&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Capture-39.jpg?fit=1062%2C704&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Capture-39.jpg?fit=1062%2C704&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Capture-39.jpg?fit=1062%2C704&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Capture-39.jpg?fit=1062%2C704&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":101724,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/edi-rama-ne-panik-1-miliard-dollare-te-zbuluara-nga-agjencite-amerikane-ne-dubai-robert-papa-zbardh-prapaskenat\/","url_meta":{"origin":26779,"position":1},"title":"Edi Rama n\u00eb panik, 1 miliard dollar\u00eb t\u00eb zbuluara nga agjencit\u00eb amerikane n\u00eb Dubai, Robert Papa zbardh prapaskenat\u2026","author":"Kurt Farka","date":"June 23, 2026","format":false,"excerpt":"23 Qershor 2026 Gazetari Robert Papa shprehet se kryeministri Edi Rama ndodhet n\u00eb nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb protestave masive t\u00eb qytetar\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb ndryshimin e qeverisjes. Sipas tij, agjencit\u00eb amerikane q\u00eb monitorojn\u00eb pastrimin e parave kan\u00eb zbuluar shuma marramend\u00ebse parash t\u00eb lidhura me njer\u00ebz t\u00eb af\u00ebrt\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/a8auaa-962x570-1.jpg?fit=962%2C570&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/a8auaa-962x570-1.jpg?fit=962%2C570&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/a8auaa-962x570-1.jpg?fit=962%2C570&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/a8auaa-962x570-1.jpg?fit=962%2C570&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100494,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohen-gjurmet-e-nje-galaktike-te-lashte\/","url_meta":{"origin":26779,"position":2},"title":"Zbulohen gjurm\u00ebt e nj\u00eb galaktike t\u00eb lasht\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 20, 2026","format":false,"excerpt":"20 Maji 2026 Vrojtohen ajo \u00e7ka ngelur nga nj\u00eb galaktik\u00eb e antike e g\u00eblltitur nga Rruga e Qum\u00ebshtit, galaktika pjes\u00eb e s\u00eb cil\u00ebs jemi ne. Ngjarja kozmike \u00ebsht\u00eb verfikiuar 10 miliard vite m\u00eb par\u00eb, kur universi ishte ende i ri, n\u00eb rreth 4 mld vitet e para t\u00eb jet\u00ebs. Galaktika\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/galaksia-loki-1024x683-1.jpg?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/galaksia-loki-1024x683-1.jpg?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/galaksia-loki-1024x683-1.jpg?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/galaksia-loki-1024x683-1.jpg?fit=1024%2C683&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100063,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/batutat-e-rames-gjermanet-jane-prapa-nesh-me-dixhitalizimin-neper-ministri-punojne-akoma-me-fax\/","url_meta":{"origin":26779,"position":3},"title":"Batutat e Ram\u00ebs: &#8211; Gjerman\u00ebt jan\u00eb prapa nesh me dixhitalizimin. &#8211; N\u00ebp\u00ebr ministri punojn\u00eb akoma me \u2018fax\u2019!","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Kryeministri Edi Rama deklaroi se programi \u201cEU4Municipalities II\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb instrument i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr modernizimin e institucioneve vendore dhe rritjen e kapaciteteve njer\u00ebzore n\u00eb bashkit\u00eb shqiptare. Gjat\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij n\u00eb aktivitetin e nisjes s\u00eb programit, Rama tha se sfida m\u00eb e madhe aktuale mbetet forcimi i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/rama-kuvend_1-1.jpg?fit=640%2C433&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100894,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/izraelitet-po-marrin-token-lala-flet-mbi-pretendimin-qe-qarkullon-letrat-e-pronave-jane-falsifikuar-vite-me-pare-nje-rus-dhe-nje-bullgar\/","url_meta":{"origin":26779,"position":4},"title":"\u201cIzraelit\u00ebt po marrin tok\u00ebn\u201d\/ Lala flet mbi pretendimin q\u00eb qarkullon: &#8211; Letrat e pronave jan\u00eb falsifikuar vite m\u00eb par\u00eb! Nj\u00eb rus dhe nj\u00eb bullgar\u2026","author":"Kurt Farka","date":"June 1, 2026","format":false,"excerpt":"1 Qershor 2026 Pas ngjarjeve t\u00eb r\u00ebnda dhe dhun\u00ebs ndaj qytetar\u00ebve n\u00eb Zv\u00ebrnec, gazetarja e njohur e kronik\u00ebs, Klodiana Lala, ka l\u00ebshuar akuza t\u00eb forta n\u00eb emisionin \u201cStudio24\u201d, duke zbuluar se e gjith\u00eb historia e pronave n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb falsifikime dhe tashm\u00eb ndodhet n\u00ebn hetim nga\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Etleva-Lala.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Etleva-Lala.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Etleva-Lala.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Etleva-Lala.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Etleva-Lala.jpg?fit=1200%2C648&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100139,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dera-e-be-se-eshte-mbyllur-dhe-raporti-i-ibar-eshte-bllokuar-lisander-hoxha-ku-e-coi-mbyllja-e-gojes-pd-ne\/","url_meta":{"origin":26779,"position":5},"title":"\u201cDera e BE-s\u00eb \u00ebsht\u00eb mbyllur dhe raporti i IBAR \u00ebsht\u00eb bllokuar\u201d\/ Lisand\u00ebr Hoxha: Ku e \u00e7oi mbyllja e goj\u00ebs PD-n\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 ...Rama do b\u00ebj\u00eb gjith\u00e7ka vet\u00ebm q\u00eb t\u00eb mos flitet p\u00ebr k\u00ebto gj\u00ebra\u201d. \u201cShqip\u00ebria, e bllokuar n\u00eb mbylljen e grupkapitujve\u201d, k\u00ebshtu u shpreh Lisand\u00ebr Hoxha n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb n\u00eb News24. Ai theksoi se qytetar\u00ebt jan\u00eb lodhur nga regjimi i Ram\u00ebs, nd\u00ebrsa theksoi se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb vendi m\u00eb i\u2026","rel":"","context":"In &quot;Njoftime Shtypi&quot;","block_context":{"text":"Njoftime Shtypi","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/njoftime-shtypi\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/lisander-hoxha-.jpg?fit=1200%2C616&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/lisander-hoxha-.jpg?fit=1200%2C616&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/lisander-hoxha-.jpg?fit=1200%2C616&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/lisander-hoxha-.jpg?fit=1200%2C616&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/lisander-hoxha-.jpg?fit=1200%2C616&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26779"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26782,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26779\/revisions\/26782"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}