{"id":1892,"date":"2018-01-24T15:55:11","date_gmt":"2018-01-24T15:55:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=1892"},"modified":"2018-01-24T15:55:11","modified_gmt":"2018-01-24T15:55:11","slug":"pergamena-e-vjeter-qe-kalon-shekujt-mesjeta-e-vjeter-ne-pergamenen-e-shkodres","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pergamena-e-vjeter-qe-kalon-shekujt-mesjeta-e-vjeter-ne-pergamenen-e-shkodres\/","title":{"rendered":"Pergamena m\u00eb e vjet\u00ebr, q\u00eb kalon shekujt. Mesjeta e vjet\u00ebr n\u00eb pergamen\u00ebn e Shkodr\u00ebs."},"content":{"rendered":"<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"1893\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pergamena-e-vjeter-qe-kalon-shekujt-mesjeta-e-vjeter-ne-pergamenen-e-shkodres\/pergamena-te-muzeut-shkoder\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder.jpg?fit=450%2C300&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"450,300\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Pergamena te Muzeut Shkoder\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder.jpg?fit=300%2C200&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder.jpg?fit=450%2C300&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-1893\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-300x200.jpg?resize=368%2C245\" width=\"368\" height=\"245\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder.jpg?w=450&amp;ssl=1 450w\" sizes=\"auto, (max-width: 368px) 100vw, 368px\" \/><\/p>\n<p><span><em><strong>Nga Besi Bekteshi. &#8211;<\/strong> <\/em><br \/>\n<\/span><\/p>\n<p><span>Nj\u00eb nga thesaret e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga shum\u00eb t\u00eb tjera q\u00eb ka arkivi i Muzeut Historik t\u00eb Shkodr\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pergamen\u00eb e rishkruar ose \u201cpolimpest\u201d e cila ka ardhur n\u00eb koh\u00eb, duke mos ju ditur ekzekt\u00ebsisht origjina, dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, duke mos u sqaruar edhe p\u00ebrmbajtja reale e nj\u00eb vjet\u00ebrsie t\u00eb till\u00eb historike.<\/span><\/p>\n<p><span>Sot n\u00eb gj\u00ebndjen q\u00eb ka ardhur kjo pergamen\u00eb ka dy gj\u00ebra t\u00eb sigurta, t\u00eb cilat nuk mund t\u00eb kund\u00ebrshtohen n\u00eb saj t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebsis\u00eb q\u00eb t\u00eb jep reperti historik i till\u00eb. E para, \u00ebsht\u00eb vjet\u00ebrsia e saj n\u00eb drejtim t\u00eb l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb p\u00ebrdorur, e cila tregon qart\u00eb se sa do q\u00eb ta konsiderosh t\u00eb rishkruar, modeli i shkrimit t\u00eb par\u00eb dhe shkrimi bizantin, dhe m\u00eb von\u00eb n\u00eb dyshimin e rishkrimit autentik, qart\u00ebsojn\u00eb se nuk mund t\u00eb jet\u00eb m\u00eb von\u00eb se shekulli i 14-t\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb se e qart\u00eb, sepse nd\u00ebrkoh\u00eb mbas k\u00ebtij shekulli \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim t\u00eb koh\u00ebs tjet\u00ebr pergamen\u00eb. Pra let\u00ebr, apo thurje e letrave me materiale m\u00eb t\u00eb evoluara n\u00eb koh\u00eb. Ka pasur nj\u00eb studim t\u00eb vitit 1984-t\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj pergamene dhe n\u00eb fakt, \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb p\u00ebrgjigje e p\u00ebrgjithshme mbi r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebsaj pergamene t\u00eb jasht\u00ebzakonshme n\u00eb pik\u00ebrisht arkivin e qytetit t\u00eb Shkodr\u00ebs. <\/span><\/p>\n<p><span>N\u00eb vitin n\u00eb fjal\u00eb, kjo pergamen\u00eb u d\u00ebrgua p\u00ebr verifikim n\u00eb Universitetin e Shkodr\u00ebs n\u00eb at\u00eb koh\u00eb Instituti Pedagogjik te prof Anton Fistani i cili me shum\u00eb zell ka sqaruar di\u00e7ka mbi k\u00ebt\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi historike n\u00eb Shkod\u00ebr. Zoti Fistani duke mos q\u00ebn\u00eb nj\u00eb paleograf, por duke q\u00ebn\u00eb nj\u00eb kimist i sprovuar, ka dh\u00ebn\u00eb disa p\u00ebrgjigje t\u00eb cilat e kan\u00eb \u00e7uar edhe hulumtimin e munguar t\u00eb nj\u00eb prej reperteve t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm t\u00eb arkivit, n\u00eb nj\u00eb stad m\u00eb t\u00eb lart\u00eb veprimi. Prof Fistani mbas ekzaminimit t\u00eb tij t\u00eb pergamen\u00ebs s\u00eb vjet\u00ebr, ka dh\u00ebn\u00eb zyrtarisht k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjigje: Gj\u00ebndja e pergamenit n\u00eb fillim ka q\u00ebn\u00eb e dob\u00ebt, disi e brejtur nga mikrorganizmat, por duke u restauruar me kushtet e koh\u00ebs, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar n\u00eb maksimumin e mund\u00ebsh\u00ebm. Pastaj \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00ebn veprimin e drit\u00ebs eksituese luminishente UV, dhe aty kan\u00eb dalluar edhe shkrimin e par\u00eb t\u00eb saj. Pra \u00ebsht\u00eb zbuluar, se ajo ka q\u00ebn\u00eb nj\u00eb her\u00eb e shkruar dhe pastaj \u00ebsht\u00eb rishkruar ne nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dhe trajt\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. Fistani, v\u00ebrteton se shkrimi i par\u00eb ka q\u00ebn\u00eb n\u00eb gj\u00ebr\u00ebsi dhe tipik i koh\u00ebs n\u00eb shekullin e 13-14-t\u00eb dhe patjet\u00ebr jo i ndar\u00eb n\u00eb dy kolona. Pastaj rishkrimi \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht i qart\u00eb dhe i ndar\u00eb n\u00eb kolona. Fistani deklaron se : Nj\u00eb gj\u00eb e till\u00eb i p\u00ebrket mesjet\u00ebs s\u00eb hershme dhe dokumenti \u00ebsht\u00eb n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb thell\u00eb. N\u00eb at\u00eb koh\u00eb, fotografimi nuk ka nxjer\u00eb gj\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, sepse teknikat ishin tep\u00ebr t\u00eb rezevuara dhe nuk kishte t\u00eb tilla q\u00eb t\u00eb shkonin n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb pergamen\u00ebs. Por Fistani thot\u00eb gjithashtu se, \u201cnuk \u00ebsht\u00eb specialist i fush\u00ebs, por nga hulumtimi \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb se shkrimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb nj\u00eb greqishte t\u00eb vjet\u00ebr i p\u00ebrzier me g\u00ebrma sllave, por q\u00eb duhet ti p\u00ebrkasi nj\u00eb materiali kishtar kanonik sidomos shkrimi i fundit\u201d. Kurse i pari, ka mund\u00ebsi t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb t\u00eb nj\u00eb ungjilli i cili \u00ebsht\u00eb fshir\u00eb. <\/span><\/p>\n<p><span>Fistani gjithashtu ka zbuluar dhe mendon,se shenjat e kuqe, aksentet me vija dhe pika, jan\u00eb koh\u00eb muzikore t\u00eb k\u00ebng\u00ebs s\u00eb k\u00ebnduar. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb karakteritik\u00eb e materialeve bizantine n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi. Duke q\u00ebn\u00eb nj\u00eb person tep\u00ebr i rregullt prof Fistani, deklaron n\u00eb sqarimet e tij p\u00ebr pergamen\u00ebn e Shkodr\u00ebs se \u201c t\u00eb gjitha m\u00eb sip\u00ebr mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb vet\u00ebm si pika orientimi q\u00eb meritojn\u00eb sakt\u00ebsim t\u00eb metejm\u00eb nga nj\u00eb specialist i mir\u00ebfillt\u00eb, duke nxjerr\u00eb n\u00eb pah r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij dokumenti me vler\u00eb\u201d. Normalisht q\u00eb kjo indicie dhe sqarim, \u00ebsht\u00eb nj\u00ebra an\u00eb, por dokumenti ka q\u00ebndruar n\u00eb muze, i ruajtur me sa \u00ebsht\u00eb mundur dhe pa u studiuar m\u00eb tej. Nj\u00eb nga punonj\u00ebsit e apasionuar t\u00eb muzeut zoti Paulin Perja, ka b\u00ebr\u00eb edhe nj\u00eb tentativ\u00eb p\u00ebr tu konsultuar me nj\u00eb profesionist i deg\u00ebs si prof doc Sekularac Bizidar n\u00eb Institutin Historik t\u00eb Podgoric\u00ebs, por nuk ka pasur sukses, edhe pse nuk ka marr\u00eb m\u00eb p\u00ebrgjigje nga profesori n\u00eb fjal\u00eb. Tanim\u00eb pergamena \u00ebsht\u00eb skanuar me rezolucion t\u00eb lart\u00eb, dhe n\u00eb fakt, un\u00eb kam v\u00ebrjetur rishkrimin e saj dhe thell\u00ebsit\u00eb e vijave t\u00eb hequra si udh\u00ebzuese n\u00eb pergamen\u00eb. Vihet re mir\u00eb se shkrimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb bizantinishte e hershme dhe shenjat tashm\u00eb jan\u00eb t\u00eb qarta, por edhe p\u00ebrdorimi i boj\u00ebs s\u00eb kuqe dhe blu n\u00eb pergamen\u00eb. N\u00eb dyshim t\u00eb madh \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktimi i l\u00ebkur\u00ebs s\u00eb pergamen\u00ebs, e cila duhet b\u00ebr\u00eb nga specialist\u00eb t\u00eb laborator\u00ebve t\u00eb caktuar q\u00eb nxjerrin me k\u00ebt\u00eb rast edhe vjet\u00ebrsin\u00eb ekzakte t\u00eb cop\u00ebs, dhe pastaj mbi k\u00ebt\u00eb baz\u00eb, p\u00ebrcaktohet edhe viti q\u00eb \u00ebsht\u00eb prodhuar.<\/span><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"1894\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pergamena-e-vjeter-qe-kalon-shekujt-mesjeta-e-vjeter-ne-pergamenen-e-shkodres\/pergamena-te-muzeut-shkoder-copy\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-Copy.jpg?fit=346%2C186&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"346,186\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Pergamena te Muzeut Shkoder &#8211; Copy\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-Copy.jpg?fit=300%2C161&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-Copy.jpg?fit=346%2C186&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-1894\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-Copy-300x161.jpg?resize=610%2C327\" width=\"610\" height=\"327\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-Copy.jpg?resize=300%2C161&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder-Copy.jpg?w=346&amp;ssl=1 346w\" sizes=\"auto, (max-width: 610px) 100vw, 610px\" \/><\/p>\n<p><span>Nj\u00eb nga gj\u00ebrat m\u00eb interesante t\u00eb pergamen\u00ebs \u00ebsht\u00eb se kush \u00ebsht\u00eb dallimi n\u00eb vite apo koh\u00eb midis shkrimit t\u00eb par\u00eb dhe atij t\u00eb rishkruarit, dhe po ashtu edhe t\u00eb shenjave t\u00eb ve\u00e7anta q\u00eb jan\u00eb me ngjyra akoma t\u00eb thekshme, edhe pse mund t\u00eb ken\u00eb kaluar shekuj. N\u00eb krye t\u00eb kat\u00ebr flet\u00ebt e pergamen\u00ebs s\u00eb Muzeut Historik t\u00eb Shkodr\u00ebs kan\u00eb nj\u00eb shkrim latin, q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebrb\u00ebn edhe interesanten e rastit, sepse n\u00eb br\u00ebnd\u00ebsi shkrimi \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht bizantin, ose greko-bisantin dhe shkronjat jan\u00eb t\u00eb tilla, kurse n\u00eb pjes\u00ebn prezantues t\u00eb sip\u00ebrme teksti \u00ebsht\u00eb krejt latin dhe diku shkruhet: \u201cGABBTONFI\u201d dhe po ashtu vazhdon edhe rreshti n\u00eb siprin\u00ebn e flet\u00ebve t\u00eb pergamen\u00ebs n\u00eb fjal\u00eb. <\/span><\/p>\n<p><span>Dyshimi \u00ebsht\u00eb se kjo pergamen\u00eb \u00ebsht\u00eb kaluar n\u00eb dor\u00eb t\u00eb dikujt tjet\u00ebr n\u00eb shekuj m\u00eb von\u00eb, dhe aty mund edhe ti jet\u00eb shtuar shkrimi latin, ose rishkrimi \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb bizantinishte duke ruajtur psallm\u00ebn ose ungjillin, kur n\u00eb fakt latinishtja e qart\u00eb ishte futur n\u00eb koh\u00eb dhe shkrimet e pik\u00ebrisht asaj kohe.<\/span><\/p>\n<p><span>Tani p\u00ebr pergamen\u00ebn e till\u00eb e cila nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb di\u00e7ka e \u201cshumt\u00eb\u201d n\u00eb muzet\u00eb dhe arkivat tona, q\u00eb n\u00eb fakt ju mungojn\u00eb t\u00eb tilla dor\u00ebshkrime t\u00eb vjetra apo shum\u00eb t\u00eb vjetra, q\u00eb kan\u00eb vet\u00ebm shkrime n\u00eb produktin e ri t\u00eb letr\u00ebs q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur m\u00eb von\u00eb e pra k\u00ebrkohet nj\u00eb rishikim shkencor i mir\u00ebfillt\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ditur r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e shkrimit, por kryesisht p\u00ebr t\u00eb gjetur vjet\u00ebsin\u00eb e sigurt\u00eb n\u00eb koh\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span> Kur thash\u00eb \u201cnj\u00eb di\u00e7ka e shumt\u00eb\u201d fola me kujdes, sepse n\u00eb fakt nuk \u00ebsht\u00eb aspak, ka tep\u00ebr pak ose aspak n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Pergamenat nuk jan\u00eb nj\u00eb gj\u00eb e gjetur kollaj, n\u00eb arkivat dhe ruajtjen ton\u00eb arkivore n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/span><\/p>\n<p><span>Kjo t\u00eb detyron q\u00eb k\u00ebt\u00eb pergamen\u00eb t\u00eb ruajtur edhe pse me v\u00ebshtir\u00ebsi n\u00eb Shkod\u00ebr, ta quash di\u00e7ka t\u00eb rrall\u00eb, tep\u00ebr t\u00eb rrall\u00eb, e cila ka nj\u00eb histori t\u00eb ardhjes deri n\u00eb dit\u00ebt e sotme edhe pse e pa ditur qart\u00eb dhe mir\u00eb. Un\u00eb nuk guxoj t\u00eb kaloj n\u00eb p\u00ebrfundime t\u00eb nxituara, por ka nj\u00eb siguri q\u00eb materiali, dhe e shkruajtura e par\u00eb, jan\u00eb tep\u00ebr t\u00eb vjetra dhe shekulli i 13-t\u00eb ose fillimi i shekullit t\u00eb 14-t\u00eb, mund t\u00eb jen\u00eb edhe momenti q\u00eb kjo pergamen\u00eb \u00ebsht\u00eb krijuar nga l\u00ebkura p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr shkrimi, prej t\u00eb cil\u00ebs ka sot n\u00eb Muzeun e Shkodr\u00ebs, vet\u00ebm kat\u00ebr flet\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Nga vrojtimi i sakt\u00eb i zmadhuar i pergamen\u00ebs, shikohet qart\u00eb, se mbi shkrimin e par\u00eb jan\u00eb hequr vija t\u00eb cilat jan\u00eb disi t\u00eb thella n\u00eb l\u00ebkur\u00ebn e saj. Nj\u00eb karakteristik\u00eb tjet\u00ebr m\u00eb an\u00ebn e t\u00eb cil\u00ebs mund t\u00eb zbulohet edhe kush \u00ebsht\u00eb natyra e shkrimit, \u00ebsht\u00eb se shkronjat gjys\u00ebm greko-bizantine nuk mb\u00ebshteten me baz\u00eb n\u00eb vij\u00eb, por n\u00eb kokat e tyre. Dyshimi n\u00eb sa \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb rastin e par\u00eb nj\u00eb latinishte t\u00eb vjet\u00ebr dhe pastaj n\u00eb greko-bizantinisht apo edhe nj\u00eb bizantinishte e sllavizuar do t\u00eb ishte edhe v\u00ebrtetim tjet\u00ebr i vjet\u00ebrsis\u00eb s\u00eb tejskajshme t\u00eb pergamen\u00ebs. Por k\u00ebto jan\u00eb vet\u00ebm supozime, dhe m\u00ebnyr\u00eb e qart\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur konsiderata mbi k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme arkivore. Ky do t\u00eb ishte pastaj nj\u00eb \u201cscooob\u201d n\u00eb vete i problemit \u201cpergamen\u00eb\u201d. <\/span><\/p>\n<p><span>Asnj\u00eb dor\u00ebshkrim nuk e ka shoq\u00ebruar pergamen\u00ebn e famshme dhe enigmatike t\u00eb arkivit t\u00eb Shkodr\u00ebs, k\u00ebshtu q\u00eb edhe origjina e ardhjes n\u00eb arkiv \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e diskutueshme. Nuk ka pasur as paleograf, dhe as njer\u00ebz t\u00eb specializuar n\u00eb p\u00ebrcaktimin e materialit dhe llojit t\u00eb shkrimit, dhe kjo e b\u00ebn m\u00eb akute v\u00ebm\u00ebndjen p\u00ebr ta \u00e7uar n\u00eb dor\u00eb t\u00eb specialistave t\u00eb huaj dhe p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb p\u00ebrfundimisht vesh se \u00e7far\u00eb p\u00ebrmban sot dhe \u00e7far\u00eb ka q\u00ebn\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb hershme kjo pergamen\u00eb. Megjithat\u00eb p\u00ebrcaktimi ekzakt \u00ebsht\u00eb laboratorik n\u00eb saj t\u00eb metodave t\u00eb p\u00ebrparuara dhe t\u00eb shpejta t\u00eb sotme, q\u00eb me sa duket, nuk jan\u00eb akoma n\u00eb kushtet e historianografis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri. Por ama, laboratore t\u00eb till\u00eb t\u00eb natyr\u00ebs t\u00eb k\u00ebrkimit dhe p\u00ebrcaktimit historik jan\u00eb, dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, jan\u00eb tashm\u00eb rrug\u00ebt e hapura p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb gj\u00eb.<\/span><\/p>\n<p><span>Nj\u00eb pergamen\u00eb e till\u00eb, \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm repert interesant, por edhe nj\u00eb model vjet\u00ebrsie n\u00eb shkrim, jo vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb arkiv, por edhe p\u00ebr kultur\u00ebn n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, p\u00ebr momentin e p\u00ebrcaktimit t\u00eb historis\u00eb dhe t\u00eb ve\u00e7antat e saj te ne.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Besi Bekteshi. &#8211; Nj\u00eb nga thesaret e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm nga shum\u00eb t\u00eb tjera q\u00eb ka arkivi i Muzeut Historik t\u00eb Shkodr\u00ebs, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pergamen\u00eb e rishkruar ose \u201cpolimpest\u201d e cila ka ardhur n\u00eb koh\u00eb, duke mos ju ditur ekzekt\u00ebsisht origjina, dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, duke mos u sqaruar edhe p\u00ebrmbajtja reale e nj\u00eb vjet\u00ebrsie t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":1893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-1892","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Pergamena-te-Muzeut-Shkoder.jpg?fit=450%2C300&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-uw","jetpack-related-posts":[{"id":101267,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/leter-e-hapur-socialisteve-shqiptare-zgjohuni\/","url_meta":{"origin":1892,"position":0},"title":"Let\u00ebr e hapur socialist\u00ebve shqiptar\u00eb: &#8211; Zgjohuni!","author":"Kurt Farka","date":"June 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Qershor 2026 Socialist\u00eb shqiptar\u00eb! An\u00ebtar\u00eb t\u00eb Partis\u00eb Socialiste! Deputet\u00eb dhe mb\u00ebshtet\u00ebs t\u00eb k\u00ebsaj partie! Zgjohuni! N\u00eb krye t\u00eb partis\u00eb keni nj\u00eb njeri q\u00eb ju komandon, k\u00ebrkon bindje pa kushte p\u00ebr \u00e7do gj\u00eb, ju fyen me gjuh\u00ebn dhe sjelljet e tij, ju n\u00ebp\u00ebrk\u00ebmb dinjitetin n\u00eb vend q\u00eb t\u2019ju respektoj\u00eb, t\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Screenshot_20260607_214742_Gallery-1.jpg?fit=720%2C552&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100697,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-drejta-e-vetos-kos-asgje-nuk-eshte-vendosur-ende\/","url_meta":{"origin":1892,"position":1},"title":"E drejta e vetos, Kos: &#8211; Asgj\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb vendosur ende.","author":"Kurt Farka","date":"May 27, 2026","format":false,"excerpt":"27 Maji 2026 Pas p\u00ebrfundimit sot t\u00eb Konferenc\u00ebs s\u00eb 8-t\u00eb Nd\u00ebrqeveritare Shqip\u00ebri-BE, kryeministri Edi Rama, z\u00ebvend\u00ebsministrja p\u00ebr \u00c7\u00ebshtjet Evropiane t\u00eb Qipros, Marilena Raouna dhe Komisionerja p\u00ebr Zgjerimin e BE-s\u00eb s\u00eb Marta Kos, zhvilluan nj\u00eb konferenc\u00eb p\u00ebr mediet. Gjat\u00eb konferenc\u00ebs, nj\u00eb nga pyetjet lidhej me mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb vendet kandidate si Mali\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/800-0-a50f39518994f97abd661f0cbaacb890.png?fit=800%2C420&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/800-0-a50f39518994f97abd661f0cbaacb890.png?fit=800%2C420&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/800-0-a50f39518994f97abd661f0cbaacb890.png?fit=800%2C420&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/800-0-a50f39518994f97abd661f0cbaacb890.png?fit=800%2C420&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":101483,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/rama-sulmon-protestuesit-hajvane-fryme-fashiste-po-demtojne-turizmin\/","url_meta":{"origin":1892,"position":2},"title":"Rama sulmon protestuesit: -Hajvan\u00eb, frym\u00eb fashiste! Po d\u00ebmtojn\u00eb turizmin","author":"Kurt Farka","date":"June 14, 2026","format":false,"excerpt":"Kryeministri Edi Rama ka zgjedhur q\u00eb s\u00ebrish t\u00eb sulmoj\u00eb protestuesit, q\u00eb prej dy jav\u00ebsh dalin \u00e7do dit\u00eb n\u00eb shesh p\u00ebr t\u00eb k\u00ebrkuar largimin e tij nga qeveria. N\u00eb rubrik\u00ebn \u2018sh\u00ebnimet e jav\u00ebs\u2019 n\u00eb potkastin e tij \u201cFlasim\u201d, kreu i qeveris\u00eb i konsideroi protestuesit si \u2018hajvan\u00eb\u2019 me mend\u00ebsi fashiste, q\u00eb si\u00e7\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/rama-protestat1-433x300-1.jpg?fit=433%2C300&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":101130,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/elisa-spiropali-duhet-nje-marreveshje-e-re-per-shqiperine-kollaj-tu-sillesh-rrotull-protestave-te-sotme-me-fjale-boshe-dhe-konspiracione\/","url_meta":{"origin":1892,"position":3},"title":"Elisa Spiropali: &#8211; Duhet nj\u00eb marr\u00ebveshje e re p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. &#8211; Kollaj t\u2019u sillesh rrotull protestave t\u00eb sotme me fjal\u00eb boshe dhe konspiracione\u201d.","author":"Kurt Farka","date":"June 5, 2026","format":false,"excerpt":"5 Qershor 2026 Ish-ministrja e Jashtme, Elisa Spiropali thot\u00eb se duhet nj\u00eb marr\u00ebveshje e re p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb. Duke iu referuar protestave t\u00eb nisura pes\u00eb dit\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb Zv\u00ebrnec, ajo thot\u00eb se \u00ebsht\u00eb kollaj ti sillesh rrotull me fjal\u00eb boshe dhe konspiracione. \u201cTani q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Makbethat vras\u00ebs dhe Hamletat\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/elisa-spiropali.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/elisa-spiropali.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/elisa-spiropali.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/elisa-spiropali.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/elisa-spiropali.jpg?fit=1200%2C800&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100588,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/jonathan-pano-shpopullimi-nuk-eshte-rastesi-por-nje-axhende-e-qeverise\/","url_meta":{"origin":1892,"position":4},"title":"Jonathan Pano: &#8211; Shpopullimi nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi, por nj\u00eb axhend\u00eb e qeveris\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 22, 2026","format":false,"excerpt":"22 Maji 2026 I ftuar n\u00eb nj\u00eb studio televizive Jonathan Pano, an\u00ebtar i K\u00ebshillit Bashkiak t\u00eb Tiran\u00ebs nga radh\u00ebt e opozit\u00ebs, ngriti alarmin p\u00ebr ritmet e shpopullimit n\u00eb Shqip\u00ebri, duke iu referuar t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Eurostat dhe analizave t\u00eb ekspert\u00ebve t\u00eb demografis\u00eb. Sipas Panos, raportimet p\u00ebr rreth 29 mij\u00eb persona\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/nfk.jpg?fit=773%2C528&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/nfk.jpg?fit=773%2C528&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/nfk.jpg?fit=773%2C528&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/nfk.jpg?fit=773%2C528&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":101385,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/qofsh-e-bekuar-rinia-e-vendit-tim-protestat-dhe-dy-propozime-racionale\/","url_meta":{"origin":1892,"position":5},"title":"Qofsh e bekuar rinia e v\u00ebndit tim! Protestat dhe dy propozime racionale","author":"Kurt Farka","date":"June 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Qershor 2026 Nga Sherif BUNDO Situata q\u00eb po p\u00ebrjeton v\u00ebndi \u00ebsht\u00eb e pazakont\u00eb. Z\u00ebm\u00ebrimi popullor ka kap\u00ebrxyer bindjet dhe kufijt\u00eb e ndasive politike. Nga k\u00ebto protesta njerzit e zgjuar dhe ve\u00e7an\u00ebrisht institucionet nxjerrin konkluzionet p\u00ebr p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e tyre dhe kjo duhet t\u00eb shoq\u00ebrohet me nj\u00eb proces reflektimi t\u00eb thell\u00eb,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1780851947_protestaperzvernecin7qershor-1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1780851947_protestaperzvernecin7qershor-1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1780851947_protestaperzvernecin7qershor-1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1780851947_protestaperzvernecin7qershor-1.jpg?fit=780%2C440&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1892"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1892\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1895,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1892\/revisions\/1895"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}