{"id":2105,"date":"2018-01-28T18:08:35","date_gmt":"2018-01-28T18:08:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=2105"},"modified":"2018-01-28T18:08:35","modified_gmt":"2018-01-28T18:08:35","slug":"shkodra-si-strehe-e-te-ikurve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shkodra-si-strehe-e-te-ikurve\/","title":{"rendered":"Shkodra si streh\u00eb e t\u00eb ikurve"},"content":{"rendered":"<div class=\"block_section single_article__content\">\n<div class=\"content_right\">\n<div class=\"single_meta block_section\"><\/div>\n<p><strong>\u00a0<a href=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.gsh.al\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/shkodra.png\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-68593\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.gsh.al\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/shkodra.png?resize=700%2C457\" width=\"700\" height=\"457\" \/><\/a><\/strong><\/p>\n<p><ins><\/p>\n<div id=\"beacon_ef2b61e6c1\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"http:\/\/ogilvi.medium.al\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=725&amp;campaignid=160&amp;zoneid=236&amp;loc=http%3A%2F%2Fwww.gsh.al%2F2017%2F08%2F20%2Fshkodra-si-strehe-e-te-ikurve%2F&amp;referer=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F&amp;cb=ef2b61e6c1\" width=\"0\" height=\"0\" \/><\/div>\n<p><\/ins><strong>Nga: Dorina ARAPI<\/strong><\/p>\n<div><\/div>\n<p>Shkodra, n\u00eb shekujt XVIII dhe XIX ishte nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme ekonomike dhe kulturore. Tregu shkodran zhvillonte nj\u00eb veprimtari t\u00eb gjer\u00eb tregtare, e cila kulmoi me nj\u00eb zhvillim t\u00eb madh ekonomik nga mesi i shek. XIX. Let\u00ebrk\u00ebmbimet tregtare me qendra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si Raguza, Venediku, Trieste, Korfuzi etj.,(Shkodra 1984, 236) d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr lidhjet e ngushta t\u00eb Shkodr\u00ebs me qytetet e tjera bregdetare t\u00eb Adriatikut, si dhe me ishujt jonian\u00eb. D\u00ebshmit\u00eb e disa ndalesave p\u00ebr zhvillimin e tregtis\u00eb apo l\u00ebvizjes s\u00eb tregtar\u00ebve nga Shqip\u00ebria drejt Italis\u00eb, n\u00eb vitet 1699, 1707 dhe 1729 (ASHQ, Fondi 132, dosja 1, fleta 1, 26 mars 1699\/ ASHQ, Fondi 132, dosja 1, fleta 1r, 5 shkurt 1707\/ ASHQ, Fondi 132, dosja 1, fleta 1r, 1 qershor 1729) t\u00eb shpallura nga guvernator\u00ebt e Pia\u00e7enc\u00ebs, p\u00ebr arsye t\u00eb rrezikut t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb s\u00ebmundjeve tregojn\u00eb p\u00ebr marr\u00ebdh\u00ebniet e ngushta me qytetet italiane. N\u00eb k\u00ebto vite \u00e7do lloj tregtie ose praktike shk\u00ebmbimi u ndalua, jo vet\u00ebm p\u00ebr Shkodr\u00ebn, por dhe p\u00ebr qytete t\u00eb tjera si Korfuzi, Qefalonia e Raguza. E pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebto qendra tregtar\u00ebt shkodran\u00eb, q\u00eb n\u00eb shekullin XVIII, kishin krijuar agjencit\u00eb e sht\u00ebpit\u00eb e tyre tregtare (Shkodra 1984, 261). Hapja agjencive konsullore t\u00eb disa vendeve t\u00eb huaja, duke filluar nga shekulli XVIII d\u00ebshmon p\u00ebr klim\u00ebn e favorshme institucionale, shoq\u00ebrore e kulturore t\u00eb k\u00ebtij qyteti. Nd\u00ebrsa, n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr, lidhjet me Rom\u00ebn, nga ku rrezatonte politika e Propaganda Fides, ndihmonte n\u00eb p\u00ebrforcimin e dep\u00ebrtimin e frym\u00ebs katolike. Pra n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi Shkodra shfaqet si nj\u00eb qytet me karakteristika t\u00eb zonave t\u00eb tokave t\u00eb kufirit, nj\u00eb qytet me disa referenca kulturore.<\/p>\n<p>Termi <em>tok\u00eb kufiri (borderland) <\/em>i p\u00ebrdorur nga studiues p\u00ebr t\u00eb shpjeguar natyr\u00ebn kozmopolite dhe hibride t\u00eb qyteteve-porte osmane, ndihmon p\u00ebr t\u00eb kuptuar mjedisin kulturor, shoq\u00ebror e institucional t\u00eb Shkodr\u00ebs t\u00eb shekullit XIX. K\u00ebto qytete \u2018kufiri\u2019, ndryshe nga tokat e zonat e brendshme, funksiononin si zona nd\u00ebrmjet\u00ebse, si \u201ctoka t\u00eb mesit\u201d midis osman\u00ebve dhe europian\u00ebve (Inal 2011, 148), e kishin m\u00eb shum\u00eb ngjashm\u00ebri me ato europiane e t\u00eb Mesdheut, sesa me hinterlandin (brend\u00ebsin\u00eb e tok\u00ebs, n\u00eb rastin ton\u00eb). Ato ishin kulturalisht heterogjene. Marr\u00ebdh\u00ebniet tregtare e t\u00eb af\u00ebrta t\u00eb Shkodr\u00ebs me Venedikun, ndikimi e rrezatimi i autoritetit t\u00eb Propaganda Fides t\u00eb Rom\u00ebs, sistemi administrativ osman, konsullatat e huaja n\u00eb vend, mjaftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se ky qytet ishte nj\u00eb pik\u00eb nevralgjike e p\u00ebrballjeve kulturore e politike. Si e till\u00eb Shkodra form\u00ebsoi e artikuloi dinamikat e l\u00ebvizjes s\u00eb grupeve apo individ\u00ebve n\u00eb mesin e shekullit XIX. Situata e saj shoq\u00ebrore e politike, strukturoi zhvendosjen e atyre individ\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt jetonin ose p\u00ebrballeshin me jet\u00ebn e t\u00eb qenit n\u00eb kufi, si\u00e7 ishte n\u00eb rastin e ishullit t\u00eb Korfuzit. Fal\u00eb pozit\u00ebs s\u00eb saj gjeografike, por dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht t\u00eb kushteve dhe rrethanave q\u00eb ofronte ky qytet, mund t\u00eb ishte i dep\u00ebrtuesh\u00ebm n\u00ebse krijoheshin hap\u00ebsira t\u00eb nj\u00ebjta veprimi p\u00ebr ata individ\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt k\u00ebrkonin t\u00eb vendoseshin k\u00ebtu, por pavar\u00ebsisht k\u00ebsaj, kufijt\u00eb midis qytet\u00ebrimeve nuk ishin hap\u00ebsira mbi t\u00eb cilat mund t\u00eb aplikoheshin rregullat e vendit tjet\u00ebr apo t\u00eb krijohej i nj\u00ebjti mjedis n\u00eb vendin tjet\u00ebr, sepse ata q\u00eb mund t\u00eb kalonin kufirin kishin nevoj\u00eb p\u00ebr mb\u00ebshtetje, nga ana tjet\u00ebr, dhe paraqitej domosdoshm\u00ebria e nj\u00eb familjariteti me vendin ku do t\u00eb vendoseshin. (Ortega 2014, 94.) Kjo fillonte fillimisht me familjet e r\u00ebnd\u00ebsishme tregtare shkodrane q\u00eb kryenin tregti me Venedikun, Pia\u00e7enc\u00ebn, Austrin\u00eb, Stambollin etj., ishin p\u00ebr\u00e7ues t\u00eb kulturave dhe ideve, gj\u00eb q\u00eb favorizonte, e mund\u00ebsonte strategji p\u00ebr krijimin e terreneve e zonave hibride, si dhe familjaritet me qytetet p\u00ebrtej: njer\u00ebz m\u00eb kozmopolit\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb familjarizuar me kultur\u00ebn p\u00ebrtej Adriatikut. N\u00eb panoram\u00ebn e mes shekullit XIX, Shkodra ishte nj\u00eb d\u00ebshmi e konvergimit kulturor.<\/p>\n<\/div>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"2106\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/shkodra-si-strehe-e-te-ikurve\/dorin-arapi\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?fit=800%2C507&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"800,507\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Dorin Arapi\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?fit=300%2C190&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?fit=800%2C507&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-2106\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi-300x190.jpg?resize=638%2C404\" width=\"638\" height=\"404\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?resize=300%2C190&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?resize=768%2C487&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?w=800&amp;ssl=1 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 638px) 100vw, 638px\" \/><\/p>\n<div class=\"content_right\">\n<p>Ardhja e piktor Pietro Marubi (Pia\u00e7enca, 1834-Shkod\u00ebr,1903) fillimisht n\u00eb Korfuz e m\u00eb pas n\u00eb Shkod\u00ebr n\u00eb mesin e shekullit XIX, tregon se ndoshta lidhje t\u00eb ve\u00e7anta, p\u00ebrve\u00e7 atyre tregtare, t\u00eb ken\u00eb qen\u00eb midis Pia\u00e7enc\u00ebs e Shkodr\u00ebs, Korfuzit e Shkodr\u00ebs, por dhe nj\u00eb rrjet komunikimi t\u00eb vendosur koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb aspekt Shkodra e shekullit XIX ofronte mund\u00ebsi dep\u00ebrtimi dhe krijimin e nj\u00eb terreni t\u00eb ngjash\u00ebm, me kushte t\u00eb favorshme me vendin e origjin\u00ebs t\u00eb personit q\u00eb k\u00ebrkonte t\u00eb vendosej aty. Kjo p\u00ebr arsye sepse aty gjendeshin konsullatat e huaja si ajo angleze; kishte persona, t\u00eb cil\u00ebt kishin emigruar aty, e kishin krijuar grupime t\u00eb vogla n\u00eb qytet, e mbi t\u00eb gjitha sepse ishte krijuar nj\u00eb mjedis kulturor me frym\u00ebn e kultur\u00ebs s\u00eb Adriatikut. Fakti se n\u00eb Shkod\u00ebr gjendej nj\u00eb komunitet katolik, si dhe vendosja e konsullatave t\u00eb huaja, ve\u00e7an\u00ebrisht ajo angleze favorizoi l\u00ebvizjen dhe vendosjen e disa qytetar\u00ebve nga Korfuzi drejt Shkodr\u00ebs, ku shum\u00eb prej tyre, si Marubi, Idromeno ishin vendosur. K\u00ebshilla e konsullit Italian n\u00eb Vlor\u00eb p\u00ebr Marubin p\u00ebr t\u00eb shkuar n\u00eb Shkod\u00ebr \u201cse atje ka katolik\u00eb\u201d, tregon se aty ai mund t\u00eb gjente veten brenda nj\u00eb mjedisi t\u00eb ngjash\u00ebm kulturor me vendin q\u00eb kishte l\u00ebn\u00eb pas. Piktor Marubi, q\u00eb m\u00eb pas u b\u00eb fotograf, themeloi dinastin\u00eb e fotograf\u00ebve q\u00eb i dhan\u00eb Shkodr\u00ebs nj\u00eb dimension t\u00eb ri kulturor. Por, nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb Shkod\u00ebr mund t\u00eb g\u00ebzonte t\u00eb drejta m\u00eb t\u00eb plota si qytetar. Ashtu si\u00e7 tregojn\u00eb burimet arkivore, k\u00ebta individ\u00eb ishin mb\u00ebshtetje dhe garanci p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt q\u00eb vinin t\u00eb q\u00ebndronin n\u00eb Shkod\u00ebr, si d\u00ebshmitar\u00eb apo si persona q\u00eb ofronin garanci. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb mjedisi institucional- administrativ, si dhe ai kulturor, i jepte form\u00eb dinamikave t\u00eb l\u00ebvizjes s\u00eb individ\u00ebve, duke krijuar nj\u00eb mjedis t\u00eb ngjash\u00ebm me vendin e origjin\u00ebs e, gjithashtu, t\u00eb favorsh\u00ebm p\u00ebr ta. Duke qen\u00eb se ishujt jonian\u00eb, ku b\u00ebnte pjes\u00eb dhe Korfuzi ishin protektorat britanik deri m\u00eb 1864, ata q\u00eb shp\u00ebrnguleshin nga ishulli mund t\u00eb shkonin aty, ku dhe gjenin mb\u00ebshtetje t\u00eb britanik\u00ebve, si n\u00eb rastin e Shkodr\u00ebs ku dhe gjendej konsullata angleze.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga rastet e ve\u00e7anta, pavar\u00ebsisht v\u00ebshtir\u00ebsive t\u00eb ndryshme, \u00ebsht\u00eb rasti i Pashko Vas\u00ebs (ndonj\u00ebher\u00eb i cituar dhe me emrin Pasquale) dhe gruas s\u00eb tij t\u00eb dyt\u00eb Katarina Bonatti, e cila ishte nga Preveza. Pashko Vasa kishte marr\u00eb nj\u00eb v\u00ebrtetim nga peshkopi i Shkodr\u00ebs, nd\u00ebrsa Katarina kishte tentuar t\u00eb merrte nj\u00eb d\u00ebshmi pran\u00eb konsullat\u00ebs angleze n\u00eb Prevez\u00eb p\u00ebr statusin e saj t\u00eb lir\u00eb civil, t\u00eb cilin nuk e kishte marr\u00eb. Mungesa e nj\u00eb zyrtari katolik (<em>ministro<\/em>), nuk e kishte mund\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar e mb\u00ebshtetur l\u00ebvizjen e jet\u00ebn e individ\u00ebve nevojiteshin dy gj\u00ebra: mb\u00ebshtetja nga konsullatat britanike dhe aprovimi nga autoriteti kishtar katolik, gj\u00eb t\u00eb cil\u00ebn Shkodra i plot\u00ebsonte si kritere. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, t\u00eb ardhur, t\u00eb larguar, t\u00eb arratisur zgjodh\u00ebn t\u00eb vendoseshin n\u00eb Shkod\u00ebr. (AQSH, Fondi 132, Dosja 11, fl.2, viti 1861)<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga k\u00ebta ishte babai i Kol\u00eb Idromenos, Arsen Idromeno. Arsen Idromeno, me origjin\u00eb nga Parga, por i lindur n\u00eb ishullin e Korfuzit, u martua me Roza Sara\u00e7in, nga nj\u00eb familje qytetare katolike shkodrane. Arsen Idromeno me profesion ishte marangoz. Me vullnetin e tij t\u00eb lir\u00eb, m\u00eb dat\u00eb 3 dhjetor 1858, Arsen Idromeno i d\u00ebrgon k\u00ebrkes\u00eb konsullat\u00ebs angleze n\u00eb Shkod\u00ebr, ku k\u00ebrkon kthimin e tij nga besimi ortodoks kristian n\u00eb at\u00eb katolik roman. Konsullata angleze i drejtohet famulltarit Radoja p\u00ebr konvertimin e Arsenios. N\u00eb k\u00ebt\u00eb k\u00ebrkes\u00eb firmosin dhe dy d\u00ebshmitar\u00eb, Pietro Marubi dhe Spiridon Rossi. (AQSH, fondi 132, dosja 9, fl. 2-7) Si Marubi, ashtu dhe S. Rossi nuk ishin vendas. P\u00ebr Marubin mendohet se ka mb\u00ebrritur n\u00eb Shkod\u00ebr rreth vitit 1856. Fillimisht ishte larguar p\u00ebr n\u00eb Turqi, m\u00eb pas n\u00eb Korfuz, Vlor\u00eb e s\u00eb fundmi n\u00eb Shkod\u00ebr. Dy vjet m\u00eb von\u00eb Pjet\u00ebr Marubi realizon fotografin\u00eb e par\u00eb n\u00eb studion e tij. Spiridon Rossi, me profesion murator, ashtu si dhe t\u00eb tjer\u00eb, kishte ardhur nga Korfuzi. Ai ishte djal\u00eb i Johanit nga Korfuzi dhe po aty ishte martuar me nj\u00eb vajz\u00eb nga Zante (Greqi). (AQSH, fondi 132, dosja 13, fl.26)<\/p>\n<p>Po n\u00eb k\u00ebt\u00eb dat\u00eb, zv.Konsulli britanik n\u00eb Shkod\u00ebr, Spiridon Bonatti, paraqitet s\u00eb bashku me Arsenio Idromenon pran\u00eb zyr\u00ebs s\u00eb famulltarit Radoja, ku paraqesin k\u00ebrkes\u00ebn e tij p\u00ebr t\u2019u konvertuar n\u00eb besimin katolik. Ai m\u00eb dat\u00eb 6 dhjetor t\u00eb vitit 1858, n\u00eb prezenc\u00eb t\u00eb Pietro Marubit dhe Nikoll\u00eb Sahat\u00e7iut, konvertohet n\u00eb fen\u00eb katolike. Gjithashtu brenda t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs dat\u00eb, Arsen Idromeno martohet me Roz\u00ebn, vajz\u00ebn e Filip Sara\u00e7it n\u00eb prezenc\u00eb t\u00eb Anastas Papanikut (Anastasio Papanico) dhe Agostin Rakacolit (Agostin Racazzoli). (AQSH, fondi 132, dosja 9, fl.7) K\u00ebta t\u00eb dy t\u00eb fundit jan\u00eb d\u00ebshmitar\u00eb t\u00eb besimit katolik. Anastas Papaniku ishte shtetas osman, i cili kishte punuar n\u00eb konsullat\u00eb dhe n\u00eb baz\u00eb t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb tij g\u00ebzonte mbrojtjen nga konsullata angleze. Ai ishte nj\u00eb person mb\u00ebshtet\u00ebs, garant e d\u00ebshmitar p\u00ebr t\u00eb. (Lista e personave, t\u00eb cil\u00ebt g\u00ebzonin mbrojtje nga konsullatat n\u00eb Shkod\u00ebr, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb \u00ebsht\u00eb nxjerr\u00eb nga Pashko Vasa nga arkivi qeveritar n\u00eb Shkod\u00ebr. Dokumenti mban dat\u00ebn 29 korrik 1860. AQSH, fondi 132, dosja 13, fle. 213). Nd\u00ebrsa disa vite m\u00eb von\u00eb, rreth 1867, emri i Agostin Rakacolit figuron n\u00eb rolin muftarit dhe vite m\u00eb von\u00eb Kol\u00eb Idromeno do t\u00eb projektonte banes\u00ebn e familjes Rakacoli. Dy vjet pas martes\u00ebs s\u00eb Arsenit me Roz\u00ebn, n\u00eb vitin 1860 do t\u00eb lindte Kol\u00eb Idromeno, piktor e fotograf, i cili ndoqi rrug\u00ebn e Marubit. N\u00eb fund t\u00eb gjith\u00eb procedur\u00ebs s\u00eb konvertimit, zv.konsulli britanik Bonatti i drejton nj\u00eb let\u00ebr peshkopit t\u00eb Shkodr\u00ebs, Luixhi \u00c7ur\u00e7ia, duke e fal\u00ebnderuar p\u00ebr aprovimin e procedur\u00ebs.<\/p>\n<p>Rasti i k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb martes\u00ebs t\u00eb nj\u00eb vajze me emrin Chiara alias Fotini nga Korfuzi, nga besimi ortodoks n\u00eb at\u00eb katolik, na ndihmon p\u00ebr t\u00eb kuptuar m\u00eb nga af\u00ebr ndoshta ardhjen e Arsen Idromenos n\u00eb Shkod\u00ebr. (AQSH, fondi 132, dosja 13, fl.62) Gjithashtu disa raste t\u00eb tjera t\u00eb ngjashme d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb komunitet t\u00eb pranish\u00ebm t\u00eb ardhur nga Korfuzi e t\u00eb vendosur n\u00eb Shkod\u00ebr, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe k\u00ebrkojn\u00eb t\u2019i bashk\u00ebngjiten komunitetit katolik t\u00eb qytetit. Chiara vajza e Aleksand\u00ebr Fok\u00ebs, me origjin\u00eb nga Korfuzi, k\u00ebrkon t\u00eb martohet me Mateo Bissi nga Forli (Itali), q\u00eb banon n\u00eb Shkod\u00ebr prej shum\u00eb vitesh. N\u00eb Shkod\u00ebr m\u00eb dat\u00eb 4 korrik t\u00eb vitit 1860, d\u00ebshmitar\u00ebt Arsenio Idromeno, Federico Xhangaroli (Federico Giangaroli) dhe Giuseppe Di Mari si dhe n\u00eb prezenc\u00ebn e famulltarit \u00cbngj\u00ebll Radoja, betohen se gjat\u00eb periudh\u00ebs q\u00eb ata kan\u00eb qen\u00eb n\u00eb atdheun e tyre e q\u00eb tashm\u00eb nuk jan\u00eb m\u00eb qysh prej dy vitesh, d\u00ebshmojn\u00eb se Fotini nuk ishte larguar asnj\u00ebher\u00eb nga Korfuzi dhe nuk kishte qen\u00eb e martuar atje. Po k\u00ebshtu Arsenio Idromeno, s\u00eb bashku me Federico Xhangaroli dhe Spiridione Rossi, d\u00ebshmojn\u00eb p\u00ebr statusin e lir\u00eb civil t\u00eb nj\u00eb personi t\u00eb quajtur Cirillo Bertoni, t\u00eb cilin e njihnin prej disa vitesh.(AQSH, fondi 132, dosja 13, fl.24)<\/p>\n<p>K\u00ebto raste t\u00eb nxjerra nga dokumentet arkivor\u00eb na ndihmojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb kuptuar se l\u00ebvizja e komuniteteve t\u00eb ndryshme, si dhe interesat politike shpesh diktonin e ndryshonin gjeografin\u00eb sociale. Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb rol organizativ t\u00eb komuniteteve luanin dhe referencat e mb\u00ebshtetja e rrjetit komunitar t\u00eb krijuara n\u00eb qytete si Shkodra. Koncepti i tokave t\u00eb kufirit ndihmon p\u00ebr t\u00eb kuptuar pozit\u00ebn e njer\u00ebzve, grupimeve shoq\u00ebrore transite e n\u00eb l\u00ebvizje, si dhe sesi individ\u00ebt e vendeve t\u00eb ndryshme vepronin me nj\u00ebri-tjetrin. (Ortega 2014, 5), por dhe krijonin rrjete bashk\u00ebpunimi.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Nga: Dorina ARAPI Shkodra, n\u00eb shekujt XVIII dhe XIX ishte nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme ekonomike dhe kulturore. Tregu shkodran zhvillonte nj\u00eb veprimtari t\u00eb gjer\u00eb tregtare, e cila kulmoi me nj\u00eb zhvillim t\u00eb madh ekonomik nga mesi i shek. XIX. Let\u00ebrk\u00ebmbimet tregtare me qendra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme si Raguza, Venediku, Trieste, Korfuzi etj.,(Shkodra 1984, 236) d\u00ebshmojn\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":2106,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-njoftime-shtypi"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Dorin-Arapi.jpg?fit=800%2C507&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-xX","jetpack-related-posts":[{"id":100168,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/gjyzepina-kosturi-pervjetori-i-lindjes\/","url_meta":{"origin":2105,"position":0},"title":"Gjyzepina Kosturi. Pervjetori i lindjes","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 M\u00eb 12 maj 1912 lindi Gjyzepina Kosturi (1912-1985), soprano dramatike dhe nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb muzik\u00ebs operistike shqiptare. U lind n\u00eb Tivar, n\u00eb nj\u00eb familje t\u00eb vjet\u00ebr shkodrane, bija e Gjok\u00eb Misloc\u00ebs dhe Paolina Kodhelit (Marubi), nd\u00ebrsa ishte edhe mbesa e fotografit t\u00eb famsh\u00ebm\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Gjyzepina-Kosturi.webp?fit=728%2C430&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100051,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkeologet-gjejne-banje-publike-rrethore-2-mije-vjecare-ne-aleksandri\/","url_meta":{"origin":2105,"position":1},"title":"Arkeolog\u00ebt gjejn\u00eb banj\u00eb publike rrethore 2 mij\u00eb vje\u00e7are n\u00eb Aleksandri","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Historia e Aleksandris\u00eb vazhdon t\u00eb zbulohet n\u00ebn tok\u00eb. K\u00ebt\u00eb her\u00eb, g\u00ebrmimet n\u00eb zon\u00ebn Muharram Bey kan\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb zbulim q\u00eb ndihmon n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb evolucionit t\u00eb qytetit nd\u00ebr shekuj. Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb banj\u00eb publike me form\u00eb rrethore, t\u00eb njohur si \u201ctholos\u201d, e cila\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100126,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/prokurimi-publik-rama-per-pak-ia-kemi-kaluar-suedise-gjermanise-edhe-frances\/","url_meta":{"origin":2105,"position":2},"title":"Prokurimi Publik, Rama: &#8211; P\u00ebr pak, ia kemi kaluar Suedis\u00eb, Gjermanis\u00eb edhe Franc\u00ebs","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Kryeministri Edi Rama dhe Drejtorja e P\u00ebrgjithshme e Agjencis\u00eb s\u00eb Prokurimit Publik, Reida Kashta zhvilluan nj\u00eb konferenc\u00eb p\u00ebr mediat, ku fol\u00ebn mbi procesin dhe se ku q\u00ebndron sot Shqip\u00ebria n\u00eb fush\u00ebn e prokurimeve publike. Gjat\u00eb fjal\u00ebs s\u00eb tij, Rama theksoi se vendi yn\u00eb ndodhet n\u00eb faz\u00eb t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/84458d0d-d1ac-4a4c-bd9e-37ceec9a0e38-1536x1023-1.jpg?fit=1200%2C799&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/84458d0d-d1ac-4a4c-bd9e-37ceec9a0e38-1536x1023-1.jpg?fit=1200%2C799&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/84458d0d-d1ac-4a4c-bd9e-37ceec9a0e38-1536x1023-1.jpg?fit=1200%2C799&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/84458d0d-d1ac-4a4c-bd9e-37ceec9a0e38-1536x1023-1.jpg?fit=1200%2C799&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/84458d0d-d1ac-4a4c-bd9e-37ceec9a0e38-1536x1023-1.jpg?fit=1200%2C799&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100091,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/zbulohet-objekti-masiv-qe-pershkruan-faraonin-mendohet-se-ka-sfiduar-moisiun-gjate-eksodit\/","url_meta":{"origin":2105,"position":3},"title":"Zbulohet objekti masiv q\u00eb p\u00ebrshkruan faraonin, mendohet se ka sfiduar Moisiun gjat\u00eb Eksodit","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Arkeolog\u00ebt n\u00eb Egjipt zbuluan s\u00eb fundmi nj\u00eb statuj\u00eb masive q\u00eb besohet se p\u00ebrshkruan mbretin Ramses II, faraonin q\u00eb besohet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb personazh i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb Dhiat\u00ebn e Vjet\u00ebr. Statuja u gjet n\u00eb vendin Tel Pharaoh n\u00eb Qendr\u00ebn Husseiniya, Guvernatori i Sharqia, tha Ministria egjiptiane e Turizmit\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_FARAONI1777830684.webp?fit=720%2C405&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100111,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-shnderroi-shtepine-ne-berat-ne-muze-artizania-tefta-qose-500-kostume-popullore-puna-e-nje-jete\/","url_meta":{"origin":2105,"position":4},"title":"E shnd\u00ebrroi sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb Berat n\u00eb muze, artizania Tefta Qose: &#8211; 500 kostume popullore, puna e nj\u00eb jete","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb tradita rrezikojn\u00eb t\u00eb harrohen, Tefta Qose vazhdon t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb artin e krijimit t\u00eb veshjeve popullore. Prej disa vitesh, ajo e ka shnd\u00ebrruar sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb lagjen \u201cBarrikad\u00eb\u201d n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u00e7do cep rr\u00ebfen histori, nd\u00ebrsa \u00e7do veshje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100161,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/agjencia-telegrafike-me-ekspozite-shpalos-historine-e-lajmit-shqiptar\/","url_meta":{"origin":2105,"position":5},"title":"Agjencia Telegrafike me ekspozit\u00eb shpalos historin\u00eb e lajmit shqiptar","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 Ekspozita e Agjencis\u00eb Telegrafike duket se po zgjon kureshtje jo t\u00eb vog\u00ebl. Agjencia raporton se qindra turist\u00eb t\u00eb huaj jan\u00eb ndalur t\u00eb vizitojn\u00eb me k\u00ebrsh\u00ebri ekspozit\u00ebn e \u00e7elur n\u00eb Kalan\u00eb e Tiran\u00ebs nga Agjencia Telegrafike Shqiptare, me tem\u00eb \u201cATSH \u2013 Nj\u00eb rrug\u00ebtim n\u00eb historin\u00eb e lajmit shqiptar\u201d.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2105","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2105"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2107,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2105\/revisions\/2107"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2106"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}