{"id":1413,"date":"2018-01-15T14:43:25","date_gmt":"2018-01-15T14:43:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=1413"},"modified":"2018-01-15T14:43:25","modified_gmt":"2018-01-15T14:43:25","slug":"dr-sc-flamur-doli-ne-vermice-ku-shtepite-mbrohen-nga-hyjnite","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dr-sc-flamur-doli-ne-vermice-ku-shtepite-mbrohen-nga-hyjnite\/","title":{"rendered":"DR.SC.FLAMUR DOLI: N\u00cb V\u00cbRMIC\u00cb &#8211; KU SHT\u00cbPIT\u00cb MBROHEN NGA HYJNIT\u00cb!"},"content":{"rendered":"<div class=\"permbajtja\">\n<div class=\"mbajtsi\">\n<div class=\"border\"><\/div>\n<div class=\"shkrimi\">\n<div class=\"lajmet\">\n<div class=\"lajmi\">\n<h2><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"1414\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/dr-sc-flamur-doli-ne-vermice-ku-shtepite-mbrohen-nga-hyjnite\/kulte-pagane\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane.jpg?fit=268%2C405&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"268,405\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Kulte Pagane\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane.jpg?fit=199%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane.jpg?fit=268%2C405&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1414\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane-199x300.jpg?resize=199%2C300\" width=\"199\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane.jpg?resize=199%2C300&amp;ssl=1 199w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane.jpg?w=268&amp;ssl=1 268w\" sizes=\"auto, (max-width: 199px) 100vw, 199px\" \/><\/h2>\n<p><strong><em>Fshati V\u00ebrmic\u00eb gjendet n\u00eb jug per\u00ebndim t\u00eb Prizrenit. Ky vendbanim \u00ebsht\u00eb i banuar q\u00eb nga para historia, p\u00ebrkat\u00ebsisht q\u00eb nga koha e neolitit, dhe i p\u00ebrkiste krahin\u00ebs s\u00eb Dardanis\u00eb. N\u00eb shekujt I-IV ishte stacion n\u00eb rrug\u00ebn Lissus &#8211; Naissus. Nga koha antike e m\u00eb von\u00eb nga mesjeta jan\u00eb rr\u00ebnojat e nj\u00eb bazilike paleokristiane dhe t\u00eb nj\u00eb varreze mesjetare (shek.IX-XIII) pran\u00eb saj. L\u00ebnda antropologjike d\u00ebshmon se varreza u p\u00ebrkiste banor\u00ebve t\u00eb tipave antropologjik\u00eb adriatik\u00eb dhe varianteve t\u00eb tyre adriatike-mesdhetare, karakteristike p\u00ebr popullsin\u00eb arb\u00ebrore.<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em><br \/>\n<\/em><\/strong> Sipas struktur\u00ebs morfologjike-urbanistike, fshati V\u00ebrmic\u00eb, n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb, b\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb tipin e shp\u00ebrndar\u00eb (dispersiv) t\u00eb vendbanimeve. At\u00eb e sajojn\u00eb dhjet\u00eb m\u00ebhall\u00eb apo lagje. Meq\u00eb strukturimin e gjer\u00eb urbanistik t\u00eb vendbanimit e sajojn\u00eb m\u00ebhall\u00ebt, ai duhet p\u00ebrkufizuar si vendbanim i tipit t\u00eb m\u00ebhall\u00ebve. M\u00ebhall\u00ebt e k\u00ebtij fshati karakterizohen nga nj\u00eb zhvillim spontan dhe nj\u00eb struktur\u00eb krejt\u00ebsisht e \u00e7regullt, por n\u00eb harmoni me tiparet relievore t\u00eb truallit. Grupimet e sht\u00ebpive sipas m\u00ebhall\u00ebve, me prejardhje t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt familjare, shquhen p\u00ebr dend\u00ebsi jo t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb, here-her\u00eb shum\u00eb t\u00eb dendur, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb rasti me m\u00ebhall\u00ebn e Ko\u00e7inajve. Rrjedha e nj\u00eb p\u00ebrroi, e cila kalon n\u00ebp\u00ebr nj\u00eb lugin\u00eb t\u00eb thell\u00eb, V\u00ebrmic\u00ebn e ndan n\u00eb dy pjes\u00eb. N\u00eb pjes\u00ebn jugper\u00ebndimore t\u00eb saj jan\u00eb t\u00eb ngulitura k\u00ebto m\u00ebhall\u00eb:<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Fanajve,<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Gjo\u00e7ajve,<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Ko\u00e7inajve,<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e \u00c7ovanajve dhe<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Kadriajve.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkaq, n\u00eb an\u00ebn verilindore t\u00eb fshatit, shtrihen m\u00ebhall\u00ebt e tjera, si ajo e<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla Pulajve, pastaj,<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Rakajve,<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Kolukajve,<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Sulajve dhe<\/p>\n<p>\u2022 m\u00ebhalla e Gjahajve.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/fshati%20vermice%20i%20prizrenit.jpg?resize=520%2C347\" width=\"520\" height=\"347\" \/><\/p>\n<p><strong>Kulti i vendeve t\u00eb larta &#8211; majat e nderimit pagan<\/p>\n<p><\/strong> Fshati V\u00ebrmic\u00eb \u00ebsht\u00eb i ngulitur rr\u00ebz\u00eb malit Koritnik, dhe shtrihet mbi disa kodra t\u00eb ngritura, t\u00eb cilat krijojn\u00eb nj\u00eb peizash me nj\u00eb plastik\u00eb &#8211; p\u00ebrthyerje dinamike. Pozita e k\u00ebtill\u00eb e fshatit mund\u00ebson nj\u00eb pamje t\u00eb gjer\u00eb mbi gjith\u00eb arealin n\u00eb mes maleve t\u00eb Koritnikut dhe Pashtrikut (1989 m), si dhe mbi liqenin e V\u00ebrmic\u00ebs. Nga \u00e7do cep i k\u00ebtij fshati, po ashtu, shp\u00ebrthejn\u00eb pamje mahnit\u00ebse edhe mbi shpatijet e malit t\u00eb Koritnikut, si dhe mbi maj\u00ebn e k\u00ebtij mali me lart\u00ebsi mbidetare 2395 metra.<\/p>\n<p>Zum\u00eb ngoje maj\u00ebn e malit t\u00eb Koritnikut, ngase kjo maj\u00eb ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me kultet e lasht\u00ebsis\u00eb s\u00eb popullit shqiptar. Si\u00e7 m\u00ebsojm\u00eb, Maja e Korinikut, si dhe maja e malit tjet\u00ebr, p\u00ebrball\u00eb tij, Maja e Pashtrikut, q\u00eb n\u00eb koh\u00ebt e lashta ishin maja t\u00eb nderimit pagan. Nga shum\u00eb studime t\u00eb b\u00ebra, kuptojm\u00eb se Dielli, deri n\u00eb koh\u00ebt e vona, ishte objekt adhurimi, dhe se atij i faleshin n\u00eb m\u00ebngjes, n\u00eb t\u00eb lindur, n\u00eb disa vende edhe n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb tij. Dielli adhurohej si burim jetese, burim sh\u00ebndeti, burim pjellorie dhe si objekt mbrojt\u00ebs e dobiprur\u00ebs. N\u00eb fillim t\u00eb shek. XX edhe studiuesi B. Nop\u00e7a, kishte v\u00ebn\u00eb re se Shqiptar\u00ebt i faleshin Diellit sipas besimit pagan dhe se nderimi i majave t\u00eb maleve, i disa vendeve t\u00eb larta, ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me kultin e Diellit. N\u00eb lidhje me kultin e Diellit, duhet p\u00ebrmendur se nd\u00ebr shqiptar\u00ebt e mal\u00ebsis\u00eb s\u00eb Jugut e t\u00eb Veriut, ka ekzistuar kulti i disa vendeve t\u00eb larta ose i majave t\u00eb maleve. K\u00ebtyre vendeve njer\u00ebzit u faleshin n\u00eb m\u00ebngjes me t\u00eb lindur dielli. Apo, n\u00eb disa raste, n\u00eb k\u00ebto maja malesh, n\u00eb data t\u00eb caktuara t\u00eb vitit zhvilloheshin ceremoni q\u00eb kishin t\u00eb b\u00ebnin me Diellin. Vlen t\u00eb theksohet se, ceremoni t\u00eb caktuara rituale ndodhnin edhe n\u00eb Maj\u00eb t\u00eb Gjallic\u00ebs s\u00eb Lum\u00ebs (2486 m). Maja e Gjallic\u00ebs, pastaj Maja e Pashtrikut, si dhe Maja e Koritnikut, komunikojn\u00eb vizualisht dhe gjenden jo fort larg nj\u00ebra &#8211; tjetr\u00ebs.<\/p>\n<p>Nga sa u tha m\u00eb lart, p\u00ebr rrjedhoj\u00eb, \u00ebsht\u00eb fare e natyrshme q\u00eb kulti i Diellit t\u00eb jet\u00eb ruajtur nga banor\u00ebt q\u00eb jetuan shekuj t\u00eb t\u00ebr\u00eb rr\u00ebz\u00eb k\u00ebtyre majave, ashtu si\u00e7 ndodhi edhe me ngulimin parahistorik t\u00eb fshatit V\u00ebrmic\u00eb. Pra, kulti i Diellit si mbijetoj\u00eb e besimeve pagane, apo si mbijetoj\u00eb e kulteve t\u00eb lasht\u00ebsis\u00eb, jo rast\u00ebsisht u ruajt n\u00eb mas\u00eb t\u00eb konsiderueshme dhe n\u00eb paraqitje artistike shum\u00eb interesante, p\u00ebrkat\u00ebsisht, gjeti aplikim t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb arkitektur\u00ebn popullore t\u00eb k\u00ebtij fshati. Ornamentika popullore nga kompleksi i hyjnive mbrojt\u00ebse t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb. Ornamentika nga kompleksi i hyjnive mbrojt\u00ebse t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb motivet nga kulti i Diellit, kulti ktonik i gjarprit, kulti i gjinjve t\u00eb gruas dhe motive t\u00eb tjera, si mbijetoja t\u00eb besimeve pagane tek arkitektura e gurt\u00eb e fshatit V\u00ebrmic\u00eb, natyrisht se u aplikua ekskluzivisht n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit &#8211; skalitjes n\u00eb gur.<\/p>\n<p><strong>Ornamentika popullore nga kulti i diellit<\/p>\n<p><\/strong> Paraqitja artistike e motiveve nga kulti i Diellit n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e gurta t\u00eb fshatit t\u00eb V\u00ebrmic\u00ebs shquhet p\u00ebr tiparet dalluese dhe karakteristike t\u00eb teknik\u00ebs s\u00eb realizimit. Elementet e ornamentik\u00ebs nga kulti i Diellit, t\u00eb skalitura n\u00eb gur\u00ebt k\u00ebndor\u00eb t\u00eb sht\u00ebpive, pastaj n\u00eb elementet e portave t\u00eb sht\u00ebpive apo n\u00eb ballinat e oxhaqeve t\u00eb vatr\u00ebs familjare, u realizuan n\u00eb form\u00eb t\u00eb rozet\u00ebs rrethore-spiraloide (fig.4., skalitur n\u00eb an\u00ebn e djatht\u00eb t\u00eb gurit k\u00ebndor), n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit t\u00eb ul\u00ebt &#8211; t\u00eb cek\u00ebt. Po ky motiv, u realizua edhe n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit t\u00eb lart\u00eb, n\u00eb form\u00eb t\u00eb rozet\u00ebs rroshe &#8211; spiraloide, t\u00eb dal\u00eb nga sip\u00ebrfaqja n\u00eb form\u00eb plisi, gatise gjysm\u00ebsferike (fig.3. shih dy motivet e poshtme).<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermice%203.jpg?resize=500%2C1122\" width=\"500\" height=\"1122\" \/><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermice%204.jpg?resize=500%2C375\" width=\"500\" height=\"375\" \/><\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb form\u00eb t\u00eb paraqitjes artistike n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit t\u00eb lart\u00eb, apo k\u00ebt\u00eb myst\u00ebsi t\u00eb theksuar t\u00eb motivit diellor, gur\u00ebskalit\u00ebsi popullor e ka realizuar me q\u00ebllim sugjerimi m\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb form\u00ebs s\u00eb trupit diellor, p\u00ebrkat\u00ebsisht t\u00eb paraqitjes sa m\u00eb realiste t\u00eb k\u00ebtij ylli. Vlera t\u00eb nj\u00eb shkalle m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb modelimit artistik mjeshtri popullor ka arritur tek dy motivet diellore n\u00eb form\u00eb t\u00eb rrath\u00ebve bashk\u00ebqendror\u00eb, (shih motivin e sip\u00ebrm n\u00eb fig.3.), si dhe motivin tjet\u00ebr, skalitur n\u00eb an\u00ebn e majt\u00eb t\u00eb gurit k\u00ebndor, (fig.4.). Tek ky lloj i ornamentit nga kulti i Diellit, kemi nj\u00eb strukturim m\u00eb kompleks t\u00eb modelimit hap\u00ebsinor t\u00eb rrath\u00ebve bashk\u00ebqendror\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb, rrethi i jasht\u00ebm i k\u00ebtij ornamenti \u00ebsht\u00eb strukturuar si pjes\u00eb e gjysm\u00ebsfer\u00ebs, e cila, p\u00ebrmes nj\u00eb lugu rrethor, shkrihet &#8211; nd\u00ebrlidhet me elementin qendror t\u00eb ornamentit n\u00eb form\u00eb plisi, n\u00eb sip\u00ebrfaqen e t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb skalitur &#8211; g\u00ebrryer spiralja. Kjo struktur\u00eb gjeometrike e spirales hap\u00ebsinore paraqet Diellin n\u00eb livizje rrethore.<\/p>\n<p>Kat\u00ebr motivet e z\u00ebna ngoje m\u00eb sip\u00ebr, u skalit\u00ebn mbi gur\u00ebt k\u00ebndor\u00eb, apo si\u00e7 u thon\u00eb n\u00eb popull, mbi qoshnik\u00ebt e kull\u00ebs s\u00eb Sherif Kadriajt, nd\u00ebrtuar n\u00eb m\u00ebhall\u00ebn e Kadriajve (shek.XIX &#8211; sot e braktisur).<\/p>\n<p>Po k\u00ebtu n\u00eb V\u00ebrmic\u00eb, dhe po k\u00ebt\u00eb ornament nga kulti i diellit n\u00eb form\u00eb t\u00eb rrath\u00ebve bashk\u00ebqendror\u00eb e hasim edhe tek gjetjet arkeologjike, p\u00ebrkat\u00ebsisht tek dy unazat e derdhura n\u00eb bronz\u00eb t\u00eb gjetura n\u00eb varret 109 dhe 280 t\u00eb shek. X dhe XIII, n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e bazilik\u00ebs paleokristiane (shek.V-IV i e.s.).<\/p>\n<p>Pjesa e zgjeruar e nj\u00ebr\u00ebs unaz\u00eb (gjetur n\u00eb varrin nr. 280) \u00ebsht\u00eb e zbukuruar me gjasht\u00eb motive diellore t\u00eb incizuara n\u00eb form\u00eb t\u00eb rrath\u00ebve bashk\u00ebqendror\u00eb. Dy rrath\u00ebt e jashtme bashk\u00ebqendrore t\u00eb k\u00ebtyre ornamenteve, t\u00eb kompozuara n\u00eb dy radh\u00eb, jan\u00eb incizuar n\u00eb form\u00eb lineare, kurse rrethi qendror \u00ebsht\u00eb thelluar n\u00eb form\u00eb sferike. Nga m\u00eb sip\u00ebr, e mb\u00ebshtetur n\u00eb provat materiale &#8211; gjetjet arkeologjike k\u00ebtu e 600 deri n\u00eb 1.000 vjet\u00eb m\u00eb par\u00eb, kuptojm\u00eb se kulti i diellit edhe tek popullata arb\u00ebrore n\u00eb mesjet\u00eb zinte vend t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb besimet e tyre religjioze. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, t\u00eb nj\u00ebjtat ornamente zbukuruese nga kulti i diellit n\u00eb form\u00eb rrath\u00ebsh bashk\u00ebqendror\u00eb, n\u00eb vazhdim\u00ebsin\u00eb e tyre diakronike, i hasim t\u00eb incizuara edhe n\u00eb en\u00ebn tre vegjake t\u00eb shek.IV., t\u00eb gjetur n\u00eb nekropol\u00ebn antike t\u00eb vendbanimit t\u00eb Gllamnikut af\u00ebr Podujev\u00ebs.<\/p>\n<p>Tiparet form\u00ebsuese t\u00eb k\u00ebtyre ornamenteve dhe struktura kompozicionale e tyre n\u00eb dy nivele, p\u00ebrkon t\u00ebr\u00ebsisht me ato t\u00eb unazave arb\u00ebrore mesjetare t\u00eb z\u00ebna ngoje m\u00eb sip\u00ebr. T\u00eb k\u00ebtilla motive dekoruese hasen edhe n\u00eb gjetjet e tjera arkeologjike t\u00eb periudh\u00ebs antike ilire, si dhe t\u00eb periudhave t\u00eb tjera parahistorike n\u00eb trev\u00ebn e Kosov\u00ebs dhe m\u00eb gjer\u00eb. E gjith\u00eb kjo provon kat\u00ebrcip\u00ebrisht se n\u00eb aspektin e shtrirjes s\u00eb ornamentik\u00ebs nga kulti i diellit n\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, trash\u00ebgimia e k\u00ebtij sistemi dekorues, q\u00eb nga ilir\u00ebt n\u00eb parahistori dhe n\u00eb antikitet, pastaj n\u00eb mesjet\u00ebn e hershme tek arb\u00ebrit dhe m\u00eb von\u00eb tek shqiptar\u00ebt, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcjell\u00eb brez pas brezi me nj\u00eb p\u00ebrpik\u00ebri t\u00eb madhe n\u00eb vijim\u00ebsi t\u00eb pak\u00ebputur.<\/p>\n<p>N\u00eb vazhdim, si\u00e7 shohim nga fig.2., n\u00eb t\u00eb dyja an\u00ebt e gur\u00ebve t\u00eb k\u00ebndit t\u00eb k\u00ebsaj kulle, p\u00ebrball\u00eb hyrjes n\u00eb oborr, jan\u00eb skalitur gjithsej n\u00ebnt\u00eb motive relievore. Prej tyre, pes\u00eb motive t\u00eb skalitura n\u00eb pjes\u00ebn e poshtme t\u00eb k\u00ebndit i p\u00ebrkasin kultit t\u00eb Diellit, nd\u00ebrkaq, sip\u00ebr tyre, nga nj\u00ebra faqe e gurit k\u00ebndor \u00ebsht\u00eb skalitur nj\u00eb motiv nga kulti i gjinjve t\u00eb gruas, realizuar n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit t\u00eb lart\u00eb, por me p\u00ebrmasa paksa m\u00eb t\u00eb vogla se motivet e tjera n\u00eb form\u00eb rroshe. N\u00eb faqen tjet\u00ebr t\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtit gur k\u00ebndor, \u00ebsht\u00eb skalitur edhe nj\u00eb kompozim ornamental n\u00eb form\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshi, n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit t\u00eb cek\u00ebt (bareliev). Ky motiv, skalitur n\u00eb an\u00ebn e djatht\u00eb t\u00eb gurit k\u00ebndor, si\u00e7 shohim nga fig.5., n\u00eb paraqitjen e tij relievore ng\u00ebrthen dy trek\u00ebnd\u00ebsha. Brendap\u00ebrbrenda trek\u00ebnd\u00ebshit t\u00eb madh, i dal\u00eb nga sip\u00ebrfaqja e gurit, \u00ebsht\u00eb thelluar &#8211; brendashkruar trek\u00ebnd\u00ebshi i vog\u00ebl, me pozit\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbysur. Trek\u00ebnd\u00ebshin si ornament simbolik e hasim jasht\u00ebzakonisht shpesh t\u00eb aplikuar n\u00eb gjith\u00eb arkitektur\u00ebn popullore t\u00eb Kosov\u00eb. Ai ka karakter religjioz dhe n\u00eb k\u00ebto raste \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb funksion magjik &#8211; mbrojt\u00ebs prej s\u00eb keqes.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermice%202.jpg?resize=500%2C1118\" width=\"500\" height=\"1118\" \/><\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermice%205.jpg?resize=500%2C369\" width=\"500\" height=\"369\" \/><\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu, q\u00eb nga koh\u00ebt parahistorike e deri n\u00eb dit\u00ebt tona, q\u00eb nga Evropa e deri n\u00eb Lindjen e Larg\u00ebt, trek\u00ebnd\u00ebshi luajti rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb besimet magjike dhe n\u00eb zakonet e njer\u00ebzve. Var\u00ebset n\u00eb form\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshi, t\u00eb cilat n\u00eb shum\u00eb qytet\u00ebrime t\u00eb lashta sh\u00ebrbenin si amulete, sikund\u00ebr edhe phallus-i kan\u00eb dometh\u00ebnie apotropeike. Megjith\u00ebk\u00ebt\u00eb, jemi t\u00eb bindur se n\u00eb rastin konkret, trek\u00ebnd\u00ebshi me k\u00ebto tipare form\u00ebsuese \u00ebsht\u00eb paraqitur n\u00eb funksion t\u00eb simbolizimit t\u00eb organit gjenital t\u00eb femr\u00ebs. P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, edhe tek ornamentika e kulteve ilire, kemi p\u00ebrfundime se trek\u00ebnd\u00ebshi e simbolizon vulv\u00ebn. K\u00ebto p\u00ebrfundime i b\u00ebn\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme fakti se, n\u00eb rastin e z\u00ebn\u00eb ngoje, n\u00eb dy faqet e t\u00eb nj\u00ebjtit gur\u00eb k\u00ebndor jan\u00eb aplikuar n\u00eb reliev dy ornamente t\u00eb besimit pagan nga i nj\u00ebjti kult i gjinis\u00eb s\u00eb am\u00ebsis\u00eb, t\u00eb cilat e simbolizojn\u00eb burimin e jet\u00ebs, parkat\u00ebsisht vazhdimin e gjeneratave njer\u00ebzore.<\/p>\n<p>S\u00eb fundi, n\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e k\u00ebtij kompleksi motivesh, n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb k\u00ebtij k\u00ebndi t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, na paraqiten edhe dy ornamente relievore. Nj\u00ebra syresh ka karakter gjeometriko- kompozicional, dhe simbolik\u00eb t\u00eb caktuar. Sip\u00ebr k\u00ebtij ornamenti, po ashtu n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relievit t\u00eb lart\u00eb, \u00ebsht\u00eb skalitur ornamenti i n\u00ebnt\u00eb, me nj\u00eb form\u00ebsin jo t\u00eb rregullt elipsoidal t\u00eb p\u00ebrzgjatur. Lidhur me k\u00ebt\u00eb ornament nuk jemi n\u00eb gjendje t\u00eb themi se a i p\u00ebrket apo jo ndonj\u00eb mbijetoje t\u00eb besimit kultik. Nd\u00ebrkaq, ornamenti tjet\u00ebr gjeometrik, skalitur n\u00eb teknik\u00eb t\u00eb relivit t\u00eb lart\u00eb, n\u00eb paraqitjen e tij artistike t\u00eb bukur, ng\u00ebrthen nj\u00eb kompozim t\u00eb dy kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebshave. Kat\u00ebrk\u00ebnd\u00ebshi i jasht\u00ebm, n\u00eb form\u00eb drejk\u00ebnd\u00ebshi \u00ebsht\u00eb i dal\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb plastike nga sip\u00ebrfaqja e gurit k\u00ebndor. Brendap\u00ebrbrenda k\u00ebtij drejtk\u00ebnd\u00ebshi e n\u00eb lart\u00ebsi t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb me t\u00eb, me thellim p\u00ebrkat\u00ebs, \u00ebsht\u00eb brendashkruar nj\u00eb romboid.<\/p>\n<p>Si\u00e7 m\u00ebsojm\u00eb nga literatura, edhe ornamenti i rombit n\u00eb paraqitjen e tij gjeometrike t\u00eb stilizuar e simbolizon vulv\u00ebn. Tek ilir\u00ebt, ve\u00e7 tjerash, rombin e hasim t\u00eb brendashkruar n\u00eb drejtk\u00ebndsh. Po k\u00ebshtu, tek t\u00eb nj\u00ebjtit, rombi haset s\u00eb bashku me trek\u00ebnd\u00ebshin, i cili, si\u00e7 tham\u00eb m\u00eb sip\u00ebr e simbolizon vulv\u00ebn. M\u00eb tej, k\u00ebt\u00eb ornament e hasim s\u00eb bashku edhe me svastik\u00ebn e cila e simbolizon Diellin, i cili n\u00eb vete i ng\u00ebrthen edhe elementet e simbolik\u00ebs s\u00eb plleshm\u00ebris\u00eb. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, nga kundrimi analitik i k\u00ebtyre dy ornamenteve t\u00eb cilat n\u00eb struktur\u00ebn e tyre kompozicionale dhe simbolike e ng\u00ebrthejn\u00eb trek\u00ebnd\u00ebshin dhe rombin, kuptojm\u00eb se i p\u00ebrkasin sistemit simbolik t\u00eb s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs natyr\u00eb e cila ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me burimin e jet\u00ebs dhe vazhdim\u00ebsin\u00eb e saj.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 ornamenteve t\u00eb z\u00ebna ngoje m\u00eb sip\u00ebr, tek sht\u00ebpit\u00eb e bukura t\u00eb V\u00ebrmic\u00ebs, nd\u00ebrtuar n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi prej gurit, has\u00ebm edhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb ornamentesh t\u00eb tjera nga i nj\u00ebjti kult i Diellit, si dhe nga kultet e tjera. Para se t\u00eb b\u00ebjm\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr ornamentet e tjera nga kulti i diellit t\u00eb skalituara n\u00eb gur\u00ebt e sht\u00ebpive t\u00eb k\u00ebtij fshati, duhet theksuar se, p\u00ebrve\u00e7 sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Sherif Kadriajt, sot e braktisur, pastaj sht\u00ebpive t\u00eb Xheladin Imerit dhe Halil Pulajt (m\u00ebhalla e Pulajve), q\u00eb t\u00eb gjitha sht\u00ebpit\u00eb e tjera u dogj\u00ebn dhe u shkat\u00ebrruan nga forcat ushtarake serbe gjat\u00eb luft\u00ebs s\u00eb vitit 1999. Okupatori serb, duke qen\u00eb i vet\u00ebdijsh\u00ebm p\u00ebr vlerat e m\u00ebdha t\u00eb k\u00ebtyre sht\u00ebpive, pastaj p\u00ebr r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e tyre historike e arkeologjike, i shkat\u00ebrroi ato pam\u00ebshirsh\u00ebm, duke e l\u00ebn\u00eb nj\u00eb fshat t\u00eb t\u00ebr\u00eb n\u00eb rr\u00ebnoja (shih fig.1.).<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermic%201.jpg?resize=531%2C323\" width=\"531\" height=\"323\" \/><\/p>\n<p>Sht\u00ebpit\u00eb e gurta t\u00eb fshatit V\u00ebrmic\u00eb shquhen p\u00ebr portale t\u00eb bukura, me form\u00ebsime elegante e harmonike. Po k\u00ebto tipare i ng\u00ebrthejn\u00eb edhe oxhaqet e vatrave familjare. Ve\u00e7mas spikatin gjasht\u00eb oxhaqet e vatrave t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Myrtez Fan\u00ebs, ngulitur n\u00eb m\u00ebhall\u00ebn e Fanajve. Oxhaqet e vatr\u00ebs s\u00eb k\u00ebsaj sht\u00ebpie, si dhe oxhaqet e \u00e7atis\u00eb, shquhen p\u00ebr tipare karakteristike, me form\u00ebsim elegant dhe t\u00eb harmonish\u00ebm. Oxhaqet e vatrave me tipare t\u00eb k\u00ebtilla u nd\u00ebrtuan gjithandej n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb e k\u00ebtij fshati. P\u00ebr shkak t\u00eb vlerave arkitektonike t\u00eb k\u00ebtyre sht\u00ebpive dhe r\u00ebnd\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre, duhet t\u00eb restaurohen doemos tri sht\u00ebpit\u00eb e ruajtura, nd\u00ebrkaq, t\u00eb gjitha sht\u00ebpit\u00eb e tjera n\u00eb rr\u00ebnoja, t\u00eb konservohen dhe t\u00eb ruhen si t\u00eb tilla.<\/p>\n<p>N\u00eb gurin ballor t\u00eb nj\u00ebrit prej oxhaqeve karakteristike t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb Fanajve \u00ebsht\u00eb aplikuar nj\u00eb motiv, nga kulti i Diellit, n\u00eb form\u00eb ylli &#8211; rozete gjasht\u00ebrremb\u00ebshe, brendashkruar n\u00eb rreth, realizuar n\u00eb teknik\u00eb relievi t\u00eb cek\u00ebt. N\u00eb m\u00ebhall\u00ebn tjet\u00ebr, t\u00eb Pulajve, si\u00e7 shohim nga fig.6., n\u00eb elementin vertikal t\u00eb korniz\u00ebs s\u00eb port\u00ebs harkore t\u00eb k\u00ebsaj sht\u00ebpie t\u00eb shkat\u00ebrruar, n\u00eb teknik\u00eb relievi t\u00eb lart\u00eb, me p\u00ebrmasa mjaft t\u00eb m\u00ebdha, \u00ebsht\u00eb skalitur edhe nj\u00eb ornament nga kulti i Diellit n\u00eb form\u00eb plisi. Mbi sip\u00ebrfaqen pothuaj gjysm\u00ebsferike t\u00eb k\u00ebtij motivi \u00ebsht\u00eb g\u00ebrryer-skalitur spiralja hap\u00ebsinore. Nga elementet e tjera harkore t\u00eb k\u00ebsaj porte, t\u00eb shtrira p\u00ebrtok\u00eb n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb saj, kuptojm\u00eb s\u00eb kjo port\u00eb kishte nj\u00eb form\u00ebsim t\u00eb bukur dhe tipik p\u00ebr sht\u00ebpit\u00eb e k\u00ebtij fshati, sikund\u00ebr edhe oxhaqet e vatr\u00ebs s\u00eb k\u00ebsaj sht\u00ebpie, shquhen p\u00ebr form\u00ebsim tipik.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermice%206.jpg?resize=500%2C754\" width=\"500\" height=\"754\" \/><\/p>\n<p>M\u00eb posht\u00eb sht\u00ebpis\u00eb s\u00eb z\u00ebn\u00eb ngoje m\u00eb sip\u00ebr, \u00ebsht\u00eb ngulitur edhe nj\u00eb sht\u00ebpi. N\u00eb pjes\u00ebn k\u00ebndore t\u00eb k\u00ebsaj sht\u00ebpie-rr\u00ebnoj\u00eb jan\u00eb skalitur n\u00eb reliev edhe kat\u00ebr ornamente t\u00eb tjera. Nj\u00ebri syresh, \u00ebsht\u00eb skalitur n\u00eb pjes\u00ebn e poshtme t\u00eb murit n\u00eb teknik\u00eb relievi t\u00eb ul\u00ebt-t\u00eb cek\u00ebt, dhe i p\u00ebrket kultit t\u00eb Diellit. Nd\u00ebrkaq ornamenti tjet\u00ebr, skalitur n\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme t\u00eb s\u00eb njejt\u00ebs faqe t\u00eb murit, i p\u00ebrket kultit ktonik, p\u00ebrkat\u00ebsisht kultit t\u00eb gjarprit, dhe po ashtu \u00ebsht\u00eb skalitur n\u00eb teknik\u00eb relievi t\u00eb cek\u00ebt. N\u00eb faqen tjet\u00ebr t\u00eb k\u00ebsaj pjese k\u00ebndore t\u00eb sht\u00ebpis\u00eb, \u00ebsht\u00eb skalitur ornamenti i kultit t\u00eb gjinjve t\u00eb gruas, dhe sip\u00ebr tij ornamenti nga kulti i Diellit, n\u00eb teknik\u00eb g\u00ebrryerjeje t\u00eb cek\u00ebt lineare, n\u00eb form\u00eb t\u00eb drejtk\u00ebnd\u00ebshit me dy diagonale. Ornamentet e kultit t\u00eb gjinjve t\u00eb n\u00ebn\u00ebs t\u00eb skalitura n\u00eb teknik\u00eb relievi t\u00eb lart\u00eb, has\u00ebm edhe n\u00eb disa sht\u00ebpi t\u00eb tjera t\u00eb fshatit V\u00ebrmic\u00eb. Etnolog\u00ebt, skalitjet e k\u00ebtilla ornamentale i konsiderojn\u00eb si mbeturina t\u00eb kultit t\u00eb gjinis\u00eb s\u00eb am\u00ebsis\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht si mbeturina t\u00eb ngurt\u00ebsuara e t\u00eb ndryshuara n\u00eb brendi t\u00eb kultit t\u00eb gjinjve t\u00eb s\u00eb par\u00ebs s\u00eb gjinis\u00eb, ushqyeses s\u00eb par\u00eb t\u00eb pasardh\u00ebsve. Pra, k\u00ebt\u00eb kult e marrin si simbolizues t\u00eb burimit t\u00eb jet\u00ebs dhe vazhdimit t\u00eb gjeneratave njer\u00ebzore.<\/p>\n<p><strong>Kulti ktonik i gjarprit<\/p>\n<p><\/strong> Nga fotoja nr.7., shohim se paraqitja figurale e gjarprit, nga kulti ktonik, si dhe paraqitja relievore e ornamentit me rrath\u00eb bashk\u00ebqendror\u00eb, nga kulti i Diellit, jan\u00eb paraqitur af\u00ebr &#8211; nj\u00ebra tjetr\u00ebs. K\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb paraqitjes s\u00eb ornamenteve t\u00eb k\u00ebtyre dy kulteve s\u00eb bashku, e kemi hasur dendur n\u00eb zbukurimoren e arkitektur\u00ebs popullore n\u00eb Kosov\u00eb. Kjo dukuri e bashkimit t\u00eb k\u00ebtyre dy kulteve, tek ilir\u00ebt, z\u00eb rr\u00ebnj\u00eb q\u00eb nga shekujt e fundit p.e.r. dhe n\u00eb fillim t\u00eb epok\u00ebs son\u00eb. Para k\u00ebsaj, n\u00eb nj\u00eb thell\u00ebsi edhe m\u00eb t\u00eb lasht\u00eb kohore, p\u00ebrkat\u00ebsisht n\u00eb epok\u00ebn e gurit, byzylyk\u00ebt prej argjendi, n\u00eb mbarimet e tyre kishin form\u00ebn e kokave t\u00eb gjarprit. Kjo dukuri ishte shprehje e futjes s\u00eb paraqitjes figurale n\u00eb artin ilir. Paraqitja e motivit t\u00eb gjarprit i kishte rr\u00ebnj\u00ebt e tij t\u00eb thella n\u00eb religjionin ilir. Gjarpri ishte nj\u00eb simbol i fuqish\u00ebm i ilir\u00ebve t\u00eb lasht\u00eb, dhe asnj\u00eb shtaz\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb simbolik\u00ebn religjioze nuk kishte rol m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm se ai.<\/p>\n<p><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.pashtriku.org\/fckeditor\/image\/2016\/pellazget-iliret-shqiptaret\/flamur%20doli%20vermice%207.jpg?resize=500%2C756\" width=\"500\" height=\"756\" \/><\/p>\n<pre>\r\n\r\n <strong>- Fotografit\u00eb dhe eksplorimet n\u00eb terren autori\r\n i ka zhvilluar n\u00eb tetor t\u00eb vitit 2008.\r\n<\/strong><\/pre>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fshati V\u00ebrmic\u00eb gjendet n\u00eb jug per\u00ebndim t\u00eb Prizrenit. Ky vendbanim \u00ebsht\u00eb i banuar q\u00eb nga para historia, p\u00ebrkat\u00ebsisht q\u00eb nga koha e neolitit, dhe i p\u00ebrkiste krahin\u00ebs s\u00eb Dardanis\u00eb. N\u00eb shekujt I-IV ishte stacion n\u00eb rrug\u00ebn Lissus &#8211; Naissus. Nga koha antike e m\u00eb von\u00eb nga mesjeta jan\u00eb rr\u00ebnojat e nj\u00eb bazilike paleokristiane dhe t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":1414,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-1413","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-trashegimi-kulturore"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Kulte-Pagane.jpg?fit=268%2C405&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-mN","jetpack-related-posts":[{"id":100117,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/banoret-e-fshatit-ane-vjose-ne-memaliaj-prej-vitesh-perballen-me-nje-nga-problemet-me-jetike-mungesen-e-ujit-te-pijshem\/","url_meta":{"origin":1413,"position":0},"title":"Banor\u00ebt e fshatit An\u00eb Vjos\u00eb, n\u00eb Memaliaj, prej vitesh p\u00ebrballen me nj\u00eb nga problemet m\u00eb jetike: munges\u00ebn e ujit t\u00eb pijsh\u00ebm.","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Dikur me mbi 350 banor\u00eb, sot fshati num\u00ebron vet\u00ebm rreth 30. Ironikisht, vet\u00ebm pak metra larg sht\u00ebpive t\u00eb tyre rrjedh lumi Vjosa, por n\u00eb rubinet\u00ebt e tyre nuk ka asnj\u00eb pik\u00eb uj\u00eb. T\u00eb detyruar nga kushtet e v\u00ebshtira, disa familje kan\u00eb hapur puse p\u00ebr t\u00eb siguruar uj\u00eb,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/vlcsnap-2026-05-09-15h46m18s990_sd-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/vlcsnap-2026-05-09-15h46m18s990_sd-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/vlcsnap-2026-05-09-15h46m18s990_sd-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/vlcsnap-2026-05-09-15h46m18s990_sd-800x450-1.webp?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100023,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/pas-ballukut-anila-denaj-vihet-ne-rresht-detyroi-doganat-te-ndalin-veprimet-ndaj-bankers-petroleum\/","url_meta":{"origin":1413,"position":1},"title":"Pas Ballukut, Anila Denaj \u2018vihet n\u00eb rresht\u2019, detyroi doganat t\u00eb ndalin veprimet ndaj Bankers Petroleum","author":"Kurt Farka","date":"May 8, 2026","format":false,"excerpt":"8 Maji 2026 Pasi Belinda Balluku, kreu detyr\u00ebn e saj, duke b\u00ebr\u00eb eksperten e naft\u00ebs dhe ligjeve fiskale, tashm\u00eb brenda s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs dit\u00eb edhe Ministrja Anila Denaj arrin t\u00eb analizoj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb parashtrimet e Ballukut dhe t\u00eb abuzoj\u00eb me detyr\u00ebn e saj duke iu drejtuar Doganave q\u00eb t\u00eb ndalin \u00e7do\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/hq720-1.jpg?fit=686%2C386&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100111,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/e-shnderroi-shtepine-ne-berat-ne-muze-artizania-tefta-qose-500-kostume-popullore-puna-e-nje-jete\/","url_meta":{"origin":1413,"position":2},"title":"E shnd\u00ebrroi sht\u00ebpin\u00eb n\u00eb Berat n\u00eb muze, artizania Tefta Qose: &#8211; 500 kostume popullore, puna e nj\u00eb jete","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Mars 2026 N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur shum\u00eb tradita rrezikojn\u00eb t\u00eb harrohen, Tefta Qose vazhdon t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb artin e krijimit t\u00eb veshjeve popullore. Prej disa vitesh, ajo e ka shnd\u00ebrruar sht\u00ebpin\u00eb e saj n\u00eb lagjen \u201cBarrikad\u00eb\u201d n\u00eb nj\u00eb muze t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, ku \u00e7do cep rr\u00ebfen histori, nd\u00ebrsa \u00e7do veshje\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Kostumet-e-Tefta-Qoses-1.jpg?fit=1200%2C798&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]},{"id":100385,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/urdheri-me-misterioz-i-mesjetes-kaloresit-templare-origjina-e-vertete-e-tyre\/","url_meta":{"origin":1413,"position":3},"title":"Urdh\u00ebri m\u00eb misterioz i Mesjet\u00ebs: Kalor\u00ebsit Templar\u00eb, origjina e v\u00ebrtet\u00eb e tyre","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 N\u00eb vitin 1119, vet\u00ebm n\u00ebnt\u00eb kalor\u00ebs francez\u00eb b\u00ebn\u00eb nj\u00eb betim t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb Jerusalem. Kalor\u00ebsit Templar\u00eb nuk k\u00ebrkuan tok\u00eb, pasuri apo tituj. Premtuan vet\u00ebm nj\u00eb gj\u00eb: t\u00eb mbronin pelegrin\u00ebt q\u00eb udh\u00ebtonin drejt Tok\u00ebs s\u00eb Shenjt\u00eb. Por brenda pak dekadash, ky grup i vog\u00ebl luft\u00ebtar\u00ebsh u shnd\u00ebrrua n\u00eb\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/auto_Kaloresit-Templare_11778842861.jpg?fit=826%2C588&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100192,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/ganimete-cuka-bukuroshja-e-tiranes-qe-diktatura-e-coi-ne-vetevarje-letra-qe-la-varja-ne-litar-me-nenen-me-1967\/","url_meta":{"origin":1413,"position":4},"title":"Ganimete Cuka, bukuroshja e Tiran\u00ebs q\u00eb diktatura e \u00e7oi n\u00eb vet\u00ebvarje, letra q\u00eb la! &#8211; Varja n\u00eb litar me n\u00ebn\u00ebn m\u00eb 1967","author":"Kurt Farka","date":"May 13, 2026","format":false,"excerpt":"13 Maji 2026 Ka histori q\u00eb nuk mbeten vet\u00ebm kujtime t\u00eb err\u00ebta t\u00eb komunizmit shqiptar, por kthehen n\u00eb plag\u00eb kolektive t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie q\u00eb ende nuk ka arritur t\u00eb p\u00ebrballet plot\u00ebsisht me t\u00eb shkuar\u00ebn e saj. Historia e Ganimete Cuk\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb prej tyre. Nj\u00eb histori e dhimbshme, trondit\u00ebse, ku\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ganimete-Cuka.jpg?fit=809%2C539&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100123,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/fundi-i-nje-perandorie-roma-nuk-u-shkaterrua-nga-barbaret-thone-te-dhenat-nga-antropologjia-molekulare\/","url_meta":{"origin":1413,"position":5},"title":"Fundi i nj\u00eb Perandorie &#8211; Roma nuk u shkat\u00ebrrua nga barbar\u00ebt, thon\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat nga antropologjia molekulare","author":"Kurt Farka","date":"May 11, 2026","format":false,"excerpt":"11 Maji 2026 Fundi i Perandoris\u00eb Romake t\u00eb Per\u00ebndimit u verifikua n\u00eb vitin 476 dhe gjithnj\u00eb \u00ebsht\u00eb lidhur me migrimet n\u00eb mas\u00eb t\u00eb popullsive t\u00eb evrop\u00ebs veriore. Pushtimet barbare dhe momenti i mb\u00ebrritjes s\u00eb klaneve sh\u00ebnoi fundin e dominimit romak duke ndryshuar asetet shoq\u00ebrore dhe demografike t\u00eb gjith\u00eb konintentit. Por\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/perandoria-romake.jpg?fit=1024%2C684&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1413"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1415,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1413\/revisions\/1415"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}