{"id":1212,"date":"2018-01-13T13:09:43","date_gmt":"2018-01-13T13:09:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/?p=1212"},"modified":"2018-01-13T13:09:43","modified_gmt":"2018-01-13T13:09:43","slug":"libri-ri-koco-kota-per-nje-shqiperi-oksidentale-autorit-harallamb-kota","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/libri-ri-koco-kota-per-nje-shqiperi-oksidentale-autorit-harallamb-kota\/","title":{"rendered":"Libri i ri \u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri oksidentale\u201d i autorit Harallamb Kota"},"content":{"rendered":"<header class=\"entry-header\">\n<header class=\"entry-header\">\n<h1 class=\"entry-title\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"1213\" data-permalink=\"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/libri-ri-koco-kota-per-nje-shqiperi-oksidentale-autorit-harallamb-kota\/koco-kota\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?fit=337%2C445&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"337,445\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"Koco Kota\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?fit=227%2C300&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?fit=337%2C445&amp;ssl=1\" class=\"alignnone  wp-image-1213\" alt=\"\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota-227x300.jpg?resize=249%2C329\" width=\"249\" height=\"329\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?resize=227%2C300&amp;ssl=1 227w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?resize=300%2C396&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?w=337&amp;ssl=1 337w\" sizes=\"auto, (max-width: 249px) 100vw, 249px\" \/><\/h1>\n<\/header>\n<div class=\"entry-content clearfix\">\n<p><strong>Libri i ri \u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri oksidentale\u201d, nj\u00eb ridimensionim i\u00a0<\/strong><strong>leximit real t\u00eb historis\u00eb shqiptare<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<h5><em>Nga: Prof. dr. Bardhosh Ga\u00e7e &amp;Albert Z. ZHOLI<\/em><\/h5>\n<p><em>S<\/em>ado q\u00eb koh\u00ebt kan\u00eb ecur p\u00ebrpara, kan\u00eb l\u00ebvizur me nj\u00eb progres t\u00eb habitsh\u00ebm,\u00a0jan\u00eb zbuluar arkiva shtet\u00ebrore, arkiva familjare, na kan\u00eb ardhur n\u00eb kronikat\u00a0e t\u00eb v\u00ebrtetave dokumente dhe opinione jasht\u00ebzakonisht me vlera t\u00eb\u00a0nevojshme, n\u00eb opinionin vler\u00ebsues njer\u00ebzor dhe t\u00eb v\u00ebrtetave historike \u00ebsht\u00eb shtuar\u00a0referenca e anashkaluar, mohuar dhe refuzuar p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb gjat\u00eb. Dit\u00eb\u00a0pas dite e koh\u00eb pas kohe n\u00eb duart e lexuesit shqiptar po vijn\u00eb libra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u00a0historiko-politik, histori t\u00eb pazakonta, t\u00eb cilat po u vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb shum\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve\u00a0q\u00eb ose kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb err\u00ebsuara, ose kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pastudiuara, ose jan\u00eb harruar fare.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht nj\u00eb prurjeje t\u00eb shumt\u00eb, ve\u00e7mas pas viteve \u201890-t\u00eb, t\u00eb nj\u00eb lloj let\u00ebrsie\u00a0dhe historie tematikisht t\u00eb nevojshme p\u00ebr zhvillimet e koh\u00ebs dhe t\u00eb \u00e7lirimit p\u00ebr t\u00eb\u00a0qen\u00eb t\u00eb lir\u00eb n\u00eb t\u00eb shprehurin p\u00ebr shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb prekshme dhe t\u00eb p\u00ebrjetueshme\u00a0nga pjesa m\u00eb e madhe e shqiptar\u00ebve, q\u00eb kishin lidhje kryesisht me kompleksintotalitar, gjat\u00eb k\u00ebtyre dy dekadave e m\u00eb shum\u00eb ka pasur dhe nj\u00eb prurje t\u00eb\u00a0r\u00ebnd\u00ebsishme historiografike dhe monografike, e cila ka plot\u00ebsuar nj\u00eb lloj bosh\u00ebsie\u00a0t\u00eb dukshme dhe djerr, e cila n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare, ose \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb ashtu, ose \u00ebsht\u00eb mbushur me tem\u00ebn e propagand\u00ebs. Dhe kjo ka ndodhur pik\u00ebrisht me\u00a0d\u00ebshmin\u00eb dhe tregimin e nevojsh\u00ebm t\u00eb personaliteteve t\u00eb dijes dhe t\u00eb aktivitetit\u00a0politiko-shtet\u00ebror t\u00eb para\u00e7lirimit t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmarrje t\u00eb tilla dhe p\u00ebr figura emblematike t\u00eb politik\u00ebs dhe t\u00eb historis\u00eb\u00a0shqiptare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim pozitiv gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, pasi, edhe pse ka pasur\u00a0nj\u00eb prurje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, n\u00eb let\u00ebrsi dhe n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e t\u00eb shkruarit, koha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb\u00a0mekaniz\u00ebm racional dhe efektivisht veprues n\u00eb verifikimin dhe seleksionimin e\u00a0tyre, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrjedh\u00eb t\u00eb vrullshme dhe t\u00eb shumt\u00eb librash, ne kemi pasur fatin e\u00a0mir\u00eb t\u00eb na vijn\u00eb libra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb z\u00ebn\u00eb vendin e vet n\u00eb historin\u00eb\u00a0shqiptare, pavar\u00ebsisht se von\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb edhe studimi monografik \u201cKo\u00e7o Kota \u2013P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri oksidentale\u201d t\u00eb autorit t\u00eb mir\u00ebnjohur, Harallamb Kota.<\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb e popujve t\u00eb vegj\u00ebl dhe t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb, ka raste unikale\u00a0t\u00eb mekanizmave dhe fakteve t\u00eb \u00e7uditshme se si \u00ebsht\u00eb shkruar historia e k\u00ebtyre\u00a0popujve dhe vendeve. K\u00ebshtu n\u00eb historin\u00eb m\u00eb emblematike t\u00eb Izraelit ka nj\u00eb fakt\u00a0t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm, q\u00eb lidhet me konsiderat\u00ebn e mir\u00eb, shpeshher\u00eb dhe preferenciale t\u00eb\u00a0nj\u00eb personi t\u00eb vet\u00ebm, i cili gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij kishte ruajtur me mij\u00ebra dokumente\u00a0t\u00eb natyrave t\u00eb ndryshme, p\u00ebr t\u2019i paraqitur si d\u00ebshmi t\u00eb nevojshme n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb\u00a0vendit t\u00eb tij dhe historis\u00eb s\u00eb Izraelit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj rrug\u00ebtimi bashk\u00ebkohor, lexuesit shqiptar po i vjen dhe nj\u00ebri nga\u00a0librat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb tij, q\u00eb lidhet me nj\u00ebrin nga personalitetet intelektuale,\u00a0politike, shtet\u00ebrore, diplomatike, sociale, Ko\u00e7o Kota\u00a0<strong><em>t\u00eb studiuesit Harallamb Kota<\/em><\/strong>.\u00a0Deri n\u00eb vitet \u201990-t\u00eb Ko\u00e7o Kota nuk njihej, dhe n\u00ebse njihej, mbi t\u00eb r\u00ebndonte anatema\u00a0politike, etiketimi politik i nd\u00ebrtuar mbi perceptimin ideologjik-politik t\u00eb sistemit\u00a0totalitar, n\u00ebse njihej, ai konsiderohej armiku i pushtetit popullor, nd\u00ebrsa e gjith\u00eb\u00a0vlera e tij, e cila ka ardhur n\u00eb librin\u00a0<em>\u201cKo\u00e7o Kota- P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d,\u00a0<\/em>t\u00eb autorit Harallamb Kota, nuk ishte e mundur t\u00eb b\u00ebhej e njohur, pron\u00eb shoq\u00ebrore\u00a0dhe historiografike, e p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb nj\u00eb botim voluminoz, n\u00eb t\u00eb cilin k\u00ebrkohet t\u00eb\u00a0thuhet gjith\u00e7ka lidhet me t\u00eb, referuar koh\u00ebs, politik\u00ebs, zhvillimeve komb\u00ebtare dhe\u00a0ballkanike, n\u00eb nj\u00eb lidhje dhe konvencionalitet t\u00eb thell\u00eb shkencor dhe interpretues. Libri q\u00eb po i vjen n\u00eb dor\u00eb lexuesit shqiptar p\u00ebrmbush nj\u00eb detyrim shoq\u00ebror dhe historiografik, pasi n\u00eb t\u00eb nuk flitet p\u00ebr Ko\u00e7o Kot\u00ebn n\u00eb vetvete, as p\u00ebr b\u00ebmat e tij, as udh\u00ebtimet, raportet e tij me dijen dhe kultur\u00ebn, por p\u00ebrmes tij ka nj\u00eb valorizim t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb historin\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare, nj\u00eb jet\u00eb dhe nj\u00eb veprimtari q\u00eb lidhet me nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb gjat\u00eb dhe aktive, t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb nga zhvillimet historike, politike, t\u00eb qeverive dhe mbret\u00ebris\u00eb, t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me Lindjen dhe Per\u00ebndimin, t\u00eb problemeve t\u00eb thella jetike t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb besimit, t\u00eb ligjit dhe t\u00eb zhvillimit.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota \u00ebsht\u00eb nj\u00eb personalitet i p\u00ebrfshir\u00eb dhe i gjendur n\u00eb zhvillimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb nisin q\u00eb n\u00eb fillimin t\u00eb shek. XX p\u00ebr t\u00eb vazhduar me nj\u00eb temp t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm deri n\u00eb mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Fillimvitet 1900, e gjat\u00eb tre dekadave t\u00eb para t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mbushura me zhvillime jasht\u00ebzakonisht t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr vendin, q\u00eb nga Shpallja\u00a0e Pavar\u00ebsis\u00eb, e cila kulmoi t\u00eb gjith\u00eb aktivitetin dhe veprimtarin\u00eb kulturore, politike, historike, shoq\u00ebrore, luftarake dhe intelektuale t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare, e cila me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar nj\u00ebra nga epokat m\u00eb t\u00eb arta t\u00eb historis\u00eb shqiptare, pas\u00a0koh\u00ebs s\u00eb Sk\u00ebnderbeut. Ko\u00e7o Kota ka lindur n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb (1886) dhe zhvillimet\u00a0politike e shoq\u00ebrore t\u00eb viteve 1900 e kan\u00eb nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb pjekur, t\u00eb shkolluar dhe nj\u00eb\u00a0intelektual universitar, i cili m\u00eb shum\u00eb se kushdo mund ta \u201clexonte\u201d realitetin\u00a0brenda vendit dhe rrethanat dhe zhvillimet rajonale dhe ato nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Harallamb Kota \u00ebsht\u00eb gjendur para nj\u00eb \u201cmali\u201d t\u00eb madh veprimtarie, aktiviteti\u00a0dhe kontributesh t\u00eb Ko\u00e7o Kot\u00ebs, q\u00eb ishte i shkolluar si mos m\u00eb mir\u00eb, q\u00eb nga\u00a0M\u00ebsonj\u00ebtorja e par\u00eb shqipe n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, pastaj n\u00eb gjimnazin e njohur \u201cZosimea\u201d,\u00a0studimet n\u00eb Universitetin e Athin\u00ebs p\u00ebr Shkenca Politike-Juridike-Administrative,\u00a0arsimin pasuniversitar n\u00eb Boston t\u00eb SHBA-ve, mbrojtja e grad\u00ebs shkencore \u201cDoktor\u00a0n\u00eb Jurispondenc\u00eb\u201d po n\u00eb SHBA, t\u00eb cilat e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme veprimtarin\u00eb e\u00a0Ko\u00e7o Kot\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila fillon q\u00eb nga viti 1911, si kryetar i shoq\u00ebris\u00eb \u201cMalli\u00a0i M\u00ebm\u00ebdheut\u201d n\u00eb SHBA, pastaj si bashk\u00ebthemelues i Federat\u00ebs Panshqiptare\u00a0\u201cVatra\u201d po n\u00eb SHBA, e m\u00eb pas i gjith\u00eb aktiviteti i tij (1912) n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e mbushur me ngjarje, beteja politike, luftarake, koniunktura dhe kthesa t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr shkakun e raporteve t\u00eb l\u00ebkundura me fqinj\u00ebt, p\u00ebr shkakun e koniunkturave t\u00eb politik\u00ebs dhe diplomacis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs me Per\u00ebndimin, brenda zhvillimeve t\u00eb qeverive dhe shtresave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare.<\/p>\n<p>Aktiviteti jet\u00ebsor, patriotik n\u00eb SHBA dhe n\u00eb Shqip\u00ebri, aktiviteti shtet\u00ebror q\u00eb nga vitet 1912 deri n\u00eb vitin 1939, kur Shqip\u00ebria u pushtua nga Italia fashiste, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb prerje historike dhe analitike t\u00eb zhvillimeve shqiptare p\u00ebrmes nj\u00eb personaliteti, shtetari, dhe politikani kalibri, i cili ka arritur\u00a0ta njoh\u00eb n\u00eb imt\u00ebsi dhe n\u00eb detaj \u00e7do zhvillim, q\u00eb n\u00eb historiografi \u00ebsht\u00eb interpretuar\u00a0n\u00eb asnj\u00eb rast me t\u00eb nj\u00ebjtin kriter, e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare\u00a0gjithmon\u00eb ka pasur vakume.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka lindur n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, nj\u00eb qytet i njohur p\u00ebr kultur\u00eb dhe tradit\u00eb qytetare\u00a0dhe arsimore, qytet i dijes dhe i njer\u00ebzve reformator\u00eb, qyteti i intelektual\u00ebve dhe\u00a0m\u00ebrgimtar\u00ebve t\u00eb ndritur, t\u00eb cil\u00ebt mbajt\u00ebn lidhje t\u00eb forta gjithmon\u00eb me vendin dhe\u00a0qytetin e tyre, me fatin e njer\u00ebzve dhe me perspektiv\u00ebn e vendit t\u00eb tyre. I dal\u00eb nga\u00a0nj\u00eb familje me dashuri dhe sakrific\u00eb p\u00ebr dije dhe arsim, ai e ruajti, e p\u00ebr\u00e7oi dhe e\u00a0reklamoi mjaft mir\u00eb k\u00ebt\u00eb shembull familjar, duke u treguar nj\u00eb atdhetar i spikatur\u00a0n\u00eb t\u00eb gjitha mjediset patriotike brenda dhe jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>N\u00eb studimin monografik\u00a0t\u00eb Harallamb Kot\u00ebs, gjithashtu personaliteti i tij shp\u00ebrfaqet m\u00eb s\u00eb pari si nj\u00eb patriot\u00a0i v\u00ebrtet\u00eb, duke e v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb vendit dhe t\u00eb prosperitetit t\u00eb gjith\u00eb dijen q\u00eb ai\u00a0mori n\u00eb familje dhe n\u00eb shkoll\u00eb, brenda dhe jasht\u00eb vendit, duke iu v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim\u00a0vendit q\u00eb n\u00eb Shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb me Plakun Ismail Qemali, e m\u00eb pas n\u00eb t\u00eb\u00a0gjith\u00eb zhvillimet politike dhe qeveris\u00ebse t\u00eb vendit, duke qen\u00eb nj\u00eb qeveritar dhe nj\u00eb\u00a0udh\u00ebheq\u00ebs i vazhduesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb senator, deputet, prefekt, minist\u00ebr, kryetar parlamenti dhe\u00a0kryeminist\u00ebr, pra, ka qen\u00eb nj\u00eb nga personalitetet e politik\u00ebs dhe t\u00eb drejtimit t\u00eb vendit n\u00eb t\u00eb gjitha shkall\u00ebt e hierarkis\u00eb. I pranish\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb diapazon\u00a0politik dhe qeveris\u00ebs t\u00eb vendit, Ko\u00e7o Kota duket si nj\u00eb pasqyr\u00eb reale n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn\u00a0jan\u00eb reflektuar mir\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto zhvillime, t\u00eb cilat si\u00e7 jan\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb historin\u00eb e vendit ton\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, t\u00eb ngadalta n\u00eb zhvillimet e veta e n\u00eb shum\u00eb raste konfliktuale.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto zhvillime, si\u00e7 dhe zbulohet p\u00ebrmes njohjes s\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb Ko\u00e7o\u00a0Kot\u00ebs, ka pasur nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh, t\u00eb cilat lidheshin me tradit\u00ebn turke t\u00eb politik\u00ebs dhe\u00a0drejtimit t\u00eb vendit, me koniunktur\u00ebn ballkanike, e ndihmuar dhe nga koniunktura\u00a0nd\u00ebrkomb\u00ebtare, me munges\u00ebn e njohur t\u00eb drejtimit t\u00eb vendit me ligje t\u00eb dala nga\u00a0parlamenti i zgjedhur me vot\u00ebn popullore, me munges\u00ebn e theksuar t\u00eb shkoll\u00ebs dhe\u00a0t\u00eb nivelit arsimor dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb zbulohen her\u00eb drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti\u00a0dhe her\u00eb kontekstualisht, n\u00eb k\u00ebt\u00eb monografi.\u00a0Lidhur me nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb till\u00eb, mjafton t\u00eb prekim tangjentalisht nj\u00eb lloj pasqyre\u00a0q\u00eb autori Harallamb Kota na jep n\u00eb referenc\u00ebn mbi reformat q\u00eb Ko\u00e7o Kota b\u00ebri\u00a0gjat\u00eb t\u00eb q\u00ebnit t\u00eb tij si kryeminist\u00ebr i vendit si: krijimi i Policis\u00eb e Sigurimit Botnor, hapja e shkoll\u00ebs s\u00eb policis\u00eb, hartimi i programit 5-vje\u00e7ar i Ekonomis\u00eb Komb\u00ebtare,\u00a0vendosja e monopolit t\u00eb shtetit mbi pasurin\u00eb komb\u00ebtare, krijimi i ministris\u00eb s\u00eb\u00a0Kultur\u00ebs Popullore, nd\u00ebrtimi i ministrive, nd\u00ebrtimi i Bulevardit t\u00eb Madh, p\u00ebrurimi\u00a0i Sheshit \u201cSk\u00ebnderbej\u201d, ndalimi i martesave t\u00eb n\u00ebpun\u00ebsve dhe ushtarak\u00ebve me gra\u00a0t\u00eb huaja, nd\u00ebrtimi i stadiumit komb\u00ebtar, ligji i heqjes s\u00eb mbules\u00ebs tek grat\u00eb, hapja\u00a0e kurseve falas kund\u00ebr analfabetizmit, zyrtarizmi i Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale\u00a0Shqiptare (1937), ligji mbi ndryshimin e em\u00ebrtesave me origjin\u00eb t\u00eb huaj, orientimi\u00a0dhe marr\u00ebveshjet me qeverit\u00eb per\u00ebndimore si SHBA, Itali dhe Angli etj.<\/p>\n<p>Libri i Harallamb Kot\u00ebs\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>\u00ebsht\u00eb\u00a0interesant p\u00ebr lexuesin dhe historiografin\u00eb shqiptare, pasi ai ka n\u00ebn interpretim\u00a0dhe analiz\u00eb t\u00eb thuk\u00ebt zhvillime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vendit q\u00eb nga Pavar\u00ebsia, lufta\u00a0e vazhdueshme e fqinj\u00ebve n\u00eb bashk\u00ebpunim me Fuqit\u00eb e M\u00ebdha p\u00ebr ta zvog\u00ebluar\u00a0sa t\u00eb mundeshin Shqip\u00ebrin\u00eb, Konferenc\u00ebn e Londr\u00ebs, ndarjen e kufijve, luft\u00ebrat\u00a0p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar, Konferenc\u00ebn e Parisit, Luft\u00ebn e vitit 1920, si lufta e par\u00eb\u00a0imperialiste e fashist\u00ebve italian\u00eb p\u00ebr pushtimin e Shqip\u00ebris\u00eb, zhvillime t\u00eb tjera\u00a0ballkanike dhe evropiane.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb nj\u00ebri nga politikan\u00ebt, shtetar\u00ebt,\u00a0qeveritar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt q\u00eb i kan\u00eb p\u00ebrjetuar, jan\u00eb p\u00ebrballur dhe kan\u00eb kontribuar\u00a0n\u00eb k\u00ebto zhvillime n\u00eb favor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Libri voluminoz, i nd\u00ebrtuar mbi shum\u00eb\u00a0detaje t\u00eb k\u00ebsaj natyre, e kan\u00eb \u00e7uar studiuesin Harallamb Kota n\u00eb dokumente,\u00a0ngjarje, d\u00ebshmi dhe burime t\u00eb tjera preferenciale q\u00eb i vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb dhe shum\u00eb\u00a0fakteve t\u00eb tjera historike.\u00a0Po ashtu, q\u00eb nga Ismail Qemali, i quajtur \u201cBabai i Kombit\u201d e n\u00eb shum\u00eb raste nga\u00a0autori \u201cprofeti Ismail Qemali\u201d, m\u00eb pas Princ Vidi, ngjarjet luftarake dhe zhvillimet\u00a0e brendshme politike n\u00eb koh\u00ebn tranzitore deri n\u00eb fillimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore,\u00a0ngjarjet e Kongresit t\u00eb Lushnj\u00ebs (q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur parlamentarizmi i\u00a0par\u00eb shqiptar, ku Ko\u00e7o Kota \u00ebsht\u00eb shpallur senator), pastaj zhvillimet e Revolucionit\u00a0Demokratike t\u00eb 1924, q\u00eb krijuan nj\u00eb nga zhvillimet politike m\u00eb interesante n\u00eb vend,\u00a0me Nolin, figura t\u00eb tjera t\u00eb njohura, me Ahmet Zogun, duke qen\u00eb Kryeparlamentar\u00a0dhe Kryeminist\u00ebr, duke qen\u00eb nd\u00ebr aktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb par\u00eb\u00a0shqiptare, promovuar nga Mbret\u00ebria Shqiptare, Ko\u00e7o Kota nyj\u00ebton dhe reflekton\u00a0n\u00eb personalitetin, n\u00eb jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij, pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, m\u00eb\u00a0problematike dhe m\u00eb emblematike shqiptare zhvillimet n\u00eb historin\u00eb, t\u00eb cilat kan\u00eb\u00a0qen\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u reflektuar n\u00eb trilogjin\u00eb e autorit.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto koh\u00eb t\u00eb brendshme shqiptare dhe t\u00eb jashtme diplomatike nd\u00ebrkomb\u00ebtare, e b\u00ebjn\u00eb librin t\u00eb peshuar mir\u00eb, t\u00eb orientuar n\u00eb fakte, argumenta, n\u00eb lexime t\u00eb gjer\u00ebsishme dhe t\u00eb thella, n\u00eb nj\u00eb diapazon gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs, ku kuptohet lidhja e nd\u00ebrsjellt\u00eb e individit social-historik, Ko\u00e7o Kota, me vendin dhe t\u00eb vendit me kontributin e tij. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie e nd\u00ebrsjell\u00eb, ku asnj\u00ebra nuk b\u00ebn pa tjetr\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebn autori e ka kuptuar mir\u00eb.<\/p>\n<p>Harallamb Kota n\u00eb faqet e k\u00ebsaj monografie na sjell nd\u00ebrmend l\u00ebvizjen m\u00eb\u00a0madhore shqiptare, e cila p\u00ebrb\u00ebn dhe themelin m\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb historis\u00eb son\u00eb\u00a0komb\u00ebtare p\u00ebr at\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria dhe kombi shqiptar vazhdoi rrug\u00ebn e tij m\u00eb pas,\u00a0kryesisht Rilindjen Komb\u00ebtare, e cila u mish\u00ebrua n\u00eb nj\u00eb front t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb zgjimit\u00a0komb\u00ebtar dhe t\u00eb ideolog\u00ebve t\u00eb saj t\u00eb shquar, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe thelbin\u00a0e saj iluminist. I mb\u00ebshtetur si nj\u00eb model i mrekulluesh\u00ebm, autori \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur\u00a0q\u00eb n\u00eb drit\u00ebn e zhvillimeve t\u00eb shekullit kur veproi nj\u00ebri nga njer\u00ebzit e ditur Ko\u00e7o\u00a0Kota, ta rind\u00ebrtoj\u00eb \u201cmetafor\u00ebn\u201d e vepr\u00ebs iluministe t\u00eb Sami Frash\u00ebrit\u00a0<em>\u201cShqip\u00ebria\u00a0<\/em><em>\u00e7\u2019ka qen\u00eb, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb dhe \u00e7\u2019do t\u00eb b\u00ebhet\u201d\u00a0<\/em>dhe n\u00eb kushtet e reja t\u00eb zhvillimeve historike,\u00a0politike dhe shoq\u00ebrore t\u00eb vendit. K\u00ebsisoj autori p\u00ebrve\u00e7se ruan nj\u00eb lidhje t\u00eb fort\u00eb me\u00a0vijim\u00ebsin\u00eb e zhvillimeve politike dhe kulturore t\u00eb Rilindjes n\u00eb kushtet e reja, ajo i sh\u00ebrben atij p\u00ebr ta nxjerr\u00eb m\u00eb n\u00eb pah figur\u00ebn e Kot\u00ebs, e cila nyj\u00ebtohet n\u00eb tri etapa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kohore mb\u00ebshtetur n\u00eb zhvillimet e reja. Ka nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb nuk mund ta mohojm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, sepse natyra rilind\u00ebse e zhvillimeve politike dhe historike t\u00eb fillimviteve 1900 \u00ebsht\u00eb gati e natyr\u00ebs s\u00eb viteve 1878 e n\u00eb vijim, qoft\u00eb n\u00eb natyr\u00ebn kulturore, at\u00eb politike p\u00ebr \u00e7lirim, dije dhe pavar\u00ebsi, po ashtu dhe zhvillimeve t\u00eb brendshme edhe ato t\u00eb jashtme. Epokat\u00a0ndar\u00ebse t\u00eb modelit t\u00eb Sami Frash\u00ebrit, Harallamb Kota i ndan sipas ngjarjeve\u00a0historike, q\u00eb nga \u00a0lasht\u00ebsia e n\u00eb vijim. K\u00ebshtu pjesa e par\u00eb\u00a0<em>\u201cShqip\u00ebria \u00e7\u2019ka qen\u00eb\u201d\u00a0<\/em>elementin koh\u00ebn mes viteve 1443 deri n\u00eb vitin 1912. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb e gjat\u00eb,\u00a0disashekullore, e cila \u00ebsht\u00eb shkruar ngjeshur dhe me referenca t\u00eb njohura, por t\u00eb\u00a0interpretuara mir\u00eb nga autori.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht natyr\u00ebs njoh\u00ebse q\u00eb ka vepra, pasi natyra monografike e saj, e cila\u00a0\u201cqerthullohet\u201d rreth nj\u00eb personazhi historik t\u00eb njohur, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Ko\u00e7o Kota, autori \u00ebsht\u00eb treguar racional dhe interesant n\u00eb mbushjen e skeletit historik t\u00eb librit me\u00a0ngjarje dhe element\u00eb t\u00eb tjer\u00eb racional, interpretues dhe analitik. Harallamb Kota\u00a0k\u00ebrkon ngjarje dhe dukuri interesante n\u00eb k\u00ebto zhvillime, si\u00e7 jan\u00eb ato q\u00eb lidhen\u00a0me legjend\u00ebn dhe mitologjin\u00eb, t\u00eb dh\u00ebna, d\u00ebshmi dhe vler\u00ebsime origjinale p\u00ebr\u00a0Sk\u00ebnderbeun (bien n\u00eb sy 65 k\u00ebshillat e tij para vdekjes), pashall\u00ebqet shqiptare,\u00a0l\u00ebvizjet shqiptare p\u00ebr vet\u00ebqeverisje, l\u00ebvizja \u201cUnite\u201d, nj\u00eb l\u00ebvizje interesante e\u00a0hershme, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb folur shum\u00eb pak, l\u00ebvizja p\u00ebr nj\u00eb \u201cKish shqiptare\u201d,\u00a0\u00e7\u00ebshtjet e ringjalljes s\u00eb kombit, profeti Ismail Qemali, Fan Noli etj.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb librit\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>hyn dhe pjesa e lindjes, shkollimit, p\u00ebrfshirja n\u00eb aktivitetin politik dhe intelektual t\u00eb Ko\u00e7o Kot\u00ebs, takimi dhe njohja me Ismail Qemalin, ngjarjet historike n\u00eb jugun dhe n\u00eb veriun e vendit, t\u00eb cilat p\u00ebrkojn\u00eb me aksionin politik m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, me luft\u00ebn p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar dhe p\u00ebr ruajtjen e territoreve tok\u00ebsore t\u00eb vendit. Pjesa e dyt\u00eb e trilogjis\u00eb\u00a0<em>\u201cShqip\u00ebria \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb?\u201d\u00a0<\/em>shtrihet n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn kohore 1912-1920, e cila me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar periudha m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb dhe me zhvillime t\u00eb brendshme p\u00ebr fatet e shqiptar\u00ebve, t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, eksponent\u00ebve t\u00eb politik\u00ebs dhe l\u00ebvizjes p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar. Harallamb Kota ka arritur t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb lexuesit momente ky\u00e7e, njer\u00ebz t\u00eb niveleve t\u00eb ndryshme t\u00eb dijes dhe t\u00eb luft\u00ebs, t\u00eb mendimit dhe t\u00eb diplomacis\u00eb, ku shk\u00eblqen si diell Ismail Qemali.\u00a0Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i \u201cVatr\u00ebs\u201d krah Ismail Qemalit n\u00eb shpalljen\u00a0e Pavar\u00ebsis\u00eb, duke d\u00ebshmuar mb\u00ebshtetjen e madhe t\u00eb kombit m\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuar n\u00eb\u00a0bot\u00eb, t\u00eb kombit amerikan.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb autori sjell n\u00eb v\u00ebmendje ndjeshm\u00ebrit\u00eb dhe\u00a0p\u00ebrjetimin e k\u00ebtij fakti t\u00eb madh\u00a0<em>(at\u00eb t\u00eb Shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb)\u00a0<\/em>n\u00eb jugun e vendit,\u00a0n\u00eb qendr\u00ebn e njohur kulturore t\u00eb Beratit, Kor\u00e7\u00ebs, Voskopoj\u00ebs, duke qen\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb\u00a0dhe n\u00ebpun\u00ebsi i par\u00eb i qeveris\u00eb s\u00eb Vlor\u00ebs si n\u00ebnsekretar i Ministris\u00eb s\u00eb Arsimit dhe\u00a0k\u00ebshilltar i Luigj Gurakuqit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kapitull t\u00eb konsideruesh\u00ebm dhe t\u00eb ngjeshur\u00a0me ngjarje dhe zhvillime interesant\u00eb n\u00eb reflektimin e aktivitetit dhe veprimtarin\u00eb e\u00a0Ko\u00e7o Kot\u00ebs jan\u00eb insinuatat e njohura q\u00eb lidhen me personazhet historik\u00eb t\u00eb koh\u00ebs\u00a0si Esat Toptani, Ahmet Zogu\u00a0<em>(1913)<\/em>, sh\u00ebnime t\u00eb natyr\u00ebs:\u00a0<em>\u201cNoli mb\u00ebshtet qeverin\u00eb\u00a0<\/em><em>e Vlor\u00ebs\u201d, \u201cEsat Pasha kund\u00ebr Ismail Qemalit\u201d, \u201cNoli program p\u00ebr l\u00ebvizjen\u00a0<\/em><em>komb\u00ebtare\u201d, \u201cIsmail Qemali mb\u00ebshtet Vidin\u201d, \u201cLufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore\u201d\u00a0<\/em>etj.\u00a0Dhe n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare dilemat dhe interpretimet e natyr\u00ebs, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb k\u00ebsaj natyre kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pranishme, p\u00ebr shkakun e l\u00ebnies n\u00eb hije t\u00eb figurave t\u00eb nivelit t\u00eb Ko\u00e7o Kot\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb duket se Harallamb Kota i jep nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim t\u00eb ri jo vet\u00ebm Nolit dhe Ahmet Zogut q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen do t\u00eb\u00a0jen\u00eb figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb politik\u00ebs, por dhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera t\u00eb brendshme\u00a0t\u00eb zhvillimit shoq\u00ebror, si\u00e7 jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb asimilimit, koha e dep\u00ebrtimit francez n\u00eb\u00a0Kor\u00e7\u00eb dhe n\u00eb Shkod\u00ebr, t\u00eb cilat jan\u00eb par\u00eb n\u00eb nj\u00eb qasje ndoshta m\u00eb af\u00ebr realitetit\u00a0p\u00ebr shkakun e nj\u00eb personazhi aktiv dhe aktualizues si Ko\u00e7o Kota.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb,\u00a0Harallamb Kota p\u00ebrpiqet t\u00eb hedh\u00eb drit\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb zhvillimeve\u00a0komb\u00ebtare si:\u00a0<em>\u201cTakimi i Zogut me Pashiqin\u201d (1918), \u201cMisioni amerikan n\u00eb jug t\u00eb\u00a0<\/em><em>Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, \u201cMemorandumi i Aleksandris\u00eb\u201d,\u00a0<\/em>drejtuar Konferenc\u00ebs s\u00eb Paqes n\u00eb Paris (1918), i p\u00ebrgatitur n\u00eb Kajro, an\u00ebtar\u00eb i t\u00eb cilit ishte dhe Ko\u00e7o Kota. Pjesa e tret\u00eb e trilogjis\u00eb s\u00eb librit\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>z\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb konsiderueshme, duke marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb dhe interpretuar nj\u00eb\u00a0opinion interesant p\u00ebr Ko\u00e7o Kot\u00ebn si ideator i civilizimit t\u00eb politik\u00ebs shqiptare,\u00a0periudha kohore ku preket dhe shk\u00eblqimi i Ko\u00e7o Kot\u00ebs n\u00eb maj\u00eb t\u00eb politik\u00ebs dhe\u00a0drejtimit t\u00eb vendit q\u00eb nga Kryeparlamentar e deri Kryeminist\u00ebr, pastaj r\u00ebnia dhe\u00a0eliminimi i tij, shtrihet n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn analitike t\u00eb vepr\u00ebs nga viti 1921 deri n\u00eb vitin 1947. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb v\u00ebrtetohet se historia e shtetit shqiptar \u00ebsht\u00eb dhe vep\u00ebr meritore prej shtetari dhe njeriu t\u00eb aft\u00eb dhe t\u00eb ditur dhe e Ko\u00e7o Kot\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb zhvillimesh thelb\u00ebsore, pavar\u00ebsisht konflikteve dhe mjedisit n\u00eb\u00a0t\u00eb cilin zhvilloheshin debate politike, l\u00ebvizjet dhe reformat, Shqip\u00ebria ka p\u00ebrfituar\u00a0dhe ka vendosur gur\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb themelet e shtetit, q\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo tjet\u00ebr ata\u00a0i kan\u00eb rezistuar koh\u00ebs deri n\u00eb koh\u00ebt moderne. Qeverit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme, her\u00eb t\u00eb\u00a0rr\u00ebzuara dhe her\u00eb t\u00eb dor\u00ebhequra, p\u00ebrplasjet mes Nolit dhe Ahmet Zogut kan\u00eb qen\u00eb\u00a0sfida dhe horizonte gjithashtu t\u00eb nj\u00eb zhvillimi t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb orientimin politik\u00a0dhe ekonomik t\u00eb vendit n\u00eb kushtet e nj\u00eb prapambetje t\u00eb madhe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb nj\u00ebri nga njer\u00ebzit e p\u00ebrfshir\u00eb realisht n\u00eb k\u00ebto zhvillime, duke\u00a0qen\u00eb nd\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsit m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb politik n\u00eb parlamentin e koh\u00ebs, n\u00eb detyr\u00ebn e\u00a0kryeministrit t\u00eb koh\u00ebs, n\u00eb rolin e deputetit t\u00eb koh\u00ebs, i cili solli n\u00eb v\u00ebmendjen e\u00a0koh\u00ebs, dhe shtroi p\u00ebr zgjidhje \u00e7\u00ebshtje thelb\u00ebsore p\u00ebr vendin, q\u00eb nga rendi, arsimi,\u00a0sh\u00ebndet\u00ebsia, rrug\u00ebt, zhvillimet e qytetit, financat dhe bujq\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p>Detajet e natyr\u00ebs<em>\u201cSituat\u00eb politike parazgjedhore\u201d,\u201cGrupimi i Ko\u00e7o Kot\u00ebs\u00a0<\/em><em>t\u00ebrhiqet nga kandidimi\u201d,\u201cMemorandumi i t\u00eb krishter\u00ebve shqiptar\u00eb\u201d,\u201cLaicizmi dhe toleranca fetare\u201d, \u201cZogu dhe Noli: mbrojt\u00ebsit e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, \u201cDr. Ko\u00e7o Kota,\u00a0<\/em><em>p\u00ebrkrah\u00ebs i l\u00ebvizjet Unite\u201d,\u201cDr. Ko\u00e7o Kota, deputet i Prefektur\u00ebs s\u00eb Kor\u00e7\u00ebs\u201d,\u201cRritja e pushtetit t\u00eb Ahmet Zogut\u201d,\u201cKo\u00e7o Kota, p\u00ebrkrah\u00ebs i Kish\u00ebs Ortodokse\u00a0<\/em><em>Autoqefale\u201d, \u201cAhmet Zogu Kryeminist\u00ebr\u201d,\u201cUshtar i Mbrojtjes s\u00eb Shtetit Ligjor\u201d,\u201cKo\u00e7o Kota, Kryeminist\u00ebr i Par\u00eb Mbret\u00ebror\u201d (1928-1930), \u201cPlatforma liberale e\u00a0<\/em><em>Mbretit Zog I\u201d\u00a0<\/em>dhe shum\u00eb zhvillime t\u00eb tjera, t\u00eb cilat gjejn\u00eb nj\u00eb pasqyrim t\u00eb gjer\u00eb\u00a0n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, sjellin nj\u00eb kontribut madhor p\u00ebr nj\u00eb figur\u00eb emblematike shqiptare n\u00eb\u00a0nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb kohore gati 40-vje\u00e7are n\u00eb zhvillimet politike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Libri monografik\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>p\u00ebr shkakun e\u00a0natyr\u00ebs gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, pasi ai z\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb zhvillimeve m\u00eb delikate dhe m\u00eb t\u00eb\u00a0larmishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb duhet t\u00eb studiohet dhe jo t\u00eb lexohet, pasibrenda tij ka nj\u00eb informacion t\u00eb dendur historik, politik, kulturologjik, social, i cili \u00ebsht\u00eb referuar n\u00eb k\u00ebto zhvillime interesante dhe shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Rrug\u00ebtimi i nj\u00eb personaliteti si Ko\u00e7o Kota \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebtim prej udh\u00ebheq\u00ebsi,\u00a0njeriu reformator, i nj\u00eb njeriu t\u00eb ditur dhe t\u00eb pushtetsh\u00ebm, i cili n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo\u00a0tjet\u00ebr ishte i lidhur me zhvillimet, me faktorin e jasht\u00ebm dhe t\u00eb brendsh\u00ebm, me\u00a0autoritetet e besimit dhe t\u00eb dijes, me zhvillimet shpirt\u00ebrore njer\u00ebzore, me njer\u00ebzit e ditur dhe politikan\u00ebt e shquar t\u00eb koh\u00ebs, k\u00ebshtu q\u00eb trilogjia e Harallamb Kot\u00ebs \u00ebsht\u00eb\u00a0nj\u00eb kontribut i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe nj\u00eb referenc\u00eb po e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr dijen historike\u00a0shqiptare.<\/p>\n<p>Figur\u00ebn e Ko\u00e7o Kot\u00ebs nuk e b\u00ebn emblematike vdekja e tij n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb\u00a0tragjike t\u00eb mundshme n\u00eb burgun fam\u00ebkeq t\u00eb Burrelit, por veprimtaria e tij, aft\u00ebsit\u00ebe tij t\u00eb sprovuara si gur\u00eb themeli n\u00eb funksionimin e shtetit shqiptar, n\u00eb krijimin dhe v\u00ebnien n\u00eb pun\u00eb t\u00eb ligjeve shqiptare, n\u00eb investimin intelektual dhe mendor n\u00eb arsim,\u00a0financa, politik\u00eb dhe sektor\u00ebt jetik\u00eb t\u00eb nj\u00eb vendi, n\u00eb bashk\u00ebpunimin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u00a0prej shtetari t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb me t\u00eb gjith\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit e koh\u00ebs, pavar\u00ebsisht diferencave\u00a0ideologjike dhe fetare, standardit p\u00ebr drejt\u00ebsi dhe drejtim t\u00eb vendit, \u00e7far\u00eb e b\u00ebjn\u00eb\u00a0Ko\u00e7o Kot\u00ebn nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb shk\u00eblqen sa her\u00eb i duhet t\u00eb kthehemi historis\u00eb son\u00eb.\u00a0Libri i Harallamb Kot\u00ebs\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb\u00a0lloj thirrjeje qytetare, nj\u00eb ridimensionim i leximit real t\u00eb historis\u00eb shqiptare, nj\u00eb\u00a0lloj rim\u00ebsimi p\u00ebr politik\u00ebn dhe qeverisjen e vendit dhe n\u00eb koh\u00ebt moderne.<\/p>\n<\/div>\n<\/header>\n<div class=\"below-entry-meta\"><span class=\"posted-on\"><a title=\"11:12 am\" href=\"http:\/\/alb-spirit.com\/2017\/11\/08\/libri-ri-koco-kota-per-nje-shqiperi-oksidentale\/\" rel=\"bookmark\"><i class=\"fa fa-calendar-o\"><\/i> <time class=\"entry-date published\" datetime=\"2017-11-08T11:12:16+00:00\">November 8, 2017<\/time><\/a><\/span> <span class=\"byline\"><span class=\"author vcard\"><i class=\"fa fa-user\"><\/i><a class=\"url fn n\" title=\"\" href=\"http:\/\/alb-spirit.com\/2017\/11\/08\/libri-ri-koco-kota-per-nje-shqiperi-oksidentale\/\"><\/a><\/span><\/span><\/div>\n<div class=\"entry-content clearfix\">\n<p><strong>Libri i ri \u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri oksidentale\u201d, nj\u00eb ridimensionim i\u00a0<\/strong><strong>leximit real t\u00eb historis\u00eb shqiptare<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Prof. dr. Bardhosh Ga\u00e7e<\/strong><\/p>\n<p><strong>Albert Z. ZHOLI<\/strong><\/p>\n<p><em>S<\/em>ado q\u00eb koh\u00ebt kan\u00eb ecur p\u00ebrpara, kan\u00eb l\u00ebvizur me nj\u00eb progres t\u00eb habitsh\u00ebm,\u00a0jan\u00eb zbuluar arkiva shtet\u00ebrore, arkiva familjare, na kan\u00eb ardhur n\u00eb kronikat\u00a0e t\u00eb v\u00ebrtetave dokumente dhe opinione jasht\u00ebzakonisht me vlera t\u00eb\u00a0nevojshme, n\u00eb opinionin vler\u00ebsues njer\u00ebzor dhe t\u00eb v\u00ebrtetave historike \u00ebsht\u00eb shtuar\u00a0referenca e anashkaluar, mohuar dhe refuzuar p\u00ebr nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb gjat\u00eb. Dit\u00eb\u00a0pas dite e koh\u00eb pas kohe n\u00eb duart e lexuesit shqiptar po vijn\u00eb libra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u00a0historiko-politik, histori t\u00eb pazakonta, t\u00eb cilat po u vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb shum\u00eb \u00e7\u00ebshtjeve\u00a0q\u00eb ose kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb err\u00ebsuara, ose kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pastudiuara, ose jan\u00eb harruar fare.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht nj\u00eb prurjeje t\u00eb shumt\u00eb, ve\u00e7mas pas viteve \u201890-t\u00eb, t\u00eb nj\u00eb lloj let\u00ebrsie\u00a0dhe historie tematikisht t\u00eb nevojshme p\u00ebr zhvillimet e koh\u00ebs dhe t\u00eb \u00e7lirimit p\u00ebr t\u00eb\u00a0qen\u00eb t\u00eb lir\u00eb n\u00eb t\u00eb shprehurin p\u00ebr shum\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb prekshme dhe t\u00eb p\u00ebrjetueshme\u00a0nga pjesa m\u00eb e madhe e shqiptar\u00ebve, q\u00eb kishin lidhje kryesisht me kompleksintotalitar, gjat\u00eb k\u00ebtyre dy dekadave e m\u00eb shum\u00eb ka pasur dhe nj\u00eb prurje t\u00eb\u00a0r\u00ebnd\u00ebsishme historiografike dhe monografike, e cila ka plot\u00ebsuar nj\u00eb lloj bosh\u00ebsie\u00a0t\u00eb dukshme dhe djerr, e cila n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare, ose \u00ebsht\u00eb l\u00ebn\u00eb ashtu, ose \u00ebsht\u00eb mbushur me tem\u00ebn e propagand\u00ebs. Dhe kjo ka ndodhur pik\u00ebrisht me\u00a0d\u00ebshmin\u00eb dhe tregimin e nevojsh\u00ebm t\u00eb personaliteteve t\u00eb dijes dhe t\u00eb aktivitetit\u00a0politiko-shtet\u00ebror t\u00eb para\u00e7lirimit t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmarrje t\u00eb tilla dhe p\u00ebr figura emblematike t\u00eb politik\u00ebs dhe t\u00eb historis\u00eb\u00a0shqiptare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zhvillim pozitiv gjat\u00eb k\u00ebsaj periudhe, pasi, edhe pse ka pasur\u00a0nj\u00eb prurje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, n\u00eb let\u00ebrsi dhe n\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e t\u00eb shkruarit, koha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb\u00a0mekaniz\u00ebm racional dhe efektivisht veprues n\u00eb verifikimin dhe seleksionimin e\u00a0tyre, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rrjedh\u00eb t\u00eb vrullshme dhe t\u00eb shumt\u00eb librash, ne kemi pasur fatin e\u00a0mir\u00eb t\u00eb na vijn\u00eb libra t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb z\u00ebn\u00eb vendin e vet n\u00eb historin\u00eb\u00a0shqiptare, pavar\u00ebsisht se von\u00eb, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb edhe studimi monografik \u201cKo\u00e7o Kota \u2013P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri oksidentale\u201d t\u00eb autorit t\u00eb mir\u00ebnjohur, Harallamb Kota.<\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb e popujve t\u00eb vegj\u00ebl dhe t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb, ka raste unikale\u00a0t\u00eb mekanizmave dhe fakteve t\u00eb \u00e7uditshme se si \u00ebsht\u00eb shkruar historia e k\u00ebtyre\u00a0popujve dhe vendeve. K\u00ebshtu n\u00eb historin\u00eb m\u00eb emblematike t\u00eb Izraelit ka nj\u00eb fakt\u00a0t\u00eb \u00e7uditsh\u00ebm, q\u00eb lidhet me konsiderat\u00ebn e mir\u00eb, shpeshher\u00eb dhe preferenciale t\u00eb\u00a0nj\u00eb personi t\u00eb vet\u00ebm, i cili gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb tij kishte ruajtur me mij\u00ebra dokumente\u00a0t\u00eb natyrave t\u00eb ndryshme, p\u00ebr t\u2019i paraqitur si d\u00ebshmi t\u00eb nevojshme n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb\u00a0vendit t\u00eb tij dhe historis\u00eb s\u00eb Izraelit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb lloj rrug\u00ebtimi bashk\u00ebkohor, lexuesit shqiptar po i vjen dhe nj\u00ebri nga\u00a0librat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb tij, q\u00eb lidhet me nj\u00ebrin nga personalitetet intelektuale,\u00a0politike, shtet\u00ebrore, diplomatike, sociale, Ko\u00e7o Kota\u00a0<strong><em>t\u00eb studiuesit Harallamb Kota<\/em><\/strong>.\u00a0Deri n\u00eb vitet \u201990-t\u00eb Ko\u00e7o Kota nuk njihej, dhe n\u00ebse njihej, mbi t\u00eb r\u00ebndonte anatema\u00a0politike, etiketimi politik i nd\u00ebrtuar mbi perceptimin ideologjik-politik t\u00eb sistemit\u00a0totalitar, n\u00ebse njihej, ai konsiderohej armiku i pushtetit popullor, nd\u00ebrsa e gjith\u00eb\u00a0vlera e tij, e cila ka ardhur n\u00eb librin\u00a0<em>\u201cKo\u00e7o Kota- P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d,\u00a0<\/em>t\u00eb autorit Harallamb Kota, nuk ishte e mundur t\u00eb b\u00ebhej e njohur, pron\u00eb shoq\u00ebrore\u00a0dhe historiografike, e p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr n\u00eb nj\u00eb botim voluminoz, n\u00eb t\u00eb cilin k\u00ebrkohet t\u00eb\u00a0thuhet gjith\u00e7ka lidhet me t\u00eb, referuar koh\u00ebs, politik\u00ebs, zhvillimeve komb\u00ebtare dhe\u00a0ballkanike, n\u00eb nj\u00eb lidhje dhe konvencionalitet t\u00eb thell\u00eb shkencor dhe interpretues. Libri q\u00eb po i vjen n\u00eb dor\u00eb lexuesit shqiptar p\u00ebrmbush nj\u00eb detyrim shoq\u00ebror dhe historiografik, pasi n\u00eb t\u00eb nuk flitet p\u00ebr Ko\u00e7o Kot\u00ebn n\u00eb vetvete, as p\u00ebr b\u00ebmat e tij, as udh\u00ebtimet, raportet e tij me dijen dhe kultur\u00ebn, por p\u00ebrmes tij ka nj\u00eb valorizim t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb historin\u00eb ton\u00eb komb\u00ebtare, nj\u00eb jet\u00eb dhe nj\u00eb veprimtari q\u00eb lidhet me nj\u00eb koh\u00eb relativisht t\u00eb gjat\u00eb dhe aktive, t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb nga zhvillimet historike, politike, t\u00eb qeverive dhe mbret\u00ebris\u00eb, t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve me Lindjen dhe Per\u00ebndimin, t\u00eb problemeve t\u00eb thella jetike t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb besimit, t\u00eb ligjit dhe t\u00eb zhvillimit.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota \u00ebsht\u00eb nj\u00eb personalitet i p\u00ebrfshir\u00eb dhe i gjendur n\u00eb zhvillimet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, q\u00eb nisin q\u00eb n\u00eb fillimin t\u00eb shek. XX p\u00ebr t\u00eb vazhduar me nj\u00eb temp t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm deri n\u00eb mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Fillimvitet 1900, e gjat\u00eb tre dekadave t\u00eb para t\u00eb shekullit t\u00eb kaluar kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb mbushura me zhvillime jasht\u00ebzakonisht t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr vendin, q\u00eb nga Shpallja\u00a0e Pavar\u00ebsis\u00eb, e cila kulmoi t\u00eb gjith\u00eb aktivitetin dhe veprimtarin\u00eb kulturore, politike, historike, shoq\u00ebrore, luftarake dhe intelektuale t\u00eb Rilindjes Komb\u00ebtare, e cila me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar nj\u00ebra nga epokat m\u00eb t\u00eb arta t\u00eb historis\u00eb shqiptare, pas\u00a0koh\u00ebs s\u00eb Sk\u00ebnderbeut. Ko\u00e7o Kota ka lindur n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb (1886) dhe zhvillimet\u00a0politike e shoq\u00ebrore t\u00eb viteve 1900 e kan\u00eb nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb pjekur, t\u00eb shkolluar dhe nj\u00eb\u00a0intelektual universitar, i cili m\u00eb shum\u00eb se kushdo mund ta \u201clexonte\u201d realitetin\u00a0brenda vendit dhe rrethanat dhe zhvillimet rajonale dhe ato nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Harallamb Kota \u00ebsht\u00eb gjendur para nj\u00eb \u201cmali\u201d t\u00eb madh veprimtarie, aktiviteti\u00a0dhe kontributesh t\u00eb Ko\u00e7o Kot\u00ebs, q\u00eb ishte i shkolluar si mos m\u00eb mir\u00eb, q\u00eb nga\u00a0M\u00ebsonj\u00ebtorja e par\u00eb shqipe n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, pastaj n\u00eb gjimnazin e njohur \u201cZosimea\u201d,\u00a0studimet n\u00eb Universitetin e Athin\u00ebs p\u00ebr Shkenca Politike-Juridike-Administrative,\u00a0arsimin pasuniversitar n\u00eb Boston t\u00eb SHBA-ve, mbrojtja e grad\u00ebs shkencore \u201cDoktor\u00a0n\u00eb Jurispondenc\u00eb\u201d po n\u00eb SHBA, t\u00eb cilat e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme veprimtarin\u00eb e\u00a0Ko\u00e7o Kot\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri, e cila fillon q\u00eb nga viti 1911, si kryetar i shoq\u00ebris\u00eb \u201cMalli\u00a0i M\u00ebm\u00ebdheut\u201d n\u00eb SHBA, pastaj si bashk\u00ebthemelues i Federat\u00ebs Panshqiptare\u00a0\u201cVatra\u201d po n\u00eb SHBA, e m\u00eb pas i gjith\u00eb aktiviteti i tij (1912) n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e mbushur me ngjarje, beteja politike, luftarake, koniunktura dhe kthesa t\u00eb jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr shkakun e raporteve t\u00eb l\u00ebkundura me fqinj\u00ebt, p\u00ebr shkakun e koniunkturave t\u00eb politik\u00ebs dhe diplomacis\u00eb s\u00eb koh\u00ebs me Per\u00ebndimin, brenda zhvillimeve t\u00eb qeverive dhe shtresave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare.<\/p>\n<p>Aktiviteti jet\u00ebsor, patriotik n\u00eb SHBA dhe n\u00eb Shqip\u00ebri, aktiviteti shtet\u00ebror q\u00eb nga vitet 1912 deri n\u00eb vitin 1939, kur Shqip\u00ebria u pushtua nga Italia fashiste, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb prerje historike dhe analitike t\u00eb zhvillimeve shqiptare p\u00ebrmes nj\u00eb personaliteti, shtetari, dhe politikani kalibri, i cili ka arritur\u00a0ta njoh\u00eb n\u00eb imt\u00ebsi dhe n\u00eb detaj \u00e7do zhvillim, q\u00eb n\u00eb historiografi \u00ebsht\u00eb interpretuar\u00a0n\u00eb asnj\u00eb rast me t\u00eb nj\u00ebjtin kriter, e p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare\u00a0gjithmon\u00eb ka pasur vakume.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka lindur n\u00eb Kor\u00e7\u00eb, nj\u00eb qytet i njohur p\u00ebr kultur\u00eb dhe tradit\u00eb qytetare\u00a0dhe arsimore, qytet i dijes dhe i njer\u00ebzve reformator\u00eb, qyteti i intelektual\u00ebve dhe\u00a0m\u00ebrgimtar\u00ebve t\u00eb ndritur, t\u00eb cil\u00ebt mbajt\u00ebn lidhje t\u00eb forta gjithmon\u00eb me vendin dhe\u00a0qytetin e tyre, me fatin e njer\u00ebzve dhe me perspektiv\u00ebn e vendit t\u00eb tyre. I dal\u00eb nga\u00a0nj\u00eb familje me dashuri dhe sakrific\u00eb p\u00ebr dije dhe arsim, ai e ruajti, e p\u00ebr\u00e7oi dhe e\u00a0reklamoi mjaft mir\u00eb k\u00ebt\u00eb shembull familjar, duke u treguar nj\u00eb atdhetar i spikatur\u00a0n\u00eb t\u00eb gjitha mjediset patriotike brenda dhe jasht\u00eb vendit.<\/p>\n<p>N\u00eb studimin monografik\u00a0t\u00eb Harallamb Kot\u00ebs, gjithashtu personaliteti i tij shp\u00ebrfaqet m\u00eb s\u00eb pari si nj\u00eb patriot\u00a0i v\u00ebrtet\u00eb, duke e v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb vendit dhe t\u00eb prosperitetit t\u00eb gjith\u00eb dijen q\u00eb ai\u00a0mori n\u00eb familje dhe n\u00eb shkoll\u00eb, brenda dhe jasht\u00eb vendit, duke iu v\u00ebn\u00eb n\u00eb sh\u00ebrbim\u00a0vendit q\u00eb n\u00eb Shpalljen e Pavar\u00ebsis\u00eb me Plakun Ismail Qemali, e m\u00eb pas n\u00eb t\u00eb\u00a0gjith\u00eb zhvillimet politike dhe qeveris\u00ebse t\u00eb vendit, duke qen\u00eb nj\u00eb qeveritar dhe nj\u00eb\u00a0udh\u00ebheq\u00ebs i vazhduesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb senator, deputet, prefekt, minist\u00ebr, kryetar parlamenti dhe\u00a0kryeminist\u00ebr, pra, ka qen\u00eb nj\u00eb nga personalitetet e politik\u00ebs dhe t\u00eb drejtimit t\u00eb vendit n\u00eb t\u00eb gjitha shkall\u00ebt e hierarkis\u00eb. I pranish\u00ebm n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb diapazon\u00a0politik dhe qeveris\u00ebs t\u00eb vendit, Ko\u00e7o Kota duket si nj\u00eb pasqyr\u00eb reale n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn\u00a0jan\u00eb reflektuar mir\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto zhvillime, t\u00eb cilat si\u00e7 jan\u00eb t\u00eb njohura n\u00eb historin\u00eb e vendit ton\u00eb kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira, t\u00eb ngadalta n\u00eb zhvillimet e veta e n\u00eb shum\u00eb raste konfliktuale.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebto zhvillime, si\u00e7 dhe zbulohet p\u00ebrmes njohjes s\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb Ko\u00e7o\u00a0Kot\u00ebs, ka pasur nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh, t\u00eb cilat lidheshin me tradit\u00ebn turke t\u00eb politik\u00ebs dhe\u00a0drejtimit t\u00eb vendit, me koniunktur\u00ebn ballkanike, e ndihmuar dhe nga koniunktura\u00a0nd\u00ebrkomb\u00ebtare, me munges\u00ebn e njohur t\u00eb drejtimit t\u00eb vendit me ligje t\u00eb dala nga\u00a0parlamenti i zgjedhur me vot\u00ebn popullore, me munges\u00ebn e theksuar t\u00eb shkoll\u00ebs dhe\u00a0t\u00eb nivelit arsimor dhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb faktor\u00ebsh t\u00eb tjer\u00eb, q\u00eb zbulohen her\u00eb drejtp\u00ebrs\u00ebdrejti\u00a0dhe her\u00eb kontekstualisht, n\u00eb k\u00ebt\u00eb monografi.\u00a0Lidhur me nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb till\u00eb, mjafton t\u00eb prekim tangjentalisht nj\u00eb lloj pasqyre\u00a0q\u00eb autori Harallamb Kota na jep n\u00eb referenc\u00ebn mbi reformat q\u00eb Ko\u00e7o Kota b\u00ebri\u00a0gjat\u00eb t\u00eb q\u00ebnit t\u00eb tij si kryeminist\u00ebr i vendit si: krijimi i Policis\u00eb e Sigurimit Botnor, hapja e shkoll\u00ebs s\u00eb policis\u00eb, hartimi i programit 5-vje\u00e7ar i Ekonomis\u00eb Komb\u00ebtare,\u00a0vendosja e monopolit t\u00eb shtetit mbi pasurin\u00eb komb\u00ebtare, krijimi i ministris\u00eb s\u00eb\u00a0Kultur\u00ebs Popullore, nd\u00ebrtimi i ministrive, nd\u00ebrtimi i Bulevardit t\u00eb Madh, p\u00ebrurimi\u00a0i Sheshit \u201cSk\u00ebnderbej\u201d, ndalimi i martesave t\u00eb n\u00ebpun\u00ebsve dhe ushtarak\u00ebve me gra\u00a0t\u00eb huaja, nd\u00ebrtimi i stadiumit komb\u00ebtar, ligji i heqjes s\u00eb mbules\u00ebs tek grat\u00eb, hapja\u00a0e kurseve falas kund\u00ebr analfabetizmit, zyrtarizmi i Kish\u00ebs Ortodokse Autoqefale\u00a0Shqiptare (1937), ligji mbi ndryshimin e em\u00ebrtesave me origjin\u00eb t\u00eb huaj, orientimi\u00a0dhe marr\u00ebveshjet me qeverit\u00eb per\u00ebndimore si SHBA, Itali dhe Angli etj.<\/p>\n<p>Libri i Harallamb Kot\u00ebs\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota p\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>\u00ebsht\u00eb\u00a0interesant p\u00ebr lexuesin dhe historiografin\u00eb shqiptare, pasi ai ka n\u00ebn interpretim\u00a0dhe analiz\u00eb t\u00eb thuk\u00ebt zhvillime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vendit q\u00eb nga Pavar\u00ebsia, lufta\u00a0e vazhdueshme e fqinj\u00ebve n\u00eb bashk\u00ebpunim me Fuqit\u00eb e M\u00ebdha p\u00ebr ta zvog\u00ebluar\u00a0sa t\u00eb mundeshin Shqip\u00ebrin\u00eb, Konferenc\u00ebn e Londr\u00ebs, ndarjen e kufijve, luft\u00ebrat\u00a0p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar, Konferenc\u00ebn e Parisit, Luft\u00ebn e vitit 1920, si lufta e par\u00eb\u00a0imperialiste e fashist\u00ebve italian\u00eb p\u00ebr pushtimin e Shqip\u00ebris\u00eb, zhvillime t\u00eb tjera\u00a0ballkanike dhe evropiane.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb nj\u00ebri nga politikan\u00ebt, shtetar\u00ebt,\u00a0qeveritar\u00ebt dhe intelektual\u00ebt q\u00eb i kan\u00eb p\u00ebrjetuar, jan\u00eb p\u00ebrballur dhe kan\u00eb kontribuar\u00a0n\u00eb k\u00ebto zhvillime n\u00eb favor t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Libri voluminoz, i nd\u00ebrtuar mbi shum\u00eb\u00a0detaje t\u00eb k\u00ebsaj natyre, e kan\u00eb \u00e7uar studiuesin Harallamb Kota n\u00eb dokumente,\u00a0ngjarje, d\u00ebshmi dhe burime t\u00eb tjera preferenciale q\u00eb i vijn\u00eb n\u00eb ndihm\u00eb dhe shum\u00eb\u00a0fakteve t\u00eb tjera historike.\u00a0Po ashtu, q\u00eb nga Ismail Qemali, i quajtur \u201cBabai i Kombit\u201d e n\u00eb shum\u00eb raste nga\u00a0autori \u201cprofeti Ismail Qemali\u201d, m\u00eb pas Princ Vidi, ngjarjet luftarake dhe zhvillimet\u00a0e brendshme politike n\u00eb koh\u00ebn tranzitore deri n\u00eb fillimin e Luft\u00ebs s\u00eb Par\u00eb Bot\u00ebrore,\u00a0ngjarjet e Kongresit t\u00eb Lushnj\u00ebs (q\u00eb me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur parlamentarizmi i\u00a0par\u00eb shqiptar, ku Ko\u00e7o Kota \u00ebsht\u00eb shpallur senator), pastaj zhvillimet e Revolucionit\u00a0Demokratike t\u00eb 1924, q\u00eb krijuan nj\u00eb nga zhvillimet politike m\u00eb interesante n\u00eb vend,\u00a0me Nolin, figura t\u00eb tjera t\u00eb njohura, me Ahmet Zogun, duke qen\u00eb Kryeparlamentar\u00a0dhe Kryeminist\u00ebr, duke qen\u00eb nd\u00ebr aktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb Kushtetut\u00ebs s\u00eb par\u00eb\u00a0shqiptare, promovuar nga Mbret\u00ebria Shqiptare, Ko\u00e7o Kota nyj\u00ebton dhe reflekton\u00a0n\u00eb personalitetin, n\u00eb jet\u00ebn dhe veprimtarin\u00eb e tij, pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, m\u00eb\u00a0problematike dhe m\u00eb emblematike shqiptare zhvillimet n\u00eb historin\u00eb, t\u00eb cilat kan\u00eb\u00a0qen\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u reflektuar n\u00eb trilogjin\u00eb e autorit.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha k\u00ebto koh\u00eb t\u00eb brendshme shqiptare dhe t\u00eb jashtme diplomatike nd\u00ebrkomb\u00ebtare, e b\u00ebjn\u00eb librin t\u00eb peshuar mir\u00eb, t\u00eb orientuar n\u00eb fakte, argumenta, n\u00eb lexime t\u00eb gjer\u00ebsishme dhe t\u00eb thella, n\u00eb nj\u00eb diapazon gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebs, ku kuptohet lidhja e nd\u00ebrsjellt\u00eb e individit social-historik, Ko\u00e7o Kota, me vendin dhe t\u00eb vendit me kontributin e tij. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie e nd\u00ebrsjell\u00eb, ku asnj\u00ebra nuk b\u00ebn pa tjetr\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebn autori e ka kuptuar mir\u00eb.<\/p>\n<p>Harallamb Kota n\u00eb faqet e k\u00ebsaj monografie na sjell nd\u00ebrmend l\u00ebvizjen m\u00eb\u00a0madhore shqiptare, e cila p\u00ebrb\u00ebn dhe themelin m\u00eb t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb historis\u00eb son\u00eb\u00a0komb\u00ebtare p\u00ebr at\u00eb q\u00eb Shqip\u00ebria dhe kombi shqiptar vazhdoi rrug\u00ebn e tij m\u00eb pas,\u00a0kryesisht Rilindjen Komb\u00ebtare, e cila u mish\u00ebrua n\u00eb nj\u00eb front t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb zgjimit\u00a0komb\u00ebtar dhe t\u00eb ideolog\u00ebve t\u00eb saj t\u00eb shquar, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe thelbin\u00a0e saj iluminist. I mb\u00ebshtetur si nj\u00eb model i mrekulluesh\u00ebm, autori \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur\u00a0q\u00eb n\u00eb drit\u00ebn e zhvillimeve t\u00eb shekullit kur veproi nj\u00ebri nga njer\u00ebzit e ditur Ko\u00e7o\u00a0Kota, ta rind\u00ebrtoj\u00eb \u201cmetafor\u00ebn\u201d e vepr\u00ebs iluministe t\u00eb Sami Frash\u00ebrit\u00a0<em>\u201cShqip\u00ebria\u00a0<\/em><em>\u00e7\u2019ka qen\u00eb, \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb dhe \u00e7\u2019do t\u00eb b\u00ebhet\u201d\u00a0<\/em>dhe n\u00eb kushtet e reja t\u00eb zhvillimeve historike,\u00a0politike dhe shoq\u00ebrore t\u00eb vendit. K\u00ebsisoj autori p\u00ebrve\u00e7se ruan nj\u00eb lidhje t\u00eb fort\u00eb me\u00a0vijim\u00ebsin\u00eb e zhvillimeve politike dhe kulturore t\u00eb Rilindjes n\u00eb kushtet e reja, ajo i sh\u00ebrben atij p\u00ebr ta nxjerr\u00eb m\u00eb n\u00eb pah figur\u00ebn e Kot\u00ebs, e cila nyj\u00ebtohet n\u00eb tri etapa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme kohore mb\u00ebshtetur n\u00eb zhvillimet e reja. Ka nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb nuk mund ta mohojm\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, sepse natyra rilind\u00ebse e zhvillimeve politike dhe historike t\u00eb fillimviteve 1900 \u00ebsht\u00eb gati e natyr\u00ebs s\u00eb viteve 1878 e n\u00eb vijim, qoft\u00eb n\u00eb natyr\u00ebn kulturore, at\u00eb politike p\u00ebr \u00e7lirim, dije dhe pavar\u00ebsi, po ashtu dhe zhvillimeve t\u00eb brendshme edhe ato t\u00eb jashtme. Epokat\u00a0ndar\u00ebse t\u00eb modelit t\u00eb Sami Frash\u00ebrit, Harallamb Kota i ndan sipas ngjarjeve\u00a0historike, q\u00eb nga \u00a0lasht\u00ebsia e n\u00eb vijim. K\u00ebshtu pjesa e par\u00eb\u00a0<em>\u201cShqip\u00ebria \u00e7\u2019ka qen\u00eb\u201d\u00a0<\/em>elementin koh\u00ebn mes viteve 1443 deri n\u00eb vitin 1912. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb e gjat\u00eb,\u00a0disashekullore, e cila \u00ebsht\u00eb shkruar ngjeshur dhe me referenca t\u00eb njohura, por t\u00eb\u00a0interpretuara mir\u00eb nga autori.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht natyr\u00ebs njoh\u00ebse q\u00eb ka vepra, pasi natyra monografike e saj, e cila\u00a0\u201cqerthullohet\u201d rreth nj\u00eb personazhi historik t\u00eb njohur, si\u00e7 \u00ebsht\u00eb Ko\u00e7o Kota, autori \u00ebsht\u00eb treguar racional dhe interesant n\u00eb mbushjen e skeletit historik t\u00eb librit me\u00a0ngjarje dhe element\u00eb t\u00eb tjer\u00eb racional, interpretues dhe analitik. Harallamb Kota\u00a0k\u00ebrkon ngjarje dhe dukuri interesante n\u00eb k\u00ebto zhvillime, si\u00e7 jan\u00eb ato q\u00eb lidhen\u00a0me legjend\u00ebn dhe mitologjin\u00eb, t\u00eb dh\u00ebna, d\u00ebshmi dhe vler\u00ebsime origjinale p\u00ebr\u00a0Sk\u00ebnderbeun (bien n\u00eb sy 65 k\u00ebshillat e tij para vdekjes), pashall\u00ebqet shqiptare,\u00a0l\u00ebvizjet shqiptare p\u00ebr vet\u00ebqeverisje, l\u00ebvizja \u201cUnite\u201d, nj\u00eb l\u00ebvizje interesante e\u00a0hershme, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn \u00ebsht\u00eb folur shum\u00eb pak, l\u00ebvizja p\u00ebr nj\u00eb \u201cKish shqiptare\u201d,\u00a0\u00e7\u00ebshtjet e ringjalljes s\u00eb kombit, profeti Ismail Qemali, Fan Noli etj.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb librit\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>hyn dhe pjesa e lindjes, shkollimit, p\u00ebrfshirja n\u00eb aktivitetin politik dhe intelektual t\u00eb Ko\u00e7o Kot\u00ebs, takimi dhe njohja me Ismail Qemalin, ngjarjet historike n\u00eb jugun dhe n\u00eb veriun e vendit, t\u00eb cilat p\u00ebrkojn\u00eb me aksionin politik m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, me luft\u00ebn p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar dhe p\u00ebr ruajtjen e territoreve tok\u00ebsore t\u00eb vendit. Pjesa e dyt\u00eb e trilogjis\u00eb\u00a0<em>\u201cShqip\u00ebria \u00e7\u2019\u00ebsht\u00eb?\u201d\u00a0<\/em>shtrihet n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn kohore 1912-1920, e cila me t\u00eb drejt\u00eb \u00ebsht\u00eb konsideruar periudha m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb dhe me zhvillime t\u00eb brendshme p\u00ebr fatet e shqiptar\u00ebve, t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, eksponent\u00ebve t\u00eb politik\u00ebs dhe l\u00ebvizjes p\u00ebr \u00e7lirim komb\u00ebtar. Harallamb Kota ka arritur t\u00eb sjell\u00eb n\u00eb v\u00ebmendje t\u00eb lexuesit momente ky\u00e7e, njer\u00ebz t\u00eb niveleve t\u00eb ndryshme t\u00eb dijes dhe t\u00eb luft\u00ebs, t\u00eb mendimit dhe t\u00eb diplomacis\u00eb, ku shk\u00eblqen si diell Ismail Qemali.\u00a0Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesi i \u201cVatr\u00ebs\u201d krah Ismail Qemalit n\u00eb shpalljen\u00a0e Pavar\u00ebsis\u00eb, duke d\u00ebshmuar mb\u00ebshtetjen e madhe t\u00eb kombit m\u00eb t\u00eb p\u00ebrparuar n\u00eb\u00a0bot\u00eb, t\u00eb kombit amerikan.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb autori sjell n\u00eb v\u00ebmendje ndjeshm\u00ebrit\u00eb dhe\u00a0p\u00ebrjetimin e k\u00ebtij fakti t\u00eb madh\u00a0<em>(at\u00eb t\u00eb Shpalljes s\u00eb Pavar\u00ebsis\u00eb)\u00a0<\/em>n\u00eb jugun e vendit,\u00a0n\u00eb qendr\u00ebn e njohur kulturore t\u00eb Beratit, Kor\u00e7\u00ebs, Voskopoj\u00ebs, duke qen\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb\u00a0dhe n\u00ebpun\u00ebsi i par\u00eb i qeveris\u00eb s\u00eb Vlor\u00ebs si n\u00ebnsekretar i Ministris\u00eb s\u00eb Arsimit dhe\u00a0k\u00ebshilltar i Luigj Gurakuqit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kapitull t\u00eb konsideruesh\u00ebm dhe t\u00eb ngjeshur\u00a0me ngjarje dhe zhvillime interesant\u00eb n\u00eb reflektimin e aktivitetit dhe veprimtarin\u00eb e\u00a0Ko\u00e7o Kot\u00ebs jan\u00eb insinuatat e njohura q\u00eb lidhen me personazhet historik\u00eb t\u00eb koh\u00ebs\u00a0si Esat Toptani, Ahmet Zogu\u00a0<em>(1913)<\/em>, sh\u00ebnime t\u00eb natyr\u00ebs:\u00a0<em>\u201cNoli mb\u00ebshtet qeverin\u00eb\u00a0<\/em><em>e Vlor\u00ebs\u201d, \u201cEsat Pasha kund\u00ebr Ismail Qemalit\u201d, \u201cNoli program p\u00ebr l\u00ebvizjen\u00a0<\/em><em>komb\u00ebtare\u201d, \u201cIsmail Qemali mb\u00ebshtet Vidin\u201d, \u201cLufta e Par\u00eb Bot\u00ebrore\u201d\u00a0<\/em>etj.\u00a0Dhe n\u00eb historiografin\u00eb shqiptare dilemat dhe interpretimet e natyr\u00ebs, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb k\u00ebsaj natyre kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb pranishme, p\u00ebr shkakun e l\u00ebnies n\u00eb hije t\u00eb figurave t\u00eb nivelit t\u00eb Ko\u00e7o Kot\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb duket se Harallamb Kota i jep nj\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrim t\u00eb ri jo vet\u00ebm Nolit dhe Ahmet Zogut q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen do t\u00eb\u00a0jen\u00eb figura t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb politik\u00ebs, por dhe p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera t\u00eb brendshme\u00a0t\u00eb zhvillimit shoq\u00ebror, si\u00e7 jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb asimilimit, koha e dep\u00ebrtimit francez n\u00eb\u00a0Kor\u00e7\u00eb dhe n\u00eb Shkod\u00ebr, t\u00eb cilat jan\u00eb par\u00eb n\u00eb nj\u00eb qasje ndoshta m\u00eb af\u00ebr realitetit\u00a0p\u00ebr shkakun e nj\u00eb personazhi aktiv dhe aktualizues si Ko\u00e7o Kota.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb,\u00a0Harallamb Kota p\u00ebrpiqet t\u00eb hedh\u00eb drit\u00eb mbi \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb zhvillimeve\u00a0komb\u00ebtare si:\u00a0<em>\u201cTakimi i Zogut me Pashiqin\u201d (1918), \u201cMisioni amerikan n\u00eb jug t\u00eb\u00a0<\/em><em>Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, \u201cMemorandumi i Aleksandris\u00eb\u201d,\u00a0<\/em>drejtuar Konferenc\u00ebs s\u00eb Paqes n\u00eb Paris (1918), i p\u00ebrgatitur n\u00eb Kajro, an\u00ebtar\u00eb i t\u00eb cilit ishte dhe Ko\u00e7o Kota. Pjesa e tret\u00eb e trilogjis\u00eb s\u00eb librit\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>z\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb konsiderueshme, duke marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb dhe interpretuar nj\u00eb\u00a0opinion interesant p\u00ebr Ko\u00e7o Kot\u00ebn si ideator i civilizimit t\u00eb politik\u00ebs shqiptare,\u00a0periudha kohore ku preket dhe shk\u00eblqimi i Ko\u00e7o Kot\u00ebs n\u00eb maj\u00eb t\u00eb politik\u00ebs dhe\u00a0drejtimit t\u00eb vendit q\u00eb nga Kryeparlamentar e deri Kryeminist\u00ebr, pastaj r\u00ebnia dhe\u00a0eliminimi i tij, shtrihet n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn analitike t\u00eb vepr\u00ebs nga viti 1921 deri n\u00eb vitin 1947. N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb v\u00ebrtetohet se historia e shtetit shqiptar \u00ebsht\u00eb dhe vep\u00ebr meritore prej shtetari dhe njeriu t\u00eb aft\u00eb dhe t\u00eb ditur dhe e Ko\u00e7o Kot\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb zhvillimesh thelb\u00ebsore, pavar\u00ebsisht konflikteve dhe mjedisit n\u00eb\u00a0t\u00eb cilin zhvilloheshin debate politike, l\u00ebvizjet dhe reformat, Shqip\u00ebria ka p\u00ebrfituar\u00a0dhe ka vendosur gur\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb n\u00eb themelet e shtetit, q\u00eb n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo tjet\u00ebr ata\u00a0i kan\u00eb rezistuar koh\u00ebs deri n\u00eb koh\u00ebt moderne. Qeverit\u00eb e nj\u00ebpasnj\u00ebshme, her\u00eb t\u00eb\u00a0rr\u00ebzuara dhe her\u00eb t\u00eb dor\u00ebhequra, p\u00ebrplasjet mes Nolit dhe Ahmet Zogut kan\u00eb qen\u00eb\u00a0sfida dhe horizonte gjithashtu t\u00eb nj\u00eb zhvillimi t\u00eb pazakont\u00eb n\u00eb orientimin politik\u00a0dhe ekonomik t\u00eb vendit n\u00eb kushtet e nj\u00eb prapambetje t\u00eb madhe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Ko\u00e7o Kota ka qen\u00eb nj\u00ebri nga njer\u00ebzit e p\u00ebrfshir\u00eb realisht n\u00eb k\u00ebto zhvillime, duke\u00a0qen\u00eb nd\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsit m\u00eb jet\u00ebgjat\u00eb politik n\u00eb parlamentin e koh\u00ebs, n\u00eb detyr\u00ebn e\u00a0kryeministrit t\u00eb koh\u00ebs, n\u00eb rolin e deputetit t\u00eb koh\u00ebs, i cili solli n\u00eb v\u00ebmendjen e\u00a0koh\u00ebs, dhe shtroi p\u00ebr zgjidhje \u00e7\u00ebshtje thelb\u00ebsore p\u00ebr vendin, q\u00eb nga rendi, arsimi,\u00a0sh\u00ebndet\u00ebsia, rrug\u00ebt, zhvillimet e qytetit, financat dhe bujq\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p>Detajet e natyr\u00ebs<em>\u201cSituat\u00eb politike parazgjedhore\u201d,\u201cGrupimi i Ko\u00e7o Kot\u00ebs\u00a0<\/em><em>t\u00ebrhiqet nga kandidimi\u201d,\u201cMemorandumi i t\u00eb krishter\u00ebve shqiptar\u00eb\u201d,\u201cLaicizmi dhe toleranca fetare\u201d, \u201cZogu dhe Noli: mbrojt\u00ebsit e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, \u201cDr. Ko\u00e7o Kota,\u00a0<\/em><em>p\u00ebrkrah\u00ebs i l\u00ebvizjet Unite\u201d,\u201cDr. Ko\u00e7o Kota, deputet i Prefektur\u00ebs s\u00eb Kor\u00e7\u00ebs\u201d,\u201cRritja e pushtetit t\u00eb Ahmet Zogut\u201d,\u201cKo\u00e7o Kota, p\u00ebrkrah\u00ebs i Kish\u00ebs Ortodokse\u00a0<\/em><em>Autoqefale\u201d, \u201cAhmet Zogu Kryeminist\u00ebr\u201d,\u201cUshtar i Mbrojtjes s\u00eb Shtetit Ligjor\u201d,\u201cKo\u00e7o Kota, Kryeminist\u00ebr i Par\u00eb Mbret\u00ebror\u201d (1928-1930), \u201cPlatforma liberale e\u00a0<\/em><em>Mbretit Zog I\u201d\u00a0<\/em>dhe shum\u00eb zhvillime t\u00eb tjera, t\u00eb cilat gjejn\u00eb nj\u00eb pasqyrim t\u00eb gjer\u00eb\u00a0n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr, sjellin nj\u00eb kontribut madhor p\u00ebr nj\u00eb figur\u00eb emblematike shqiptare n\u00eb\u00a0nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb kohore gati 40-vje\u00e7are n\u00eb zhvillimet politike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Libri monografik\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>p\u00ebr shkakun e\u00a0natyr\u00ebs gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, pasi ai z\u00eb nj\u00eb koh\u00eb t\u00eb zhvillimeve m\u00eb delikate dhe m\u00eb t\u00eb\u00a0larmishme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr q\u00eb duhet t\u00eb studiohet dhe jo t\u00eb lexohet, pasibrenda tij ka nj\u00eb informacion t\u00eb dendur historik, politik, kulturologjik, social, i cili \u00ebsht\u00eb referuar n\u00eb k\u00ebto zhvillime interesante dhe shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>Rrug\u00ebtimi i nj\u00eb personaliteti si Ko\u00e7o Kota \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebtim prej udh\u00ebheq\u00ebsi,\u00a0njeriu reformator, i nj\u00eb njeriu t\u00eb ditur dhe t\u00eb pushtetsh\u00ebm, i cili n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb apo\u00a0tjet\u00ebr ishte i lidhur me zhvillimet, me faktorin e jasht\u00ebm dhe t\u00eb brendsh\u00ebm, me\u00a0autoritetet e besimit dhe t\u00eb dijes, me zhvillimet shpirt\u00ebrore njer\u00ebzore, me njer\u00ebzit e ditur dhe politikan\u00ebt e shquar t\u00eb koh\u00ebs, k\u00ebshtu q\u00eb trilogjia e Harallamb Kot\u00ebs \u00ebsht\u00eb\u00a0nj\u00eb kontribut i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm dhe nj\u00eb referenc\u00eb po e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr dijen historike\u00a0shqiptare.<\/p>\n<p>Figur\u00ebn e Ko\u00e7o Kot\u00ebs nuk e b\u00ebn emblematike vdekja e tij n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn m\u00eb\u00a0tragjike t\u00eb mundshme n\u00eb burgun fam\u00ebkeq t\u00eb Burrelit, por veprimtaria e tij, aft\u00ebsit\u00ebe tij t\u00eb sprovuara si gur\u00eb themeli n\u00eb funksionimin e shtetit shqiptar, n\u00eb krijimin dhe v\u00ebnien n\u00eb pun\u00eb t\u00eb ligjeve shqiptare, n\u00eb investimin intelektual dhe mendor n\u00eb arsim,\u00a0financa, politik\u00eb dhe sektor\u00ebt jetik\u00eb t\u00eb nj\u00eb vendi, n\u00eb bashk\u00ebpunimin e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u00a0prej shtetari t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb me t\u00eb gjith\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsit e koh\u00ebs, pavar\u00ebsisht diferencave\u00a0ideologjike dhe fetare, standardit p\u00ebr drejt\u00ebsi dhe drejtim t\u00eb vendit, \u00e7far\u00eb e b\u00ebjn\u00eb\u00a0Ko\u00e7o Kot\u00ebn nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb shk\u00eblqen sa her\u00eb i duhet t\u00eb kthehemi historis\u00eb son\u00eb.\u00a0Libri i Harallamb Kot\u00ebs\u00a0<strong><em>\u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri Oksidentale\u201d\u00a0<\/em><\/strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb\u00a0lloj thirrjeje qytetare, nj\u00eb ridimensionim i leximit real t\u00eb historis\u00eb shqiptare, nj\u00eb\u00a0lloj rim\u00ebsimi p\u00ebr politik\u00ebn dhe qeverisjen e vendit dhe n\u00eb koh\u00ebt moderne.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Libri i ri \u201cKo\u00e7o Kota \u2013 P\u00ebr nj\u00eb Shqip\u00ebri oksidentale\u201d, nj\u00eb ridimensionim i\u00a0leximit real t\u00eb historis\u00eb shqiptare \u00a0 Nga: Prof. dr. Bardhosh Ga\u00e7e &amp;Albert Z. ZHOLI Sado q\u00eb koh\u00ebt kan\u00eb ecur p\u00ebrpara, kan\u00eb l\u00ebvizur me nj\u00eb progres t\u00eb habitsh\u00ebm,\u00a0jan\u00eb zbuluar arkiva shtet\u00ebrore, arkiva familjare, na kan\u00eb ardhur n\u00eb kronikat\u00a0e t\u00eb v\u00ebrtetave dokumente dhe opinione jasht\u00ebzakonisht [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":1213,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-1212","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/Koco-Kota.jpg?fit=337%2C445&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5Z6wp-jy","jetpack-related-posts":[{"id":100164,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/alarm-apo-histori-e-harruar-rasti-i-pare-i-hantavirus-ne-shqiperi\/","url_meta":{"origin":1212,"position":0},"title":"Alarm apo histori e harruar? &#8211; Rasti i par\u00eb i Hantavirus n\u00eb Shqip\u00ebri","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 Nj\u00eb rast i Hantavirus \u00ebsht\u00eb identifikuar n\u00eb Shqip\u00ebri q\u00eb rreth kat\u00ebr dekada m\u00eb par\u00eb, duke treguar se prania e k\u00ebtij virusi n\u00eb vend nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen i ri, por nj\u00eb realitet i dokumentuar q\u00eb prej viteve \u201980. Referuar nj\u00eb publikimi n\u00eb revist\u00ebn prestigjioze The Lancet, rasti\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-5f86265b9546d1befb9e98e9744fc0c5-1.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-5f86265b9546d1befb9e98e9744fc0c5-1.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/640-0-5f86265b9546d1befb9e98e9744fc0c5-1.jpeg?fit=640%2C360&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100155,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/kullat-e-boshta-dhe-xhepat-e-zbrazet-pied-a-terre-ne-tirane\/","url_meta":{"origin":1212,"position":1},"title":"Kullat e boshta dhe xhepat e zbraz\u00ebt: &#8211; Pied-\u00e0-terre n\u00eb Tiran\u00eb","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 Nga: Adrian Thano Ekuilibri \u00ebsht\u00eb zgjidhja. Nj\u00eb shoq\u00ebri e sh\u00ebndetshme nuk duhet as t\u00eb adhuroj\u00eb miliarder\u00ebt si per\u00ebndi dhe as t\u2019i trajtoj\u00eb k\u00ebta si armiq publik\u00eb. Pasuria duhet t\u00eb mbaj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi, taksa duhet t\u00eb mbetet instrument ekonomie. K\u00ebtu vijm\u00eb te p\u00ebrshtatja e k\u00ebtij debati n\u00eb aktualitetin shqiptar.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot_20260511_134013_Gallery.jpg?fit=720%2C494&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot_20260511_134013_Gallery.jpg?fit=720%2C494&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot_20260511_134013_Gallery.jpg?fit=720%2C494&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot_20260511_134013_Gallery.jpg?fit=720%2C494&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100084,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/negociatat-ne-2028-rama-terhiqet-nga-premtimi-kryesor-i-mandatit-te-katert\/","url_meta":{"origin":1212,"position":2},"title":"&#8216;Negociatat n\u00eb 2028&#8217;\/ Rama t\u00ebrhiqet nga premtimi kryesor i mandatit t\u00eb kat\u00ebrt","author":"Kurt Farka","date":"May 10, 2026","format":false,"excerpt":"10 Maji 2026 Pasi e p\u00ebrdori integrimin europian si premtimin kryesor t\u00eb mandatit t\u00eb kat\u00ebrt, Edi Rama u detyrua t\u00eb pranoj\u00eb shtyrjen e afateve p\u00ebr mbylljen e negociatave, nd\u00ebrsa m\u00eb par\u00eb kishte p\u00ebrg\u00ebnjeshtruar kund\u00ebrshtar\u00ebt e tij politik\u00eb. N\u00eb procesin e mundimsh\u00ebm t\u00eb negociatave me Bashkimin Europian, ka nj\u00eb moment kur\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Edi-Rama.jpg?fit=900%2C448&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100161,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/agjencia-telegrafike-me-ekspozite-shpalos-historine-e-lajmit-shqiptar\/","url_meta":{"origin":1212,"position":3},"title":"Agjencia Telegrafike me ekspozit\u00eb shpalos historin\u00eb e lajmit shqiptar","author":"Kurt Farka","date":"May 12, 2026","format":false,"excerpt":"12 Maji 2026 Ekspozita e Agjencis\u00eb Telegrafike duket se po zgjon kureshtje jo t\u00eb vog\u00ebl. Agjencia raporton se qindra turist\u00eb t\u00eb huaj jan\u00eb ndalur t\u00eb vizitojn\u00eb me k\u00ebrsh\u00ebri ekspozit\u00ebn e \u00e7elur n\u00eb Kalan\u00eb e Tiran\u00ebs nga Agjencia Telegrafike Shqiptare, me tem\u00eb \u201cATSH \u2013 Nj\u00eb rrug\u00ebtim n\u00eb historin\u00eb e lajmit shqiptar\u201d.\u2026","rel":"","context":"In &quot;Kultura&quot;","block_context":{"text":"Kultura","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/kultura\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/0dac2990-5481-4e1a-bc5f-856643659817.jpg?fit=870%2C519&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":100402,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/panik-ne-tirane-qeni-tenton-te-sulmoje-femijet-te-kendi-i-lojerave\/","url_meta":{"origin":1212,"position":4},"title":"Panik n\u00eb Tiran\u00eb\/ Qeni tenton t\u00eb sulmoj\u00eb f\u00ebmij\u00ebt te k\u00ebndi i loj\u00ebrave","author":"Kurt Farka","date":"May 18, 2026","format":false,"excerpt":"18 Maji 2026 N\u00eb park ndodheshin shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb t\u00eb vegj\u00ebl. Nj\u00eb ngjarje shqet\u00ebsuese \u00ebsht\u00eb raportuar dit\u00ebn e djeshme n\u00eb zon\u00ebn e Liqenit t\u00eb That\u00eb, ku nj\u00eb qen ka tentuar t\u00eb sulmoj\u00eb disa f\u00ebmij\u00eb pran\u00eb k\u00ebndit t\u00eb loj\u00ebrave, duke krijuar panik mes banor\u00ebve dhe prind\u00ebrve q\u00eb ndodheshin aty. Sipas denoncimit, qeni\u2026","rel":"","context":"In &quot;Blogu i Udh\u00ebtarit&quot;","block_context":{"text":"Blogu i Udh\u00ebtarit","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/blogu-i-udhetarit\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/aggressive-dog-2.jpg?fit=600%2C345&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/aggressive-dog-2.jpg?fit=600%2C345&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/aggressive-dog-2.jpg?fit=600%2C345&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":100051,"url":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/arkeologet-gjejne-banje-publike-rrethore-2-mije-vjecare-ne-aleksandri\/","url_meta":{"origin":1212,"position":5},"title":"Arkeolog\u00ebt gjejn\u00eb banj\u00eb publike rrethore 2 mij\u00eb vje\u00e7are n\u00eb Aleksandri","author":"Kurt Farka","date":"May 9, 2026","format":false,"excerpt":"9 Maji 2026 Historia e Aleksandris\u00eb vazhdon t\u00eb zbulohet n\u00ebn tok\u00eb. K\u00ebt\u00eb her\u00eb, g\u00ebrmimet n\u00eb zon\u00ebn Muharram Bey kan\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb zbulim q\u00eb ndihmon n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb evolucionit t\u00eb qytetit nd\u00ebr shekuj. Arkeolog\u00ebt kan\u00eb zbuluar nj\u00eb banj\u00eb publike me form\u00eb rrethore, t\u00eb njohur si \u201ctholos\u201d, e cila\u2026","rel":"","context":"In &quot;Histori&quot;","block_context":{"text":"Histori","link":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/category\/histori\/"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Screenshot-2026-05-05-145920-1024x571-1.jpg?fit=1024%2C571&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1212","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1212"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1214,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1212\/revisions\/1214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shqiperia.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}