Shkruar nga Arlind Qori<\/p>\n
Fernand Braudel-i thot\u00eb se n\u00eb Perandorin\u00eb Osmane fjala matrapaz, e cila m\u00eb par\u00eb kishte kuptimin neutral t\u00eb tregtarit, dal\u00ebngadal\u00eb nisi t\u00eb marr\u00eb konotacionin e p\u00ebrfituesit t\u00eb paskrupullt. Me \u00e7\u2019duket \u00ebsht\u00eb fatalitet i vendeve q\u00eb rr\u00ebshqasin n\u00eb periferi t\u00eb sistemit kapitalist bot\u00ebror q\u00eb t\u00eb ken\u00eb elita ekonomike me nj\u00eb dor\u00eb n\u00eb veshin e shtetit e me veshin n\u00eb dor\u00ebn e shtetit, ku marr\u00ebdh\u00ebniet e nd\u00ebrkapjes t\u00eb prodhojn\u00eb matrapaz\u00eb ekonomik\u00eb dhe politik\u00eb. T\u00eb pafuqish\u00ebm p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb karakter produktiv, matrapaz\u00ebt ekonomik\u00eb shushunjen n\u00eb qaf\u00eb t\u00eb shtetit. Ata politik\u00eb, t\u00eb pazot\u00eb p\u00ebr t\u00eb fituar autonomi prej sponsor\u00ebve t\u00eb tyre, e shohin t\u00eb mir\u00ebn publike nga fr\u00ebngjia e interesave private t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb fundit. Af\u00ebrmendsh n\u00eb em\u00ebr t\u00eb partneritetit publik-privat, universiteteve t\u00eb shekullit t\u00eb ri e t\u00eb tjera dokrrave t\u00eb zhargonit postmodern.<\/p>\n
Reforma n\u00eb arsimin e lart\u00eb, t\u00eb cil\u00ebn qeveria po e kalon tin\u00ebzisht kur universitetet po mbyllen, \u00ebsht\u00eb produkt i p\u00ebrpjekjeve t\u00eb disa qeverive p\u00ebr t\u00eb avantazhuar ata q\u00eb universitetet i kan\u00eb edhe juridikisht \u201cpron\u00eb private\u201d, si t\u00eb ishin bah\u00e7e me speca. Qeveria e shkuar i licenconte, u shiste a jepte me qira qesharake troje e nd\u00ebrtesa publike, u shtonte klient\u00ebt duke shtyr\u00eb punonj\u00ebsit e shtetit t\u00eb b\u00ebnin mastera, me propozim t\u00eb opozit\u00ebs s\u00eb djeshme u hiqte edhe tatimin mbi vler\u00ebn e shtuar (n\u00eb nj\u00eb vend ku lyp\u00ebsi paguan 20% p\u00ebr buk\u00eb). E sotmja u leht\u00ebson konkurrenc\u00ebn duke mbyllur vet\u00ebm ato diplomore q\u00eb i shesin diplomat pa b\u00ebr\u00eb reklam\u00eb, rrit edhe m\u00eb shum\u00eb tarifat studentore dhe pak\u00ebson kuotat n\u00eb universitetet publike. Mir\u00ebpo me \u00e7\u2019duket mbijetesa e tyre n\u00eb pazarin universitar nuk mund t\u00eb sigurohet pa nd\u00ebrmarr\u00eb edhe hapin e fundit: financimin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga shteti. Prap\u00ebseprap\u00eb kryeministri e quan trajtimin e derisot\u00ebm qeveritar t\u00eb privat\u00ebve si prej njerke. Me t\u00eb till\u00eb njerk\u00eb, s\u2019ka \u00e7\u2019t\u00eb duhet n\u00ebna!<\/p>\n
S\u2019di a kemi pasur ndonj\u00ebher\u00eb nj\u00eb qeveri q\u00eb e hap goj\u00ebn dhe i mbyll vesh\u00ebt kaq shum\u00eb. Dhe s\u2019\u00ebsht\u00eb vet\u00ebm kryeministri hokatar, po nj\u00eb aradhe propaganduesish q\u00eb n\u00eb sinkron mbrojn\u00eb nj\u00eb projektligj implementimi i t\u00eb cilit do t\u2019i jap\u00eb p\u00ebrfundimisht d\u00ebrrm\u00ebn universitarizmit publik. E b\u00ebjn\u00eb me sofizma, me ftoht\u00ebsi teknike, me ideologji, me kredenciale formale, por askush nuk e b\u00ebn m\u00eb mir\u00eb sesa kryeministri dora vet\u00eb. \u00cbsht\u00eb ai q\u00eb e b\u00ebn gjuh\u00ebn shpat\u00eb dhe nis t\u00eb pres\u00eb majtas e djathtas, t\u00eb sajoj\u00eb ku\u00e7edra t\u00eb arsimit dhe t\u00eb vet\u00ebp\u00ebrfytyrohet Sh\u00ebn Gjergj me usht\u00eb n\u00eb dor\u00eb. Thot\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjera, se rezistenc\u00ebn ndaj reform\u00ebs aktuale n\u00eb arsimin e lart\u00eb e b\u00ebn pjesa m\u00eb e s\u00ebmur\u00eb e trup\u00ebs universitare publike. Si e ka ekzaminuar Sh\u00ebn Gjergji yn\u00eb trup\u00ebn universitare? Nga e di ai, p\u00ebr shembull, se aktivist\u00ebt e L\u00ebvizjes P\u00ebr Universitetin, grupimit kryesor rezistues prej dy vjet\u00ebsh ndaj k\u00ebsaj reforme, jan\u00eb s\u00ebmundja e universitarizmit publik?! Nga e di se pedagog\u00ebt q\u00eb kan\u00eb rezistuar jan\u00eb delenxhinj dhe jo luft\u00ebtar\u00eb parimor\u00eb n\u00eb mbrojtje t\u00eb kauz\u00ebs universitare?! Nga e di se student\u00ebt rezistues nuk jan\u00eb m\u00eb t\u00eb devotshmit n\u00eb studime, por bjerradit\u00ebs si ata t\u00eb forumeve partiake q\u00eb shquhen vet\u00ebm si organizues festash?! Ndoshta faji duhet gjendur te pasqyra e kryeministrit. Po t\u2019u duk vetja Sh\u00ebn Gjergj q\u00eb n\u00eb pik\u00eb t\u00eb sabahut, \u00e7dokush q\u00eb t\u00eb kund\u00ebrshton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paepur del ku\u00e7ed\u00ebr.<\/p>\n
Po \u00e7\u2019p\u00ebrmban reforma q\u00eb mbrohet me kaq zulm\u00eb prej kryeministrit dhe shpur\u00ebs s\u00eb vart\u00ebsve t\u00eb tij \u201ct\u00eb pavarur\u201d? Si rrall\u00ebher\u00eb n\u00eb historin\u00eb e reformave n\u00eb Shqip\u00ebri, aktualja p\u00ebrkeq\u00ebson pothuajse t\u00eb gjitha problemet e thella q\u00eb ka jeta universitare. E nisim nga cil\u00ebsia e m\u00ebsimdh\u00ebnies. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb ajo l\u00eb mjaft vend p\u00ebr t\u00eb d\u00ebshiruar, por a \u00ebsht\u00eb zgjidhje kombinimi i saj me shp\u00ebrblimin financiar? Deri m\u00eb sot mekanizmi kryesor i vler\u00ebsimit t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies kan\u00eb qen\u00eb anketat studentore. N\u00eb fund t\u00eb \u00e7do viti, student\u00ebve u jepej nj\u00eb pyet\u00ebsor ku vler\u00ebsonin aspektet kryesore t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies s\u00eb pedagog\u00ebve. Pa\u00e7ka se jan\u00eb b\u00ebr\u00eb her\u00eb pas here, rezultatet e tyre jan\u00eb publikuar shum\u00eb rrall\u00eb dhe thuajse kurr\u00eb nuk kan\u00eb sh\u00ebrbyer p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb masa ndaj pedagog\u00ebve me rezultate katastrofike. Kjo ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb student\u00ebt t\u00eb mos e marrin seriozisht anketimin pasi e din\u00eb se, sido q\u00eb t\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb e t\u00eb kritikojn\u00eb, mendimet e tyre nuk do t\u00eb merren parasysh. \u00c7\u2019zgjidhje i jep qeveria k\u00ebtij problemi? E lidh anketimin me renditjen e institucioneve publike dhe private dhe n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb vler\u00ebsimit t\u00eb student\u00ebve, universitetet do t\u00eb marrin fonde nga shteti. K\u00ebsisoj do t\u00eb prodhohet nj\u00eb situat\u00eb paradoksale n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn n\u00ebse student\u00ebt kritikojn\u00eb ashp\u00ebr institucionin e tyre, ky i fundit do t\u00eb bjer\u00eb n\u00eb \u201chit parad\u00ebn\u201d e universiteteve, do t\u00eb marr\u00eb m\u00eb pak fonde nga shteti dhe do t\u00eb duhet t\u00eb rris\u00eb tarifat studentore p\u00ebr t\u00eb mbijetuar ekonomikisht. Pra po kalojm\u00eb nga situata ku studenti \u00ebsht\u00eb indiferent n\u00eb vler\u00ebsimin e universitetit n\u00eb at\u00eb ku ai do t\u00eb jet\u00eb i interesuar t\u00eb g\u00ebnjej\u00eb, t\u2019i b\u00ebj\u00eb reklam\u00eb universitetit t\u00eb vet, me shpres\u00ebn se k\u00ebshtu do t\u2019i ulen tarifat.<\/p>\n
Edhe po ta z\u00ebm\u00eb se student\u00ebt do t\u00eb jen\u00eb imitojn\u00eb Sh\u00ebn Gjergjin ton\u00eb dhe do t\u00eb martirizohen p\u00ebr arsimin duke th\u00ebn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn lakuriqe, \u00e7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me institucionet publike q\u00eb shpallen me cil\u00ebsi m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt dhe kan\u00eb tarifa m\u00eb t\u00eb larta? Logjika e tregut, aq e dashur p\u00ebr kryeministrin, k\u00ebrkon q\u00eb ato t\u00eb falimentojn\u00eb. Lind pyetja: A mund t\u00eb falimentojn\u00eb financiarisht institucionet publike?! A \u00ebsht\u00eb kushtetuese?! Mos ndoshta shtyrja e tyre drejt \u201cuniversiteteve publike t\u00eb pavarura\u201d do t\u00eb krijoj\u00eb pik\u00ebrisht terrenin kushtetues t\u00eb falimentimit t\u00eb tyre?! Ndryshe nga nd\u00ebrmarrjet private q\u00eb mbyllen n\u00eb rast falimentimi, logjika e institucioneve publike e do q\u00eb kur pun\u00ebt nuk shkojn\u00eb mbroth p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb ta mbaj\u00eb drejtuesi. P\u00ebrndryshe sa her\u00eb t\u00eb na e sillte n\u00eb maj\u00eb t\u00eb hund\u00ebs qeveria, nuk do t\u00eb nd\u00ebrronim qeveri, por do t\u00eb hidhnim n\u00eb er\u00eb rendin kushtetues.<\/p>\n
Po k\u00ebrkimi shkencor? \u00cbsht\u00eb e leht\u00eb t\u00eb ankohesh p\u00ebr fiktivitetin e tij. E b\u00ebjn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb, edhe ata q\u00eb s\u2019kan\u00eb shkruar kurr\u00eb di\u00e7ka q\u00eb i p\u00ebrmbush minimalisht kriteret e metodologjis\u00eb shkencore. Ama mang\u00ebsia e k\u00ebrkimit shkencor nuk q\u00ebndron n\u00eb munges\u00ebn e botimeve formalisht korrekte n\u00ebp\u00ebr revista nd\u00ebrkomb\u00ebtare, por n\u00eb munges\u00ebn e nj\u00eb komuniteti shkencor t\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb q\u00eb debaton hapur dhe shqyrton me rigorozitet t\u00eb ngjashmit. Dhe si pritet ta ndreq\u00eb qeveria demokratizimin e debatit shkencor n\u00eb Shqip\u00ebri? Duke i shtr\u00ebnguar botuesit t\u00eb mos ia fshehin komunitetit shkencor dhe publikut punimet e tyre? Duke ua pamund\u00ebsuar qokat, tarafet, influencat politike kur s\u2019ngeli deputet pa marr\u00eb master e pa u b\u00ebr\u00eb doktor shkencash? Aspak! Duke krijuar agjenci burokratike, t\u00eb varura dhe t\u00eb shkarkueshme nga qeveria, t\u00eb cilat do t\u00eb vler\u00ebsojn\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e k\u00ebrkimit shkencor. N\u00ebse sot nj\u00eb zyrtaruc ministrie i hak\u00ebrrehet n\u00eb debat nj\u00eb pedagogu duke i th\u00ebn\u00eb \u201cpse k\u00ebshtu u jep m\u00ebsim student\u00ebve ti?!\u201d, nes\u00ebr t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt burokrat\u00eb dhe pushtetar\u00eb do t\u00eb ken\u00eb n\u00eb kontroll procesin e vler\u00ebsimit t\u00eb k\u00ebrkimit shkencor, prej t\u00eb cilit varet edhe financimi i universiteteve publike e private (af\u00ebrmendsh q\u00eb s\u2019mund t\u00eb merret seriozisht eufemizmi \u201cuniversitete publike t\u00eb pavarura\u201d me t\u00eb cil\u00ebn qeveria do t\u00eb mbuloj\u00eb matrapaz\u00ebrin\u00eb).<\/p>\n
Po p\u00ebrballueshm\u00ebria ekonomike e studimeve? Njer\u00ebzit vullnetmir\u00eb kushedi prisnin q\u00eb qeveria t\u00eb studionte m\u00ebnyrat se si t\u2019i ulte progresivisht tarifat studentore, t\u00eb cilat deri m\u00eb tash jan\u00eb rritur vit pas viti me rreth 10-15%. Ndoshta prisnin edhe q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoheshin kushtet e jetes\u00ebs dhe t\u00eb studimit p\u00ebr ta. N\u00eb vend t\u00eb rritjes s\u00eb financimit p\u00ebr universitetet publike, qeveria k\u00ebrkon t\u00eb rris\u00eb numrin e institucioneve t\u00eb financuara (duke futur privat\u00ebt brenda), \u00e7ka do t\u00eb ul\u00eb mesatarisht nivelin e financimit p\u00ebr \u00e7do universitet duke e rritur edhe m\u00eb barr\u00ebn e tarifave p\u00ebr student\u00ebt. Paradoksalisht qeveria propozon edhe bursa, edhe kredi studentore. N\u00ebse bursat jan\u00eb p\u00ebr ata q\u00eb nuk i p\u00ebrballojn\u00eb dot studimet, po kredia p\u00ebr cil\u00ebt \u00ebsht\u00eb? P\u00ebr ata q\u00eb i kan\u00eb parat\u00eb, por preferojn\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb pushime n\u00eb Bahamas?! Mendja ta thot\u00eb se bursat do vazhdojn\u00eb, si deri m\u00eb sot, t\u00eb jepen p\u00ebr kategorit\u00eb e t\u00eb varf\u00ebrve ekstrem\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt, n\u00ebse nuk manipulojn\u00eb dokumentacionin, as q\u00eb ia dalin t\u00eb mbarojn\u00eb gjimnazin, lere m\u00eb t\u00eb b\u00ebhen p\u00ebr universitet. P\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt, rritja e tarifave do t\u00eb p\u00ebrballohet duke krijuar subjekte borxhlie ndaj bankave dhe shtetit, ku ky i fundit, duke u dal\u00eb garant bankave dhe mbuluar nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb interesave, do t\u00eb financoj\u00eb t\u00ebrthorazi edhe bankat private. Me nj\u00eb gur dy zogj: edhe matrapaz\u00ebt universitar\u00eb, edhe ata bankar\u00eb!<\/p>\n
Pa prisni nj\u00ebher\u00eb, se kushedi \u00e7\u2019b\u00ebhet me demokratizimin universitar! Fatkeq\u00ebsisht edhe k\u00ebtu po biem nga shiu n\u00eb bresh\u00ebr. Nga nj\u00eb fiktivitet demokratik q\u00eb mbulon bajraktarizmin e drejtuesve aktual\u00eb t\u00eb universiteteve publike n\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrthurje t\u00eb hapur t\u00eb bajraktarizmit me autoritarizmin shtet\u00ebror. T\u00eb vetmet subjekte me potencial transformues t\u00eb jet\u00ebs universitare, student\u00ebt, do t\u00eb p\u00ebrjashtohen nga e drejta e votimit p\u00ebr drejtuesit universitar\u00eb, ose m\u00eb s\u00eb shumti do t\u2019u lihet nj\u00eb mas\u00eb qesharake 10%. Mendja ta do se sa m\u00eb e gjer\u00eb trupa votuese, aq m\u00eb e pakompromentueshme. Por n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb rriste pjes\u00ebmarrjen studentore, qeveria po e kufizon at\u00eb duke e riprodhuar bajraktarizmin nga rektori e posht\u00eb dhe autoritarizmin nga qeveria te rektori. P\u00ebr t\u00eb mos folur pastaj se vet\u00eb parimi i organizimit t\u00eb Bordit Administrativ (kush financon m\u00eb shum\u00eb, p\u00ebrfaq\u00ebsohet m\u00eb shum\u00eb) nuk respektohet n\u00eb rastin e student\u00ebve t\u00eb cil\u00ebt do t\u00eb jen\u00eb progresivisht financuesit kryesor\u00eb, pa pasur p\u00ebrfaq\u00ebsim n\u00eb organin m\u00eb t\u00eb lart\u00eb administrativ t\u00eb universitetit.<\/p>\n
Po serioziteti universitar? \u00c7\u2019zgjidhje ka menduar qeveria p\u00ebr faktin se mjediset universitare po shnd\u00ebrrohen hap pas hapi n\u00eb terrene t\u00eb r\u00ebndomta marketingu produktesh t\u00eb palidhura me jet\u00ebn universitare apo n\u00eb zgjoje festash studentore n\u00eb vend t\u00eb klubeve kritike? Humbjen edhe m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb seriozitetit duke i shnd\u00ebrruar universitetet publike n\u00eb agjenci tregtare t\u00eb cilave, p\u00ebr t\u00eb mbijetuar n\u00eb treg, do t\u2019u lejohet t\u00eb aventurohen edhe n\u00eb sip\u00ebrmarrje jashtakademike. \u00c7far\u00eb do ta ndaloj\u00eb nj\u00eb universitet p\u00ebr t\u2019i liruar sallat p\u00ebr promovime librash roz\u00eb apo, ca m\u00eb keq, produktesh kozmetike?! Sigurisht q\u00eb universitetet tona mund t\u00eb krijojn\u00eb t\u00eb ardhura edhe n\u00ebp\u00ebrmjet shpikjeve n\u00eb mjek\u00ebsi a inxhinieri me impakt bot\u00ebror, q\u00eb kushedi do t\u00eb patentizohen(!!!) Harrohet se shpikje t\u00eb tilla k\u00ebrkojn\u00eb gjigand\u00eb industrial\u00eb dhe laboratorik\u00eb, nd\u00ebrkaq n\u00eb vende periferike si yni m\u00eb s\u00eb shumti mund t\u00eb shpresohet p\u00ebr arritje n\u00eb disiplinat humane, t\u00eb cilat edhe n\u00eb ndodhshin jan\u00eb t\u00eb paleverdishme p\u00ebr tregun dhe prej natyr\u00ebs s\u00eb tyre mb\u00ebshteten nga shteti.<\/p>\n
\u201cT\u00eb pakt\u00ebn do t\u00eb kemi konkurrenc\u00eb\u201d \u2013 do t\u2019ia beh\u00eb ndokush. Zor se ka koncept m\u00eb t\u00eb fetishizuar n\u00eb Shqip\u00ebri. Mir\u00ebpo le ta marrim seriozisht p\u00ebr pak. \u00c7far\u00eb konkurrence i mungon sot jet\u00ebs universitare shqiptare? Ajo midis universiteteve publike dhe private p\u00ebr fonde shtet\u00ebrore? Apo ajo midis pedagog\u00ebve, bie fjala t\u00eb universiteteve publike, me nj\u00ebri-tjetrin, dhe jo vet\u00ebm n\u00eb terma financiar\u00eb? N\u00ebse e kemi p\u00ebr zem\u00ebr konkurrenc\u00ebn, pse t\u00eb mos shkall\u00ebzohen pagat e pedagog\u00ebve n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb rezultateve t\u00eb k\u00ebrkimit shkencor (t\u00eb vler\u00ebsuara nga komuniteti shkencor), vler\u00ebsimit t\u00eb m\u00ebsimdh\u00ebnies nga student\u00ebt, duke e ponderuar negativisht k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit me not\u00ebn mesatare p\u00ebr l\u00ebnd\u00eb (q\u00eb t\u2019i vihet fre faljes s\u00eb notave p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar nga vler\u00ebsimi studentor)?! Po fundja, n\u00ebse na merr per\u00ebndia mendjen dhe mendojm\u00eb si kryeministri q\u00eb e do konkurrenc\u00ebn midis institucioneve, pse t\u00eb mos konkurrohet vet\u00ebm brenda universiteteve publike duke ua ndaluar atyre private kthimin n\u00eb \u201cuniversitete publike t\u00eb pavarura\u201d?! N\u00ebse na merren mendt\u00eb edhe m\u00eb shum\u00eb dhe duam t\u2019i fusim medoemos edhe privat\u00ebt n\u00eb valle, pse t\u00eb mos konkurrohet p\u00ebr fonde shtes\u00eb q\u00eb buxheti i shtetit i nxjerr duke taksuar universitetet private?! \u2013 mjafton t\u2019u rivendosin tatimin mbi vler\u00ebn e shtuar. N\u00eb fakt kjo do t\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte kalim t\u00eb fondeve private te publiku dhe jo ajo q\u00eb mendon kryeministri i cili, si nj\u00eb kryefamiljar pijanec ,mburret se ka sjell\u00eb para n\u00eb sht\u00ebpi duke shitur dhom\u00ebn e gjumit p\u00ebr t\u00eb shlyer borxhet e bixhozit t\u00eb nj\u00eb nate m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb gjitha k\u00ebto jan\u00eb pyetjet retorike t\u00eb nj\u00eb nate t\u00eb zheg\u00ebt korriku, ku student\u00ebt jan\u00eb n\u00eb plazhe, kush p\u00ebr qejf e kush p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb parat\u00eb p\u00ebr tarif\u00ebn e vitit tjet\u00ebr, pedagog\u00ebt fshihen skutave t\u00eb anonimatit dhe struc\u00ebris\u00eb, drejtuesit universitar\u00eb vrasin mendjen se \u00e7\u2019do kapin pas mbarimit t\u00eb shpejt\u00eb t\u00eb mandatit, matrapaz\u00ebt ekonomiko-universitar\u00eb b\u00ebjn\u00eb llogari se si do t\u00eb kamuflojn\u00eb fitimet n\u00eb forma pagash e shp\u00ebrblimesh p\u00ebr veten si administrator\u00eb t\u00eb ardhsh\u00ebm t\u00eb \u201cuniversiteteve publike t\u00eb pavarura\u201d, nd\u00ebrsa kryeministri ngaz\u00ebllehet se sa bukur ngjan n\u00eb pasqyr\u00ebn e Republik\u00ebs s\u00eb Matrapaz\u00ebve.<\/p>\n