![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/64604780_963026097363526_7874467094312517632_n-770x433-300x148.jpg?resize=679%2C335\")
<\/p>\n<\/p>\n
A duhen menaxher\u00eb arti n\u00eb Shqip\u00ebri?<\/strong><\/p>\n \u201cArtist\u00ebt figurativ\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb gjetjen e tregut, vendi yn\u00eb nuk ka ankande as \u00e7mime\u201d<\/em><\/p>\n \u00a0Nga Msc. Pandi Madhi<\/strong><\/p>\n Rreth dy vite me par\u00eb, teksa isha pjes\u00eb e organizimit t\u00eb disa aktiviteteve n\u00eb fush\u00ebn e arteve, m\u00eb lindi ideja p\u00ebr p\u00ebrgatitjen e nj\u00eb cikli leksionesh n\u00eb fush\u00ebn e menaxhimit t\u00eb artit. Kjo ide mu p\u00ebrforcua para m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb viti, kur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb konkrete fillova t\u00eb studioj dhe t\u00eb hyj n\u00eb fush\u00ebn e menaxhimit t\u00eb artit. Prandaj pa asnj\u00eb dyshim, pyetjes s\u00eb titullit, do t\u2019i p\u00ebrgjigjesha me nj\u00eb PO. Kjo p\u00ebr shum\u00eb arsye, t\u00eb cilat do t\u00eb p\u00ebrpiqem t\u2019i paraqes shkurtimisht.<\/p>\n Nj\u00eb arsye e r\u00ebnd\u00ebsishme nga shum\u00eb studiues konsiderohet se menaxhimi i artit sh\u00ebrben si nj\u00eb zgjidhje p\u00ebr problemet sociale t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Ka nj\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vizion alternativ dhe plot\u00ebsues q\u00eb lejon, vler\u00ebson dhe promovon perspektiva t\u00eb tjera t\u00eb vlerave krijuese n\u00eb menaxhimin e artit.<\/p>\n P\u00ebrvoja e shum\u00eb shteteve v\u00ebrteton se komunitete t\u00eb t\u00ebra mund t\u00eb mb\u00ebshteten vet\u00ebm mbi identitetin kulturor t\u00eb tyre, si nj\u00eb burim t\u00eb vlerave krijuese. Sidoqoft\u00eb, n\u00eb shumic\u00ebn e k\u00ebtyre eksperiencave, kontributet sociale q\u00eb jan\u00eb prodhuar n\u00ebp\u00ebrmjet proceseve menaxhuese spontane dhe intuitive, jan\u00eb t\u00eb nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsie t\u00eb tejmadhe dhe me impakt p\u00ebr komunitetet respektive. K\u00ebto procese, n\u00eb t\u00eb cilat \u00ebsht\u00eb krijuar nj\u00eb vler\u00eb sociale, \u00e7ojn\u00eb n\u00eb shum\u00eb raste\u00a0n\u00eb nj\u00eb parakusht p\u00ebr krijimin e nj\u00eb vlere ekonomike.<\/p>\n ***<\/p>\n N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb thellimit t\u00eb njohurive n\u00eb fush\u00ebn e \u00a0menaxhimit t\u00eb artit, duke studiuar disa programe t\u00eb menaxhimit t\u00eb artit t\u00eb universiteteve t\u00eb njohura n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb,\u00a0p\u00ebrgatita nj\u00eb syllabus t\u00eb l\u00ebnd\u00ebs \u201cMenaxhim i arteve t\u00eb bukura\u201d, t\u00eb cilin e paraqita n\u00eb universitetin ku jam pjes\u00eb e stafit akademik prej disa\u00a0vitesh. Por \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb menaxhimi artistik dhe nj\u00eb menaxher arti? P\u00ebrkufizimet p\u00ebr k\u00ebt\u00eb funksion jan\u00eb t\u00eb ndryshme, sipas studiuesve t\u00eb ndrysh\u00ebm.<\/p>\n Menaxhimi artistik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fush\u00eb q\u00eb lidhet me operacionet e biznesit t\u00eb nj\u00eb subjekti artistik. Si rrjedhoj\u00eb menaxher\u00ebt e artit jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr leht\u00ebsimin e operacioneve t\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb subjektit artistik dhe plot\u00ebsimin e misionit t\u00eb tij.<\/p>\n Termi \u201cSubjekte artistike\u201d p\u00ebrfshin entitete profesionist\u00ebsh jo fitimprur\u00ebse (teat\u00ebr, muzeume, orkestra simfonike,\u00a0 organizata muzikore (xhazi, \u00ebtj), teat\u00ebr operash, kompani baleti, etj.), si dhe shum\u00eb subjekte fitimprur\u00ebse t\u00eb lidhura me artin (p\u00ebr shembull sht\u00ebpit\u00eb e ankandeve, galerit\u00eb e art\u00ebve, kompani muzikore, teatro, etj.).<\/p>\n N\u00eb k\u00ebto fusha, p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e nj\u00eb menaxheri t\u00eb artit mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb menaxhimin e stafit, marketingun, menaxhimin e buxhetit (t\u00eb ardhurat dhe shpenzimet), marr\u00ebdh\u00ebniet me publikun, gjetjen e fondeve, zhvillimin dhe vler\u00ebsimin e projekteve t\u00eb ndryshme, si dhe p\u00ebrgatitjen e relacioneve p\u00ebr bordet drejtues t\u00eb k\u00ebtyre subjekteve.<\/p>\n Paragrafi i m\u00ebsip\u00ebrm paraqet fush\u00ebn e gjer\u00eb t\u00eb aktivitetit, por dhe shkall\u00ebn e lart\u00eb t\u00eb profesionalizmit q\u00eb nevojitet p\u00ebr nj\u00eb menaxher arti.<\/p>\n Fushat e menaxhimit t\u00eb artit jan\u00eb t\u00eb shum\u00ebllojshme, q\u00eb nga artet pamore (figurative), muzika, aktrimi (teatri), filmi, etj.<\/p>\n Duk\u00eb ju rikthyer funksioneve t\u00eb menaxherit t\u00eb artit, duhen n\u00ebnvizuar pik\u00ebrisht element\u00eb t\u00eb tille si:<\/p>\n -Vler\u00ebsimi i artistit, b\u00ebrjen e tij nj\u00eb brand (nj\u00eb mark\u00eb)<\/p>\n -P\u00ebrgatitjen dhe zbatimin e strategjis\u00eb s\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb artistit.<\/p>\n -P\u00ebrgatitjen e modeleve\u00a0 p\u00ebr marketingun dhe reklam\u00ebn, duke\u00a0 i realizuar dhe duke i p\u00ebrshtatur me rrethanat dhe kushtet.<\/p>\n -Hartimin e\u00a0plan biznesit t\u00eb sip\u00ebrmarrjes artistik\u00eb dhe ndjekjen e zbatimit t\u00eb k\u00ebtij plani. K\u00ebtu vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm z\u00ebn\u00eb analizat financiare t\u00eb veprimtaris\u00eb artistik\u00eb.<\/p>\n -Marr\u00ebdh\u00ebniet e pun\u00ebs, si dhe marr\u00ebdh\u00ebniet me strukturat shtet\u00ebrore<\/p>\n T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebto element\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb trajtim t\u00eb sakt\u00eb profesional dhe menaxherial, k\u00ebrkojn\u00eb bashk\u00ebpunim t\u00eb ngusht\u00eb nd\u00ebrmjet 2 \u201cpal\u00ebve\u201d artist-menaxher, t\u00eb cil\u00ebt i bashkon q\u00ebllimi i p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr maksimizimin e vlerave artistike dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb edhe financiare t\u00eb artistit apo institucionit artistik.<\/p>\n Sipas William Byrnes n\u00eb librin \u201cMenaxhimi dhe artet\u201d, k\u00ebto elemente nd\u00ebrthuren me 4 funksionet, q\u00eb konkretizohen n\u00eb:<\/p>\n -Planifikimin- pra, \u00e7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb<\/p>\n -Organizimin- pra, si duhet b\u00ebr\u00eb<\/p>\n -Drejtimin- \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb b\u00ebjn\u00eb personat e p\u00ebrfshir\u00eb<\/p>\n -Kontrolli- \u00ebsht\u00eb realizuar apo jo si\u00e7 duhet, \u00e7far\u00eb duhet b\u00ebr\u00eb me mir\u00eb.<\/p>\n Planifikimi mund t\u00eb jet\u00eb procesi m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb, ku vendosen q\u00ebllimet, objektivat, afatet (t\u00eb shkurtra ose t\u00eb gjata 2-3 vje\u00e7are a m\u00eb shum\u00eb). Subjektet artistike duhet t\u00eb planifikojn\u00eb, sepse bota \u00ebsht\u00eb n\u00eb ndryshim konstant. Puna e menaxherit t\u00eb artit q\u00ebndron n\u00eb faktin q\u00eb ai duhet t\u00eb njoh\u00eb \u00e7far\u00eb ndodh n\u00eb vend dhe vendet rrotull dhe t\u00eb hartoj\u00eb grafikun e veprimeve q\u00eb do t\u00eb drejtojn\u00eb artistin apo institucionin artistik.<\/p>\n Organizimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb proces i konvertimit t\u00eb grafikut t\u00eb veprimeve n\u00eb veprime konkrete. Duk\u00eb marre njer\u00ebzit dhe burimet bashk\u00eb, p\u00ebrcaktimin e detajeve, krijimin e nj\u00eb skeduli dhe buxhetet, vler\u00ebsim i burimeve njer\u00ebzore t\u00eb nevojshme, etj.<\/p>\n Drejtimi, q\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn praktike p\u00ebrkthehet me pun\u00ebn e secilit n\u00eb grup. P\u00ebr nj\u00eb menaxher arti, puna me personel t\u00eb vet motivuar, t\u00eb pavarur, q\u00eb i gjen shpesh tek artist\u00ebt, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb oportunitet unik drejtimi.<\/p>\n Funksioni i 4-t, kontrolli, \u00ebsht\u00eb i lidhur me monitorimin se si po vijon puna, krahasuar rezultatet me objektivat, p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb veprime konkrete m\u00eb pas p\u00ebr t\u00eb korrigjuar situat\u00ebn.<\/p>\n T\u00eb gjitha k\u00ebto funksione, elemente, tregojn\u00eb se\u00a0 fusha e menaxhimit t\u00eb artit \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e gjer\u00eb, e larmishme, q\u00eb ndryshon vazhdimisht dhe q\u00eb k\u00ebrkon efikasitet dhe natyrisht t\u00eb jap\u00eb rezultate konkrete produktive.<\/p>\n Sot, n\u00eb Shqip\u00ebri, ka ardhur koha q\u00eb menaxhimi i tyre t\u00eb ngrihet n\u00eb nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb lart\u00eb profesional, pasi jan\u00eb shtuar v\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb me m\u00ebnyr\u00ebn autodidakte n\u00eb fush\u00ebn e menaxhimit t\u00eb arteve dhe p\u00ebr rrjedhoj\u00eb t\u00eb artist\u00ebve.<\/p>\n K\u00ebshtu para disa muajsh realizova nj\u00eb pyet\u00ebsor me disa artist\u00eb t\u00eb fush\u00ebs s\u00eb arteve pamore (t\u00eb cil\u00ebn mendoj se e njoh me mir\u00eb se artet e tjera, kjo p\u00ebr arsye t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb familjare). Nga ky pyet\u00ebsor rezultoi se:<\/p>\n -Artist\u00ebt figurativ\u00eb kan\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb gjetjen e tregut. Ky treg n\u00eb shumic\u00ebn e qyteteve kryesore mungon, por dhe n\u00eb Tiran\u00eb \u00ebsht\u00eb treg shume i vog\u00ebl. Ky treg funksionon m\u00eb s\u00eb shumti n\u00eb disa galeri t\u00eb vogla private, ku \u00e7mimet e veprave t\u00eb artit jan\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht t\u00eb ulta.<\/p>\n \u2013 N\u00eb Shqip\u00ebri mungojn\u00eb institucionet e vler\u00ebsimit financiar t\u00eb veprave t\u00eb artit skenik, artit muzikor, artit pamor. Mekanizmi k\u00ebrkes\u00eb-ofert\u00eb-vler\u00eb pothuaj mungon t\u00ebr\u00ebsisht. Kjo ka v\u00ebshtir\u00ebsuar dhe v\u00ebshtir\u00ebson vendosjen e \u00e7mimeve reale t\u00eb veprave mbi baz\u00ebn e cil\u00ebsis\u00eb artistik\u00eb.<\/p>\n \u2013 N\u00eb ve\u00e7anti p\u00ebr artin pamor mungon organizimi profesional i ankandeve t\u00eb specializuara (n\u00ebp\u00ebrmjet t\u00eb cilave evidentohet \u00e7mimi i veprave t\u00eb artit), n\u00eb bashk\u00ebpunim me sht\u00ebpi t\u00eb huaja ankandesh dhe me pjes\u00ebmarrje t\u00eb koleksionist\u00ebve t\u00eb huaj.<\/p>\n \u2013 Shteti b\u00ebn pak ose aspak p\u00ebr promovimin e veprave t\u00eb artit, si n\u00ebp\u00ebrmjet organizimit t\u00eb ekspozitave apo panaireve t\u00eb artit, por edhe n\u00ebp\u00ebrmjet blerjes s\u00eb nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb veprave t\u00eb artit p\u00ebr institucionet shtet\u00ebrore dhe publike, muret e t\u00eb cilave pothuaj jan\u00eb bosh.<\/p>\n -Cil\u00ebsia e materialeve artistik\u00eb le p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar, sepse i till\u00eb \u00ebsht\u00eb tregu, q\u00eb k\u00ebrkon materiale me \u00e7mime t\u00eb ulta, rrjedhimisht cil\u00ebsi e ul\u00ebt.<\/p>\n Nd\u00ebrsa, n\u00eb rastin e nj\u00eb prej aktor\u00ebve m\u00eb t\u00eb mir\u00eb aktuale t\u00eb bot\u00ebs se ekranit dhe t\u00eb sken\u00ebs shqiptare; bashk\u00eb me nj\u00eb menaxher t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb (jo arti, por biznesi) sugjeruam se si duhej t\u00eb rriteshin t\u00eb ardhurat e k\u00ebtij artisti, gjithmon\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet shitjes s\u00eb \u201cproduktit\u201d q\u00eb prodhonte. Ky produkt lidhet me shfaqjet, ku aktori ishte protagonist i vet\u00ebm, apo dhe kryesor. Po k\u00ebshtu dhe promovimi i shfaqjeve t\u00eb reja teatrale, n\u00ebp\u00ebrmjet sensibilizimit t\u00eb bizneseve q\u00eb mund t\u00eb ofronin bashk\u00ebpunim, sponsorizime, etj.<\/p>\n \u00cbsht\u00eb e kuptueshme q\u00eb k\u00ebto \u00e7\u00ebshtje nuk mund t\u00eb zgjidhen p\u00ebr disa or\u00eb, por k\u00ebrkojn\u00eb angazhim, p\u00ebrkushtim, analiza, p\u00ebr t\u00eb cilat nevojitet nj\u00eb kohe e caktuar q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb dit\u00eb e jave t\u00eb t\u00ebra. N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, aktori i mir\u00ebnjohur pati mb\u00ebshtetje nga disa biznese p\u00ebr shfaqjen, e cila u realizua me shum\u00eb sukses.<\/p>\n Po k\u00ebshtu p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb shkurt\u00ebr u hodh\u00ebn baza p\u00ebr shitjen e produkteve t\u00eb tjera, procese t\u00eb cilat vijojn\u00eb edhe sot.<\/p>\n Gjithmon\u00eb kujtoj th\u00ebnien e nj\u00eb prej k\u00ebng\u00ebtar\u00ebve m\u00eb t\u00eb njohur t\u00eb muzik\u00ebs pop n\u00eb Ballkan, i cili u shpreh se me aktivitetin e tij artistik merreshin dy menaxher\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt organizonin gjith\u00e7ka. Nd\u00ebrsa k\u00ebng\u00ebtari informohej p\u00ebr \u00e7do detaj dhe merrej vet\u00ebm me koncertin, procese k\u00ebto q\u00eb leht\u00ebsonin aktivitetin artistik t\u00eb k\u00ebng\u00ebtarit.<\/p>\n Prania e menaxherit t\u00eb artit pran\u00eb artistit, apo institucionit artistik \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kosto p\u00ebr ta, q\u00eb mund t\u00eb shkoj\u00eb n\u00eb shum\u00eb raste 10, 20, apo 35 % e t\u00eb ardhurave t\u00eb realizuara, por p\u00ebrfitimet financiare nga prania e nj\u00eb menaxheri profesionist n\u00eb shum\u00eb raste e tejkalojn\u00eb k\u00ebt\u00eb \u201cpenges\u00eb\u201d, apo tarif\u00eb, si shpenzim i arsyesh\u00ebm i artistit ndaj menaxherit.<\/p>\n Prandaj mendoj se ka ardhur koha e p\u00ebrgatitjes s\u00eb menaxher\u00ebve t\u00eb arteve t\u00eb bukura, t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb ndikojn\u00eb dhe n\u00eb rritjen e cil\u00ebsis\u00eb artistike. Pra \u2018PO\u2019 k\u00ebtij profesioni t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, q\u00eb ka ndikimin e vet n\u00eb jet\u00ebn shpirt\u00ebrore t\u00eb publikut n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/64604780_963026097363526_7874467094312517632_n-770x433-300x148.jpg?resize=786%2C388\")
<\/p>\n